Luận văn: Tác động của rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản NHTM Việt Nam

Luận văn nghiên cứu tác động của các rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản của ngân hàng thương mại Việt Nam. Cung cấp mô hình và giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Quyên
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Thị Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính-Ngân Hàng (Ngân Hàng)
• Đề tài: Tác động của các yếu tố rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản ngân hàng thương mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Hiểu đúng về tác động rủi ro tài chính đến phá sản

Ngân hàng thương mại là huyết mạch của nền kinh tế. Chúng đóng vai trò trung gian tài chính, luân chuyển vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu. Tuy nhiên, hoạt động này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Rủi ro tài chính là những biến cố bất lợi liên quan đến tài chính, có thể làm suy giảm lợi nhuận, bào mòn vốn chủ sở hữu và đẩy ngân hàng đến bờ vực phá sản. Phá sản ngân hàng không chỉ là sự sụp đổ của một doanh nghiệp. Nó gây ra hiệu ứng domino tài chính, làm lung lay ổn định hệ thống ngân hàng và có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng tài chính toàn diện. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Quyên (2019) nhấn mạnh rằng, sau cuộc khủng hoảng 2008, việc nhận diện và đo lường tác động của các yếu tố rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản là nhiệm vụ cấp thiết. Việc này không chỉ giúp bản thân các ngân hàng xây dựng chiến lược quản trị rủi ro ngân hàng hiệu quả mà còn hỗ trợ các cơ quan quản lý, như ngân hàng trung ương, trong việc giám sát ngân hàng và đưa ra các chính sách can thiệp kịp thời. Hiểu rõ mối liên hệ nhân quả này là bước đầu tiên để xây dựng một hệ thống ngân hàng vững mạnh, có khả năng chống chọi với các cú sốc kinh tế và bảo vệ lợi ích của người gửi tiền.

1.1. Khái niệm cốt lõi về nguy cơ phá sản ngân hàng

Nguy cơ phá sản ngân hàng được định nghĩa là tình trạng ngân hàng đối mặt với các rủi ro kinh doanh thua lỗ mà nguồn vốn hiện có không đủ khả năng bù đắp (Bessis, 2011). Đây là trạng thái kiệt quệ tài chính, khi ngân hàng mất khả năng thanh toán các nghĩa vụ đến hạn. Tình trạng này kéo dài sẽ làm gia tăng chi phí, sụt giảm lợi nhuận, và cuối cùng dẫn đến sụp đổ ngân hàng. Các dấu hiệu ban đầu thường bao gồm việc tăng đột ngột lãi suất huy động để bù đắp thiếu hụt vốn, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) giảm xuống dưới mức quy định của khung pháp lý Basel, và lợi nhuận sụt giảm liên tục. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này là cực kỳ quan trọng trong công tác quản trị.

1.2. Tầm quan trọng của việc phân tích rủi ro tài chính

Phân tích rủi ro tài chính giúp lượng hóa các mối đe dọa tiềm tàng. Nó cho phép ban lãnh đạo ngân hàng và các nhà quản lý thấy rõ mức độ ảnh hưởng của từng loại rủi ro. Các rủi ro chính bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, và rủi ro lãi suất. Mỗi loại rủi ro này đều có khả năng bào mòn sức khỏe tài chính của ngân hàng theo những cách khác nhau. Nếu không được quản lý chặt chẽ, sự tích tụ của các rủi ro này sẽ làm suy yếu bảng cân đối kế toán, dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán và phá sản. Do đó, phân tích rủi ro là nền tảng cho mọi chiến lược phòng ngừa và là công cụ không thể thiếu để đảm bảo sự phát triển bền vững của tổ chức.

II. Top 3 rủi ro tài chính đẩy ngân hàng đến phá sản

Trong hoạt động ngân hàng, có vô số rủi ro nhưng ba loại rủi ro tài chính sau đây được xem là nguyên nhân chính dẫn đến nguy cơ phá sản. Thứ nhất là rủi ro tín dụng, phát sinh từ hoạt động cho vay, cốt lõi của ngành ngân hàng. Khi người vay không thể trả nợ, ngân hàng đối mặt với các khoản nợ xấu (NPL), gây thất thoát vốn trực tiếp. Thứ hai là rủi ro thanh khoản, là nguy cơ ngân hàng không đủ tiền mặt để đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán ngắn hạn, chẳng hạn như khi người dân ồ ạt rút tiền. Cuối cùng là rủi ro lãi suất và rủi ro thị trường, xuất phát từ những biến động khó lường của môi trường kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu thực trạng tại Việt Nam giai đoạn 2009-2017 cho thấy, các ngân hàng, đặc biệt là nhóm có quy mô nhỏ, rất nhạy cảm với ba loại rủi ro này. Việc quản lý yếu kém một trong ba yếu tố có thể tạo ra phản ứng dây chuyền, khuếch đại các rủi ro khác và đẩy nhanh quá trình đi đến sụp đổ ngân hàng. Do đó, việc xây dựng các kịch bản ứng phó và trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ là biện pháp sống còn.

2.1. Phân tích rủi ro tín dụng và gánh nặng nợ xấu NPL

Rủi ro tín dụng là rủi ro lớn nhất và thường trực nhất. Nó xảy ra khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Hậu quả trực tiếp là sự gia tăng tỷ lệ nợ xấu (NPL). Theo quy định, khi nợ xấu tăng cao, ngân hàng bắt buộc phải tăng cường trích lập dự phòng rủi ro, khoản chi phí này ăn mòn trực tiếp vào lợi nhuận. Nếu tỷ lệ nợ xấu vượt ngưỡng kiểm soát, vốn chủ sở hữu của ngân hàng sẽ bị suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR). Luận văn của Nguyễn Thị Phương Quyên chỉ ra rằng trong giai đoạn khủng hoảng, tỷ lệ nợ xấu trung bình ngành tại Việt Nam đã có lúc lên tới 4,08% (năm 2012), cho thấy mức độ nghiêm trọng của loại rủi ro này.

2.2. Nhận diện rủi ro thanh khoản và nguy cơ mất khả năng thanh toán

Rủi ro thanh khoản là rủi ro ngân hàng không thể đáp ứng kịp thời nhu cầu rút tiền của khách hàng hoặc các nghĩa vụ thanh toán khác. Rủi ro này đặc biệt nguy hiểm vì nó có thể dẫn đến sự sụp đổ chỉ trong thời gian ngắn do hiệu ứng tâm lý đám đông. Khi có tin đồn tiêu cực, người gửi tiền có thể ồ ạt rút tiền, gây áp lực thanh khoản cực lớn. Để đối phó, ngân hàng có thể phải bán tháo tài sản với giá rẻ hoặc vay trên thị trường liên ngân hàng với lãi suất cao, gây thiệt hại nặng nề. Tình trạng mất khả năng thanh toán là dấu hiệu cuối cùng trước khi một ngân hàng phá sản. Việc quản lý thanh khoản thông qua các chỉ số như LDR (Loan-to-Deposit Ratio) là một nghiệp vụ quản trị cốt lõi.

2.3. Đánh giá rủi ro lãi suất và biến động từ thị trường

Rủi ro lãi suất phát sinh khi có sự thay đổi bất lợi của lãi suất thị trường, gây ảnh hưởng tiêu cực đến thu nhập ròng của ngân hàng. Sự không tương xứng về kỳ hạn giữa tài sản (cho vay dài hạn, lãi suất cố định) và nguồn vốn (huy động ngắn hạn, lãi suất thả nổi) là nguyên nhân chính. Khi lãi suất huy động tăng, chi phí vốn của ngân hàng tăng lên, trong khi thu nhập từ các khoản vay cũ không đổi, làm thu hẹp biên độ lợi nhuận. Rủi ro thị trường rộng hơn, bao gồm cả những biến động về tỷ giá, giá chứng khoán, cũng tác động trực tiếp đến giá trị tài sản và danh mục đầu tư của ngân hàng, từ đó ảnh hưởng đến nguy cơ phá sản.

III. Phương pháp đo lường tác động rủi ro đến phá sản

Để ngăn chặn nguy cơ phá sản, trước hết cần phải đo lường được nó. Các nhà nghiên cứu và quản lý tài chính đã phát triển nhiều công cụ và mô hình để dự báo sớm rủi ro. Nổi bật nhất là các mô hình dự báo phá sản dựa trên các chỉ số tài chính. Các mô hình này giúp lượng hóa "sức khỏe" của một ngân hàng và cảnh báo sớm khi các chỉ số xấu đi. Chỉ số Z-score là một công cụ phổ biến, được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu để đánh giá xác suất phá sản. Bên cạnh đó, các quy định từ khung pháp lý Basel (I, II, và III) đã đặt ra những tiêu chuẩn quốc tế về quản trị rủi ro ngân hàng. Trọng tâm của Basel là yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR). Tỷ lệ này hoạt động như một tấm đệm vốn, giúp ngân hàng hấp thụ các khoản lỗ bất ngờ mà không bị phá sản. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là một phương pháp quản trị hiệu quả để duy trì ổn định hệ thống ngân hàng và củng cố niềm tin của công chúng.

3.1. Ứng dụng mô hình Z score dự báo nguy cơ phá sản

Mô hình Z-score, ban đầu được phát triển bởi Altman (1968) và sau đó được điều chỉnh cho ngành ngân hàng bởi nhiều nhà nghiên cứu khác như Roy (1952), là một công cụ phân tích đa biến. Nó kết hợp nhiều tỷ số tài chính quan trọng (như khả năng sinh lời, đòn bẩy, thanh khoản) vào một chỉ số duy nhất để dự báo khả năng vỡ nợ. Công thức tính Z-score cho ngân hàng thường bao gồm (ROA + Vốn chủ sở hữu/Tổng tài sản) / Độ lệch chuẩn của ROA. Một chỉ số Z-score càng cao cho thấy ngân hàng càng an toàn và rủi ro phá sản càng thấp. Ngược lại, Z-score thấp là một tín hiệu cảnh báo đỏ. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Quyên (2019) đã sử dụng Z-score làm biến phụ thuộc để đo lường nguy cơ phá sản của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

3.2. Vai trò của tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu CAR và Basel

Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) là một trong những chỉ số quan trọng nhất do khung pháp lý Basel quy định. Nó được tính bằng cách chia vốn tự có của ngân hàng cho tổng tài sản có rủi ro. Theo tiêu chuẩn Basel II và III, các ngân hàng phải duy trì tỷ lệ CAR tối thiểu 8%. Tỷ lệ này đảm bảo rằng ngân hàng có đủ vốn để chống đỡ các khoản lỗ từ rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động. Một ngân hàng có CAR thấp cho thấy bộ đệm vốn mỏng, dễ bị tổn thương trước các cú sốc và có nguy cơ phá sản cao hơn. Do đó, việc giám sát và duy trì CAR ở mức an toàn là ưu tiên hàng đầu trong quản trị rủi ro ngân hàng.

IV. Bí quyết quản trị rủi ro tài chính hiệu quả nhất

Quản trị rủi ro không chỉ là phản ứng khi khủng hoảng xảy ra, mà là một quá trình chủ động và liên tục. Một chiến lược quản trị rủi ro ngân hàng hiệu quả phải được xây dựng trên ba trụ cột chính. Thứ nhất là xây dựng một khung quản trị vững chắc, bao gồm các chính sách, quy trình nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro rõ ràng. Thứ hai là nâng cao năng lực của đội ngũ nhân sự và ban lãnh đạo, đảm bảo họ có đủ chuyên môn để đưa ra các quyết định sáng suốt. Thứ ba là vai trò không thể thiếu của cơ quan quản lý nhà nước. Ngân hàng trung ương và các cơ quan giám sát ngân hàng phải thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ, đồng thời thực hiện thanh tra, giám sát thường xuyên để phát hiện và xử lý sớm các ngân hàng yếu kém. Các biện pháp như bảo hiểm tiền gửi và cơ chế tái cơ cấu ngân hàng cũng là những công cụ quan trọng để xử lý khủng hoảng, hạn chế hiệu ứng domino tài chính và bảo vệ sự ổn định hệ thống ngân hàng.

4.1. Xây dựng chiến lược xử lý nợ xấu và dự phòng rủi ro

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, các ngân hàng cần áp dụng một quy trình thẩm định tín dụng nghiêm ngặt, đánh giá kỹ lưỡng khả năng trả nợ của khách hàng. Đồng thời, phải có chính sách phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro một cách minh bạch và đầy đủ theo quy định. Khi nợ xấu (NPL) phát sinh, ngân hàng cần có các biện pháp xử lý quyết liệt như cơ cấu lại thời hạn trả nợ, đàm phán với khách hàng, hoặc bán nợ cho các công ty quản lý tài sản (VAMC). Chủ động xử lý nợ xấu không chỉ giúp thu hồi vốn mà còn làm lành mạnh hóa bảng cân đối kế toán, cải thiện các chỉ số tài chính và giảm nguy cơ phá sản.

4.2. Tăng cường giám sát từ Ngân hàng Trung ương

Vai trò của Ngân hàng Trung ương (NHNN) là tối quan trọng. NHNN cần ban hành các quy định an toàn hoạt động theo chuẩn mực quốc tế, như áp dụng khung pháp lý Basel. Công tác giám sát ngân hàng cần được thực hiện thường xuyên thông qua cả giám sát từ xa (qua báo cáo) và thanh tra tại chỗ. Việc này giúp phát hiện sớm các hành vi rủi ro hoặc các ngân hàng có dấu hiệu yếu kém. Khi phát hiện vấn đề, NHNN cần có những biện pháp can thiệp kịp thời, từ việc yêu cầu tái cơ cấu ngân hàng đến việc đặt ngân hàng vào diện kiểm soát đặc biệt, nhằm ngăn chặn nguy cơ đổ vỡ lan rộng.

V. Kết quả nghiên cứu tác động rủi ro tại Việt Nam

Nghiên cứu thực nghiệm của Nguyễn Thị Phương Quyên (2019) đã cung cấp những bằng chứng cụ thể về tác động của các yếu tố rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản của ngân hàng thương mại Việt Nam. Sử dụng dữ liệu bảng của 24 ngân hàng trong giai đoạn 2009-2017, nghiên cứu áp dụng mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa các biến rủi ro và chỉ số Z-score (đại diện cho sự ổn định của ngân hàng). Kết quả là một bức tranh rõ nét, khẳng định các lý thuyết về rủi ro tài chính. Các chỉ số đại diện cho rủi ro tín dụng (LLP - chi phí dự phòng/thu nhập lãi thuần), rủi ro thanh khoản (LDR - dư nợ cho vay/tiền gửi), và rủi ro lãi suất (NIR - thu nhập lãi thuần/tổng tài sản) đều cho thấy tác động có ý nghĩa thống kê đến nguy cơ phá sản. Những phát hiện này không chỉ có giá trị học thuật mà còn là nguồn tham khảo quan trọng cho các nhà quản trị ngân hàng và các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam trong việc xây dựng các giải pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả.

5.1. Bằng chứng thực nghiệm từ 24 ngân hàng thương mại

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các biến đại diện cho rủi ro tài chính có tác động ngược chiều với Z-score, tức là đồng biến với nguy cơ phá sản. Cụ thể, khi chi phí dự phòng rủi ro tín dụng (LLP) tăng, Z-score giảm, cho thấy nguy cơ phá sản tăng lên. Tương tự, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) cao, một dấu hiệu của rủi ro thanh khoản, cũng làm giảm Z-score. Điều này khẳng định rằng việc quản lý tín dụng yếu kém và căng thẳng về thanh khoản là hai trong số những con đường ngắn nhất dẫn đến sự bất ổn của ngân hàng. Những kết quả này phù hợp với thực trạng hệ thống ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn hậu khủng hoảng, khi vấn đề nợ xấu (NPL) và thanh khoản là những thách thức lớn nhất.

5.2. Hàm ý chính sách nhằm đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng

Từ kết quả nghiên cứu, một số hàm ý chính sách quan trọng được rút ra. Thứ nhất, các ngân hàng thương mại cần ưu tiên nâng cao chất lượng quản trị, đặc biệt là quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản. Cần có các giới hạn và chỉ số cảnh báo sớm để kiểm soát các rủi ro này. Thứ hai, Ngân hàng Trung ương cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý Basel và tăng cường năng lực giám sát ngân hàng. Việc giám sát cần dựa trên rủi ro, tập trung vào các ngân hàng có chỉ số rủi ro cao. Cuối cùng, cần thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngân hàng một cách quyết liệt hơn nữa để xử lý dứt điểm các tổ chức tín dụng yếu kém, góp phần đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết về tác động của các yếu tố rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản của ngân hàng thương mại. 4 Chương 3: Thực trạng tác động của các yếu tố rủi ro tài chính đến nguy cơ phá sản của ngân hàng thương mại Việt Nam. Chương 4: Phương pháp, dữ liệu và kết quả nghiên cứu. Chương 5: Kết luận và giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tài chính và nguy cơ phá sản của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YÊU TỐ RỦI RO TÀI CHÍNH ĐẾN NGUY CƠ PHÁ SẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Cơ sở lý thuyết về khả năng phá sản của ngân hàng 2. Khái niệm về nguy cơ phá sản ngân hàng Bessis (2011) cho rằng nguy cơ phá sản ngân hàng là các rủi ro mà ngân hàng đang gặp dẫn đến việc kinh doanh thua lỗ mà nguồn vốn hiện tại của ngân hàng không đủ khả năng đáp ứng. Đây cũng là bắt nguồn cho nguy cơ phá sản ngân hàng do ngân hàng gặp phải các rủi ro như nợ xấu tăng cao dẫn đến ngân hàng rơi vào tình gặp rủi ro thanh khoản, khách hàng không thể hoàn thành các nghĩa vụ trả nợ gây vỡ nợ.

Nguy cơ phá sản ngân hàng là khi ngân hàng đang trong tình trạng gặp các loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất…hay nói cách khác là khi ngân hàng rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính, nguồn tiền tại ngân hàng không đủ để đáp ứng phục vụ cho các hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Mà tình trạng này càng kéo dài thì ngân hàng càng có nguy cơ dẫn đến phá sản càng tăng do chi phí tăng, lợi nhuận giảm và ngược lại thì ngân hàng đang trong tình trạng hoạt động kinh doanh ổn định. Các dấu hiệu cho thấy ngân hàng có nguy cơ dẫn đến phá sản ngân hàng Một ngân hàng đang có nguy cơ phá sản thì thường có các dấu hiệu sau: - Ngân hàng không tuân thủ đúng các quy định ngân hàng Nhà Nước đưa ra  Lãi suất huy động của ngân hàng đột ngột tăng cao hơn so với lãi suất huy động trung bình ngành cho thấy ngân hàng đang trong tình trạng thiếu hụt vốn cần huy động để bù đắp. Ngân hàng là đơn vị kinh doanh sản phẩm đặc biệt có chức năng riêng nên nguồn tiền kinh doanh chủ yến không từ vốn của các cổ đông mà là do huy động nguồn vốn nhàn rỗi từ người dân phục vụ cho các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh trong xã hội.

6  Ngân hàng có tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu CAR ( Capital Adequacy Ratio) thấp hơn so với quy định theo hiệp ước Basel (NHNN, 2011). CAR có ý nghĩa tương tự như một tỷ lệ đòn bẩy vừa kiểm soát được nguồn vốn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng vừa đảm bảo an toàn cho khách hàng gửi tiết kiệm và được quy định cụ thể trong các hiệp ước Basel I, Basel II, Basel III. Basel I ra đời năm 1988 nguyên nhân do cuộc khủng hoảng tài chính về tiền tệ quốc tế và thị trường ngân hàng nhằm đo lường mức độ an toàn vốn cũng như năng lực tài chính của ngân hàng. Basel II ra đời năm 2001 và có hiệu lực năm 2006 nhằm bổ sung thêm rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường vào mẫu số thay vì Basel I chỉ tập trung chủ yếu vào rủi ro tín dụng.

Basel III ra đời phù hợp với tình hình kinh tế hơn nhằm hoàn thiện hơn vì Basel III đã tăng vốn có chất lượng cao lên , kiểm soát chặt chẽ hơn điều này sẽ giúp hệ thống ngân hàng củng cố được bức tường thành an ninh tài chính - ngân hàng. 1: Thời gian ban hành và có hiệu lực và công thức tính của các hiệp ước Basel Thời gian Thời gian Công thức tính CAR ban hành có hiệu lực Basel I 1988 1992 Vốn cấp 1 + vốn cấp 2 𝐶𝐴𝑅 = ∗ 100 Tài sản đã quy đổi rủi ro (RWA) Basel II 2004 2006 Vốn cấp 1 + vốn cấp 2 𝐶𝐴𝑅 = ∗ 100 RWARRTD + 𝑅𝑊𝐴𝑅𝑅𝐻Đ + 𝑅𝑊𝐴𝑅𝑅𝑇𝑇 Basel III 2010 01/2013- Vốn cấp 1 + vốn cấp 2 𝐴𝑅 = ∗ 100 01/2019 RWARRTD + 𝑅𝑊𝐴𝑅𝑅𝐻Đ + 𝑅𝑊𝐴𝑅𝑅𝑇𝑇 Nguồn: Tổng hợp thông tin từ www.org Theo tiêu chuẩn Basel thì chỉ số CAR của mỗi ngân hàng ít nhất phải bằng 8%, nếu ngân hàng có chỉ tiêu này thấp hơn trong một khoảng thời gian chứng tỏ ngân hàng đang phải đối mặt với rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động hay rủi ro thanh 7 khoản. Muốn tăng chỉ số CAR tăng chỉ số này ngân hàng phải tăng vốn mà CAR không đạt chứng tỏ ngân hàng đang thiếu hụt vốn. - Tỷ lệ nợ xấu ngày càng tăng cao Theo như Delis (2005) thì nợ xấu luôn là vấn đề luôn được toàn hệ thống ngân hàng các nước đặc biệt quan tâm vì khi tỷ lệ này quá cao thì ngân hàng bắt buộc phải trích lập thêm quỹ dự phòng rủi ro từ đó lợi nhuận ngân hàng giảm hay thậm chí là kinh doanh thua lỗ.

Chỉ tiêu này được dùng để các ngân hàng đo lường rủi ro tín dụng, ngân hàng hoạt động ổn định khi tỷ lệ này thấp và sẽ có nguy cơ mất vốn hay nguy cơ phá sản khi tỷ lệ này quá cao. - Lợi nhuận ngân hàng sụt giảm, chi phí hoạt động kinh doanh tăng Lợi nhuận ngân hàng sụt giảm hay thiếu hụt vốn thì ngân hàng phải bù đắp lại các thiệt hại bằng nguồn vốn tự có của mình. Mà nguồn vốn tự có giảm thì quy mô ngân hàng giảm từ đó lòng tin của khách hàng dành cho ngân hàng cũng giảm theo, các hoạt động trong kinh doanh của ngân hàng sẽ gặp khó khăn hay thậm chí ngân hàng rơi vào tình trạng rủi ro thanh khoản, nguy cơ phá sản ngân hàng tăng cao. - Nguồn tiền mặt hạn chế, mất khả năng chi trả Việc quản trị rủi ro và quản trị dòng tiền có vai trò rất quan trọng, nếu tỷ lệ tối thiểu giữa tài sản “có” tài sản có thể sử dụng cho thanh toán ngay và tài “Nợ” phải thanh toán ngay bị mất cân đối hay không đáp ứng kịp thời các nhu cầu thanh toán tiền mặt của khách hàng thì ngân hàng đang trong tình trạng khả năng chi trả bị hạn chế.

Mà ngân hàng không đáp ứng được nhu cầu của khách hàng thì khách hàng sẽ mất niềm tin vào ngân hàng, hiệu ứng dây chuyền dẫn đến khách hàng đến rút tiền ồ ạt làm cho ngân hàng sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt trầm trọng hơn, nguy cơ phá sản sẽ tăng cao. - Nhân sự cấp cao của ngân hàng thay đổi nhiều lần trong thời gian ngắn. Khi chủ tịch hội đồng quản trị hay các nhân sự cấp cao thay đổi nhiều lần trong khoản thời gian ngắn chứng tỏ việc kinh doanh của ngân hàng đang gặp khó khăn có thể do việc quản trị, kinh doanh chưa phù hợp, ngân hàng phải thay đổi 8 nhiều phương pháp kinh doanh khác từ đó sẽ làm giảm lợi nhuận ảnh hưởng đến việc kinh doanh của ngân hàng. Nguyên nhân dẫn đến phá sản ngân hàng Ngân hàng là tổ chức tài chính trung gian có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế của một quốc gia vì vậy mà nhiều nhà nghiên cứu đã nghiên cứu về nguyên nhân dẫn đến nguy cơ phá sản của các ngân hàng nhằm tìm ra các giải pháp ngăn chặn nguy cơ trên.

Theo tác giả thì nguyên nhân dẫn đến nguy cơ phá sản các ngân hàng thương mại chia thành 2 nhóm nguyên nhân từ bên ngoài và nguyên nhân bên trong chính ngân hàng đó. Nguyên nhân bên ngoài ngân hàng - Môi trường nền kinh tế vĩ mô có nhiều biến động bất ngờ cụ thể là khi nền kinh tế bị khủng hoảng hay sự biến động về tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ lãi suất, các chu kỳ kinh tế…Các biến động này sẽ làm suy yếu khả năng tồn tại của ngân hàng thương mại (Gavin và Hausman, 1996) - Do hiệu ứng lan truyền các thông tin bất cân xứng giữa ngân hàng và người gửi tiền. Khách hàng sẽ không hiểu rõ tình hình kinh doanh thực tế tại ngân hàng nên khi nghe thông tin bất lợi ngân hàng họ đang gửi tiền, theo tâm lý người dân lập tức họ sẽ đến ngân hàng rút tiền ồ ạt nhằm đảm bảo nguồn vốn của họ. Như vậy sẽ ảnh hưởng đến tình hình thanh khoản của ngân hàng nếu không có sự hỗ trợ của Ngân hàng Nhà nước hay ngân hàng khác, ngân hàng đó sẽ có khả năng dẫn đến phá sản ngân hàng.

- Rủi ro toàn hệ thống ngân hàng : sự sụp đổ của một số ngân hàng lớn trong hay ngoài nước sẽ kéo theo sự đổ vỡ toàn hệ thống ngân hàng do người dân mất lòng tin vào ngân hàng thì sẽ dùng nguồn vốn của họ sang đầu tư vào các kênh khác để kiếm lợi nhuận. - Sự quản lý, giám sát của ngân hàng chưa chặt chẽ. Theo nghiên cứu của Demirguc-Kuntsi Detragiache (2000) và Dzibek và Pazazbasioglu (1997), tác giả nêu ra nguyên nhân của sự phá sản ngân hàng là do sự điều chỉnh, quản lý, kiểm soát của ngân hàng còn yếu. Nguyên nhân bên trong ngân hàng - Kinh nghiệm, năng lực, kỹ năng quản lý của các nhà quản lý, giám đốc ngân hàng chưa chất lượng.

Năng lực quản lý, chuyên môn yếu thì khả năng giải quyết các tình huống bất ngờ còn hạn chế hay việc định hướng trong việc phát triển ngân hàng chưa đúng, chưa hiệu quả gây tổn thất nhiều dẫn đến nguy cơ phá sản ngân hàng tăng. - Quản lý ngân hàng, giám sát tài chính kém hiệu quả, chưa tuân thủ đúng và đầy đủ các quy trình nghiệp vụ của ngân hàng hay các quy định về an toàn tối thiểu, các khoản vay dài hạn với lãi suất cố định mà không quan tâm đến sự biến động của thị trường, các khoản đầu tư nguy hiểm cũng như chưa đảm bảo trong quản lý an toàn về vốn và tài sản. - Ngân hàng lựa chọn khách hàng vay sai hay khách hàng đi vay không sử dụng vốn vay đúng mục đích, phương án kinh doanh dẫn đến việc kinh doanh của khách hàng gặp khó khăn, tăng nợ xấu ngân hàng. - Ngân hàng chỉ đặt nặng vấn đề doanh số , tăng trưởng tín dụng quá mức so với khả năng quản lý của nhân viên, của ngân hàng, các nguồn kinh phí, cho vay vượt mức hay tài sản đảm bảo không đủ dẫn đến chất lượng tín dụng kém hiệu quả, nợ xấu tăng cao.