CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN VẺ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VẺ TRUYEN THONG XA HỘI VÀ TÁC DONG CUA TRUYEN THONG XÃ HOI DEN HANH VI LỰA CHON CUA CON NGƯỜI 1. Tổng quan tài liệu 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ngoài nước Các nghiên cứu vé tac động cua truyền thông xã hội tới lựa chọn việc làm dường như trở thành xu hướng nghiên cứu của nhiều đơn vị giáo dục trên thế giới trong những năm gan đây: Trong một nghiên cứu về kinh nghiệm tìm kiếm việc làm của sinh viên đại học của Puckett và Hargittai vào năm 2012 đã phát hiện ra rằng những người có Kỹ năng Internet ở trình độ cao hơn có nhiều khả năng sử dụng Internet dé tìm kiếm thông tin về công việc cho thay rang đây là một lĩnh vực đáng dé tìm hiéu thêm. Đề tài “Truyền thông xã hội như một sở thích lựa chọn nghề nghiệp của sinh viên” nghiên cứu năm 2019 của Edris Zamron và các cộng sự đã chỉ ra 61% học sinh sử dụng công cụ truyền thông xã hội dé tìm kiếm thông tin dùng dé cân nhắc lựa chọn nghề nghiệp.
Trong khi đó, 12% còn lại chọn nghề dựa trên hiểu biết về năng khiếu, 14% chọn nghề do ý kiến của cha mẹ hoặc anh chị em, và 13% chọn theo bạn bè, người thân nhất. Điều này cho thấy truyền thông xã hội có vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh xác định tương lai nghề nghiệp của mình. Nghiên cứu lấy mẫu ngẫu nhiên nhiều giai đoạn liên quan đến 250 học sinh từ các trường trung học dạy nghề ở Kudus Regency. “Tác động của truyền thông xã hội đối với lựa chọn nghề nghiệp của sinh viên có năng khiếu” của Naif KARA vào năm 2019 nghiên cứu 20 sinh viên tuyển chọn trong “Chương trình Phát triển Kỹ năng Đặc biệt” được dao tạo tại Trung tâm Khoa học và Nghệ thuật Thổ Nhĩ Kỳ (SAC).
Trong nghiên cứu, tác giả kết luận rằng những sinh viên có năng khiếu đã sử dụng phương tiện truyền thông xã hội dé điều tra các nghề nghiệp mà họ đã xác định trước đó; mặt khác, họ vẫn ton tại nhiều lo lắng về lựa chọn nghề nghiệp và do đó, kiến thức sử dụng truyền thông xã hội sao cho hiệu quả là rất quan trọng. Nghiên cứu của Anak Agung Gde Satia Utama và Arif Widyatama (2020) về “Y định truyền thông xã hội dé xay dung niềm tin vào sinh viên Kế toán — Giá trị của việc lựa chọn nghề nghiệp là gì?” bằng phương pháp xem xét các tài liệu nghiên cứu khác nhau liên quan đến lựa chọn nghề nghiệp đã đưa ra kết quả là những sinh viên tốt nghiệp ngành Kế toán trường Đại học Airlangga (Indonesia) có thể cạnh tranh trong xã hội, bên cạnh các yếu tố bên ngoài và bên trong, các yếu tô truyền thông xã hội trở thành một yếu tổ quan trọng ảnh hưởng đến suy nghĩ của những sinh viên mới tốt nghiệp. Nghiên cứu của Gökce Karaoglu và cộng sự vào năm 2022 dựa trên một cuộc khảo sát quốc gia về trải nghiệm của người Mỹ khi sử dụng Internet và phương tiện truyền thông xã hội trong quá trình tìm kiếm việc làm đã chỉ ra răng điều kiện sử dụng Internet và kỹ năng sử dụng các nền tảng truyền thông xã hội cũng tác động tới hành vi sử dụng truyền thông xã hội dé tìm kiếm việc làm. Đối với các kỹ năng tìm kiếm việc làm kỹ thuật số, kết quả cho thấy những người trẻ tuổi, người dung công cụ truyền thông xã hội và những người có trình độ học vấn và thu nhập cao hơn có nhiều khả năng có kỹ năng cao hơn.
Tần suất sử dụng Internet và quyên tự chủ sử dụng cũng liên quan tích cực đến các kỹ năng tìm kiếm việc làm trên các nền tảng truyền thông xã hội. Gần đây nhất, năm 2022, M Hassan và các cộng sự đã thực hiện một nghiên cứu “Ảnh hưởng của cha mẹ và phương tiện truyền thông đối với định kiến giới và lựa chọn nghề nghiệp của sinh viên trẻ 6 Pakistan”. Với cỡ mẫu là 200 học sinh, được chọn thông qua kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản từ các trường công lập và tư thục. Dữ liệu được phân tích định lượng bằng phần mềm SPSS, phân tích hồi quy được sử dụng đề điều tra tác động của ảnh hưởng của cha mẹ (B = 0,50) đối với khuôn mau giới và ảnh hưởng của sự phong phú về phương tiện truyền thông (B = 0,26) đôi với niêm tin khuôn mâu giới.
Hơn nữa, hành vi của cha mẹ, phương tiện truyền thông và định kiến giới đều có tác động đáng ké đến lựa chọn nghề nghiệp của sinh viên (R2 = 0,694). Về mức độ ảnh hưởng của cha mẹ và mức độ phong phú của truyền thông xã hội, không có sự khác biệt đáng kế nào được tìm thấy. Nghiên cứu kết luận rằng, cha mẹ có ảnh hưởng lớn hơn truyền thông xã hội về hành vi định kiến giới và lựa chọn nghề nghiệp của sinh viên. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước Các nghiên cứu trong nước vân chưa có nghiên cứu nào về tác động của truyền thông xã hội tới van dé lựa chọn việc làm, vậy nên chúng ta cùng nhìn qua các nghiên cứu liên quan về ảnh hưởng của mạng xã hội tới sinh viên: “Sinh viên và Mạng xã hội Facebook: Một tiến triển về sự tiến triển vốn xã hội” của ThS.
Doan Thùy Duong (2014) với số mau là 350, thu thập thông tin qua việc hỏi sinh viên đang đi học tại hai trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cùng phương pháp phỏng vấn sâu. Kết luận rằng Facebook ảnh hưởng đến đời sống của sinh viên trong rất nhiều lĩnh vực. Sinh viên thường chịu tác động của các thông tin trên Facebook về mọi mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, học tập. Bên cạnh đó vẫn còn một số tồn tại hạn chế bởi có những mối quan hệ trên Facebook chỉ là ảo, việc sử dụng Facebook quá nhiều sẽ ảnh hưởng tới công việc và học tập của ban hay gây ra một số rắc rồi trong cuộc sông.
Dù vậy, Facebook vẫn là một mạng xã hội với nhiều tiện ích, nếu như phát huy được những tiện ích đó thì sinh viên sẽ dé dang phát triển các mối quan hệ xã hội, dễ dàng học tập và tìm hiểu những thông tin phục vụ cho bản thân của họ. Nghiên cứu “Sử dụng mạng xã hội trong sinh viên Việt Nam” của GS. Trần Thị Minh Đức và TS. Bùi Thị Hồng Thái (2014) từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Qua số liệu điều tra bằng bảng hỏi trên 4.205 sinh viên có sử dụng MXHở 6 thành phố lớn, các tác giả đã chỉ ra: trong các MXH sinh viên thường dùng thì Facebook được sử dụng nhiều nhất (chiếm 86,6%), với thời gian sử dung trải dài từ 1 giờ đến dưới 5 giờ/ngày. Sinh viên sử dụng mạng xã hội chủ yêu cho nhu câu tương tác và giải trí, mặc dù mức độ chịu áp lực từ việc sử dụng mạng xã hội ở sinh viên chưa đáng báo động, nhưng khi sinh viên càng có nhu cầu sử dụng mạng xã hội cao thì họ càng dễ có nguy cơ chịu áp lực từ MXH.S Nguyễn Thái Bá cùng nghiên cứu về “Việc sử dụng mạng xã hội và hiệu quả học tập của sinh viên” năm 2019 cũng đã chỉ ra tác động của phương tiện truyền thông xã hội có tác động hai mặt tới sinh viên. Sinh viên tham gia khảo sát có ty lệ lớn đều đã từng cố gắng giảm thời gian truy cập MXH, hay phải đắn đo giữa việc sử dụng MXH với việc thực hiện các hoạt động thường ngày khác. Mặt khác, sinh viên cũng đánh giá cao tác dụng của MXH đến hoạt động học của mình và ta cũng nhận thấy được các sinh viên đánh giá cao tác dụng của MXH đến các hoạt động học tập thì có điểm cao hơn các sinh viên không đánh giá cao lợi ích của MXH, và các sinh viên sử dụng MXH với thời gian mỗi lần lớn hơn thì cũng có điểm trung bình lớn hơn so với các nhóm sử dụng MXH mỗi lần thấp hơn.
Nghiên cứu của TS. Nguyễn Lan Nguyên về “Ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến học tập và đời sống của sinh viên hiện nay” qua phương pháp phỏng vấn bảng hỏi vào năm 2020 đã chỉ ra rằng: Facebook có thê hỗ trợ nhiều cho công việc học tập như: tìm kiếm, chia sẻ tài liệu học tập; trao đôi thông tin học tập; nghiên cứu khoa học. Mặt khác, về đến việc rèn luyện kỹ năng, Facebook cũng giúp sinh viên phát triển những kỹ năng xã hội, kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng sống nói chung, đồng thời mang đến nhiều lợi ích trong việc rèn luyện thái độ, một cách tích cực. Đối với nhóm sinh viên vừa học vừa làm, có thé thấy, mạng xã hội Facebook thé hiện tam ảnh hưởng trong van dé việc làm của sinh viên qua những mặt tiêu biểu là: thứ nhất, tìm kiếm thông tin về việc làm; thứ hai, sử dụng các tiện ích dé triển khai công việc; thứ ba, khai thác thông tin dé phuc vu công việc; thứ tư, chia sẻ thông tin về việc làm.
Tựu chung lại, tuy tài liệu nước ngoài nghiên cứu về tác động của truyền thông xã hội tới van đề lựa chọn việc làm của sinh viên phong phú nhưng tài liệu trong nước về dé tài nghiên cứu nay van chưa có. Da sô các nghiên cứu trong nước chỉ tập trung về tác động của truyền thông xã hội tới việc học tập của sinh viên vẫn đang đi học, và vẫn chưa có nghiên cứu nào được thực hiện trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Do đó, nghiên cứu này sẽ kế thừa và phát triển cho các nghiên cứu liên quan trước đây, đánh giá tác động của truyền thông xã hội tới van dé lựa chọn việc làm của sinh viên trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Cơ sở lý luận về truyền thông xã hội và tác động của truyền thông xã hội đên hành vi lựa chọn của con người 12.
Một số khái niệm liên quan 1. Khái niệm truyền thông xã hội Trong tiến trình hội nhập của Việt Nam ra thế giới đã tạo điều kiện cho công nghệ thông tin, truyền thông trong nước phát triển mạnh mẽ. Các cá nhân truy cập vào trang web truyền thông xã hội dé tham gia vào nhiều loại hình giải trí và hoạt động xã hội khác nhau bao gồm thư giãn, giải trí, chia sẻ thông tin, tương tác xã hội, tìm kiếm ý tưởng.