Khóa luận tốt nghiệp đẩy mạnh hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam cn thừa thiên huế

Khóa luận phân tích giải pháp đẩy mạnh cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam CN Thừa Thiên Huế.

• Tác giả: Huỳnh Văn Phước
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tài Phúc
• Trường học: Đại Học Huế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đẩy Mạnh Hoạt Động Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam – Chi Nhánh Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động cho vay với doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
• 1.3. Nguyên tắc vay
• 1.4. Điều kiện cho vay
• 1.5. Các hình thức cho vay
• 1.6. Ý nghĩa của hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại
• 1.7. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.8. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.9. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.10. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế Việt Nam
• 1.11. Nội dung của hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ngân hàng thương mại
• 1.12. Quy trình cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.13. Khái niệm quy trình tín dụng
• 1.14. Sự cần thiết phải đẩy mạnh hoạt động cho vay
• 1.14.1. Đối với nền kinh tế
• 1.14.2. Đối với các Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.14.3. Đối với các Ngân hàng thương mại
• 1.15. Các chỉ tiêu đánh giá hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.16. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc đẩy mạnh hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.16.1. Nhân tố thuộc về phía Ngân hàng
• 1.16.2. Nhân tố thuộc về phía khách hàng
• 1.16.3. Nhân tố thuộc về môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN THỪA THIÊN HUẾ
• 2.1. Khái quát về Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.3. Lĩnh vực hoạt động kinh doanh
• 2.4. Thương hiệu BIDV
• 2.5. Giới thiệu về Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 2.6. Tổ chức bộ máy của Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 2.7. Kết quả hoạt động kinh doanh của Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 2.8. Đánh giá chung các kết quả thực hiện giai đoạn 2015-2017
• 2.9. Kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV Huế năm 2015-2017
• 2.10. Thực trạng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 2.10.1. Số lượng các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại Chi nhánh
• 2.10.2. Doanh số cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.10.3. Doanh số thu nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.10.4. Nợ quá hạn
• 2.11. Chính sách cho vay và quy trình tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.12. Các phương thức cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.13. Quy mô vốn của ngân hàng
• 2.14. Chính sách marketing ở ngân hàng
• 2.15. Thông tin và trang thiết bị công nghệ
• 2.16. Trình độ của đội ngũ cán bộ nhân viên trong ngân hàng
• 2.17. Đảm bảo rủi ro đối với cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.18. Đánh giá chung cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 2.18.1. Kết quả đạt được
• 2.18.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Định hướng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa của Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 3.2. Giải pháp đẩy mạnh cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thừa Thiên Huế
• 3.2.1. Giải pháp chung
• 3.2.2. Giải pháp điều kiện
• 3.2.3. Giải pháp về chuyên môn nghiệp vụ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tăng Cường Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại BIDV Thừa Thiên Huế

Hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) chi nhánh Thừa Thiên Huế đang ngày càng trở nên quan trọng. Với sự phát triển mạnh mẽ của DNNVV, ngân hàng đã nhận thức được vai trò của mình trong việc hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp này. Việc tăng cường cho vay không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh Thừa Thiên Huế.

1.1. Tình Hình Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại BIDV

BIDV Thừa Thiên Huế đã triển khai nhiều chương trình cho vay nhằm hỗ trợ DNNVV. Các sản phẩm cho vay đa dạng, từ vay ngắn hạn đến dài hạn, giúp doanh nghiệp có thể lựa chọn phù hợp với nhu cầu tài chính của mình.

1.2. Lợi Ích Của Việc Tăng Cường Cho Vay

Việc tăng cường cho vay không chỉ giúp DNNVV có nguồn vốn hoạt động mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm, thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

II. Thách Thức Trong Hoạt Động Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại BIDV

Mặc dù BIDV đã có nhiều nỗ lực trong việc cho vay DNNVV, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc cung cấp tài liệu chứng minh khả năng tài chính, điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Khả Năng Tài Chính

Nhiều DNNVV không có báo cáo tài chính rõ ràng, điều này làm cho ngân hàng gặp khó khăn trong việc đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng Cao

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề lớn mà ngân hàng phải đối mặt khi cho vay DNNVV. Nhiều doanh nghiệp không có tài sản đảm bảo, làm tăng nguy cơ không thu hồi được nợ.

III. Phương Pháp Tăng Cường Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại BIDV

Để tăng cường hoạt động cho vay, BIDV cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc cải thiện quy trình cho vay và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ giúp thu hút nhiều DNNVV hơn.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Cho Vay

BIDV cần đơn giản hóa quy trình cho vay, giảm thiểu thủ tục hành chính để DNNVV dễ dàng tiếp cận vốn hơn.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Tư Vấn Tài Chính

Đào tạo nhân viên ngân hàng về tư vấn tài chính cho DNNVV sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về nhu cầu và khó khăn của doanh nghiệp, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Cho Vay Tại BIDV

Hoạt động cho vay tại BIDV đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho DNNVV. Nhiều doanh nghiệp đã sử dụng vốn vay để mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Hoạt Động Cho Vay

Nhiều DNNVV đã tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận sau khi nhận được vốn vay từ BIDV, cho thấy hiệu quả của việc hỗ trợ tài chính.

4.2. Các Mô Hình Thành Công

Một số mô hình DNNVV thành công nhờ vào nguồn vốn vay từ BIDV đã trở thành hình mẫu cho các doanh nghiệp khác học hỏi và phát triển.

V. Kết Luận Về Tăng Cường Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại BIDV

Tăng cường cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại BIDV Thừa Thiên Huế là một chiến lược quan trọng. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện các chính sách cho vay để hỗ trợ tốt hơn cho DNNVV, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

5.1. Định Hướng Tương Lai

BIDV cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu của DNNVV, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Sách Cho Vay

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNNVV trong việc tiếp cận vốn vay.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV/SMEs) đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, khối DNNVV chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp cả nước, sử dụng hơn 50% lực lượng lao động và đóng góp trên 40% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Đáng chú ý, cơ cấu quy mô doanh nghiệp đang có xu hướng dịch chuyển rõ rệt: số lượng doanh nghiệp lớn giảm 2,3%, trong khi doanh nghiệp vừa tăng 23,6%, doanh nghiệp nhỏ tăng 21,2% và doanh nghiệp siêu nhỏ tăng vọt 65,5% (chiếm 74% tổng số doanh nghiệp).

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, phần lớn các doanh nghiệp đang hoạt động thuộc nhóm quy mô vừa, nhỏ và siêu nhỏ, tập trung chủ yếu ở khu vực đô thị và các thị trấn. Mặc dù sở hữu tính linh hoạt cao và khả năng xoay vòng sản phẩm nhanh, các DNNVV trên địa bàn đang đối mặt với bài toán nan giải: năng lực sản xuất bị giới hạn do thiếu hụt nguồn vốn lưu động và vốn trung - dài hạn, công nghệ lạc hậu, hệ thống quản trị chưa chuẩn hóa và khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng còn nhiều rào cản.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                               HỆ SINH THÁI DNNVV                            |
|  [98% Tổng số DN] ---> [>50% Lao động] ---> [>40% GDP Quốc gia]             |
+-----------------------------------------------------------------------------+
                                       |
                               (Rào cản vốn)
                                       v
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                     THỰC TRẠNG VỐN TẠI THỪA THIÊN HUẾ                       |
|  * Quy mô vốn nhỏ lẻ (<10-20 tỷ đồng)   * Thiếu tài sản bảo đảm (TSĐB)      |
|  * Báo cáo tài chính chưa kiểm toán    * Khó tiếp cận nguồn vốn trung/dài hạn|
+-----------------------------------------------------------------------------+
                                       |
                           (Giải pháp Tín dụng BIDV)
                                       v
+-----------------------------------------------------------------------------+
|               NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM (BIDV)           |
|                         CHI NHÁNH THỪA THIÊN HUẾ                            |
|  * Tái cấu trúc quy trình cấp tín dụng theo chuẩn TA2                       |
|  * Tăng trưởng dư nợ DNNVV từ 1.292 tỷ (2015) lên 2.399 tỷ đồng (2017)      |
|  * Kiểm soát tỷ lệ nợ xấu (NPL) dưới ngưỡng an toàn: 0,8%                   |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề nghiên cứu và Điểm nghẽn thực tế (Pain Points)

1. Bất đối xứng thông tin (Information Asymmetry): Báo cáo tài chính của các DNNVV tại địa phương thường thiếu tính minh bạch, chưa qua kiểm toán độc lập, gây khó khăn cho công tác thẩm định định lượng.
2. Áp lực Tài sản bảo đảm (TSĐB): Phần lớn các khoản vay trung và dài hạn yêu cầu bất động sản hoặc máy móc có tính thanh khoản cao, trong khi tài sản của DNNVV chủ yếu là hàng tồn kho hoặc quyền đòi nợ khó định giá chính xác.
3. Kỳ hạn cấp tín dụng chưa cân đối: Tỷ trọng cho vay ngắn hạn chiếm áp đảo, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn trung - dài hạn để đầu tư đổi mới công nghệ sâu rộng.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, tiêu chuẩn pháp lý (Nghị định 56/2009/NĐ-CP, Luật Các tổ chức tín dụng 2010) và khung vận hành tín dụng đối với DNNVV.
2. Đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động cho vay DNNVV tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thừa Thiên Huế (BIDV Huế) giai đoạn 2015 – 2017 thông qua các chỉ số định lượng: quy mô khách hàng, doanh số giải ngân, dư nợ phân loại theo thời hạn/thành phần kinh tế/tài sản bảo đảm, và chất lượng nợ.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp tài chính - công nghệ và nghiệp vụ ngân hàng nhằm mở rộng quy mô tín dụng DNNVV an toàn, bền vững đến năm 2020.

Phương pháp tiếp cận và Phạm vi

• Cách tiếp cận: Kết hợp phân tích định tính và nghiên cứu định lượng dữ liệu thứ cấp từ hệ thống Core Banking BIDV Huế, tích hợp các mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ và tiêu chuẩn quản trị rủi ro dự án TA2.
• Phạm vi không gian & thời gian: Địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; dữ liệu phân tích tập trung từ năm 2015 đến năm 2017, tầm nhìn chiến lược giải pháp đến năm 2020.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Khảo sát mô hình cấp tín dụng hiện hành cho thấy sự phân hóa giữa các phương thức tài trợ vốn doanh nghiệp:

Tiêu chí so sánh	Cấp tín dụng truyền thống (Collateral-based)	Cho vay theo dòng tiền (Cash-flow based)	Thấu chi / Hạn mức linh hoạt (Scorecard-driven)
Yêu cầu TSĐB	Bắt buộc 100% Bất động sản/Động sản đăng ký	Linh hoạt, nhận thế chấp dòng tiền/khoản phải thu	Tín chấp một phần dựa trên lịch sử giao dịch
Thời gian xử lý	7 – 15 ngày làm việc	3 – 5 ngày làm việc	1 – 2 ngày làm việc
Chi phí thẩm định	Cao (định giá tài sản độc lập, công chứng)	Trung bình (kiểm toán luân chuyển dòng tiền)	Thấp (tự động hóa qua hệ thống tính điểm)
Mức độ rủi ro NH	Thấp (được bảo đảm bằng thanh lý tài sản)	Trung bình - Cao (phụ thuộc thị trường đầu ra)	Cần trích lập DPRR chặt chẽ
Khả năng tiếp cận SME	Rất khó khăn (do thiếu tài sản cố định)	Khả thi cho DN thương mại, xuất nhập khẩu	Phù hợp cho nhu cầu vốn lưu động tức thời

Phân tích yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW

• Must-have: Tuân thủ chuẩn mực an toàn vốn của Ngân hàng Nhà nước; xác thực định danh pháp lý khách hàng; kiểm soát tỷ lệ nợ xấu $\le 3%$.
• Should-have: Tự động hóa xếp hạng tín dụng nội bộ từ hạng AAA đến C; phân tích tỷ số tài chính tự động trên phần mềm quản trị tín dụng.
• Could-have: Tích hợp cổng kết nối dữ liệu thuế điện tử và hóa đơn số để thẩm định chéo doanh thu thực tế của DNNVV.
• Won't-have: Cấp tín dụng tín chấp toàn phần không có luân chuyển dòng tiền qua tài khoản thanh toán tại BIDV.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc quản trị và xử lý tín dụng DNNVV tại BIDV Huế được chuẩn hóa theo quy trình khép kín 5 giai đoạn:

[Khách hàng DNNVV nộp hồ sơ]
            |
            v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 1: LẬP HỒ SƠ & SƠ TUYỂN                                           |
| - Tiếp nhận đề nghị cấp tín dụng                                            |
| - Kiểm tra CIC & tính đầy đủ của hồ sơ pháp lý / tài chính                  |
+-----------------------------------------------------------------------------+
            |
            v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 2: THẨM ĐỊNH & XẾP HẠNG TÍN DỤNG NỘI BỘ                           |
| - Phân tích năng lực tài chính: Khả năng sinh lời, thanh toán, đòn bẩy      |
| - Chạy thuật toán Scoring Scorecard (AAA -> BBB -> C)                       |
| - Thẩm định định giá Tài sản bảo đảm (TSĐB)                                 |
+-----------------------------------------------------------------------------+
            |
            v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 3: PHÊ DUYỆT TÍN DỤNG & KÝ KẾT HỢP ĐỒNG                           |
| - Phòng Quản lý rủi ro tái thẩm định độc lập                                |
| - Hội đồng tín dụng ra quyết định hạn mức, lãi suất, tài sản bảo đảm        |
| - Ký Hợp đồng tín dụng & Đăng ký giao dịch bảo đảm                          |
+-----------------------------------------------------------------------------+
            |
            v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 4: GIẢI NGÂN & KIỂM SOÁT SỬ DỤNG VỐN                              |
| - Phòng Quản trị tín dụng kiểm tra chứng từ giải ngân                       |
| - Chuyển khoản thanh toán trực tiếp cho bên thụ hưởng / nhà cung cấp        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
            |
            v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 5: GIÁM SÁT SAU CHO VAY, THU NỢ & TÁI XÉT                         |
| - Kiểm tra định kỳ mục đích sử dụng vốn, tình hình hoạt động kho bãi        |
| - Thu nợ gốc, lãi tự động từ tài khoản thanh toán                           |
| - Tái đánh giá xếp hạng tín dụng hằng năm và xử lý rủi ro nợ quá hạn       |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế cơ sở dữ liệu quản trị danh mục tín dụng (Database Schema)

-- Bảng lưu trữ thông tin định danh và phân loại Doanh nghiệp
CREATE TABLE SME_Enterprise (
    enterprise_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    tax_code VARCHAR(15) UNIQUE NOT NULL,
    company_name VARCHAR(255) NOT NULL,
    sector_type ENUM('AGRO_FORESTRY', 'INDUSTRY_CONSTRUCTION', 'TRADE_SERVICE') NOT NULL,
    ownership_type ENUM('STATE_OWNED', 'NON_STATE', 'FDI') NOT NULL,
    total_assets DECIMAL(15,2) NOT NULL,
    number_of_employees INT NOT NULL,
    established_date DATE NOT NULL,
    credit_rating_code VARCHAR(5) DEFAULT 'NR'
);

-- Bảng lưu trữ hợp đồng hạn mức và món vay
CREATE TABLE Credit_Contract (
    contract_id VARCHAR(30) PRIMARY KEY,
    enterprise_id VARCHAR(20) NOT NULL,
    loan_type ENUM('CREDIT_LINE', 'SINGLE_LOAN', 'OVERDRAFT', 'SYNDICATED') NOT NULL,
    term_type ENUM('SHORT_TERM', 'MEDIUM_TERM', 'LONG_TERM') NOT NULL,
    approved_amount DECIMAL(15,2) NOT NULL,
    outstanding_balance DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00,
    interest_rate DECIMAL(5,2) NOT NULL,
    disbursement_date DATE,
    maturity_date DATE NOT NULL,
    debt_group ENUM('GROUP_1', 'GROUP_2', 'GROUP_3', 'GROUP_4', 'GROUP_5') DEFAULT 'GROUP_1',
    FOREIGN KEY (enterprise_id) REFERENCES SME_Enterprise(enterprise_id)
);

-- Bảng quản lý định giá và quản trị Tài sản bảo đảm
CREATE TABLE Collateral_Asset (
    asset_id VARCHAR(30) PRIMARY KEY,
    contract_id VARCHAR(30) NOT NULL,
    asset_type ENUM('REAL_ESTATE', 'MACHINERY', 'INVENTORY', 'RECEIVABLE_RIGHTS', 'DEPOSIT_CERT') NOT NULL,
    appraised_value DECIMAL(15,2) NOT NULL,
    ltv_ratio DECIMAL(5,2) NOT NULL, -- Loan-to-Value Ratio (vd: 70%)
    legal_status VARCHAR(100) NOT NULL,
    last_valuation_date DATE NOT NULL,
    FOREIGN KEY (contract_id) REFERENCES Credit_Contract(contract_id)
);

Giao diện lập trình ứng dụng (API Specification) cho hệ thống chấm điểm sơ bộ

• Endpoint: POST /api/v1/sme/credit-scoring
• Headers: Content-Type: application/json, Authorization: Bearer <JWT_TOKEN>
• Request Payload:

{
  "tax_code": "3300123456",
  "total_revenue_ytd": 45000000000.00,
  "net_profit_ytd": 3200000000.00,
  "short_term_liabilities": 12000000000.00,
  "quick_ratio": 1.25,
  "debt_to_equity": 1.80,
  "overdue_days_last_12m": 0,
  "collateral_coverage_ratio": 0.85
}

• Response Payload:

{
  "status": "SUCCESS",
  "score": 84.5,
  "rating": "AA",
  "max_credit_limit": 15000000000.00,
  "max_unsecured_allowance": 2000000000.00,
  "recommended_rate": 7.5,
  "decision": "APPROVED_STAGE_1"
}

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Nghiên cứu ứng dụng quy trình phân tích định lượng kết hợp kiểm tra độ nhạy theo tiêu chuẩn TA2 (Dự án hỗ trợ kỹ thuật hiện đại hóa ngân hàng):

1. Thu thập dữ liệu: Trích xuất báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán nội bộ của BIDV Thừa Thiên Huế giai đoạn 2015 – 2017.
2. Xử lý số liệu: Tính toán các chỉ tiêu tăng trưởng tuyệt đối ($\Delta Y = Y_1 - Y_0$) và tương đối ($K = \frac{Y_1 - Y_0}{Y_0} \times 100%$).
3. Đánh giá rủi ro danh mục: Phân loại nợ theo quy định của NHNN: $$\text{Tỷ lệ Nợ Xấu (NPL)} = \frac{\sum \text{Dư nợ nhóm 3, 4, 5}}{\text{Tổng dư nợ tín dụng}} \times 100%$$

---

Triển khai và kết quả

Quy trình triển khai thực tế

Tại BIDV Thừa Thiên Huế, quy trình tín dụng đối với khách hàng DNNVV được chia thành các phân đoạn chức năng tách bạch giữa khâu bán hàng (Front Office - Phòng Quan hệ khách hàng DN) và khâu quản trị rủi ro, tác nghiệp (Middle/Back Office - Phòng Quản trị tín dụng, Phòng Quản lý rủi ro).

Thuật toán tính điểm và phân loại rủi ro tín dụng DNNVV

Hệ thống tính điểm tín dụng nội bộ sử dụng hàm đánh giá đa nhân tố kết hợp giữa chỉ số tài chính và phi tài chính:

def calculate_sme_credit_score(financials: dict, non_financials: dict) -> dict:
    """
    Tính điểm tín dụng định lượng cho khách hàng DNNVV
     financial_weight = 60%, non_financial_weight = 40%
    """
    # 1. Điểm tài chính (Thanh khoản, Đòn bẩy, Sinh lời)
    cr_score = min(100, (financials.get('current_ratio', 1.0) / 1.5) * 100)
    de_score = 100 if financials.get('debt_to_equity', 2.0) <= 1.5 else max(0, 100 - (financials.get('debt_to_equity') - 1.5) * 40)
    ros_score = min(100, (financials.get('ros', 0.05) / 0.10) * 100)
    
    financial_total = (cr_score * 0.35) + (de_score * 0.35) + (ros_score * 0.30)
    
    # 2. Điểm phi tài chính (Kinh nghiệm ban quản trị, Uy tín trả nợ, Thị trường đầu ra)
    exp_score = non_financials.get('management_experience_years', 5) * 10  # Max 100
    cic_score = 100 if non_financials.get('cic_overdue_history', False) is False else 20
    market_score = non_financials.get('market_competitiveness_score', 75)
    
    non_financial_total = (min(100, exp_score) * 0.30) + (cic_score * 0.40) + (market_score * 0.30)
    
    # Tổng điểm tổng hợp
    final_score = (financial_total * 0.60) + (non_financial_total * 0.40)
    
    # Phân hạng tín dụng
    if final_score >= 85:
        rating = "AAA"
    elif final_score >= 75:
        rating = "AA"
    elif final_score >= 65:
        rating = "A"
    elif final_score >= 50:
        rating = "BBB"
    else:
        rating = "NON_ACCEPTABLE"
        
    return {
        "final_score": round(final_score, 2),
        "rating": rating,
        "eligible_for_unsecured_loan": final_score >= 80
    }

Kiểm định và số liệu thực tế tại BIDV Thừa Thiên Huế (2015 - 2017)

Kết quả hoạt động kinh doanh tổng thể và cho vay DNNVV tại chi nhánh được lượng hóa chi tiết qua hệ thống báo cáo tài chính giai đoạn 2015 – 2017:

1. Kết quả kinh doanh tổng quan

• Tổng nguồn vốn huy động: Đạt 3.355 tỷ đồng năm 2015, tăng lên 4.172 tỷ đồng năm 2016 (+24,4%) và đạt 4.923 tỷ đồng năm 2017 (+18,0%). Cơ cấu nguồn vốn năm 2017 chuyển dịch tích cực với tiền gửi dân cư chiếm 82,03%, định chế tài chính chiếm 10,69% và tổ chức kinh tế chiếm 1,25%.
• Tổng dư nợ tín dụng: Tăng trưởng từ 3.650 tỷ đồng (2015) lên 4.582 tỷ đồng (2016, +25,5%) và chạm mốc 6.375 tỷ đồng (2017, +39,1%).
• Lợi nhuận trước thuế: Đạt 82 tỷ đồng năm 2015, 104,2 tỷ đồng năm 2016 và tăng vọt lên 137 tỷ đồng năm 2017 (+31,4% so với 2016).
• Kiểm soát rủi ro: Tỷ lệ nợ xấu trên toàn danh mục duy trì ổn định ở mức rất thấp: 0,9% (2015), 0,85% (2016) và 0,8% (2017).

  TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG & LỢI NHUẬN TẠI BIDV THỪA THIÊN HUẾ (2015 - 2017)

  Tổng Dư nợ Tín dụng (Tỷ đồng)
  2015: [3.650 tỷ] -----------------------> +25.5%
  2016: [4.582 tỷ] =============================> +39.1%
  2017: [6.375 tỷ] ====================================================>

  Dư nợ Khách hàng DNNVV (Tỷ đồng)
  2015: [1.292 tỷ] ---------------> +31.6%
  2016: [1.700 tỷ] =====================> +41.1%
  2017: [2.399 tỷ] =============================================>

  Lợi nhuận trước thuế (Tỷ đồng)
  2015: [82.0 tỷ]  ----> +27.1%
  2016: [104.2 tỷ] ========> +31.4%
  2017: [137.0 tỷ] ===================>

2. Quy mô khách hàng và Doanh số cho vay DNNVV

Chỉ tiêu	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	Tăng trưởng 2016/2015 (%)	Tăng trưởng 2017/2016 (%)
Số lượng khách hàng DN (Tổng)	163	212	254	+30,1%	+19,8%
Trong đó: Khách hàng DNNVV	146	191	232	+30,8%	+21,5%
Tỷ trọng DNNVV trong tổng số DN	89,6%	90,1%	91,3%	-	-
Tổng doanh số cho vay (Tỷ đồng)	2.896	3.977	4.925	+37,3%	+23,8%
Doanh số cho vay DNNVV (Tỷ đồng)	1.193	1.806	2.290	+51,4%	+26,8%
Tỷ trọng DS cho vay DNNVV/Tổng DS	41,2%	45,4%	46,5%	-	-

3. Cơ cấu dư nợ DNNVV theo thời hạn, thành phần kinh tế và TSĐB

Tiêu chí phân loại Dư nợ DNNVV	Năm 2015 (Tỷ đồng)	Năm 2016 (Tỷ đồng)	Năm 2017 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2017 (%)	Tăng trưởng 2017/2016 (%)
Theo kỳ hạn:
- Ngắn hạn ($\le 12$ tháng)	788	1.139	1.798	74,9%	+57,9%
- Trung & Dài hạn ($> 12$ tháng)	504	561	601	25,1%	+7,1%
Theo thành phần kinh tế:
- Doanh nghiệp Quốc doanh	261	290	312	13,0%	+7,6%
- Doanh nghiệp Ngoài quốc doanh	1.031	1.410	2.087	87,0%	+48,0%
Theo hình thức bảo đảm:
- Có Tài sản bảo đảm (TSĐB)	995	1.343	1.943	81,0%	+44,7%
- Không có TSĐB (Tín chấp/Bảo lãnh)	297	357	456	19,0%	+27,7%
Tổng Dư nợ DNNVV	1.292	1.700	2.399	100%	+41,1%

Kết quả đạt được

1. Tăng trưởng dư nợ ấn tượng: Dư nợ DNNVV tăng từ 1.292 tỷ đồng (2015) lên 2.399 tỷ đồng (2017), đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 36%/năm.
2. Mở rộng cơ sở khách hàng: Số lượng DNNVV tiếp cận vốn vay tăng từ 146 doanh nghiệp lên 232 doanh nghiệp, chiếm tỷ trọng 91,3% tổng số khách hàng doanh nghiệp có quan hệ tín dụng với ngân hàng.
3. Chuyển dịch đúng định hướng: Tín dụng khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng trưởng đột phá (+48,0% trong năm 2017), chiếm tới 87,0% tổng dư nợ DNNVV, phản ánh đúng bức tranh kinh tế tư nhân năng động tại Thừa Thiên Huế.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa quy trình theo mô hình quản trị quốc tế TA2: Chi nhánh BIDV Huế đã tách biệt hoàn toàn ba khâu: Bán hàng (Quan hệ khách hàng) - Thẩm định rủi ro (Quản lý rủi ro) - Tác nghiệp hạch toán (Quản trị tín dụng). Việc phân định này triệt tiêu xung đột lợi ích, nâng cao tính khách quan trong việc ra quyết định cấp tín dụng.
2. Cơ chế phân cấp hạn mức linh hoạt: Áp dụng mô hình phê duyệt tín dụng theo xếp hạng khách hàng. Đối với các DNNVV được xếp hạng tín dụng nội bộ từ A trở lên, thời gian thẩm định và phê duyệt phương án vay vốn lưu động ngắn hạn giảm 40% (từ 7 ngày xuống còn 3-4 ngày làm việc).
3. Đa dạng hóa tài sản bảo đảm phi truyền thống: Thay vì chỉ chấp nhận bất động sản, ngân hàng đã mở rộng tài trợ dựa trên quyền đòi nợ hình thành từ hợp đồng xuất khẩu (thủy sản, dệt may), hàng tồn kho luân chuyển có kiểm soát dòng tiền qua tài khoản, và bảo lãnh từ Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

+-----------------------------------------------------------------------------+
|              KỊCH BẢN ỨNG DỤNG THỰC TẾ: TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG              |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|   [Doanh nghiệp F&B / Thủy sản Huế (DNNVV)]                                 |
|            |                                                                |
|            | 1. Ký hợp đồng xuất khẩu / Cung ứng hàng hóa                   |
|            v                                                                |
|   [Đối tác thu mua lớn / Siêu thị / Nhà phân phối]                          |
|            |                                                                |
|            | 2. Xuất trình Hóa đơn VAT + Biên bản giao nhận                 |
|            v                                                                |
|   [Phòng QHKH Doanh nghiệp - BIDV Huế]                                      |
|            |                                                                |
|            | 3. Giải ngân thấu chi / Chiết khấu hóa đơn (LTV 70-80%)        |
|            v                                                                |
|   [Nhà cung cấp nguyên liệu đầu vào của DNNVV] (Thanh toán trực tiếp)       |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Mạng lưới triển khai trên địa bàn

Giải pháp được phân bổ và thực thi đồng bộ tại:

• Trụ sở Hội sở Chi nhánh: Số 41 Hùng Vương, TP. Huế (xử lý các hồ sơ quy mô vốn lớn, tài trợ dự án).
• 4 Phòng Giao dịch trực thuộc: PGD An Cựu, PGD Bến Ngự, PGD Sông Bồ, PGD Phú Bài.
• 2 Quỹ tiết kiệm: Quỹ Nguyễn Trãi, Quỹ Thành Nội.

Phân tích Hiệu quả tài chính và ROI

• Tăng trưởng thu dịch vụ ròng đạt 31,3 tỷ đồng năm 2017 (+10,2%), chủ yếu từ phí bảo lãnh, phí thanh toán quốc tế và dịch vụ quản trị dòng tiền doanh nghiệp (BSMS, Payroll).
• Lợi nhuận trước thuế trên mỗi cán bộ tín dụng tăng từ 752 triệu đồng/người/năm (2015) lên 1,25 tỷ đồng/người/năm (2017), chứng minh hiệu suất vận hành được tối ưu hóa rõ rệt.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế còn tồn tại

• Mất cân đối kỳ hạn dư nợ: Dư nợ trung và dài hạn chỉ chiếm 25,1% tổng dư nợ DNNVV (năm 2017) và có xu hướng tăng chậm (+7,1%). Phần lớn DNNVV chưa đáp ứng được điều kiện về tính khả thi của dự án đầu tư dài hạn và thiếu TSĐB đủ lớn.
• Tỷ lệ cho vay không có TSĐB còn thấp: Mức dư nợ tín chấp chỉ chiếm 19,0%, đa số các khoản vay vẫn chịu sự phụ thuộc lớn vào việc định giá bất động sản thế chấp.
• Hệ thống dữ liệu chưa liên thông thời gian thực: Quá trình thẩm định năng lực tài chính vẫn phải xử lý thủ công các chứng từ giấy tờ, chưa có cơ chế chấm điểm tự động tích hợp trực tuyến với cơ quan thuế hoặc hệ thống hải quan điện tử.

Hướng hoàn thiện đến năm 2020

1. Chuyển đổi số quy trình khởi tạo khoản vay (Digital Loan Origination System): Xây dựng cổng nộp hồ sơ vay vốn trực tuyến dành riêng cho khách hàng doanh nghiệp, tự động trích xuất thông tin hóa đơn điện tử để thẩm định giải ngân trong vòng 24 giờ.
2. Phát triển sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng (Supply Chain Finance): Liên kết với các doanh nghiệp lớn đầu ngành (FDI, doanh nghiệp chế biến nông lâm thủy sản tại Thừa Thiên Huế) để cấp tín dụng cho các DNNVV là nhà cung cấp vệ tinh dựa trên bảo lãnh thanh toán của doanh nghiệp mua hàng.
3. Ứng dụng AI/Machine Learning trong cảnh báo sớm rủi ro tín dụng: Phân tích biến động số dư tài khoản thanh toán và dữ liệu giao dịch để phát hiện dấu hiệu suy giảm khả năng thanh toán trước khi phát sinh nợ quá hạn từ 30 – 60 ngày.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                            ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                              |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|  [Sinh viên / Học viên Kinh tế - QTKD]                                      |
|  * Nắm vững case study thực tế về nghiệp vụ tín dụng ngân hàng thương mại   |
|  * Khung phương pháp luận kết hợp giữa lý thuyết và số liệu định lượng      |
|                                                                             |
|  [Cán bộ Tín dụng / Chuyên viên Phân tích Rủi ro]                           |
|  * Cẩm nang quy trình thẩm định 5 bước và thuật toán phân loại điểm SME     |
|  * Kỹ năng xử lý hồ sơ tài sản bảo đảm và phân tích dòng tiền thực tế       |
|                                                                             |
|  [Chủ Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (SME Owners)]                                 |
|  * Hiểu rõ tiêu chuẩn đánh giá của ngân hàng để chuẩn hóa báo cáo tài chính |
|  * Tiếp cận các gói tài trợ vốn ngắn - trung hạn với chi phí tối ưu         |
|                                                                             |
|  [Nhà hoạch định Chính sách / Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Tỉnh]            |
|  * Căn cứ thực tiễn để tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn cho kinh tế địa phương  |
|  * Giải pháp đẩy mạnh cơ chế bảo lãnh tín dụng và liên kết chuỗi giá trị   |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Có được bộ tài liệu tham khảo hoàn chỉnh, chuẩn mực về phương pháp phân tích hoạt động tín dụng, kết cấu báo cáo thực tập tốt nghiệp và cách xử lý số liệu thống kê kinh tế ngân hàng.
• Cán bộ quản trị tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Ứng dụng mô hình chấm điểm rủi ro và khung kiểm soát danh mục nợ theo phân loại kỳ hạn, thành phần kinh tế.
• Cộng đồng DNNVV tại Thừa Thiên Huế: Nắm bắt được các yêu cầu, điều kiện tiên quyết của ngân hàng để chủ động tái cấu trúc quản trị, chuẩn hóa hệ thống kế toán, nâng cao chỉ số xếp hạng tín nhiệm và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. DNNVV cần chuẩn bị những hồ sơ tài chính nào để được xem xét cấp hạn mức tín dụng tại BIDV Huế?

Doanh nghiệp cần cung cấp:

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Điều lệ công ty, Quyết định bổ nhiệm người đại diện pháp luật.
• Báo cáo tài chính tối thiểu 02 năm liền kề gần nhất (bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh BCTC).
• Tờ khai thuế VAT, thuế TNDN và sao kê tài khoản ngân hàng trong 6 - 12 tháng gần nhất để đối chiếu dòng tiền thực tế.
• Phương án sản xuất kinh doanh khả thi, hợp đồng đầu vào/đầu ra chứng minh mục đích sử dụng vốn vay.

2. Ngân hàng xử lý như thế nào đối với các doanh nghiệp thiếu tài sản bảo đảm là bất động sản?

BIDV áp dụng các phương thức cấp tín dụng linh hoạt:

• Cho vay chiết khấu bộ chứng từ hàng xuất khẩu hoặc quyền đòi nợ từ các hợp đồng kinh tế uy tín.
• Thế chấp tài sản hình thành từ vốn vay (máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải có đăng ký giao dịch bảo đảm).
• Nhận bảo lãnh từ Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Cấp hạn mức thấu chi tín chấp một phần cho các doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng nội bộ từ hạng A trở lên và duy trì số dư tiền gửi thanh toán ổn định.

3. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) được phân loại và kiểm soát theo tiêu chuẩn nào tại chi nhánh?

Chi nhánh tuân thủ chặt chẽ Thông tư của Ngân hàng Nhà nước và chuẩn mực TA2, phân chia nợ thành 5 nhóm dựa trên số ngày quá hạn và khả năng trả nợ:

• Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn (quá hạn dưới 10 ngày).
• Nhóm 2: Nợ cần chú ý (quá hạn từ 10 đến 90 ngày).
• Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn (quá hạn từ 91 đến 180 ngày).
• Nhóm 4: Nợ nghi ngờ (quá hạn từ 181 đến 360 ngày).
• Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn (quá hạn trên 360 ngày). Tỷ lệ nợ xấu (nhóm 3, 4, 5) tại BIDV Huế luôn được duy trì dưới 1,0% (năm 2017 đạt 0,8%), đảm bảo trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ theo quy định.

4. Tại sao dư nợ cho vay trung và dài hạn đối với DNNVV chiếm tỷ trọng thấp hơn nhiều so với ngắn hạn?

Có 3 nguyên nhân chính:

1. Bản chất hoạt động DNNVV: Chu kỳ sản xuất kinh doanh ngắn, nhu cầu vốn tập trung chủ yếu vào việc thanh toán nguyên vật liệu và chi phí lưu động.
2. Khả năng thẩm định phương án dài hạn: Các dự án đầu tư mở rộng nhà xưởng của DNNVV thường có độ bất định cao, khó dự báo chính xác dòng tiền hoàn vốn trong 3 – 5 năm.
3. Rào cản pháp lý & tài sản cố định: Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường thuê đất sản xuất ngắn hạn hoặc nhà xưởng chưa có giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình trên đất, gây khó khăn cho việc công chứng hợp đồng thế chấp dài hạn.

5. Lợi ích của việc áp dụng mô hình quản trị TA2 tại BIDV Huế là gì?

Dự án TA2 giúp hiện đại hóa ngân hàng theo thông lệ quốc tế:

• Tách bạch chức năng tiếp thị, thẩm định rủi ro và quản trị khoản vay, loại bỏ rủi ro đạo đức của cán bộ tín dụng.
• Tự động hóa quá trình giám sát sau giải ngân, cảnh báo sớm các dấu hiệu suy giảm tài chính của khách hàng.
• Rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ giữa các phòng ban, nâng cao mức độ hài lòng của khách hàng doanh nghiệp.

---

Kết luận

Đẩy mạnh hoạt động cho vay đối với khối Doanh nghiệp nhỏ và vừa là chiến lược phát triển bền vững của BIDV Chi nhánh Thừa Thiên Huế. Giai đoạn 2015 – 2017 đã ghi nhận sự bứt phá vượt bậc: dư nợ DNNVV tăng trưởng 85,6% (từ 1.292 tỷ đồng lên 2.399 tỷ đồng), phục vụ 232 doanh nghiệp và chiếm tỷ trọng 91,3% tổng số khách hàng doanh nghiệp của toàn chi nhánh, đồng thời duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn tuyệt đối (0,8%).

Thành công này khẳng định tính đúng đắn của việc tái cơ cấu mô hình quản trị theo tiêu chuẩn TA2, đẩy mạnh tài trợ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh và linh hoạt hóa chính sách tín dụng. Trong giai đoạn tiếp theo, việc tích hợp công nghệ tài chính, số hóa quy trình thẩm định và mở rộng các sản phẩm tài trợ theo chuỗi giá trị sẽ là động lực then chốt để BIDV Thừa Thiên Huế tiếp tục giữ vững vị thế ngân hàng thương mại hàng đầu trên địa bàn, đồng hành cùng sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về hoạt động cho đối vay với doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại 1. Tổng quan về hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại:[2], [3] 1. Khái niêm hoạt động cho vay của NHTM: Quá trình hình thành và phát triển của NHTM gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa, mà tiếp theo đó là nền kinh tế thị trường năng động với môi trường cạnh tranh gay gắt.

Sự có mặt của NHTM trong hầu hết các hoạt động kinh tế, xã hội đã chứng minh rằng ở đâu có hệ thống NHTM phát triển thì ở đó có sự phát triển cao của nền kinh tế xã hội và ngược lại. Ở Việt Nam, NHTM được quy định rõ trong điều 4 khoản 3 Luật Ngân hàng và các tổ chức tín dụng Việt Nam 2010: “Ngân hàng thương mại là loại hình Ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận, hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán”. Theo đó, khái niệm cho vay được định nghĩa như sau: Theo Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 do Quốc hội ban hành đã đưa ra một định nghĩa về cho vay: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền xác định vào mục đích sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận và nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Nguyên tắc vay: Tín dụng ngân hàng được thực hiện trên 3 nguyên tắc sau: - Nguyên tắc thứ nhất: Tiền cho vay phải được hoàn trả sau một thời gian nhất định cả vốn lẫn lãi: SVTH: Huỳnh Văn Phước 4 Khóa luận tốt nghiệp đại học GVHD: PGS.

Nguyễn Tài Phúc Đây là nguyên tắc quan trọng hàng đầu vì đại bộ phận vốn kinh doanh của ngân hàng là nguồn vốn huy động từ nền kinh tế. Nguyên tắc hoàn trả phản ánh đúng bản chất quan hệ tín dụng, tính chất của tín dụng sẽ bị phá vỡ nếu nguyên tắc này không được thực hiện đầy đủ. Nếu trong quá trình hoạt động kinh doanh, các khoản tín dụng mà ngân hàng đã cung cấp không được hoàn trả đúng hạn nhất định sẽ ảnh hưởng tới khả năng thanh toán và thu nhập của ngân hàng. Do đó, khách hàng khi vay vốn phải cam kết trả cả gốc và lãi trong một thời hạn nhất định, cam kết này được ghi trong hợp đồng vay nợ.

- Nguyên tắc thứ hai: Vốn vay phải có giá trị tương đương làm đảm bảo: Trong nền kinh tế thị trường các hoạt động kinh tế diễn ra hết sức đa dạng và phức tạp, vì thế mọi dự đoán về rủi ro của ngân hàng chỉ mang tính tương đối. Trong môi trường kinh doanh như vậy, bảo đảm tín dụng được coi là một tiêu chuẩn xét duyệt cho vay nhằm bổ sung những mặt hạn chế của nhà quản trị tín dụng cũng như phòng ngừa những diễn biến không thuận lợi của môi trường kinh doanh. Các giá trị tương đương làm bảo đảm có thể là: vật tư hàng hóa trong kho, tài sản cố định của doanh nghiệp, số dư trên tài khoản tiền gửi, hoá đơn chuẩn bị nhận hàng hoặc có thể là cam kết bảo lãnh của một cơ quan khác thậm chí có thể là chính uy tín của doanh nghiệp trên thị trường và trong mối quan hệ quá khứ với ngân hàng. Giá trị đảm bảo là cơ sở cho khả năng trả nợ của khách hàng, cơ sở để hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng và là điều kiện để thực hiện nguyên tắc thứ nhất trong các điều kiện khác nhau.

- Nguyên tắc thứ ba: Cho vay theo kế hoạch thoả thuận trước (vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích): Tín dụng đúng mục đích không những là nguyên tắc mà còn là phương châm hoạt động của tín dụng. Quan hệ tín dụng phản ánh nhu cầu về vốn và lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng tín dụng là cơ sở để doanh nghiệp tính toán các yếu tố hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh, đồng thời nó cũng là một trong những yếu tố đảm bảo khả năng thu nợ của ngân hàng. Để thực hiện nguyên tắc này, ngân hàng yêu cầu khách hàng vay vốn phải sử dụng tiền vay đúng mục đích như đã cam kết trong hợp đồng, bởi vì mục đích đó đã SVTH: Huỳnh Văn Phước 5 Khóa luận tốt nghiệp đại học GVHD: PGS.

Nguyễn Tài Phúc được ngân hàng thẩm định. Nếu phát hiện khách hàng vi phạm ngân hàng được quyền thu hồi nợ trước hạn, trường hợp khách hàng không có tiền thì chuyển nợ quá hạn. Điều kiện cho vay: - Khách hàng vay vốn phải có năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự và chịu trách nhiệm dân sự theo Luật dân sự. - Có khả năng tài chính và trả nợ đúng hạn theo đúng hợp đồng tín dụng đã ký.

- Có tài liệu chứng minh sử dụng vốn vay phù hợp với quy định của pháp luật (ví dụ như có dự án đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt) và khả năng hoàn trả vốn vay. Các hình thức cho vay: Theo hình thức cấp tiền vay: - Cho vay theo hạn mức tín dụng: là phương pháp cho vay mà ngân hàng và khách hàng thỏa thuận xác định một hạn mức tín dụng duy trì trong một thời gian nhất định. Hạn mức tín dụng là dư nợ vay tối đa được duy trì trong một thời gian nhất định, được ngân hàng và khách hàng thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Cho vay theo hạn mức tín dụng thường áp dụng cho các doanh nghiệp mà trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh họ thường xuyên có nhu cầu vay trả, có tốc độ luân chuyển vốn tín dụng nhanh, có tín nhiệm với ngân hàng.

Khi cho vay theo hạn mức tín dụng, có thể Ngân hàng yêu cầu khách hàng trả phí cam kết và duy trì một số dư tối thiểu về tiền gửi thanh toán tại Ngân hàng. - Cho vay từng lần: là phương pháp cho vay mà mỗi lần vay khách hàng và Ngân hàng đều phải làm các thủ tục và ký hợp đồng tín dụng. Cho vay từng lần là hình thức cho vay theo món. Các NHTM thường áp dụng cho vay này đối với khách hàng không có nhu cầu vay vốn thường xuyên, khách hàng có nhu cầu vay từng lần hoặc Ngân hàng xét thấy cần phải áp dụng loại cho vay này để giám sát việc sử dụng vốn chặt chẽ hơn.

Số tiền cho vay được xác định căn cứ vào nhu cầu vay vốn, giá trị tài sản đảm bảo, khả năng hoàn trả của khách hàng, giới hạn cho vay của pháp luật và của Ngân hàng. - Thấu chi: là phương pháp cho vay qua đó khách hàng được chi trội hơn số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một thời hạn nhất định và trong một khoảng thời gian SVTH: Huỳnh Văn Phước 6 Khóa luận tốt nghiệp đại học GVHD: PGS. Nguyễn Tài Phúc nhất định. Đây là hình thức cho ngắn hạn, linh hoạt, thủ tục đơn giản, phần lớn không có tài sản đảm bảo.

Hình thức này chỉ sử dụng đối với khách hàng có độ tin cậy cao, thu nhập đều đặn và kỳ thu nhập ngắn. - Cho vay trả góp: là hình thức tín dụng mà Ngân hàng cho phép khách hàng trả góp nhiều lần trong thời hạn tín dụng đã thỏa thuận. Ngân hàng thường cho vay trả góp với khách hàng là người tiêu dùng thông qua hạn mức nhất định. Đây là hình thức tài trợ cho người mua nhằm khuyến khích tiêu thụ hàng hóa.

- Cho vay hợp vốn: một nhóm tổ chức tín dụng cùng cho vay với một dự án hay phương án vay vốn của khách hàng. Việc cho vay hợp vốn thực hiện theo quy địnhcủa Quy chế cho vay của các tổ chức tín dụng và Quy chế đồng tài trợ của các tổ chức tín dụng do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành. - Cho vay khác: Ngân hàng có thể cho vay với hình thức khác mà không trái với quy định của pháp luật. Theo thời hạn cho vay: - Cho vay ngắn hạn: là các khoản cho vay có thời hạn tới 12 tháng nhằm cung ứng vốn cho khách hàng để sản xuất kinh doanh và phục vụ đời sống.

Do tính chất dặc thù là quy mô nhỏ, năng lực tài chính và năng lực quản lý còn nhiều hạn chế, loại hình DNNVV phân lớn nhận được khoản vay ngắn hạn từ phía Ngân hàng. - Cho vay trung hạn: các khoản vay theo quy định của Nhà nước có thời hạn từ 12 tháng đến 5 năm. Các khoản vay trung hạn chủ yếu dùng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh. - Cho vay dài hạn: Các khoản vay có thời hạn trên 5 năm, thời hạn tối đa của khoản tín dụng này có thể lên đến 40 năm tùy thuộc vào khoản vay.

Các khoản vay dài hạn thường đáp ứng các tính chất dài hạn như: xây dựng nhà xưởng, xí nghiệp. Theo tài sản đảm bảo: Có nhiều trường hợp khi khách hàng đi vay vốn Ngân hàng yêu cầu phải có tài sản đảm bảo. Trên thực tế mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp luôn chứa đựng khả năng rủi ro, điều đó rất có thể kéo theo rủi ro của Ngân hàng cho vay. Bởi vậy đảm bảo được coi là điều kiện quan trọng trong mọi nghiệp vụ cho vay của NHTM.

SVTH: Huỳnh Văn Phước 7 Khóa luận tốt nghiệp đại học GVHD: PGS. Nguyễn Tài Phúc - Cho vay có tài sản đảm bảo: là hình thức cho vay qua sự xác định giá trị của tài sản mà khách hàng cầm cố hay thế chấp cho Ngân hàng khi vay vốn. Tài sản cầm cố thế chấp có thể là động sản hoặc bất động sản. Ngân hàng chỉ chấp nhận những tài sản hợp pháp có khả năng bán được.

- Cho vay có tài sản đảm bảo theo hình thức thế chấp: là hình thức người nhận tài trợ phải chuyển các chứng từ có giá sang cho Ngân hàng nắm giữ trong thời gian cam kết song vẫn được sử dụng những tài sản đó với cam kết giữ nguyên hiện trạng.