phần mở đầu và kết luận, đề tài bố cục thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về thị trƣờng bất động sản và hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại trong nền kinh tế. Chƣơng 2: Thực trạng sự tác động của thị trƣờng bất động sản đến các ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao tác động tích cực của thị trƣờng bất động sản đến các ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG BẤT ĐỘNG SẢN VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI TRONG NỀN KINH TẾ 1. Thị trƣờng bất động sản 1.
Khái niệm về bất động sản Việc phân loại tài sản thành “bất động sản” (real property) và “động sản” (personal property) có nguồn gốc từ Luật La Mã. Từ "real" có nguồn gốc từ từ "res" trong tiếng Latinh có nghĩa là "vật", để phân biệt với "ngƣời". Vì vậy, pháp luật thƣờng phân biệt rất rõ ràng giữa bất động sản ("real property") và động sản ("personal property"). Sự khác biệt về khái niệm giữa "bất động sản" và "động sản" là ở chỗ: bất động sản đƣợc chuyển nhƣợng cùng với đất đai, còn động sản thì không.
Nhƣ vậy có thể hiểu, bất động sản không chỉ là đất đai, của cải trong lòng đất mà còn là tất cả những gì đƣợc tạo ra do sức lao động của con ngƣời trên mảnh đất. Bất động sản bao gồm các công trình xây dựng, mùa màng, cây trồng… và tất cả những gì liên quan đến đất đai hay gắn liền với đất đai, những vật trên mặt đất cùng với những bộ phận cấu thành lãnh thổ. Khái niệm thị trường bất động sản Thị trƣờng bất động sản là tổng hòa các mối quan hệ về giao dịch bất động sản diễn ra tại một khu vực địa lý nhất định, trong khoảng thời gian nhất định. Thị trƣờng bất động sản có thể đƣợc hiểu một cách đơn giản hoặc cụ thể hơn là hệ thống các quan hệ, thông qua đó các giao dịch về bất động sản đƣợc thực hiện.
Thị trƣờng bất động sản chỉ hình thành khi bất động sản trở thành hàng hóa. Điều kiện để BĐS trở thành hàng hóa trên thị trƣờng nhƣ sau: BĐS phải có chủ sở hữu cụ thể, phải đƣợc pháp luật cho phép và phải có đủ điều kiện để giao dịch. Cụ thể nhƣ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 có xác nhận quyền sở hữu (có giấy chứng nhận), không thuộc vùng cấm sử dụng, không nằm trong vùng quy hoạch phải di dời hoặc thay đổi mục đích sử dụng theo kế hoạch của Nhà nƣớc và không gây ô nhiễm môi trƣờng. Cấu thành thị trường bất động sản Xét một cách tổng quát, cũng nhƣ các thị trƣờng khác, thị trƣờng bất động sản cũng đƣợc cấu thành từ ba yếu tố chính: chủ thể, khách thể và môi giới trung gian.
- Chủ thể tham gia thị trường: là những ngƣời tham gia vào các bên cung – cầu của thị trƣờng bất động sản, cụ thể là ngƣời mua, ngƣời bán, ngƣời thuê, ngƣời cho thuê. - Khách thể: khách thể của thị trƣờng bất động sản đƣợc hiểu là đối tƣợng giao dịch giữa hai bên cung – cầu, đó chính là hàng hóa bất động sản. - Môi giới trung gian thị trường bất động sản: do tính đặc thù của thị trƣờng bất động sản, ngƣời mua và ngƣời bán thƣờng thiếu hụt thông tin về thị trƣờng. Do đó, môi giới trung gian đóng vai trò rất quan trọng, giúp kết nối cung – cầu của thị trƣờng.
Ngày nay, khi giao dịch bất động sản diễn ra trên các sàn giao dịch tập trung thì môi giới trung gian đóng vai trò là nhân tố thúc đẩy thị trƣờng bất động sản phát triển. Nếu xét theo chiều ngang, thị trƣờng bất động sản đƣợc cấu thành bởi nhiều phân khúc thị trƣờng. Các tiểu thị trƣờng này không hoàn toàn tách biệt nhau mà có sự tác động qua lại lẫn nhau, trong đó thị trƣờng đất đai đóng vai trò trung tâm. Thị trƣờng bất động sản có thể đƣợc phân loại theo một số tiêu chí chính nhƣ sau: - Nếu phân loại theo công năng thì thị trƣờng bất động sản gồm có: Thị trƣờng đất đai; thị trƣờng nhà ở; thị trƣờng căn hộ chung cƣ; thị trƣờng căn hộ cho thuê, thị trƣờng cao ốc văn phòng, thị trƣờng công trình công nghiệp… - Nếu phân loại theo tính chất kinh doanh thì thị trƣờng bất động sản gồm có: Thị trƣờng mua bán, thị trƣờng cho thuê, thị trƣờng thế chấp.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 - Ngoài ra, ta có thể phân thị trƣờng bất động sản theo theo miền, vùng, lãnh thổ, quốc gia và thành phố. Ví dụ thị trƣờng bất động sản TP. HCM, Hà Nội. Bên cạnh đó, khi xét theo chiều dọc, thị trƣờng bất động sản đƣợc cấu thành bởi các chủ thể, định chế cụ thể.
Các định chế này tham gia vào thị trƣờng bất động sản với mục đích hoạt động kinh doanh, tìm kiếm lợi nhuận hoặc sở hữu bất động sản. Cụ thể, tham gia vào thị trƣờng bất động sản gồm có: - Chủ đầu tư: là các doanh nghiệp mua đất để đầu tƣ phát triển các dự án bất động sản, sau đó bán lại hoặc cho thuê các sản phẩm bất động sản. - Đơn vị tư vấn, thiết kế: lập đồ án quy hoạch, thiết kế, thực hiện báo cáo đầu tƣ… cho chủ đầu tƣ dự án. - Ngân hàng: do các dự án bất động sản cần có vốn đầu tƣ lớn nên vai trò của ngân hàng đối với thị trƣờng bất động sản là rất quan trọng.
Ngân hàng vừa đóng vai trò là ngƣời cung cấp vốn cho chủ đầu tƣ phát triển dự án, vừa đóng vai trò là ngƣời hỗ trợ tài chính cho cá nhân, hộ gia đình mua các sản phẩm bất động sản; ngân hàng cũng là ngƣời tài trợ vốn cho các công ty xây dựng. Ngoài ra, đối với các dự án bất động sản quy mô lớn, cần phải huy động vốn trên thị trƣờng tài chính thông qua phát hành trái phiếu, thì ngân hàng còn có thể đóng vai trò là ngƣời bảo lãnh trái phiếu cho doanh nghiệp bất động sản. - Quỹ đầu tư: vai trò của các quỹ đầu tƣ đối với thị trƣờng bất động sản chủ yếu là hỗ trợ vốn cho việc phát triển các dự án bất động sản, thông qua nhiều hình thức rất đa dạng nhƣ trực tiếp góp vốn vào dự án, gián tiếp hỗ trợ bằng cách đầu tƣ vào cổ phần của chủ đầu tƣ hoặc mua trái phiếu do chủ đầu tƣ phát hành. - Công ty xây dựng: là đơn vị thi công, xây dựng các dự án bất động sản.
- Đơn vị trung gian môi giới: các công ty môi giới bất động sản có thể nhận nguồn cung sản phẩm bất động sản từ thị trƣờng sơ cấp hoặc thứ cấp, sau đó môi giới thực hiện các giao dịch trên thị trƣờng sơ cấp tại các sàn giao dịch tập trung. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 - Công ty quản lý dự án bất động sản: các công ty này sẽ quản lý việc khai thác các dự án bất động sản. - Tổ chức, cá nhân, hộ gia đình: là các chủ thể tiêu thụ sản phẩm bất động sản. Là ngƣời mua cuối cùng trên thị trƣờng, các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình mua hoặc thuê các sản phẩm bất động sản nhằm mục đích để ở, cho thuê hoặc mở văn phòng hoạt động… Các chủ thể này đóng vai trò cơ bản tạo nên cầu của thị trƣờng bất động sản.
- Nhà đầu tư bất động sản: tham gia vào thị trƣờng nhằm tìm kiếm lợi nhuận bằng chênh lệch giá. Tuy không nhằm mục đích sở hữu và sử dụng bất động sản, các nhà đầu tƣ lại có ảnh hƣởng rất lớn đến cầu thị trƣờng và giá cả sản phẩm, qua đó tác động đến giá nhà đất. Về mặt tích cực, các nhà đầu tƣ giúp thị trƣờng bất động sản phát triển nhờ tạo ra thanh khoản cho thị trƣờng. Tuy vậy, sự tham gia của các nhà đầu tƣ cũng là nguyên nhân chính tạo ra tình trạng bong bóng của thị trƣờng bất động sản.
Vai trò của thị trường bất động sản Thị trƣờng bất động sản là nhân tố quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia và nâng cao đời sống của ngƣời dân. Vai trò của thị trƣờng bất động sản đƣợc biểu hiện trên các mặt: Thứ nhất, thị trường bất động sản góp phần thúc đẩy sản xuất. Thị trƣờng BĐS là nơi hấp thụ một khối lƣợng lớn các yếu tố sản xuất phục vụ cho hoạt động kinh doanh BĐS nhƣ nguyên vật liệu xây dựng, đồ trang trí nội ngoại thất… Hoạt động kinh doanh bất động sản có nhu cầu rất lớn về nhiều sản phẩm từ các ngành sản xuất công nghiệp. Nhờ đó góp phần thúc đẩy các ngành công nghiệp này phát triển, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lƣợng sản phẩm.
Ngoài ra, thị trƣờng BĐS phát triển còn giúp các doanh nghiệp giảm thiểu đƣợc chi phí cố định dành cho BĐS, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Thứ hai, thị trường bất động sản góp phần huy động vốn cho đầu tư phát triển. Thị trƣờng BĐS phát triển chính là do yếu tố tăng đầu tƣ cho tài sản cố định của nền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 kinh tế, sự tăng lên của lƣợng tài sản này đòi hỏi phải có nguồn vốn đảm bảo. Bất động sản cũng giữ vai trò rất quan trọng khi đƣợc dùng làm tài sản đảm bảo cho việc vay vốn ngân hàng.
Bên cạnh đó, BĐS còn đƣợc dùng để góp vốn liên doanh, đồng thời thị trƣờng BĐS cũng là một kênh thu hút vốn đầu tƣ cho nền kinh tế. Thứ ba, thị trường bất động sản đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước. Các giao dịch trên thị trƣờng bất động sản đều có giá trị lớn và phải có nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nƣớc, do đó làm tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nƣớc. Thứ tư, phát triển thị trường bất động sản góp phần phát triển nền kinh tế thị trường và mở rộng quan hệ đối ngoại.
Thị trƣờng BĐS là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân, có quan hệ mật thiết với thị trƣờng vốn, thị trƣờng lao động và thị trƣờng hàng hoá. Do đó phát triển thị trƣờng BĐS có ảnh hƣởng trực tiếp đến sự mở rộng và phát triển của các thị trƣờng khác. Ngoài ra, thị trƣờng BĐS phát triển vƣợt ra khỏi biên giới quốc gia tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân nƣớc ngoài tham gia giao vào dịch BĐS trên lãnh thổ mỗi nƣớc, tạo điều kiện cho đầu tƣ phát triển, góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại.