Nghiên cứu về ảnh hưởng của quyền lực CEO đến thành quả doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ phân tích thành quả của doanh nghiệp dưới tác động của quyền lực ceo, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Hồ Thủy Tiên
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hải Lý
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Quyền Lực CEO Đến Thành Quả Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU
• 3. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động quyền lực CEO đến thành quả doanh nghiệp

Quyền lực của CEO đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chiến lược và thành quả của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng CEO không chỉ là người ra quyết định mà còn là người có ảnh hưởng lớn đến văn hóa và hiệu suất làm việc của nhân viên. Sự tập trung quyền lực vào CEO có thể dẫn đến những quyết định mang tính rủi ro cao, nhưng cũng có thể mang lại những lợi ích lớn nếu được thực hiện đúng cách. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng quyền lực CEO có thể ảnh hưởng đến các chỉ số tài chính như ROA và Tobin's Q, từ đó tác động đến giá trị thị trường của doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa quyền lực CEO và vai trò trong doanh nghiệp

Quyền lực CEO được hiểu là khả năng ra quyết định và ảnh hưởng đến các hoạt động của doanh nghiệp. CEO thường nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong hội đồng quản trị, từ đó gia tăng quyền lực và khả năng kiểm soát. Điều này có thể dẫn đến những quyết định chiến lược quan trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển và thành công của doanh nghiệp.

1.2. Tác động của quyền lực CEO đến văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp thường bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi phong cách lãnh đạo của CEO. Một CEO có quyền lực lớn có thể định hình các giá trị và chuẩn mực trong tổ chức, từ đó ảnh hưởng đến động lực làm việc và sự gắn bó của nhân viên. Sự lãnh đạo mạnh mẽ có thể tạo ra một môi trường làm việc tích cực, nhưng cũng có thể dẫn đến sự độc tài và thiếu sự tham gia của nhân viên.

II. Vấn đề và thách thức trong việc quản lý quyền lực CEO

Mặc dù quyền lực CEO có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự tập trung quyền lực có thể dẫn đến quyết định sai lầm do thiếu sự đa dạng trong quan điểm. Nghiên cứu cho thấy rằng khi quyền lực tập trung vào một cá nhân, khả năng xảy ra sai lầm do ý kiến chủ quan sẽ cao hơn. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến thành quả doanh nghiệp.

2.1. Rủi ro từ việc tập trung quyền lực vào CEO

Khi quyền lực tập trung vào CEO, các quyết định có thể trở nên thiếu khách quan. Điều này dẫn đến việc bỏ qua ý kiến của các nhà quản lý cấp cao khác, từ đó làm giảm tính hiệu quả trong việc ra quyết định. Nghiên cứu của Sah & Stiglitz (1986) chỉ ra rằng sự đa dạng trong quan điểm có thể giúp giảm thiểu rủi ro trong quyết định.

2.2. Thách thức trong việc duy trì sự cân bằng quyền lực

Việc duy trì sự cân bằng quyền lực giữa CEO và các thành viên khác trong hội đồng quản trị là rất quan trọng. Nếu không có sự giám sát và kiểm soát, CEO có thể lạm dụng quyền lực của mình, dẫn đến những quyết định không hợp lý. Các công ty cần thiết lập các cơ chế kiểm soát để đảm bảo rằng quyền lực không bị lạm dụng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động quyền lực CEO đến thành quả doanh nghiệp

Để nghiên cứu tác động của quyền lực CEO đến thành quả doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các thước đo khác nhau như ROA, Tobin's Q và tỷ suất sinh lợi vượt trội. Các biến kiểm soát như quy mô công ty, độ tuổi công ty và số năm CEO được bổ nhiệm cũng được đưa vào mô hình để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

3.1. Các thước đo quyền lực CEO

Các thước đo quyền lực CEO bao gồm việc CEO là cổ đông sáng lập, CEO kiêm chủ tịch hội đồng quản trị và CEO là thành viên trong hội đồng quản trị. Những thước đo này giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của CEO đến các quyết định quan trọng trong doanh nghiệp.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ 82 công ty niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2008 - 2012. Kết quả hồi quy cho thấy rằng quyền lực CEO có ảnh hưởng đến thành quả doanh nghiệp, nhưng mức độ ảnh hưởng này không đồng nhất giữa các thước đo khác nhau.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền lực CEO

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng quyền lực CEO có thể ảnh hưởng tích cực đến thành quả doanh nghiệp nếu được quản lý đúng cách. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng sự tập trung quyền lực có thể dẫn đến những quyết định sai lầm. Các doanh nghiệp cần phải cân nhắc kỹ lưỡng về việc phân chia quyền lực và thiết lập các cơ chế kiểm soát để đảm bảo rằng quyền lực không bị lạm dụng.

4.1. Tác động tích cực của quyền lực CEO đến thành quả

Khi CEO có quyền lực lớn và được hỗ trợ bởi một đội ngũ quản lý mạnh, doanh nghiệp có thể đạt được những thành công lớn. Các quyết định chiến lược đúng đắn có thể dẫn đến sự tăng trưởng bền vững và cải thiện hiệu suất tài chính.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng trong thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có CEO là cổ đông sáng lập kiêm chủ tịch hội đồng quản trị thường có thành quả tốt hơn. Điều này cho thấy rằng việc kết hợp quyền lực có thể mang lại lợi ích lớn cho doanh nghiệp, nhưng cũng cần phải có sự giám sát chặt chẽ.

V. Kết luận và tương lai của quyền lực CEO trong doanh nghiệp

Quyền lực CEO là một yếu tố quan trọng trong việc định hình thành quả doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc quản lý quyền lực này cần phải được thực hiện một cách cẩn thận để tránh những rủi ro không đáng có. Tương lai của quyền lực CEO sẽ phụ thuộc vào cách mà các doanh nghiệp điều chỉnh và quản lý quyền lực này trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của thị trường.

5.1. Tương lai của quyền lực CEO trong bối cảnh thay đổi

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, vai trò của CEO sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần phải tìm cách cân bằng quyền lực để đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra một cách khách quan và hiệu quả.

5.2. Đề xuất cho các doanh nghiệp trong việc quản lý quyền lực CEO

Các doanh nghiệp nên thiết lập các cơ chế kiểm soát và giám sát quyền lực của CEO để đảm bảo rằng quyền lực không bị lạm dụng. Việc tạo ra một môi trường làm việc cởi mở và khuyến khích sự tham gia của nhân viên cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2008 – 2012, thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua nhiều biến động lớn với chỉ số VN-Index giảm từ 921,1 điểm đầu năm 2008 xuống còn 413,7 điểm cuối năm 2012, tương đương mức giảm hơn 50%. Trong bối cảnh này, tác động của quyền lực CEO đến thành quả doanh nghiệp trở thành vấn đề nghiên cứu cấp thiết nhằm hiểu rõ vai trò của nhà quản trị cấp cao trong việc điều hành và phát triển doanh nghiệp. Luận văn tập trung phân tích ảnh hưởng của quyền lực CEO đến thành quả của 82 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong khoảng thời gian 5 năm, sử dụng các thước đo quyền lực CEO như CEO là cổ đông sáng lập, CEO là thành viên hội đồng quản trị, CEO kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị và thước đo thành quả doanh nghiệp gồm Tobin’s Q, ROA và tỷ suất sinh lợi vượt trội.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của quyền lực CEO đến thành quả doanh nghiệp, đồng thời làm rõ liệu quyền lực tập trung vào CEO có tạo ra tác động tích cực hay tiêu cực trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ và nhiều biến động. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, cổ đông và các nhà hoạch định chính sách trong việc cân nhắc phân bổ quyền lực và giám sát hoạt động điều hành doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và giá trị thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản trị và quyền lực trong tổ chức, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết quyền lực của Finkelstein (1992) phân loại quyền lực CEO thành bốn dạng: quyền cơ cấu, quyền sở hữu, quyền lực chuyên môn và quyền lực dựa vào uy tín. Quyền lực cơ cấu được thể hiện qua vị trí CEO kiêm nhiệm các chức vụ quan trọng như Chủ tịch hội đồng quản trị hoặc cổ đông sáng lập, tạo điều kiện cho CEO có khả năng ra quyết định cao hơn.

• Lý thuyết quản trị và hành vi tổ chức theo phong cách tự do quyết định (Hambrick & Mason, 1984; Sah & Stiglitz, 1986, 1991) cho rằng mức độ tập trung quyền lực vào CEO ảnh hưởng đến sự biến động thành quả doanh nghiệp. Quyền lực tập trung cao có thể làm tăng rủi ro do quyết định chủ quan, trong khi phân quyền có thể giảm thiểu rủi ro này nhờ đa dạng hóa quan điểm.

• Lý thuyết chi phí đại diện (Fama & Jensen, 1983) cảnh báo việc CEO kiêm nhiệm Chủ tịch hội đồng quản trị có thể làm giảm hiệu quả giám sát, dẫn đến thành quả doanh nghiệp kém hơn do xung đột lợi ích và thiếu kiểm soát.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quyền lực CEO (đo bằng các vị trí kiêm nhiệm và cổ đông sáng lập), thành quả doanh nghiệp (Tobin’s Q, ROA, tỷ suất sinh lợi vượt trội), và các biến kiểm soát như quy mô công ty, độ tuổi công ty, tỷ lệ sở hữu CEO, đòn bẩy tài chính, nhiệm kỳ CEO.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 82 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2008-2012, với tổng cộng 410 quan sát. Dữ liệu về quyền lực CEO và các biến tài chính được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên và các nguồn công khai khác.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy đa biến với ba mô hình: Pooled Regression, Fixed Effect Model (FEM) và Random Effect Model (REM). Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp. Kiểm định phương sai thay đổi (White test) và điều chỉnh robust được áp dụng để đảm bảo độ tin cậy của kết quả. Các biến độc lập là các thước đo quyền lực CEO, biến phụ thuộc là các thước đo thành quả doanh nghiệp, cùng với các biến kiểm soát như quy mô, tuổi công ty, tỷ lệ sở hữu CEO, đòn bẩy tài chính, nhiệm kỳ CEO.

Ngoài ra, nghiên cứu thử nghiệm thước đo quyền lực CEO mới là CEO đồng thời là cổ đông sáng lập kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị nhằm phản ánh quyền lực tập trung cao độ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của quyền lực CEO đến Tobin’s Q: Kết quả hồi quy cho thấy Tobin’s Q chịu tác động nhiều nhất từ các biến quyền lực CEO với hệ số R2 lên đến 46,5%. Tuy nhiên, hai thước đo quyền lực CEO “CEO là cổ đông sáng lập” và “CEO là thành viên hội đồng quản trị” có hệ số hồi quy âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy quyền lực CEO theo các thước đo này có tác động tiêu cực đến giá trị thị trường công ty. Mô hình FEM không tìm thấy ý nghĩa thống kê cho các biến quyền lực CEO, phản ánh ảnh hưởng yếu và không đồng nhất.

2. Ảnh hưởng đến ROA: Hệ số hồi quy giữa ROA và các thước đo quyền lực CEO đều âm và không có ý nghĩa thống kê, ngoại trừ biến “CEO kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị” có ý nghĩa ở mức 10% trong mô hình Pooled Regression. Điều này cho thấy quyền lực CEO không ảnh hưởng rõ ràng đến thành quả kế toán, có thể do các thủ thuật kế toán làm sai lệch báo cáo tài chính tại một số doanh nghiệp.

3. Ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi vượt trội: Các biến quyền lực CEO có hệ số hồi quy dương nhưng không có ý nghĩa thống kê, ngoại trừ biến “CEO kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị” trong mô hình FEM có ý nghĩa ở mức 10%. Mô hình hồi quy không phù hợp do hệ số R2 không có ý nghĩa, cho thấy chưa có bằng chứng rõ ràng về tác động của quyền lực CEO đến tỷ suất sinh lợi vượt trội.

4. Thước đo quyền lực CEO mới (CEO là cổ đông sáng lập kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị): Khi sử dụng thước đo này, kết quả cho thấy tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến Tobin’s Q trong các mô hình Pooled Regression và REM, khẳng định quyền lực tập trung cao độ của CEO có thể nâng cao giá trị thị trường doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác động này không rõ nét bằng biến “CEO kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị”. Với ROA và tỷ suất sinh lợi vượt trội, kết quả vẫn không đồng nhất và không có ý nghĩa thống kê.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt trong kết quả giữa các thước đo thành quả phản ánh tính đa chiều của thành quả doanh nghiệp và hạn chế của từng chỉ số. Tobin’s Q phản ánh giá trị thị trường và kỳ vọng tương lai, trong khi ROA là thước đo kế toán có thể bị ảnh hưởng bởi các thủ thuật báo cáo tài chính. Tỷ suất sinh lợi vượt trội chịu ảnh hưởng bởi mô hình CAPM một nhân tố, chưa phản ánh đầy đủ rủi ro hệ thống.

Ảnh hưởng tiêu cực của quyền lực CEO theo một số thước đo có thể do quyền lực tập trung làm giảm sự đa dạng quan điểm trong ra quyết định, tăng rủi ro chủ quan, phù hợp với lý thuyết chi phí đại diện. Ngược lại, quyền lực tập trung cao độ (CEO là cổ đông sáng lập kiêm Chủ tịch) lại có tác động tích cực đến giá trị thị trường, phù hợp với lý thuyết quản trị cho rằng sự thống nhất trong lãnh đạo giúp ra quyết định nhanh và hiệu quả hơn.

Biến động thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu cũng ảnh hưởng đến sự không đồng nhất của kết quả, khi giá trị thị trường và thành quả doanh nghiệp chịu tác động mạnh từ yếu tố bên ngoài.

Dữ liệu và phương pháp phân tích đã được kiểm định kỹ lưỡng, tuy nhiên hạn chế về dữ liệu sở hữu cổ phần CEO và tính đồng nhất của báo cáo tài chính có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin sở hữu cổ phần CEO: Các công ty cần công bố chi tiết và đầy đủ tỷ lệ sở hữu của CEO để nâng cao tính minh bạch, giúp cổ đông và nhà đầu tư đánh giá chính xác quyền lực và ảnh hưởng của CEO đến doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: trong vòng 1 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo công ty và Ủy ban chứng khoán.

2. Cân nhắc phân quyền hợp lý trong hội đồng quản trị: Đề xuất hạn chế việc CEO kiêm nhiệm quá nhiều chức vụ quan trọng nhằm giảm rủi ro tập trung quyền lực, đồng thời tăng cường vai trò của các thành viên độc lập trong hội đồng quản trị để đa dạng hóa quan điểm ra quyết định. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị và cổ đông.

3. Nâng cao chất lượng quản trị công ty: Đào tạo và phát triển năng lực quản trị cho CEO và các nhà quản lý cấp cao, đặc biệt về kỹ năng ra quyết định trong môi trường biến động, nhằm giảm thiểu sai sót do chủ quan và tăng hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban điều hành và các tổ chức đào tạo.

4. Tăng cường giám sát và kiểm toán nội bộ: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ để phát hiện và ngăn chặn các thủ thuật kế toán làm sai lệch báo cáo tài chính, đảm bảo các chỉ số kế toán phản ánh chính xác thành quả doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban kiểm soát, kiểm toán nội bộ và cơ quan quản lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp và CEO: Hiểu rõ tác động của quyền lực CEO đến thành quả công ty để điều chỉnh cơ cấu quyền lực và nâng cao hiệu quả quản trị.

2. Cổ đông và nhà đầu tư: Đánh giá mức độ quyền lực của CEO và ảnh hưởng đến giá trị thị trường, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – quản trị: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm về mối quan hệ quyền lực CEO và thành quả doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường mới nổi.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Tham khảo để xây dựng các quy định về quản trị công ty, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi cổ đông.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền lực CEO được đo lường như thế nào trong nghiên cứu này?
   Quyền lực CEO được đo bằng các biến giả thể hiện CEO là cổ đông sáng lập, CEO là thành viên hội đồng quản trị, CEO kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị, và biến mới là CEO đồng thời là cổ đông sáng lập kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị.

2. Tại sao kết quả nghiên cứu không đồng nhất giữa các thước đo thành quả?
   Bởi vì Tobin’s Q phản ánh giá trị thị trường, ROA là chỉ số kế toán có thể bị ảnh hưởng bởi thủ thuật kế toán, còn tỷ suất sinh lợi vượt trội dựa trên mô hình CAPM một nhân tố nên chưa phản ánh đầy đủ rủi ro hệ thống.

3. Quyền lực tập trung vào CEO có tác động tích cực hay tiêu cực đến doanh nghiệp?
   Nghiên cứu cho thấy quyền lực tập trung cao độ (CEO là cổ đông sáng lập kiêm Chủ tịch) có tác động tích cực đến giá trị thị trường, nhưng quyền lực CEO theo một số thước đo khác lại có tác động tiêu cực hoặc không rõ ràng.

4. Tại sao quyền lực CEO không ảnh hưởng rõ ràng đến ROA?
   Có thể do các thủ thuật kế toán làm sai lệch báo cáo tài chính, khiến ROA không phản ánh chính xác thành quả kế toán thực tế của doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp cân bằng quyền lực CEO và hiệu quả quản trị?
   Doanh nghiệp nên phân quyền hợp lý, tăng cường vai trò của các thành viên độc lập trong hội đồng quản trị, đồng thời nâng cao minh bạch thông tin và giám sát nội bộ để đảm bảo quyền lực CEO không gây rủi ro cho doanh nghiệp.

Kết luận

• Quyền lực CEO có ảnh hưởng yếu và không đồng nhất đến thành quả doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE giai đoạn 2008-2012.
• Thước đo quyền lực CEO mới (CEO là cổ đông sáng lập kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị) có tác động tích cực đến giá trị thị trường (Tobin’s Q).
• Các thước đo thành quả kế toán (ROA) và tỷ suất sinh lợi vượt trội chưa cho thấy ảnh hưởng rõ ràng của quyền lực CEO.
• Biến động thị trường và hạn chế dữ liệu ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.
• Cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng với dữ liệu đa ngành và thời gian dài hơn để làm rõ mối quan hệ quyền lực CEO và thành quả doanh nghiệp.

Các nhà quản lý và cổ đông nên xem xét điều chỉnh cơ cấu quyền lực CEO và tăng cường minh bạch thông tin để nâng cao hiệu quả quản trị và giá trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------------- HỒ THỦY TIÊN THÀNH QUẢ CỦA DOANH NGHIỆP DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA QUYỀN LỰC CEO LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------------- HỒ THỦY TIÊN THÀNH QUẢ CỦA DOANH NGHIỆP DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA QUYỀN LỰC CEO Chuyên ngành: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS.

TRẦN THỊ HẢI LÝ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Thành quả của doanh nghiệp dưới tác động của quyền lực CEO” là bài nghiên cứu của riêng tôi được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thị Hải Lý. Các thông tin, dữ liệu được sử dụng trong bài nghiên cứu là trung thực, các nội dung trích dẫn đều được ghi rõ nguồn gốc và các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này chưa từng được công bố tại bất kỳ bài nghiên cứu nào khác.

Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 09 năm 2013 HỒ THỦY TIÊN TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i MỤC LỤC Trang bìa phụ Lời cam đoan Mục lục Danh mục từ viết tắt Danh mục bảng biểu Tóm tắt. Tổng quan các nghiên cứu trước đây. Phương pháp nghiên cứu. Thước đo quyền lực CEO.

Thước đo thành quả của doanh nghiệp. Các biến kiểm soát. Phương pháp kiểm định. Kết quả nghiên cứu.

Thống kê mô tả. Kết quả hồi quy. 35 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Kết quả hồi quy cho thước đo mới – CEO là cổ đông sáng lập kiêm chủ tịch HĐQT.

48 Danh mục tài liệu tham khảo. 50 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1. CEO : Giám đốc điều hành/ Tổng giám đốc 2. CFO : Giám đốc tài chính 3.

FEM : Fixed effect model 4. HĐQT : Hội đồng quản trị 5. HOSE : Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh 6. REM : Random effect model 7.

ROA : Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản 8. TSSL : Tỷ suất sinh lợi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Danh sách 82 công ty được chọn và beta của mỗi công ty qua các năm 2008 - 2012 Bảng 4.2: Tóm tắt thông tin về các biến tài chính và thước đo quyền lực CEO Bảng 4.3: Ma trận hệ số tương quan giữa các thước đo quyền lực CEO Bảng 4.4: Ma trận hệ số tương quan giữa các thước đo thước đo thành quả doanh nghiệp Bảng 4.5: Kết quả hồi quy theo Pooled Regression và GLS Bảng 4.6: Kết quả hồi quy theo FEM và REM Bảng 4.7: Kết quả hồi quy theo Pooled Regression và GLS với thước đo quyền lực mới Bảng 4.8: Kết quả hồi quy theo FEM và REM với thước đo quyền lực mới TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của quyền lực CEO đến thành quả của các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2012. Các thước đo khác nhau được sử dụng để đại diện cho quyền lực CEO bao gồm : CEO là cổ đông sáng lập, CEO là thành viên hội đồng quản trị, CEO là chủ tịch hội đồng quản trị và ba thước đo thành quả của doanh nghiệp lần lượt là Tobin‟s Q, ROA và tỷ suất sinh lợi vượt trội. Kết quả kiểm định cho thấy ảnh hưởng của quyền lực CEO lên thành quả của doanh nghiệp là khá yếu.

Đối với thước đo Tobin‟s Q thì hai trong ba thước đo quyền lực CEO có ảnh hưởng ngược chiều đến thành quả công ty. Mặt khác, khi đưa vào mô hình thước đo quyền lực CEO mới, CEO là cổ đông sáng lập kiêm chủ tịch hội đồng quản trị, kết quả cho thấy có sự tác động tích cực của hai thước đo quyền lực CEO còn lại đến thành quả thị trường hay Tobin‟s Q của doanh nghiệp. Tuy nhiên, các kết quả này là không nhất quán khi hai thước đo thành quả còn lại được sử dụng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

GIỚI THIỆU Trong nhiều công ty, CEO có quyền đưa ra mọi quyết định quan trọng. Một vài công ty khác, việc ra quyết định được thực hiện minh bạch hơn vì nó phải nhận được sự chấp thuận của các nhà quản lý cấp cao khác. Nếu mỗi cá nhân đều có quan điểm khác nhau thì việc phân chia quyền ra quyết định trong công ty có ảnh hưởng đến việc thực thi quyết định. Các quyết định của nhà quản trị có thể có hoặc có thể không ảnh hưởng đến thành quả của doanh nghiệp, nhưng nếu chúng được thực thi thì quyết định cũng như các đặc điểm của nhà quản trị sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng thành quả của công ty.

Dựa theo nghiên cứu của Sah & Stiglitz (1986, 1991) và lý thuyết về quản trị và tổ chức theo phong cách tự do quyết định, quan điểm được đưa ra là một công ty mà CEO là người đưa ra hầu hết các quyết định trọng yếu thì sẽ làm gia tăng rủi ro vì các sai lầm do ý kiến chủ quan gây ra không được đa dạng hóa tốt. Điều đó đồng nghĩa với xác suất thực hiện các quyết định quá tốt hoặc quá tồi ở các tổ chức mà quyền quyết định tập trung vào duy nhất CEO sẽ cao hơn so với một tổ chức mà nhiều nhà quản trị cấp cao cùng ra quyết định. Vì thế, kỳ vọng được đặt ra là mức độ ảnh hưởng của CEO càng lớn thì thành quả của công ty càng biến động, bởi lẽ khả năng thực thi những quyết định quan trọng càng cao khi quyền lực của CEO càng tăng. Trong lý thuyết quản trị có nhiều tranh luận trái chiều về tầm quan trọng của các nhà quản trị cấp cao.

Một nghiên cứu trước đây của Lieberson và O‟Connor (1972) về lãnh đạo và thành quả của tổ chức đối với trường hợp các doanh nghiệp lớn cho thấy mức độ ảnh hưởng của CEO chỉ có khả năng giải thích rất ít cho khả năng sinh lợi của công ty. Tuy nhiên, các tác giả khác TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 như Tushman & Romanelli (1985), Hambrick & Mason (1984) và Child (1972) lại cho rằng các nhà quản trị cấp cao có vai trò khá quan trọng, quan điểm này cũng được ủng hộ bởi nghiên cứu trên cỡ mẫu khá lớn nhằm đánh giá tầm quan trọng của các nhà quản trị cấp cao đối với thành quả của công ty (Weiner & Mahoney, 1981). Nhiều bài nghiên cứu về kinh tế và phân tích tài chính liên quan đến vấn đề này. Chẳng hạn, Denis và Denis (1995), Weisbach (1995), Parrino (1997) và Huson, Malatesta & Parrino (2004) đều đưa ra bằng chứng về tốc độ thay thế CEO có tương quan với các thành quả của công ty.

Malmendier & Tate (2003) và Bertrand & Schoar (2003) cho rằng một số đặc điểm của các nhà quản lý cấp cao có tương quan với thành quả của công ty. Quan điểm được đưa ra trong bài nghiên cứu này là các nhà quản lý chỉ có thể tác động đến thành quả của công ty khi họ có khả năng ảnh hưởng đến các quyết định trọng yếu. Quyền ra quyết định của CEO thường được thể hiện thông qua việc kiêm nhiệm những chức vụ quan trọng trong hội đồng quản trị như Chủ tịch hội đồng quản trị hay họ đồng thời là cổ đông sáng lập công ty. Khi vừa nắm trong tay quyền điều hành vừa nắm giữ vị trí quan trọng thì quyền lực của CEO sẽ càng gia tăng, khả năng ra quyết định sẽ càng cao, việc này tất yếu sẽ ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh, đầu tư và phát triển của doanh nghiệp, thông qua đó sẽ tác động đến thành quả của công ty.

Thế nên, kỳ vọng được đặt ra là mức độ ảnh hưởng của CEO càng lớn thì thành quả của công ty càng biến động. Hơn nữa, vấn đề đáng lưu ý là khi quyền lực càng tập trung vào CEO thì thành quả doanh nghiệp sẽ chuyển biến tích cực hay tiêu cực? Việc nghiên cứu vấn đề này trên thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ góp phần đánh giá được tác động của việc gia tăng quyền lực cho các CEO ở những công ty cổ phần Việt Nam là tích cực hay tiêu cực, ủng hộ quan điểm của lý thuyết quản trị hay lý thuyết chi phí đại diện. Từ đó, có thể giải đáp phần nào câu hỏi để cải thiện thành quả của công ty thì nên tăng cường TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 hay hạn chế quyền lực của các CEO, nhất là trong tình trạng hiện nay thì đa phần các công ty cổ phần ở Việt Nam, CEO thường kiêm nhiệm chức vụ quan trọng khác trong công ty, nắm giữ quyền ra quyết định khá lớn. Khả năng ra quyết định của CEO được đo lường bằng các thước đo quyền lực CEO như sau: CEO là cổ đông sáng lập, CEO kiêm chủ tịch hội đồng quản trị, CEO là thành viên trong hội đồng quản trị hay cũng có thể CEO vừa là cổ đông sáng lập vừa kiêm nhiệm chức chủ tịch hội đồng quản trị dựa trên tình hình thực tế ở Việt Nam.

Thước đo thành quả doanh nghiệp được sử dụng trong bài bao gồm ROA đại diện cho thành quả về mặt kế toán, Tobin‟s Q và tỷ suất sinh lợi vượt trội thì đại diện cho thành quả về giá trị thị trường của doanh nghiệp. Một số biến kiểm soát cũng được đưa vào mô hình khi hồi quy, chẳng hạn như quy mô và độ tuổi của công ty, số năm CEO được bổ nhiệm, đòn bẩy tài chính. Bởi vì giả thuyết đặt ra liên quan đến những điểm khác biệt trong sự biến động của thành quả nên sau khi hồi quy, tiến hành kiểm định phương sai thay đổi đối với chuỗi dữ liệu là việc cần làm. Mẫu được chọn gồm dữ liệu của 82 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2008 - 2012.

Bài nghiên cứu này gồm bốn phần: đầu tiên là tổng hợp lại một số nghiên cứu và bằng chứng thực nghiệm liên quan đến quyền lực CEO và thành quả doanh nghiệp, từ đó tiến hành xây dựng giả thuyết nghiên cứu. Trong phần 2, phương pháp nghiên cứu bao gồm việc xây dựng thước đo quyền lực CEO, thước đo thành quả và các biến kiểm soát cũng như việc thiết lập mô hình hồi quy sẽ được đề cập đến. Phần 3 của bài là kết quả nghiên cứu thực nghiệm về tác động của quyền lực CEO đến thành quả của doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE từ năm 2008 đến 2012.