Luận văn thạc sĩ: Tác động của yếu tố nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế ở Đông Nam Á

Nghiên cứu mối quan hệ giữa yếu tố nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế tại Đông Nam Á, phân tích tính hai chiều của mối quan hệ này.

• Tác giả: Vo Tan Thanh Diep
• Người hướng dẫn: Professor Nguyen Trong Hoai
• Trường học: University Of Economics Institute Of Social Studies Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Demographic Factors And Economic Growth: The Bi-Directional Causality In South East Asia
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Problem statement
• 1.2. Research objective
• 1.3. Research questions
• 1.4. Research scope
• 1.5. Thesis structure
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Demographic factors
• 2.2. Demographic Transition
• 2.3. Demographic factors and economic growth
• 2.3.1. The perspective of Malthusian Regime
• 3. CHƯƠNG 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Model specification for one way effects
• 3.2. Model specification for the bi-directional causality
• 3.3. Models of panel data regression
• 3.3.1. The model of Pooled regression
• 3.3.2. The model of fixed effects estimation
• 3.3.3. The model of random effects estimation
• 3.4. Driscoll and Kraay standard errors and panel models
• 3.5. The structural equation model (SEM)
• 3.5.1. The causal effect and mediate mechanism
• 3.5.2. The simultaneous (non-recursive) structural equation model
• 3.5.3. The logic of SEM
• 4. CHƯƠNG 4: EMPIRICAL RESULTS
• 4.1. Overviews of demographic transition in Southeast Asian
• 4.2. The possible relationship by scatter
• 4.3. Demographic factors by deciles
• 4.4. Panel data regression
• 4.4.1. One-way direction - Driscoll and Kraay estimation
• 4.4.2. The bi-directional causality estimation
• 5. CHƯƠNG 5: CONCLUSIONS AND POLICY IMPLICATION
• 5.1. The limitation and directions for further research
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của yếu tố nhân khẩu học đến tăng trưởng kinh tế ở Đông Nam Á

Yếu tố nhân khẩu học đóng vai trò quan trọng trong việc xác định sự phát triển kinh tế ở Đông Nam Á. Khu vực này đã trải qua nhiều biến đổi về dân số, từ sự gia tăng dân số đến sự chuyển đổi nhân khẩu học. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn lao động mà còn tác động đến thu nhập và tiêu dùng. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế, đồng thời chỉ ra những thách thức mà khu vực này đang phải đối mặt.

1.1. Định nghĩa và vai trò của yếu tố nhân khẩu học

Yếu tố nhân khẩu học bao gồm dân số, tuổi tác, giới tính và cấu trúc gia đình. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng lao động và khả năng tiêu dùng của một quốc gia. Sự thay đổi trong cấu trúc dân số có thể tạo ra cơ hội hoặc thách thức cho tăng trưởng kinh tế.

1.2. Tình hình nhân khẩu học ở Đông Nam Á

Đông Nam Á là khu vực có sự đa dạng về nhân khẩu học. Một số quốc gia như Việt Nam và Indonesia đang trải qua giai đoạn dân số vàng, trong khi các nước khác như Nhật Bản lại đối mặt với tình trạng già hóa dân số. Sự khác biệt này tạo ra những thách thức và cơ hội riêng cho từng quốc gia trong khu vực.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến yếu tố nhân khẩu học

Mặc dù có nhiều cơ hội từ yếu tố nhân khẩu học, nhưng Đông Nam Á cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng già hóa dân số, tỷ lệ sinh giảm và di cư là những vấn đề chính. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai.

2.1. Tình trạng già hóa dân số

Già hóa dân số đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều quốc gia Đông Nam Á. Tình trạng này dẫn đến sự gia tăng chi phí chăm sóc sức khỏe và giảm khả năng lao động, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

2.2. Tỷ lệ sinh giảm và di cư

Tỷ lệ sinh giảm đang diễn ra ở nhiều quốc gia trong khu vực, dẫn đến sự mất cân bằng trong cấu trúc dân số. Bên cạnh đó, di cư cũng tạo ra những thách thức về nguồn nhân lực và phát triển kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của yếu tố nhân khẩu học

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa yếu tố nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế. Các mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu panel sẽ được áp dụng để xác định tác động của các yếu tố nhân khẩu học đến tăng trưởng kinh tế.

3.1. Mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu panel

Mô hình hồi quy sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế. Phân tích dữ liệu panel cho phép xem xét sự thay đổi theo thời gian và giữa các quốc gia.

3.2. Các biến số và dữ liệu sử dụng

Nghiên cứu sẽ sử dụng dữ liệu từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và Liên Hợp Quốc để đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của các biến số được phân tích.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng yếu tố nhân khẩu học có tác động đáng kể đến tăng trưởng kinh tế ở Đông Nam Á. Sự gia tăng dân số trong độ tuổi lao động có thể thúc đẩy tăng trưởng, trong khi tình trạng già hóa dân số có thể cản trở sự phát triển.

4.1. Tác động tích cực của dân số trong độ tuổi lao động

Sự gia tăng dân số trong độ tuổi lao động có thể tạo ra một lực lượng lao động dồi dào, từ đó thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng, góp phần vào tăng trưởng kinh tế.

4.2. Tác động tiêu cực của già hóa dân số

Già hóa dân số dẫn đến sự gia tăng chi phí chăm sóc sức khỏe và giảm khả năng lao động, ảnh hưởng đến năng suất và tăng trưởng kinh tế bền vững.

V. Kết luận và tương lai của yếu tố nhân khẩu học ở Đông Nam Á

Yếu tố nhân khẩu học sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế ở Đông Nam Á. Các quốc gia cần có các chính sách phù hợp để tận dụng lợi thế từ dân số trẻ và đối phó với thách thức từ già hóa dân số.

5.1. Chính sách khuyến khích sinh sản

Các chính sách khuyến khích sinh sản có thể giúp tăng tỷ lệ sinh và duy trì sự cân bằng trong cấu trúc dân số, từ đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

5.2. Đầu tư vào giáo dục và y tế

Đầu tư vào giáo dục và y tế sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, từ đó tạo ra một lực lượng lao động có năng suất cao hơn, góp phần vào tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dân số khu vực Đông Nam Á chiếm khoảng 8,62% tổng dân số thế giới và sở hữu lực lượng lao động quy mô lớn thứ ba toàn cầu, chỉ đứng sau Trung Quốc và Ấn Độ. Trong giai đoạn lịch sử từ năm 1960 đến năm 1990, khu vực này đã trải qua bước chuyển đổi nhân khẩu học sâu sắc khi mức sinh giảm mạnh từ trên 6,0 con/phụ nữ xuống dưới 4,0 con/phụ nữ, đồng thời tỷ lệ tử vong giảm xuống dưới mức 10 phần nghìn (tương đương dưới 1%). Tuy nhiên, mối quan hệ thực chứng giữa biến động nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế vẫn là chủ đề tranh luận học thuật phức tạp, đặc biệt là sự thiếu vắng các phân tích lượng hóa về tác động nhân quả hai chiều (bi-directional causality) giữa tốc độ tăng dân số, tuổi thọ kỳ vọng và GDP bình quân đầu người.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xác định mức độ tác động của các yếu tố nhân khẩu học đa chiều (tăng trưởng dân số, tuổi thọ kỳ vọng, cơ cấu tuổi) đến tăng trưởng kinh tế, đồng thời kiểm định mối quan hệ tác động đồng thời hai chiều giữa các biến số này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm bộ dữ liệu bảng tại 10 quốc gia Đông Nam Á (Brunei Darussalam, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan, Timor-Leste và Việt Nam) trong chuỗi thời gian 24 năm từ năm 1990 đến năm 2013.

Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc khi chỉ ra rằng tỷ trọng dân số trong độ tuổi lao động tăng từ 59,2% lên 67,2%, kết hợp với mức giảm tỷ lệ phụ thuộc trẻ từ 36,7% xuống khoảng 27,0%, đã đóng góp trực tiếp vào mức tăng trưởng GDP bình quân đầu người theo sức mua tương đương (PPP). Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách tận dụng tối đa "cửa sổ dân số vàng" (demographic dividend) trước khi khu vực bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chóng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng tiến trình phát triển của các học thuyết tăng trưởng kinh tế, khởi đầu từ Thuyết Malthus (1798) về bẫy đình trệ dân số, Thuyết Hậu Malthus (Post-Malthusian) ghi nhận vai trò của tích lũy tư bản và tiến bộ công nghệ, cho đến Thuyết Tăng trưởng Thống nhất (Unified Growth Theory của Galor, 2011). Bên cạnh đó, mô hình tăng trưởng ngoại sinh Solow (1956) và mô hình tăng trưởng nội sinh hiện đại được vận dụng để luận giải tác động của quy mô dân số đến tích lũy vốn trên mỗi lao động và tiến bộ kỹ thuật.

Khung phân tích tập trung vào ba kênh truyền dẫn chính của quá trình chuyển đổi nhân khẩu học:

• Kênh cung ứng lao động: Làn sóng bùng nổ dân số bước vào độ tuổi 15-64 tạo ra nguồn cung lao động dồi dào, thúc đẩy năng suất và mở rộng quy mô sản xuất.
• Kênh tiết kiệm: Dựa trên mô hình vòng đời tiêu dùng và thu nhập (Life-Cycle Income and Consumption), nhóm lao động trong độ tuổi 15-64 có xu hướng tiết kiệm và tích lũy tài sản cao nhất để chuẩn bị cho giai đoạn hưu trí, từ đó gia tăng tổng tích lũy tài sản cố định (Gross Capital Formation) cho nền kinh tế.
• Kênh vốn nhân lực: Mức sinh giảm kết hợp với tuổi thọ kỳ vọng tăng lên thúc đẩy các hộ gia đình và xã hội tái đầu tư nguồn lực vào giáo dục, đào tạo và y tế, nâng cao chất lượng lực lượng lao động.

Nghiên cứu tích hợp các khái niệm nền tảng: Cửa sổ nhân khẩu học (Demographic Window - theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc là khi dân số dưới 15 tuổi dưới 30% và dân số từ 65 tuổi trở lên dưới 15%), Lợi tức nhân khẩu học (Demographic Dividend), Tuổi thọ kỳ vọng khi sinh (Life expectancy at birth), Tỷ lệ phụ thuộc tuổi già và tuổi trẻ (Dependency ratios), và Mối quan hệ nhân quả hai chiều (Bi-directional causality).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng vĩ mô thu thập từ Ngân hàng Thế giới (World Bank 2015), Ban Dân số Liên Hợp Quốc (UN 2015), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Penn World Table (PWT phiên bản 8.1). Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 10 quốc gia Đông Nam Á được quan sát liên tục trong suốt 24 năm (giai đoạn 1990–2013), mang lại tổng cộng 240 quan sát bảng cân bằng.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích bao phủ toàn bộ khu vực Đông Nam Á theo phân loại chuẩn của Liên Hợp Quốc, trong đó Myanmar được loại bỏ khỏi mẫu phân tích do thiếu hụt dữ liệu chuỗi thời gian đối với biến phụ thuộc chính là GDP bình quân đầu người theo sức mua tương đương (constant 2011 international $).

Để giải quyết các thách thức thống kê của dữ liệu bảng chuỗi thời gian dài, nghiên cứu kết hợp hai kỹ thuật phân tích tiên tiến:

• Kỹ thuật ước lượng sai số chuẩn Driscoll và Kraay (1998): Được lựa chọn cho mô hình hồi quy dữ liệu bảng (Pooled OLS, Fixed Effects, Random Effects) nhằm hiệu chỉnh và khắc phục triệt để hiện tượng phụ thuộc chéo giữa các quốc gia (cross-sectional dependence), phương sai thay đổi (heteroskedasticity) và tự tương quan bậc nhất (autocorrelation) thường gặp khi chuỗi thời gian T vượt quá 20 năm.
• Mô hình phương trình cấu trúc phi đệ quy (Non-recursive Structural Equation Model - SEM): Được lựa chọn để giải quyết tính nội sinh phát sinh từ mối quan hệ đồng thời giữa tăng trưởng kinh tế, gia tăng dân số và tuổi thọ kỳ vọng, cho phép ước lượng chính xác hệ số tác động hai chiều mà không bị chệch tham số.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực nghiệm phân tích dữ liệu bảng và mô hình cấu trúc mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, cơ cấu tuổi của dân số là động lực trực tiếp thúc đẩy GDP bình quân đầu người. Tỷ trọng nhóm dân số trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) tăng trưởng mạnh từ 59,2% năm 1990 lên 67,2% năm 2013 mang lại tác động dương có ý nghĩa thống kê cao đối với thu nhập bình quân. Đồng thời, tỷ lệ phụ thuộc trẻ giảm mạnh 9,7 điểm phần trăm (từ 36,7% xuống khoảng 27,0%), làm giảm đáng kể áp lực tiêu dùng phụ thuộc và chi phí phúc lợi xã hội ngắn hạn.

Thứ hai, tuổi thọ kỳ vọng tại thời điểm sinh có mối tương quan đồng biến mạnh mẽ với tăng trưởng kinh tế. Sự gia tăng tuổi thọ phản ánh điều kiện sức khỏe cải thiện, thúc đẩy năng suất lao động và kéo dài thời gian tích lũy tài sản của người lao động.

Thứ ba, tốc độ tăng dân số tự nhiên của khu vực có xu hướng giảm dần từ mức xấp xỉ 2,5% ở các thập niên trước xuống quanh mức 1,5% - 1,8% trong giai đoạn nghiên cứu, giúp giảm bớt hiện tượng pha loãng vốn đầu tư trên mỗi lao động và hỗ trợ quá trình tích lũy tư bản chiều sâu.

Thứ tư, mô hình SEM xác nhận tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều rõ rệt: Tăng trưởng GDP bình quân đầu người tác động ngược lại làm giảm tốc độ gia tăng dân số thông qua giảm mức sinh, đồng thời thúc đẩy gia tăng tuổi thọ kỳ vọng nhờ cải thiện điều kiện dinh dưỡng, vệ sinh và chăm sóc y tế toàn dân.

Thảo luận kết quả

Cơ chế tác động của cơ cấu tuổi và tuổi thọ đến tăng trưởng kinh tế diễn ra chủ yếu qua sự dịch chuyển của tháp dân số. Dữ liệu thực nghiệm của 10 quốc gia Đông Nam Á có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ phân tán (scatter plot) kết hợp đường xu hướng tuyến tính giữa logarit GDP bình quân đầu người và tuổi thọ kỳ vọng, cùng với mô hình tháp dân số chuyển dịch từ dạng đáy rộng (năm 1990) sang dạng phình to ở phần thân (năm 2013). Sự biến đổi hình thái này phản ánh rõ nét sự hội tụ của lực lượng lao động vàng.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu kinh điển về "Kỳ tích Đông Á" của Bloom và Williamson (1998) hay trường hợp Đài Loan với hơn 33% mức tăng trưởng kinh tế bắt nguồn từ chuyển đổi nhân khẩu học (Liao, 2011). Tại Đông Nam Á, mức đóng góp của nhân khẩu học cũng được ghi nhận tương đương khoảng 15% mức tăng trưởng kinh tế trong các giai đoạn thuận lợi.

Điểm khác biệt quan trọng của nghiên cứu so với các phát hiện tại khối OECD (Acemoglu và Johnson, 2007) nằm ở chỗ: Tại Đông Nam Á giai đoạn 1990-2013, tỷ lệ người cao tuổi (từ 65 tuổi trở lên) chỉ tăng nhẹ khoảng 1,7% (chưa vượt ngưỡng 15%), do đó lợi thế từ việc giảm tỷ lệ phụ thuộc trẻ và tăng tuổi thọ vượt trội hơn hẳn so với gánh nặng chi phí già hóa, tạo điều kiện lý tưởng cho sự bứt phá kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, bốn nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm tối ưu hóa lợi ích kinh tế từ các yếu tố nhân khẩu học:

1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đào tạo nghề: Chính phủ và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tại các quốc gia cần đẩy mạnh tái cấu trúc hệ thống giáo dục nghề nghiệp, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ chuyên môn kỹ thuật từ mức trung bình 25% hiện nay lên đạt tối thiểu 45% vào năm 2030, nhằm tối đa hóa năng suất lao động trong giai đoạn dân số vàng.
2. Thúc đẩy bình đẳng giới và gia tăng tỷ lệ tham gia lao động nữ: Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp ban hành các chính sách hỗ trợ việc làm linh hoạt, đặt mục tiêu nâng tỷ số tham gia lực lượng lao động của nữ giới so với nam giới (chỉ số FE_MA) lên mức trên 75% trong khung thời gian 3-5 năm tới, khai thác triệt để nguồn lao động nữ dồi dào.
3. Cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội và thiết lập quỹ hưu trí đa tầng: Bộ Tài chính và các cơ quan Bảo hiểm Xã hội cần xây dựng lộ trình cải cách chính sách an sinh, nâng tuổi nghỉ hưu linh hoạt và mở rộng quỹ hưu trí tự nguyện trong giai đoạn 2025-2035, chủ động thích ứng trước khi tỷ lệ dân số trên 65 tuổi vượt ngưỡng cảnh báo 15%.
4. Tăng cường đầu tư y tế dự phòng và duy trì tỷ lệ tiêm chủng: Bộ Y tế cần duy trì tỷ lệ bao phủ tiêm chủng vắc-xin cho trẻ em từ 12-23 tháng tuổi đạt trên 95%, đồng thời phân bổ tối thiểu 6% đến 8% ngân sách nhà nước cho y tế cơ sở hàng năm nhằm nâng cao tuổi thọ khỏe mạnh và thể lực của người dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu và ứng dụng thực tiễn cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Các nhà hoạch định chính sách kinh tế - xã hội: Cung cấp cơ sở lý luận và số liệu thực chứng vững chắc để xây dựng quy hoạch phát triển nguồn nhân lực quốc gia, chiến lược dân số và chính sách an sinh xã hội thích ứng với từng giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học.
• Nhà nghiên cứu và chuyên gia kinh tế vĩ mô: Là tài liệu tham khảo giá trị về việc ứng dụng kết hợp kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng hiệu chỉnh sai số chuẩn Driscoll - Kraay và mô hình phương trình cấu trúc (SEM) trong phân tích các mối liên hệ kinh tế phi tuyến tính và hai chiều.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển: Cung cấp khung phân tích chuẩn mực, hệ thống tổng quan y văn chi tiết và phương pháp luận lượng hóa tác động của các biến số nhân khẩu học đến tăng trưởng kinh tế.
• Các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ (World Bank, ADB, UNFPA, ILO): Sử dụng các chỉ số thực nghiệm và kết quả phân tích đa quốc gia làm dữ liệu đầu vào cho các báo cáo đánh giá triển vọng kinh tế khu vực và các chương trình hỗ trợ phát triển bền vững tại Đông Nam Á.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cơ cấu độ tuổi lại có ý nghĩa quan trọng hơn tổng quy mô dân số đối với tăng trưởng kinh tế? Quy mô dân số chỉ phản ánh tổng số lượng người tiêu dùng, trong khi cơ cấu độ tuổi quyết định năng lực sản xuất thực tế. Số liệu cho thấy khi tỷ trọng lao động 15-64 tuổi tăng từ 59,2% lên 67,2% và tỷ lệ phụ thuộc trẻ giảm từ 36,7% xuống 27,0%, nền kinh tế mới tạo ra thặng dư tiết kiệm và tích lũy đầu tư vượt bậc.

Mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa tuổi thọ và tăng trưởng kinh tế diễn ra như thế nào? Tuổi thọ kỳ vọng tăng giúp nâng cao thể lực, động lực tích lũy tri thức và kéo dài thời gian làm việc, thúc đẩy GDP bình quân đầu người tăng trưởng. Ngược lại, GDP tăng trưởng cung cấp nguồn lực tài chính dồi dào để tái đầu tư vào hệ thống bệnh viện, dinh dưỡng và vệ sinh môi trường, tiếp tục kéo dài tuổi thọ người dân.

Vì sao nghiên cứu sử dụng kỹ thuật ước lượng Driscoll và Kraay thay vì OLS hay Fixed Effects thông thường? Bộ dữ liệu bảng gồm 10 quốc gia quan sát trong 24 năm (1990-2013) có thời gian T đủ dài để xuất hiện hiện tượng phụ thuộc chéo giữa các nước, tự tương quan và phương sai thay đổi. Ước lượng Driscoll - Kraay hiệu chỉnh toàn diện ma trận hiệp phương sai, đảm bảo các kiểm định thống kê đạt độ tin cậy chuẩn xác.

Lợi tức nhân khẩu học tại Đông Nam Á được định lượng qua những điều kiện nào? Lợi tức nhân khẩu học được xác định khi tỷ lệ dân số dưới 15 tuổi dưới 30% và trên 65 tuổi dưới 15%. Khu vực Đông Nam Á đã kích hoạt thành công giai đoạn này trong giai đoạn 1990-2013 thông qua việc mở rộng nguồn cung lao động, nâng cao tỷ lệ tích lũy vốn và tập trung nguồn lực giáo dục cho thế hệ trẻ.

Tăng trưởng kinh tế tác động trở lại làm suy giảm tốc độ tăng dân số theo cơ chế nào? Khi thu nhập bình quân đầu người tăng, chi phí cơ hội của việc sinh con và nuôi dạy con cái gia tăng, đặc biệt khi phụ nữ tham gia nhiều hơn vào thị trường lao động. Các hộ gia đình chuyển dịch từ ưu tiên số lượng sang chất lượng con cái, dẫn đến mức sinh giảm từ trên 6 con xuống dưới 4 con/phụ nữ và hạ tốc độ tăng dân số.

Kết luận

• Tỷ trọng nhóm dân số trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) tăng mạnh từ 59,2% lên 67,2% là động lực cốt lõi thúc đẩy GDP bình quân đầu người tại Đông Nam Á giai đoạn 1990-2013.
• Tỷ lệ phụ thuộc giảm mạnh (nhóm 0-14 tuổi giảm từ 36,7% xuống 27,0%) giúp giải phóng nguồn lực tài chính công và gia đình từ tiêu dùng phụ thuộc sang đầu tư phát triển.
• Tuổi thọ kỳ vọng cải thiện đóng vai trò then chốt nâng cao năng suất lao động và gia tăng tỷ lệ tích lũy vốn vật chất trên toàn nền kinh tế.
• Mô hình phương trình cấu trúc (SEM) đã chứng minh thành công mối quan hệ nhân quả hai chiều đồng thời giữa các biến số nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế vĩ mô.
• Kỹ thuật ước lượng Driscoll - Kraay mang lại bằng chứng kinh tế lượng vững chắc, khắc phục triệt để các khuyết tật về phụ thuộc chéo và tự tương quan của dữ liệu bảng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã thiết lập một khung phân tích toàn diện và kiểm định thực chứng thành công tính tương hỗ hai chiều giữa chuyển đổi nhân khẩu học và tăng trưởng kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2025 đến năm 2030, các nghiên cứu mở rộng cần tích hợp thêm tác động của chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến năng suất lao động trong bối cảnh già hóa. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy khai thác ngay nguồn cơ sở dữ liệu và mô hình thực nghiệm chuẩn mực này để xây dựng những quyết sách phát triển kinh tế bền vững cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DEMOGRAPHIC FACTORS AND ECONOMIC GROWTH: THE BI-DIRECTIONAL CAUSALITY IN SOUTH EAST ASIA BY VO TAN THANH DIEP MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, November 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DEMOGRAPHIC FACTORS AND ECONOMIC GROWTH: THE BI-DIRECTIONAL CAUSALITY IN SOUTH EAST ASIA A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By VO TAN THANH DIEP Academic Supervisor: PROFESSOR NGUYEN TRONG HOAI HO CHI MINH CITY, December 2015 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION “I certify the content of this dissertation has not already been submitted for any degree and is not being currently submitted for any other degrees. I certify that, to the best of my knowledge, any help received in preparing this dissertation and all source used, have been acknowledged in this dissertation.” Signature Vo Tan Thanh Diep Date: ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT Foremost, I would like to express my sincere gratitude to my supervisor, Professor Nguyen Trong Hoai for his professional knowledge, perceptive guidance and for giving me valuable opportunities. His guidance really helped me for the direction of the research and writing of this thesis. In addition my advisor, I would like acknowledge the love from my family to me over the last 24 years.

A special thank is to my parents for their support throughout my life, to my sister and my relation in Ho Chi Minh City for valuable support during my studies. Furthermore, I would also like to thank all lecturers and staff at the Vietnam Netherlands Program and my VNP 20 classmates. Most of all, a special thanks go to my better haft – Nguyen Son Kien - for the motivation, encouragement and affectionate care that he bring to my life. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This study has demonstrated new evidence sustaining the idea that variation in demographic factors is an important determinant of growth in per capita income.

Using an annual panel dataset from 1990 to 2013 at the country-level in the Southeast Asia, this study is conducted to analyze the following key areas in comparing with current literature. First, the determination of the impact of a number of the demographic factors on the economic growth by using a various aspect of demographic factors, including: population growth, life expectancy, and age structure. Second, the interpretation of the bi-directional causality among: (i) the population growth and the economic growth; and (ii) the life expectancy and the economic growth. Furthermore, the two new econometric techniques, Driscoll and Kraay estimation, and structural equation model, in parallel with the panel regression technique are applied.

It is noticeable about the following key contribution, including: (i) the specification of the various aspects of demographic factors on the economic growth is analyzed in the new context (Southeast Asia) where most countries have experienced the demographic transition, and have received the demographic dividend; and (ii) the worth analysis of the bi-directional causality has been recognized since it is one of the first in its line of current literature that confirms the inverse effect of the economic growth on population growth, and life expectancy simultaneously. Key words: Demographic transition, economic growth, population growth, life expectancy, age structure, Southeast Asia, Panel data, SEM. iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENT Declaration. iv Table of content.

v List of tables. viii List of figures. ix Chapter 1 Introduction. 3 Chapter 2 Literature review.

Demographic factors and economic growth. The perspective of Malthusian Regime. The perspective of Post-Malthusian. The perspective of Modern Growth Regime.

Demographic transition and economic growth. The labor supply mechanism. The savings mechanism. The Human capital mechanism.

Population growth and age structure. Bi-directional causality. Determinants of economic growth, population growth, and life expectancy. 21 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Hypothesis construction and conceptual framework. Demographic factors and economic growth. Two-way relationship. 25 Chapter 3 Research methodology.

Model specification for one way effects. Model specification for the bi-directional causality. Models of panel data regression. The model of Pooled regression.

The model of fixed effects estimation. The model of random effects estimation. Driscoll and Kraay standard errors and panel models. The structural equation model (SEM).

The causal effect and mediate mechanism. The simultaneous (non-recursive) structural equation model. The logic of SEM. 39 Chapter 4: Empirical results.

Overviews of demographic transition in Southeast Asian. The possible relationship by scatter. Demographic factors by deciles. Panel data regression.

One-way direction - Driscoll and Kraay estimation. The bi-directional causality estimation. 52 Chapter 5 Conclusions and policy implication. 58 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

The limitation and directions for further research. 62 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 3.3: Demographic variables by GDP per capita deciles .4: Variance inflation factor (VIF) .54 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 2.1: Life Cycle Income and Consumption .2: The process of demographic transition and population growth .3: Population growth and food supply.4: Population growth and economic growth, in period of 1300-2000.5: The exogenous growth model .6: The endogenous growth model .1: The causal effect and mediate mechanism.2: The non-recursive mechanism.3: The logic of SEM .1: Demographic factors during the period of 1960-2013 .2: The orientation of age structure in Southeast Asian countries .3: The population pyramids in Southeast Asia .4: Relationship between economic growth and demographic factors .44 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER 1 INTRODUCTION 1. Problem statement According to United Nations (2015) the world’s population has nearly doubled over the span of the last thirty years and will boom to over 10 billion by 2050 if the fertility is constant. As a result of the linkage between population and both the supply and demand of economic production (Crenshaw et al., 1997), understanding the variation in the factors of population seems to be a necessity for the process of economic development.

In addition, from the best-known Malthusian theory (Malthus, 1798) to the unified growth theory (Galor, 2011), how the factors of demography affect economic performance has remained as a controversial issue that is of the growing interest for economists and policymakers. From the first demographic transition in history was marked by the declining mortality in Europe around 1800 (Lee, 2003), most of countries in the world has experienced demographic transition in different period during the past two centuries. Along with that, there was a huge number of studies, focusing on the influence of demographic change on economic growth. In recent decades, Asia, and especially East Asia, were the interesting entities for the investigation of the linkage between demographic factors and economic growth.

This has portrayed the economic leap forward, which elevated the position of some Asian countries in the world, was contributed by the enormous alteration in demography. Proving that, Boom and Williamson (1998) demonstrated a significant improvement in growth due to impact of demographic change in Asia during the period of 1965 to 1990. However, the situation has changed since the world was diversified into two different demographic regimes: some countries has been taking advantage of demographic dividend, while the others has been facing the aging population (Sanderson et al. In fact, Asia was not included in the exception, some countries has been receiving demographic bonus such as China, India.

On the other hand, some developed countries, like Japan, Korea, Hong Kong, have been facing the phenomenon of population aging since fertility reduced considerably and life expectancy rose steadily (Bloom et al. Page |1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Moreover, the story has been more complex after the Asian crisis in 1997 and financial crisis in 2007 which make the economic growth process more stalled (Bloom and Finlay, 2009). Accordingly, the analysis based on different time periods and regions in Asia may provide the distinct results of the impact of demography on process of economic growth. There are several reasons why the Southeast Asia seemed to be an interesting sample to investigate the relationship between demographic factors and economic growth in this study.

First, as reported of United Nations (2015), if considering Southeast Asia as a single country, its labor force is in the third place of the world in size, just behind China and India. Second, at the crossroads of the aging population in East Asian and the baby boom generation in South Asian, most of the countries in South East have just experienced the demographic transition in the last two decade and have been receiving demographic bonus (Bloom and Finlay, 2009). Third, according to the classification of World Bank, the Southeast Asian countries is relatively diversified from high-income countries, middle- income countries to low-income countries. Consequently, the sample from Southeast Asia could show a large variation in data across countries, but the homogenous group of countries with many similar characteristic like climate, culture, history may be observed.

Furthermore, this study also concerns the bi-directional causality between demographic factors (proxied by the population growth and the life expectancy) and economic growth that has not been clarified in most previous researches (Bloom et al., 2010; Cervellati and Sunde, 2011). Particularly, these papers has just dealt with this simultaneous problem to confirm the effect of demography on growth based on the estimation instrumental variables, yet ignored the possible impact of economic growth on demographic factor. Therefore, this study will not only focus on the link between economic growth in Southeast Asia and the demography of this area, but also shed light on the influence from the two factors to each other. In conclusion, although a number for publications have been found in the public domain, this study is different with the conducted researches in the past in the four fundamental areas.

First, the influence of demographic factor on economic growth has been clarified in the new context (Southeast Asia) where the phenomenon of demographic Page |2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] transition and demographic bonus is coming out (in the period of 1990-2013). Second, a various aspects of demographic factors are utilized simultaneously, including: population growth, life expectancy, and age structure. Third, the bi-directional causality is interpreted among: (i) the population growth and the economic growth; and (ii) the life expectancy and the economic growth. Fourth, the two new econometric techniques, Driscoll and Kraay estimation, and structural equation model, in parallel with the panel regression technique are applied.

Research objective This study aims to analyze the influence of a number of the demographic factors on the economic growth. Accordingly, there are two main objectives have been analyzed as following: (i) Determining the possible effects of a number of the demographic factors on the economic growth. (ii) Interpreting the bi-directional causality among: (i) the population growth and the economic growth; and (ii) the life expectancy and the economic growth. Research questions On the view of the main objectives, the three of research questions has been concerned: (i) Do demographic factors have significant influence on the economic development? (ii) Is there simultaneous nexus between the population growth and economic growth? (iii) Is there simultaneous nexus between the life expectancy and economic growth? 1.

Research scope This thesis has evaluated the relationship between demographic factor and economic growth by using the panel data in the period of 1990 - 2013.