CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ TÀI TRỢ XUẤT KHẨU 1. Ngân hàng thương mại và hoạt động của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm: Luật các tổ chức tín dụng (1) do Quốc hội khóa X thông qua vào ngày 12 tháng 12 năm 1997, định nghĩa: Ngân hàng thương mại là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan. Luật này còn định nghĩa: Tổ chức tín dụng là loại hình doanh nghiệp được thành lập theo qui định của luật này và các qui định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán.
Luật tổ chức tín dụng không có định nghĩa hoạt động ngân hàng vì khái niệm này đã được đã được định nghĩa trong Luật Ngân Hàng Nhà Nước (2), cũng do quốc hội khóa X thông qua cùng ngày. Luật Ngân Hàng Nhà Nước định nghĩa: Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán 1. Các hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại: 1. Hoạt động huy động vốn: Ngân hàng thương mại được huy động vốn dưới các hình thức sau: • Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác.
• Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước. • Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của các tổ chức tín dụng nước ngoài. (1) Ngày 12/12/1997, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật các tổ chức tín dụng và ngày 15/6/2004, Quốc hội Việt Nam ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng. (2) Ngày 12/12/1997, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Ngân Hàng Nhà Nước và ngày 17/6/2003 ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân Hàng Nhà Nước.
5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com • Vay vốn ngắn hạn của Ngân hàng Nhà Nước. • Các hình thức huy động vốn khác theo qui định của Ngân hàng Nhà Nước. Hoạt động cấp tín dụng: Ngân hàng thương mại được cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá khác, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo qui định của Ngân hàng Nhà Nước như bao thanh toán tài trợ nhập khẩu, tài trợ xuất khẩu, cho vay thấu chi, cho vay theo hạn mức tín dụng, và hạn mức tín dụng dự phòng….Trong các hoạt động cấp tín dụng, cho vay là hoạt động quan trọng và chiếm tỷ trọng lớn nhất. Cho vay: Ngân hàng thương mại cho vay dưới các hình thức sau: • Cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống.
• Cho vay trung hạn, dài hạn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển, sản xuất kinh doanh, dịch vụ và đời sống. Bảo lãnh: Ngân hàng thương mại được bảo lãnh vay, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh đấu thầu và các hình thức bảo lãnh ngân hàng khác bằng uy tín và khả năng tài chính của mình đối với người nhận bảo lãnh. Mức bảo lãnh đối với một khách hàng và tổng mức bảo lãnh của ngân hàng thương mại không được vượt quá tỷ lệ so với vốn tự có của ngân hàng. Chiết khấu: Ngân hàng thương mại được chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với tổ chức, cá nhân và có thể tái chiết khấu các thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với các tổ chức tín dụng khác.
Cho thuê tài chính: Ngân hàng thương mại được hoạt động cho thuê tài chính nhưng phải thành lập công ty cho thuê tài chính riêng. Việc thành lập, tổ chức, và hoạt động của công ty 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cho thuê tài chính thực hiện theo Nghị định của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính. Bao thanh toán: Các ngân hàng thương mại triển khai thực hiện bao thanh toán như là một hình thức cấp tín dụng cho khách hàng doanh nghiệp: bao thanh toán truy đòi, bao thanh toán miễn truy đòi, bao thanh toán ứng trước hay bao thanh toán chiết khấu, bao thanh toán khi đáo hạn trong phạm vi buôn bán nội địa lẫn quốc tế. Tài trợ nhập khẩu: Nghiệp vụ tài trợ nhập khẩu nhằm hỗ trợ về tài chính cùng các phương tiện và giấy tờ liên quan để doanh nghiệp nhập khẩu có thể thực hiện nghĩa vụ của mình trong hợp đồng mua bán hàng hóa bao gồm: • Mở L/C thanh toán hàng nhập khẩu • Cho vay ứng trước một phần để thanh toán cho người bán hay ứng trước tiền thuế nhập khẩu.
• Bảo lãnh và tái bảo lãnh việc thanh toán hối phiếu khi đến hạn. • Chấp nhận hối phiếu • Cho thuê kho bãi để chứa và bảo quản hàng hóa nhập khẩu với giá cho thuê phải chăng (nhờ lợi thế và qui mô số lượng khách hàng của ngân hàng) tại các địa điểm hay địa phương khác nhau. • Giúp khai báo thuế • Cho vay để thanh toán tiền hàng nhập khẩu cho nhà xuất khẩu nếu đến hạn mà nhập khẩu chưa có tiền. • Hỗ trợ về mặt chuyên môn, kỹ thuật từ giúp soạn thảo văn bản hợp đồng thương mại, mua bảo hiểm suốt quá trình vận chuyển và chuyển giao hàng hóa, theo dõi, kiểm tra hóa đơn chứng từ và hàng hóa cả về số lượng qui cách và chất lượng.
• Các hỗ trợ khác do sự bất cập về tập quán và luật pháp…. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tài trợ xuất khẩu: Các hình thức tài trợ xuất khẩu của các ngân hàng thương mại còn phong phú hơn do các doanh nghiệp xuất khẩu thường nhận được tài trợ từ các ngân hàng thương mại về các giao dịch kinh doanh cả trước và sau các thương vụ xuất khẩu bao gồm: • Cho vay thu mua hàng xuất khẩu, mua nguyên vật liệu để sản xuất, cho vay đầu tư nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm dịch vụ, cho vay bảo trì đối với các dự án chiến lược về máy móc thiết bị, nhà xưởng ở nước ngoài. • Cho vay nộp thuế xuất khẩu • Giúp khai báo thuế • Hỗ trợ về mặt chuyên môn, kỹ thuật từ giúp soạn thảo hợp đồng thương mại, mua bảo hiểm cho suốt quá trình vận chuyển và chuyển giao hàng hóa, theo dõi kiểm tra hóa đơn chứng từ và hàng hóa cả về số lượng, qui cách và chất lượng. • Các hỗ trợ cần thiết khác do sự khác biệt về tập quán, luật pháp.
• Cho thuê kho bãi để chứa và đóng gói hàng hóa xuất khẩu với giá cả phải chăng (do lợi thế về qui mô, số lượng) • Cho vay hỗ trợ dịch vụ vận chuyển, giao hàng hóa. • Chiết khấu hối phiếu cho nhà xuất khẩu được nhận tiền sớm. • Chiết khấu chứng từ thanh toán theo hình thức tín dụng chứng từ. • Giúp quản lý nợ, quản lý sổ cái bán hàng, thu nợ các khoản phải thu, bảo đảm rủi ro không thanh toán của bên mua hàng, xếp hạng hạng mức tín dụng và thu hộ.
• Cho vay trên cơ sở bộ chứng từ thanh toán theo phương thức nhờ thu (ứng trước tiền hàng xuất khẩu) • Thuận nhận ngân hàng (Ngân hàng chấp nhận thanh toán bằng cách ký chấp nhận hối phiếu do doanh nghiệp ký phát). 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Cho vay theo hạn mức tín dụng và hạn mức tín dụng dự phòng • Cho vay theo hạn mức tín dụng: Khách hàng nộp một bộ hồ sơ vay vốn duy nhất cho một hay nhiều món vay vào đầu quý, ngân hàng thương mại cấp một hạn mức tín dụng là mức dư nợ vay tối đa được duy trì trong một thời gian nhất định mà khách hàng và ngân hàng đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. • Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng: Ngân hàng thương mại cho khách hàng vay vốn trong phạm vi hạn mức tín dụng nhất định ngoài hạn mức tín dụng đã được ký ban đầu giữa ngân hàng và khách hàng, áp dụng hạn mức tín dụng dự phòng khi khách hàng không có đủ vốn vì mức vốn đầu tư cho dự án tăng thêm, nhu cầu tiêu dùng, mua sắm tăng thêm… 1. Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ của ngân hàng thương mại bao gồm: • Cung cấp các phương tiện thanh toán • Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng.
• Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ. • Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo qui định của Ngân hàng Nhà Nước • Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế khi Ngân hàng Nhà Nước cho phép. • Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng. • Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước.
• Tham gia hệ thống thanh toán quốc tế khi được Ngân hàng Nhà Nước cho phép. Các hoạt động khác. • Góp vốn và mua cổ phần: ngân hàng thương mại được dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn mua cổ phần của các doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng khác trong nước theo qui định của pháp luật. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com • Tham gia thị trường tiền tệ: thông qua các hình thức mua bán các công cụ của thị trường tiền tệ, theo qui định của Ngân hàng Nhà Nước.
• Kinh doanh ngoại hối: ngân hàng thương mại được trực tiếp kinh doanh hoặc thành lập công ty trực thuộc để kinh doanh ngoại hối và vàng trên thị trường trong nước và quốc tế. • Ủy thác và nhận ủy thác: ngân hàng thương mại được ủy thác và nhận ủy thác làm đại lý trong các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kể cả việc quản lý tài sản vốn đầu tư của tổ chức cá nhân trong và ngoài nước. • Cung ứng dịch vụ bảo hiểm: ngân hàng thương mại được cung ứng dịch vụ bảo hiểm, được thành lập công ty trực thuộc hoặc liên doanh để kinh doanh bảo hiểm theo qui định của pháp luật.