CHƯƠNG 1: NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Kh¸i qu¸t vÒ Ng©n hµng th¬ng m¹i: Tr¶i qua qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi Ng©n hµng vµ nghÒ Ng©n hµng kh«ng ngõng ®îc hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn. NÕu nh trong thêi kú s¬ khai ho¹t ®éng cña Ng©n hµng chØ giíi h¹n trong viÖc gi÷ hé cña c¶i hoÆc thanh to¸n hé th× cho ®Õn nay ho¹t ®éng cña Ng©n hµng ®· ®îc më ra trªn rÊt nhiÒu c¸c lÜnh vùc víi c«ng nghÖ ngµy cµng hoµn thiÖn. Thùc tÕ nhiÒu n¨m qua ®· chøng tá cho thÊy r»ng : Ng©n hµng lµ mét ngµnh nghÒ kh«ng thÓ thiÕu ®îc trong nÒn kinh tÕ, nã ®ãng vai trß lµm m«i giíi, lµm trung gian cho sù gÆp gì cña cung vµ cÇu tiÒn tÖ, th«ng qua viÖc huy ®éng vèn t¹m thêi nhµn rçi tõ d©n c vµ c¸c tæ chøc trong x· héi råi cho vay l¹i ®èi víi c¸ nh©n, c¸c tæ chøc ®ang cã nhu cÇu vÒ vèn.
§iÒu nµy gãp phÇn ®Èy m¹nh tèc ®é quay vßng cña vèn t¹m thêi nhµn rçi trong x· héi, biÒn tiÒn nhµn rçi vµo ®Çu t s¶n xuÊt kinh doanh, tr¸nh l·nh phÝ cña c¶i vËt chÊt cho x· héi. Qua ®ã ®Èy m¹nh tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ mµ t×nh h×nh ho¹t ®éng cña Ng©n hµng ph¶n ¸nh rÊt chÝnh x¸c t×nh h×nh nÒn kinh tÕ, sù v÷ng m¹nh, phån vinh hay yÕu kÐm cña nÒn kinh tÕ ®îc ph¶n ¸nh rÊt râ qua ho¹t ®éng cña Ng©n hµng. SV: Phạm Văn Huỳnh 3 Lớp: NH 12B Trường Đại học kinh tế Quốc Dân Luận văn tốt nghiệp Ng©n hµng th¬ng m¹i ra ®êi nh mét ®øa con u tó nhÊt cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ vµ chÝnh Ng©n hµng th¬ng m¹i ®Õn lît m×nh ®· ghãp phÇn quan träng vµo sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸. Ng©n hµng th¬ng m¹i ®Çu tiªn ®îc thµnh lËp vµo n¨m 1782 vµ ®· cã rÊt nhiÒu Ng©n hµng ®îc thµnh lËp tõ nh÷ng n¨m 1800 ®Õn nay vÉn ®ang ho¹t ®éng chøng rá søc sèng bÒn bØ vµ sù tån t¹i kh¸ch quan cña c¸c NHTM.
Trong c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh th× NHTM lµ ®Þnh chÕ quan träng nhÊt v× nã gi÷ phÇn lín cña x· héi. HÖ thèng NHTM : Bao gåm c¸c NHTM Quèc doanh, NHTM cæ phÇn, Ng©n hµng t nh©n víi chøc n¨ng chÝnh lµ kinh doanh th«ng qua ho¹t ®éng trung gian tµi chÝnh vµ thùc hiÖn c¸c dÞch vô Ng©n hµng. HÖ thèng Ng©n hµng th¬ng m¹i ho¹t ®éng díi sù kiÓm tra, gi¸m s¸t cña Nhµ níc th«ng qua c¸c quy chÕ, quy ®Þnh vÒ ho¹t ®éng vµ th«ng qua viÖc thùc hiÖn c¸c v¨n b¶n, chÕ ®é cña Ng©n hµng Nhµ níc ®Ó thùc hiÖn c¸c ®Þnh híng trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tµi chÝnh cña Nhµ níc. Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, hÖ thèng NHTM cã nh÷n ®ßn bÈy t¸c ®éng quan träng ®Õn s¶n xuÊt vµ lu th«ng ®ã lµ : tiÒn mÆt, tÝn dông, l·i suÊt.
NHTM cã mét liªn hÖ võa bao qu¸t, võa th©m nhËp vµo tõng ®¬n vÞ c¬ së cña nÒn kinh tÕ. NHTM ®· cã m¹ng líi réng kh¾p ®Þa bµn s¶n xuÊt ph©n phèi lu th«ng, tiªu dïng trong c¶ níc. H¬n thÕ n÷a, nã cßn cã quan hÖ réng r·i SV: Phạm Văn Huỳnh 4 Lớp: NH 12B Trường Đại học kinh tế Quốc Dân Luận văn tốt nghiệp vµ cã vai trß quan träng vÒ tiÒn tÖ, tÝn dông, thanh to¸n gi÷a níc ta víi níc ngoµi. Víi m« h×nh tæ chøc trªn, ho¹t ®éng cña NHTM bao gåm nh÷ng néi dung chñ yÕu sau : + T¹o nguån vèn th«ng qua c¸c ho¹t ®éng nh : huy ®éng vèn nhµn rçi trong d©n c, trong c¸c tæ chøc kinh tÕ trong vµ ngoµi níc díi c¸c h×nh thøc: - TiÒn quü tiÕt kiÖm cã kú h¹n.
- TiÒn quü tiÕt kiÖm kh«ng kú h¹n. - Ph¸t hµnh kú phiÕu Ng©n hµng. Vay tõ c¸c tæ chøc tÝn dông trong vµ ngoµi níc : vay c¸c Ng©n hµng Nhµ níc, nhËn vèn ®iÒu hoµ trong hÖ thèng. + Sö dông vèn tù cã vµ vèn vay th«ng qua ho¹t ®éng tÝn dông thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t díi h×nh thøc ghãp vèn hay mua tr¸i phiÕu kho b¹c, tµi trî xuÊt nhËp khÈu, ®Çu t kinh doanh bÊt ®éng s¶n, kinh doanh vµng b¹c ®¸ quý.
SV: Phạm Văn Huỳnh 5 Lớp: NH 12B Trường Đại học kinh tế Quốc Dân Luận văn tốt nghiệp + Thùc hiÖn c¸c dÞch vô Ng©n hµng : thanh to¸n hé, thu hé, b¶o hµnh thùc hiÖn c¸c dÞch vô t vÊn kh¸ch hµng. Ng©n hµng th¬ng m¹i ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tù chñ trong kinh doanh, thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh tÕ ®éc lËp, tu©n thñ c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch cña Ng©n hµng Nhµ níc vµ chÝnh phñ thùc hiÖn ®Çy ®ñ nghÜa vô tµi chÝnh víi Bé Tµi ChÝnh, b¶o toµn vèn vµ cã l·i. Thùc tÕ ®· chøng tá r»ng, víi m« h×nh tæ chøc trªn, th× ®©y lµ m« h×nh tæ chøc thÝch hîp nhÊt trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, v× nã ®¸p øng ®îc ®Çy ®ñ nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ, ®ång thêi ph¸t huy ®îc hÕt søc m¹nh s½n cã trong mçi NHTM vµ ph¸t huy ®îc hÕt vai trß cña c¶ hÖ thèng NHTM nãi riªng vµ c¶ hÖ thèng Ng©n hµng nãi chung. Những hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm về Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh mà họat động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Chức năng và vai trò của Ngân hàng thương mại 1. Chức năng của Ngân hàng thương mại Chức năng trung gian tài chính SV: Phạm Văn Huỳnh 6 Lớp: NH 12B Trường Đại học kinh tế Quốc Dân Luận văn tốt nghiệp Đây là chức năng quan trọng nhất của NHTM. NHTM vay để cho vay là chính thực hiện việc chuyển tiền tiết kiệm thành tiền đầu tư.
Chức năng tạo tiền Chức năng tạo tiền thể hiện: NHTM huy động vốn vào tay mình, phải thực hiện dự trữ bắt buộc của NHTW, Số vốn huy độngvượt dự trữ bắt buộc này, NHA cho NHB vay, NHB thực hiện dự trữ bắt buộc của NHTW còn lại cho NHC vay và cứ thế tiếp tục hệ thống NHTM sẽ tạo ra một khối lượng tiền lớn gọi là NH tạo tiền. Chức năng cung cấp và quản lý các phương tiện thanh toán Thông qua chức năng làm trung gian tài chính NHTM làm tăng lượng tiền trong lưu thông và các NHTM còn cung cấp một số danh mục phương tiện thanh toán rất đa dạng và phong phú: séc chuyển tiền, séc chuyển khoản, thẻ tín dụng…sự xuất hiện của các phương tiện thanh toán này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp dễ dàng giao dịch thương mại, mua bán hàng hóa an toàn nhanh chóng với chi phí thấp. Ngoài các dịch vụ truyền thống là huy động và cho vay, NHTM ngày nay còn cung cấp một số danh mục dịch vụ khá đa dạng và phong phú: dịch vụ thanh toán, dịch vụ môi giới, bảo lãnh tư vấn bảo hiểm. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, các lại dịch vụ ngân hàng cũng phát triển và mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng.
Đồng thời việc phát triển các dịch vụ này cũng làm tăng hiểu quả sử dụng vốn, chu trình chuyển vốn trong nền kinh tế, làm giảm lượng tiền mặt trong lưu thông do đó tiết kiệm được chi phí in ấn để đếm tiền 1. Vai trò của ngân hàng thương mại SV: Phạm Văn Huỳnh 7 Lớp: NH 12B Trường Đại học kinh tế Quốc Dân Luận văn tốt nghiệp Ngân hàng thương mại là nơi huy động tập trung vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội để cung cấp cho nhu cầu của nền kinh tế Với hoạt động đứng ra huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi ở mọi tổ chức cá nhân, thành phần kinh tế (vốn tạm thời nhàn rỗi được giải phóng từ quá trình sản xuất, từ nguồn tiết kiệm của dân cư.) thông qua các nghiệp vụ tín dụng, ngân hàng thương mại đã cung cấp vốn cho nền kinh tế, đáp ứng kịp thời cho quá trình tái sản xuất. Chính nhờ hoạt động của hệ thống Ngân hàng thương mại, đặc biệt là hoạt động tín dụng, các doanh nghiệp có điều kiện cải thiện hoạt động kinh doanh của mình, góp phần nâng cao hiệu quả của nền kinh tế. Vì vậy, chúng ta có thể khẳng định chủ thể chính đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh chính là ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại với hoạt động của mình góp phần tăng cường hiệu quả hoạt động của sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng và của nền kinh tế nói chung Trong sự vận hành của nền kinh tế thị trường, hoạt động của NHTM nếu có hiệu quả sẽ thực sự trở thành công cụ góp phần để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế.
Thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán giữa các NHTM trong hệ thống, các NHTM đã góp phần mở rộng hay thu hẹp lượng tiền trong lưu thông. Hơn nữa, bằng việc cấp các khoản tín dụng cho nền kinh tế NHTM thực hiện việc dẫn dắt các lượng tiền, tập hợp, phân chia vốn của thị trường điều khiển chúng một cách có hiệu quả, góp phần với NHTW điều tiết vĩ mô đúng theo phương trâm “Nhà nước điều tiết ngân hàng dẫn dắt thị trường”. Ngân hàng thương mại là tổ chức thực hiện việc phân bổ vốn giữa các vùng qua đó tạo điều kiện phát triển đồng đều giữa các vùng trong một quốc gia. SV: Phạm Văn Huỳnh 8 Lớp: NH 12B Trường Đại học kinh tế Quốc Dân Luận văn tốt nghiệp Trong quá trình phát triển kinh tế đặc biệt là nước đang phát triển thì việc thừa, thiếu vốn giữa các vùng diễn ra thường xuyên.
Chính vì vậy vấn đề được đặt ra là làm sao thực hiện được việc tập trung vốn từ những vùng có nhu cầu nhưng không có vốn và ngược lại.Chính ngân hàng thực hiện hoạt động này thông qua việc điều chuyển, tập trung vốn của NH Trung Ương. Ngân hàng thương mại thông qua hoạt động của mình góp phần quan trọng vào việc chống lạm phát, ổn định nền kinh tế. Trong hoạt động của mình Ngân hàng có thể giảm bớt lượng tiền trong lưu thông bằng cách tăng lãi suất huy động để hút tiền vào và đồng thời tăng lãi suất đầu ra để hạn chế lượng tiền mặt ra trong thời kỳ kinh tế có lạm phất cao hoặc Ngân hàng có thể làm ngược lại khi nền kinh tế có dấu hiệu sụt giảm.Qua việc thay đổi chính sách huy động cũng như cho vay trên , Ngân hàng góp phần làm ổn định sức mua của đồng tiền, ngăn chặn sự tăng giá đột ngột, kiềm chế lạm phát và ổn định nền kinh tế.