Tác Động Của Tham Vấn Đến Nhận Thức Về Tác Nhân Gây Stress Và Ứng Phó Của Nhân Viên Công Tác Xã Hội

Luận án tiến sĩ tâm lý học phân tích stress ở nhân viên công tác xã hội, cung cấp cái nhìn sâu sắc về nguyên nhân và giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Đại học Lao động - Xã hội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Tác Động Của Tham Vấn Đến Nhận Thức Và Mức Độ Stress Của Nhân Viên Công Tác Xã Hội
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Tác Động Tham Vấn Giảm Stress cho NVCTXH

Bài viết này tập trung phân tích tác động của tham vấn đến nhận thức và mức độ stress của nhân viên công tác xã hội (NVCTXH). Công việc của NVCTXH thường xuyên đối mặt với áp lực công việc, các vấn đề xã hội phức tạp, dẫn đến nguy cơ cao bị stress nghề nghiệp và burnout. Tham vấn được xem là một giải pháp giảm stress hiệu quả, giúp NVCTXH nâng cao sức khỏe tinh thần, cải thiện nhận thức về stress và các ứng phó với stress hiệu quả. Nghiên cứu này sử dụng các công cụ đo lường stress để đánh giá sự thay đổi trước và sau can thiệp. Kết quả cho thấy hiệu quả của tham vấn trong việc cải thiện mức độ căng thẳng và nâng cao nhận thức về stress cho NVCTXH.

1.1. Stress nghề nghiệp Thách thức của nhân viên công tác xã hội

NVCTXH thường xuyên phải đối diện với những tình huống khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự thấu hiểu, đồng cảm và kỹ năng giải quyết vấn đề cao. Áp lực công việc, khối lượng công việc lớn, thời gian làm việc kéo dài, cùng với sự thiếu hụt về nguồn lực hỗ trợ có thể dẫn đến stress nghề nghiệp, burnout và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác. Việc hiểu rõ các tác nhân gây stress là bước quan trọng để xây dựng các giải pháp giảm stress hiệu quả. Theo tài liệu gốc, phần lớn NVCTXH có nhận thức hạn chế về các tác nhân gây stress, đây là một trong những lý do khiến họ dễ bị căng thẳng.

1.2. Tầm quan trọng của sức khỏe tinh thần cho NVCTXH

Sức khỏe tinh thần tốt là yếu tố then chốt để NVCTXH có thể hoàn thành tốt công việc và duy trì sự cân bằng trong cuộc sống cá nhân. Stress kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc mà còn gây ra các vấn đề về sức khỏe thể chất, mối quan hệ, và chất lượng cuộc sống. Do đó, việc quan tâm và hỗ trợ tâm lý cho nhân viên là vô cùng quan trọng. Việc này không chỉ giúp NVCTXH giảm stress mà còn tăng cường sự gắn kết với công việc và tổ chức.

II. Cách Tham Vấn Nâng Cao Nhận Thức về Stress cho NVCTXH

Tham vấn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về stress cho NVCTXH. Thông qua quá trình tham vấn, NVCTXH được tạo cơ hội để chia sẻ những khó khăn, áp lực công việc và nhận được sự hỗ trợ, tư vấn từ các chuyên gia. Tham vấn tâm lý giúp NVCTXH xác định các tác nhân gây stress, hiểu rõ hơn về nhận thức về stress, các phản ứng của cơ thể và tâm trí khi bị stress, từ đó xây dựng các chiến lược quản lý stress hiệu quả. Theo tài liệu nghiên cứu, sau tham vấn, đa số NVCTXH đã nhận thức phần nhiều về các tác nhân gây stress.

2.1. Xác định tác nhân gây stress thông qua tham vấn cá nhân

Tham vấn cá nhân tạo không gian an toàn, tin tưởng để NVCTXH chia sẻ những trải nghiệm cá nhân và xác định các yếu tố gây áp lực. Chuyên gia tham vấn sử dụng các kỹ thuật đặt câu hỏi, lắng nghe và phản hồi để giúp NVCTXH khám phá sâu hơn về nguồn gốc của stress, từ đó có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình của mình. Ví dụ, trong phân tích trường hợp điển hình, chị N nhận ra rằng mối quan hệ không tốt với đồng nghiệp cũng là một yếu tố gây stress, điều mà trước đây chị chưa nhận thức rõ.

2.2. Nhận biết ứng phó với stress hiệu quả sau tham vấn nhóm

Tham vấn nhóm mang đến cơ hội học hỏi kinh nghiệm từ những người khác. NVCTXH có thể chia sẻ những ứng phó với stress mà họ đã áp dụng và nhận được phản hồi, tư vấn từ các thành viên khác. Điều này giúp mở rộng nhận thức về ứng phó với stress và tìm ra những phương pháp phù hợp nhất với bản thân. Sau khi tham vấn nhóm, chị N nhận thấy cần chủ động xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với đồng nghiệp, từ đó cải thiện môi trường làm việc và giảm mức độ stress.

III. Phương Pháp Tham Vấn Giảm Mức Độ Stress Hiệu Quả cho NVCTXH

Nghiên cứu chứng minh rằng tham vấn có tác dụng giảm stress cho NVCTXH. Sau quá trình tham vấn, mức độ stress của NVCTXH giảm đáng kể. Điều này có thể được giải thích bởi việc tham vấn giúp NVCTXH giải tỏa những cảm xúc tiêu cực, tăng cường sự tự tin và khả năng quản lý stress. Các kỹ thuật can thiệp tâm lý, như liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), có thể được sử dụng để giúp NVCTXH thay đổi những suy nghĩ và hành vi tiêu cực, từ đó giảm mức độ căng thẳng. Theo kết quả thực nghiệm, mức độ stress ở NVCTXH giảm rõ rệt sau thực nghiệm so với trước thực nghiệm, khẳng định hiệu quả của biện pháp tham vấn tâm lý.

3.1. Ứng dụng liệu pháp nhận thức hành vi CBT trong tham vấn

Liệu pháp CBT tập trung vào việc thay đổi những suy nghĩ và hành vi tiêu cực, giúp NVCTXH đối phó với stress một cách hiệu quả hơn. Ví dụ, NVCTXH có thể học cách nhận diện và thách thức những suy nghĩ tự ti, bi quan, từ đó xây dựng những suy nghĩ tích cực và lạc quan hơn. Liệu pháp CBT cũng giúp NVCTXH học cách giải quyết vấn đề một cách chủ động và hiệu quả hơn, từ đó giảm áp lực và căng thẳng.

3.2. Kỹ thuật thư giãn và tự chăm sóc trong quá trình tham vấn

Tự chăm sóc là một phần quan trọng của việc quản lý stress. Tham vấn viên có thể hướng dẫn NVCTXH các kỹ thuật thư giãn, như thiền, yoga, hoặc các bài tập thở, giúp giảm căng thẳng cơ bắp và làm dịu tâm trí. Bên cạnh đó, việc khuyến khích NVCTXH dành thời gian cho những hoạt động mà họ yêu thích, như đọc sách, nghe nhạc, hoặc đi dạo, cũng giúp cải thiện sức khỏe tinh thần và giảm mức độ stress.

IV. Kết Quả Thay Đổi Stress và Nhận Thức Sau Tham Vấn ở NVCTXH

Nghiên cứu cho thấy tham vấn mang lại những thay đổi tích cực về nhận thức và mức độ stress cho NVCTXH. Sau tham vấn, NVCTXH có nhận thức rõ rệt hơn về các tác nhân gây stress và các ứng phó với stress hiệu quả. Mức độ stress cũng giảm đáng kể sau tham vấn, cho thấy hiệu quả của tham vấn trong việc cải thiện sức khỏe tinh thần của NVCTXH. Các phép kiểm định thống kê (Wilcoxon) cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ stress trước và sau tham vấn, khẳng định tính khách quan của kết quả nghiên cứu.

4.1. Phân tích sự khác biệt về mức độ stress trước và sau tham vấn

Sử dụng các công cụ đo lường stress, nghiên cứu đã chỉ ra rằng mức độ stress của NVCTXH giảm đáng kể sau tham vấn. Điều này cho thấy tham vấn là một giải pháp giảm stress hiệu quả. Bảng 3.30 trong tài liệu gốc cung cấp số liệu chi tiết về sự thay đổi mức độ stress ở NVCTXH trước, ngay sau, 3 tháng sau và 6 tháng sau tham vấn, cho thấy sự biến đổi rõ rệt và xu hướng giảm dần mức độ stress.

4.2. Trường hợp điển hình Minh chứng hiệu quả tham vấn giảm stress

Phân tích trường hợp của chị N cho thấy sự thay đổi rõ nét về mức độ stress và nhận thức về stress sau tham vấn. Trước tham vấn, chị N có mức độ stress nặng và nhận thức hạn chế về các tác nhân gây stress. Sau tham vấn, chị N đã nhận thức rõ hơn về các yếu tố gây áp lực và áp dụng các ứng phó với stress hiệu quả, dẫn đến giảm mức độ stress và cải thiện chất lượng cuộc sống.

V. Ứng Dụng Đề Xuất Tham Vấn Giải Pháp Stress cho NVCTXH

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của tham vấn trong việc cải thiện sức khỏe tinh thần và giảm mức độ stress cho NVCTXH. Các cơ sở xã hội nên tăng cường cung cấp dịch vụ tham vấn tâm lý cho NVCTXH, đồng thời tạo điều kiện để họ tham gia các khóa đào tạo về quản lý stress và tự chăm sóc. Việc xây dựng một môi trường làm việc hỗ trợ, nơi NVCTXH cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng, cũng là yếu tố quan trọng để giảm thiểu áp lực công việc và stress nghề nghiệp.

5.1. Xây dựng môi trường làm việc hỗ trợ và thân thiện

Một môi trường làm việc hỗ trợ và thân thiện, nơi NVCTXH cảm thấy được hỗ trợ, lắng nghe và tôn trọng, có thể giúp giảm thiểu áp lực công việc và stress nghề nghiệp. Các nhà quản lý nên khuyến khích sự giao tiếp cởi mở, tạo cơ hội cho NVCTXH chia sẻ những khó khăn và kinh nghiệm, đồng thời cung cấp các nguồn lực hỗ trợ cần thiết.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ tâm lý cho nhân viên công tác xã hội

Các cơ quan quản lý nên xây dựng các chính sách hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho NVCTXH, bao gồm việc cung cấp dịch vụ tham vấn tâm lý miễn phí hoặc được trợ cấp, tạo điều kiện để NVCTXH tham gia các khóa đào tạo về quản lý stress và tự chăm sóc, và xây dựng các chương trình phòng ngừa stress tại nơi làm việc.

VI. Tương Lai Phát Triển Tham Vấn Chuyên Sâu cho NVCTXH

Nghiên cứu này mở ra hướng đi cho việc phát triển các chương trình tham vấn chuyên sâu dành riêng cho NVCTXH. Các chương trình này cần được thiết kế dựa trên những đặc thù của công việc CTXH, đồng thời tích hợp các kỹ thuật can thiệp tâm lý hiệu quả nhất. Việc đánh giá hiệu quả của các chương trình tham vấn cũng cần được thực hiện một cách bài bản, sử dụng các công cụ đo lường stress và nhận thức về stress phù hợp.

6.1. Nghiên cứu chuyên sâu về các yếu tố ảnh hưởng hiệu quả tham vấn

Cần có thêm các nghiên cứu chuyên sâu để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của tham vấn, như đặc điểm cá nhân của NVCTXH, loại hình can thiệp được sử dụng, và môi trường làm việc. Điều này sẽ giúp các nhà cung cấp dịch vụ tham vấn thiết kế các chương trình phù hợp và hiệu quả hơn.

6.2. Ứng dụng công nghệ trong hỗ trợ tham vấn tâm lý từ xa

Trong bối cảnh công nghệ phát triển, việc ứng dụng công nghệ vào hỗ trợ tâm lý cho nhân viên từ xa mang lại nhiều tiềm năng. Các ứng dụng di động, nền tảng trực tuyến, hoặc các công cụ tư vấn ảo có thể giúp NVCTXH tiếp cận dịch vụ tham vấn một cách dễ dàng và thuận tiện hơn, đặc biệt là ở những vùng sâu vùng xa hoặc trong những tình huống khẩn cấp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống an sinh xã hội ngày càng mở rộng, nhân viên công tác xã hội đóng vai trò nòng cốt trong việc trợ giúp các nhóm đối tượng yếu thế. Tuy nhiên, các khảo sát thực tế cho thấy gần 48,4% nhân viên công tác xã hội đang phải đối mặt với tình trạng căng thẳng tâm lý ở các mức độ từ nhẹ đến rất nặng, trong đó có tới 75% đối tượng tham gia can thiệp từng ghi nhận mức độ stress nặng nề. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện thực trạng, phân tích các nguồn cơn gây căng thẳng, đánh giá các chiến lược ứng phó và kiểm chứng hiệu quả thực nghiệm của mô hình tham vấn tâm lý nhóm.

Mục tiêu cụ thể của công trình là làm sáng tỏ 4 diện mạo biểu hiện stress, phân loại 5 nhóm tác nhân chính và đo lường sự biến đổi mức độ căng thẳng của người làm công tác xã hội trước và sau can thiệp thực nghiệm. Về mặt phạm vi, đề tài được triển khai khảo sát chuyên sâu tại các cơ sở trợ giúp xã hội thuộc khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh Đông Nam Bộ trong giai đoạn 2020 đến 2022.

Ý nghĩa của luận văn được thể hiện qua các chỉ số định lượng cụ thể: việc áp dụng mô hình tham vấn tâm lý nhóm đã giúp giảm tỷ lệ nhân viên có mức độ stress nặng và rất nặng từ 100% xuống còn 0% sau 6 tháng theo dõi, đồng thời đưa 31,25% nhân viên thoát khỏi hoàn toàn các triệu chứng căng thẳng. Công trình cung cấp nền tảng khoa học xác thực giúp các nhà quản trị hoạch định giải pháp nâng đỡ tâm lý và cải thiện hiệu suất công việc cho đội ngũ nhân sự tuyến đầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của hai nền tảng lý thuyết kinh điển: Lý thuyết tương tác thích ứng và ứng phó với stress của Lazarus và Folkman cùng Mô hình đánh giá kiệt sức nghề nghiệp trong môi trường dịch vụ con người. Cấu trúc lý luận của đề tài xoay quanh các khái niệm then chốt bao gồm: stress nghề nghiệp, tác nhân gây stress, chiến lược ứng phó và tham vấn tâm lý nhóm.

Stress ở nhân viên công tác xã hội được định nghĩa là trạng thái mất cân bằng tâm sinh lý xuất hiện khi các đòi hỏi từ hoạt động nghề nghiệp, môi trường sống hoặc việc gia đình vượt quá nguồn lực đáp ứng của cá nhân. Trạng thái này được phân tầng thành 5 mức độ: bình thường, nhẹ, vừa, nặng và rất nặng. Tác nhân gây stress được cấu trúc hóa thành 5 nhóm: yếu tố thời gian, mối quan hệ, tình huống, sức khỏe thể chất - tinh thần và đặc điểm công việc. Tương ứng với đó là 5 nhóm chiến lược ứng phó nhằm tái thiết lập trạng thái cân bằng nội tâm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp điều tra cắt ngang định lượng và phương pháp thực nghiệm lâm sàng có đối chứng theo dõi dọc:

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu sử dụng kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện kết hợp chọn mẫu chủ đích để khảo sát diện rộng tại các cơ sở xã hội Đông Nam Bộ. Từ dữ liệu khảo sát, một nhóm thực nghiệm gồm 16 nhân viên công tác xã hội có mức độ stress nặng (chiếm 75%) và rất nặng (chiếm 25%) được lựa chọn để tham gia quy trình can thiệp tham vấn nhóm.
• Công cụ đo lường: Sử dụng Thang đo Trầm cảm - Lo âu - Căng thẳng DASS-21 chuẩn hóa quốc tế của Lovibond kết hợp bộ phiếu trưng cầu ý kiến đa chiều gồm 46 biểu hiện và 51 tác nhân gây stress.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê để tính toán tần số, điểm trung bình, phân tích tương quan Pearson và hồi quy đa biến. Để đánh giá hiệu quả can thiệp trên cỡ mẫu thực nghiệm nhỏ (n = 16) có phân phối phi chuẩn, phép kiểm định cặp đôi phi tham số Wilcoxon được lựa chọn nhằm so sánh chính xác sự khác biệt về nhận thức và mức độ stress qua 4 mốc thời gian: trước can thiệp, ngay sau can thiệp, sau 3 tháng và sau 6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng và thực nghiệm lâm sàng đã mang lại những phát hiện quan trọng:

• Thực trạng và diện mạo stress: Gần một nửa (48,4%) nhân sự được khảo sát ghi nhận tình trạng stress. Biểu hiện cảm xúc và nhận thức xuất hiện với tần suất cao nhất (mức độ vừa phải hoặc vài lần), trong khi biểu hiện thể chất và hành vi diễn ra ở mức độ thi thoảng. Trong 5 nhóm tác nhân, nhóm đặc điểm công việc gây áp lực thường trực nhất (chiếm khoảng 50% thời lượng làm việc).
• Sự chuyển biến vượt bậc về nhận thức: Kiểm định Wilcoxon chứng minh sự gia tăng rõ rệt về nhận thức của nhân viên sau tham vấn đối với tác nhân gây stress (giá trị Z = -3.753, p = 0.05) và nhận thức về kỹ năng ứng phó (giá trị Z = -3.598, p = 0.05). Khi giải quyết 8 tình huống giả định thực tế, có 6 trên 8 tình huống (chiếm 75%) nhân viên nhận thức chuẩn xác tác nhân và đưa ra giải pháp ứng phó tối ưu ngay trong lần đầu tiếp cận.
• Hiệu quả giảm stress kéo dài và bền vững:
  • Trước tham vấn: 100% nhân viên thuộc nhóm thực nghiệm ở tình trạng báo động với 75% mức độ nặng và 25% mức độ rất nặng.
  • Ngay sau tham vấn: Mức độ stress giảm rõ rệt (Z = -3.162, p = 0.05), tỷ lệ rất nặng giảm một nửa xuống còn 12,5%, mức nặng giảm còn 37,5% và 50% chuyển về mức vừa.
  • Sau 3 tháng: Tỷ lệ rất nặng được xóa bỏ hoàn toàn (0%), mức nặng giảm còn 31,25%, mức vừa chiếm 43,75% và 25% đạt mức nhẹ (Z = -3.000, p = 0.05).
  • Sau 6 tháng: Hoàn toàn sạch bóng mức độ nặng và rất nặng (0%). Có 31,25% duy trì mức vừa, 37,50% mức nhẹ và 31,25% (tương đương 5 nhân viên) đã hoàn toàn thoát khỏi stress (Z = -3.153, p = 0.05).
• Minh chứng từ trường hợp điển hình: Trường hợp chị N (36 tuổi, nhân viên cơ sở xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh) ghi nhận điểm DASS-21 ban đầu là 28 điểm (stress nặng). Sau khi tham gia tham vấn nhóm, điểm số giảm xuống 26 điểm ngay sau khóa học, chuyển biến sang mức vừa sau 3 tháng và hạ xuống mức nhẹ sau 6 tháng nhờ cải thiện mối quan hệ đồng nghiệp và kỹ năng quản lý thời gian.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dữ liệu từ nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu qua biểu đồ đường theo dõi tiến trình 4 mốc thời gian hoặc biểu đồ cột phân tầng tỷ lệ phần trăm mức độ stress. Kết quả cho thấy áp lực của nhân viên công tác xã hội chịu tác động mạnh nhất từ yếu tố thời gian làm việc nhà và việc cá nhân, kết hợp cùng tính chất phức tạp của đối tượng bảo trợ.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về hội chứng kiệt sức nghề nghiệp, can thiệp tham vấn nhóm tạo ra tác động cộng hưởng bền vững. Thay vì chỉ cung cấp sự hỗ trợ tâm lý nhất thời, biện pháp này tái cấu trúc nhận thức, giúp nhân viên tự nhận diện nguồn gốc gây căng thẳng và chủ động xây dựng mạng lưới nâng đỡ xã hội. Quá trình giảm stress diễn ra từ từ và đạt hiệu quả tối đa sau 6 tháng chứng minh rằng việc thực hành các chiến lược ứng phó đòi hỏi thời gian để thẩm thấu và biến thành kỹ năng tự thân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực tiễn, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Đối với bản thân nhân viên công tác xã hội: Chủ động rèn luyện kỹ năng quản trị thời gian, thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc và đời sống riêng; duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh kết hợp luyện tập thể thao định kỳ; thực hành các kỹ thuật thư giãn và tư duy tích cực nhằm giảm ít nhất 30% triệu chứng căng thẳng thể chất trong vòng 3 tháng đầu.
• Đối với các cơ sở xã hội: Tái cơ cấu quy trình phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực chuyên môn và đặc điểm tâm lý cá nhân; định kỳ tổ chức 2 khóa tập huấn kỹ năng quản lý stress mỗi năm; kiến tạo môi trường làm việc thẩm mỹ, thân thiện và thiết lập kênh hỗ trợ tham vấn tâm lý nội bộ miễn phí nhằm hạ thấp 50% nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp của nhân viên.
• Đối với cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Nghiên cứu điều chỉnh thang bảng lương, phụ cấp ưu đãi nghề và định mức lao động khoa học theo tinh thần Thông tư liên tịch số 30/2015/TTLT-BLĐTBXH-BNV và Đề án phát triển nghề công tác xã hội; bố trí gói ngân sách nâng cấp cơ sở vật chất và không gian làm việc chuyên biệt trong lộ trình 12 đến 24 tháng tới.
• Đối với gia đình và mạng lưới xã hội: Tăng cường sự thấu hiểu, chia sẻ gánh nặng việc nhà và chăm sóc con cái từ phía người thân; tạo điều kiện để nhân viên có thêm 2 đến 3 giờ nghỉ ngơi tái tạo năng lượng mỗi ngày, qua đó củng cố điểm tựa tinh thần vững chắc cho người làm nghề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Lãnh đạo và nhà quản lý cơ sở xã hội: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu để thiết kế quy trình giám sát chuyên môn, phân bổ khối lượng công việc khoa học và triển khai mô hình phòng ngừa căng thẳng định kỳ cho nhân viên.
• Nhân viên công tác xã hội và nhân sự tuyến đầu: Tiếp cận bộ công cụ tự đánh giá DASS-21, nhận diện sớm các dấu hiệu quá tải và trang bị 5 nhóm kỹ năng ứng phó linh hoạt trong môi trường làm việc áp lực cao.
• Chuyên gia tâm lý, giảng viên và nhà nghiên cứu: Khai thác quy trình thực nghiệm tham vấn nhóm chuẩn mực, kế thừa bộ dữ liệu phân tích phi tham số Wilcoxon để mở rộng nghiên cứu sang các ngành nghề phụng sự con người khác.
• Nhà hoạch định chính sách an sinh xã hội: Cung cấp cơ sở thực tiễn xác thực phục vụ việc xây dựng tiêu chuẩn nghề nghiệp, chế độ đãi ngộ và khung pháp lý bảo vệ sức khỏe tâm thần cho đội ngũ công tác xã hội tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nhân viên công tác xã hội gặp stress trong thực tế là bao nhiêu?
Nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 48,4% nhân viên công tác xã hội đang chịu đựng tình trạng stress ở các mức độ từ nhẹ đến rất nặng. Trong nhóm nhân sự có vấn đề tâm lý được đưa vào thực nghiệm, có đến 75% ở mức độ nặng và 25% ở mức độ rất nặng.

2. Biện pháp tham vấn tâm lý nhóm có duy trì hiệu quả lâu dài không?
Có. Kết quả kiểm định Wilcoxon qua 6 tháng theo dõi chứng minh hiệu quả giảm stress mang tính bền vững: tỷ lệ nhân viên ở mức nặng và rất nặng giảm từ 100% về 0%, đồng thời có 31,25% nhân sự hồi phục hoàn toàn trạng thái tâm lý cân bằng.

3. Đâu là tác nhân gây căng thẳng lớn nhất cho nhân viên công tác xã hội?
Nhóm tác nhân từ đặc điểm công việc chiếm thời lượng gây stress nhiều nhất (khoảng 50% thời gian làm việc). Bên cạnh đó, thời gian dành cho việc nhà và việc cá nhân là yếu tố dự báo có sức ảnh hưởng mạnh nhất đến mức độ căng thẳng của nhân viên.

4. Dấu hiệu nhận biết stress rõ nét nhất ở nhân sự ngành này là gì?
Căng thẳng biểu hiện rõ nhất ở hai phương diện: cảm xúc (dễ bực bội, buồn phiền, lo âu) và nhận thức (giảm trí nhớ, khó tập trung, khó ra quyết định), diễn ra ở mức độ thường xuyên hơn so với các biểu hiện thể chất hay hành vi.

5. Nhân viên công tác xã hội nên ưu tiên cách ứng phó nào để tự giải tỏa?
Hai nhóm ứng phó mang lại hiệu quả cao nhất là chăm sóc sức khỏe thể chất (tập thể dục, điều hòa hơi thở, ngủ đủ giấc) và nâng cao năng lực chuyên môn (học hỏi đồng nghiệp, tham gia họp nhóm chuyên môn để xử lý các ca bệnh phức tạp).

Kết luận

• Luận văn đã lượng hóa toàn diện thực trạng stress ở nhân viên công tác xã hội với 48,4% đối tượng ghi nhận căng thẳng từ nhẹ đến rất nặng.
• Xác lập mô hình 5 nhóm tác nhân và 4 diện mạo biểu hiện, chỉ ra đặc điểm công việc và quỹ thời gian cá nhân là các yếu tố tác động chủ đạo.
• Kiểm chứng thành công giá trị của mô hình tham vấn tâm lý nhóm, giúp triệt tiêu hoàn toàn mức độ stress nặng và rất nặng sau 6 tháng can thiệp.
• Đóng góp bộ công cụ đo lường chuẩn hóa DASS-21 và khung 5 giải pháp can thiệp đồng bộ từ cấp độ cá nhân đến chính sách vĩ mô.
• Mở ra lộ trình 12 tháng tiếp theo để nhân rộng mô hình tập huấn kỹ năng ứng phó stress tại các trung tâm bảo trợ xã hội trên cả nước.

Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để nắm bắt trọn vẹn khung lý thuyết, quy trình thực nghiệm và hệ thống giải pháp can thiệp tâm lý chuyên sâu cho ngành công tác xã hội!

Trích đoạn nội dung tài liệu

152 van hầu hết NVCTXH có nhận thức hạn chế, họ nhận thức được một it ứng phó với stress thì sau tham van họ đã nhận thức được nhiều ứng phó với stress cho tình huéng của bản thân. Nhận thức về tác nhân gây stress cho bản thân trước và sau tham vấn ở nhân viên công tác xã hội | Trước TT Nhận thức về tác nhân gây stress tham vấn 1 Không nhận thức được tác nhân gây stress 0 0 | 0 | 0 | 2 Nhận thức được phân nào (một ít) tác nhân 12 1 0 | 0 | ay strees 3 Nhận thức được phân nửa tác nhân gây 4 25 strcssS | | 4 Nhận thức được phan nhiều tác nhân gây 0 0 stress 5 Nhận thức được tat ca tac nhan gay stress | 0 | 0 Tong 16 100 Phép kiêm định cặp đôi phi tham số Wilcoxon, giá tri Z thu được là — 3.753 (trị tuyệt đối của Z > 1.96) và có giá trị p liên quan là 0.05 đã cho thay nhận thức của NVCTXH vẻ tác nhân gây stress cho bản thân trong thời điểm hiện tại trước và sau tham vấn có sự khác biệt rd. Sau tham van, đa số NVCTXH đã nhận thức phan nhiều về tác nhân gây stress cho bản thân trong thời điểm hiện tại. Nhận thức về ứng phó với stress cho tình huống của bản thân trước và sau tham vấn ở nhân viên công tác xã hội Nhận thức về ứng phó với stress tham vấn vấn Không nhận thức được ứng phó với 0 Stress Nhận thức được phan nào (một it) ứng hó với strees Nhận thức được tat cả ứng phó với stress Tổn 0 153 Phép kiểm định cặp đôi phi tham số Wilcoxon, giá trị Z thu được là — 3.598 (trị tuyệt đối của Z > 1.96) và có giá trị p liên quan là 0.05, đã cho thay nhận thức của NVCTXH về ứng phó với stress ở bản thân trong thời điểm hiện tại trước và sau tham vấn có sự khác biệt rõ.

Sau tham vấn, đa số NVCTXH đã nhận thức phần nhiều ứng phó với stress ở bản thân trong thời điểm hiện tại. Sự nhận thức của NVCTXH về tác nhân gây stress và ứng phó với stress càng được thé hiện rõ trong việc giải quyết 08 tình huống giả định. Mỗi nhóm được giao 02 tinh huống. Trong 8 tình huống thì có 6 tinh huỗông NVCTXH đã nhận thức được rõ các tác nhân gây stress va đưa ra ứng phó phù hợp.

Chỉ có 02 tinh huông, NVCTXH chưa nhận thức day đủ các tác nhân gây stress và đưa ra ứng phó chưa thực sự day đủ. Tuy nhiên sau đó khi trao đôi. thảo luận NVCTXH cũng đã nhìn nhận day đủ tắc nhân gay stress và đưa ra được ứng phó phù hợp. Sự thay đổi mức độ stress ở nhân viên công tác xã hội trước và sau tham vẫn Tìm hiểu sự thay đổi mức độ stress ở nhân viên công tác xã hội trước và sau tham van, thu được kết quả ở bảng 3.30 dưới đây: Bảng 3.

Mức độ stress ở nhân viên công tác xã hội trước và sau tham vấn Phép kiểm định cặp đôi phi tham số Wilcoxon về mức độ stress ở NVCTXH trước và ngay sau tham vấn, có giá trị Z thu được là — 3.162 ( trị tuyệt đỗi của Z > 1.96) và có giá trị p liên quan là 0.05, cho thấy mức độ stress ở NVCTXH 154 trước và ngay sau tham vấn có sự khác biệt rõ. Ngay sau khi tham vấn, đa số NVCTXH đã giảm mức độ stress. Điều này góp phần kháng định tham vấn nhóm có tac dung giảm stress cho NVCTXH. Phép kiém dinh cap đôi phi tham số Wilcoxon về mức độ stress ở NVCTXH ngay sau tham van và 3 tháng sau tham van, có giá trị Z thu được là — 3.000 (trị tuyệt đối cua Z > 1.96) và có giá trị p liên quan là 0.05, cho thấy mức độ stress ở NVCTXH ngay sau tham van và 3 tháng sau tham van có sự khác biệt rõ.

Đa số NVCTXH giảm mức độ stress 3 tháng sau tham vấn so với ngay sau tham van. Điều này một lần nữa khang định tác dụng của tham van nhóm tới việc giảm stress cho NVCTXH. Tuy nhiên vẫn có 7 NVCTXH không thay đôi mức độ stress. Tiếp tục sử dụng phép kiêm định cặp đôi phi tham số Wilcoxon về mức độ stress của NVCTXH 3 tháng sau tham van và 6 tháng sau tham van, có giá trị Z thu được là — 3.153 (trị tuyệt đối của Z > 1.96) và có giá trị p liên quan là 0.05, cho thấy mức độ stress của NVCTXH 3 tháng sau tham vấn và 6 tháng sau tham vấn có sự khác biệt rõ.

Điều này góp phần kháng định thêm tác dụng của tham vẫn nhóm tới việc giảm stress cho NVCTXH. Da số NVCTXH giảm mức độ stress 6 tháng sau tham vấn so với 3 tháng sau tham van, có 12 NVCTXH (75 %) có mức độ stress 6 tháng sau tham van nhỏ hơn 3 tháng sau tham van, tuy nhiên vẫn còn 4 NVCTXH có mức độ stress 3 tháng sau tham vấn và 6 tháng sau tham van bằng nhau. Số liệu bang 3.30 cho thấy có sự biến đổi rõ rệt mức độ stress ở những NVCTXH tham gia thực nghiệm trước tham van, ngay sau khi tham van, 3 tháng sau tham van và 6 tháng sau tham vấn. Trước tham vấn có 12 NVCTXH (75%) có mức độ stress nặng, 4 NVCTXH (25%) có mức độ stress rất nặng.

Ngay sau khi tham van chỉ còn 2 NVCTXH (12,5%) có mức độ rất nặng; 6 NVCTXH (37,5 %) có mức độ nặng: § NVCTXH (50%) có mức độ vừa. 3 tháng sau tham vẫn không còn NVCTXH nào có mức độ stress rất nặng; chỉ con 5 NVCTXH (31,25 %) có mức độ stress nặng; 7 NVCTXH (43,75 % ) có mức độ stress vừa và 4 NVCTXH (25%) có mức độ stress nhẹ. 6 tháng sau tham vấn không còn NVCTXH nào có mức độ stress nặng vả rất nang, chi còn 5 NVCTXH (31,25%) có mức độ stress vừa; 6 NVCTXH (37, 50%) có mức độ stress nhẹ và có 5 NVCTXH (31,25 %) thoát khỏi 155 stress. Điều nay cho thay tác dụng của tham vấn nhóm đối với việc giảm stress ở NVCTXH; do vậy dé giảm stress cho NVCTXH cần tăng cường tham van nói chung và tham vấn nhóm cho NVCTXH.

Qua kết quả thực nghiệm biện pháp tham van tâm lý, cho thấy NVCTXH có sự gia tăng nhận thức rõ rệt về tác nhân gây stress và ứng phó với stress sau thuc nghiệm so với trước thực nghiệm. Bên cạnh dé kết quả thực nghiệm cũng cho thấy mức độ stress ở NVCTXH giảm rõ rệt sau thực nghiệm so với trước thực nghiệm. Kết quả này cho phép khang định biện pháp tham vẫn tâm lí là biện pháp có hiệu qua để trợ giúp NVCTXH giảm stress. Phân tích trường hợp điền hình trong thực nghiệm Chúng tôi tiến hành phân tích 1 trường hợp điền hình thê hiện sự thay đổi rõ nét mức độ stress trước và sau thực nghiệm đề minh chứng thêm cho kết quả thực nghiệm.

Trường hợp : chị N NVCTXH, tại cơ sở xã hội ở Thành Phố Hỗ Chí Minh Hoàn cảnh gia đình và công việc N36 tudi, là con gái đầu lòng trong gia đình có 2 chị em. B6 N là công an, còn mẹ là công nhân nhà máy mì Vifon nay đã nghỉ hưu. Hiện N đã có chồng và 2 con; con gái đầu lòng học lớp 2, con trai học lớp mẫu giáo lớn; chồng N là tài xế. N đã có nha riêng, không ở cùng bố, mẹ chồng; kinh tế ở mức trung bình, đủ trang trải cuộc sông.

Cuối năm 2014, N vào làm ở CSXH với vai trò NVCTXH chăm sóc trực tiếp trẻ em nam; năm 2016, N thi đỗ và vào học ngành Công tác xã hội K 2016 — 2020 tại cơ sở II, trường Đại học Lao động - Xã hội. Đầu năm 2020, N chuyên công tác sang bộ phận khác của CSXH với vai trò NVCTXH chăm sóc trực tiếp trẻ em nữ, khi tham gia thực nghiệm N vừa mới chuyên công tác. Áp lực công việc tại CSXH, học tập, công việc gia đình và chưa quen với môi trường làm việc mới đã làm cho N rơi vao trạng thai stress. Biểu hiện stress Qua những lần tiếp xúc chúng tôi thay, N biêu hiện sự căng thăng trên nét mặt.

giảm khí sắc, giảm sự tập trung chú ý, hành động chậm chạm, gò bó, né tránh nhiệm 156 vụ, cô lập bản than, ít tiếp xúc với bạn bé và những người xung quanh. Qua phiếu khảo sát N chúng tôi thu được: - Về mặt thê chất: nhức đầu; tăng hay giảm ngon miệng rất thường xảy ra. Nhức mỏi va đau, căng cơ bắp: hay thở dai, thở ngắn, thé gap; cảm lạnh hoặc cúm;thường xảy ra. Buồn nôn, chóng mặt, ù tai; xuất hiện các bệnh vẻ đa ; toát mô hôi; tăng hoặc giảm cân; rối loạn tiêu hóa; giảm khả năng tình duc; sức khỏe giảm sút xảy ra vừa phải.

Suy giảm hệ miễn dich; tim đập nhanh; có van đề về da dày thi thoảng xảy ra. - Về mặt nhận thức: khó khăn trong việc đưa ra quyết định; giảm kha năng phán đoán, đánh giá vẫn đẻ thường xảy ra. Cho rằng mình có lỗi trong những việc không vui xảy ra ở mức vừa phải. Hay nhầm lẫn, khó khăn trong tiếp thu xảy ra ở mức thi thoảng.

- Về mặt cảm xúc: dé bực bội; buồn phiên, chán nản; không hải lòng về bản than; lo lắng, hồi hộp thường xáy ra. Dễ bối rối; khó thoải mái được; mat tự tin; dé phật ý, tự ái; khó tran tĩnh sau bồi rối xảy ra ở mức vừa phải. Dễ bị kích động; không còn hứng thú với những sở thích va hoạt động hàng ngày diễn ra ở mức thi thoảng. - Về mặt hành vi: nỗi nóng, cau kinh, không làm chủ được bản than; ăn nhiều hoặc ít hơn; ngủ ít hoặc ngủ quá nhiều; không chia sẻ giao lưu thường xảy ra.

Không kiên nhẫn khi phải chờ đợi; hay kêu ca, phan nan; để xảy ra sai sót trong công việc xảy ra vừa phải. Phản ứng thai quá với mọi tình huồng; hay bỏ dé hoạt động không rõ lí do; trì hoãn va sao nhãng nhiệm vụ: giảm hoạt động tinh dục: vệ sinh thân the kém, trang phục luộm thuộm thi thoảng xảy ra. Kết quả trắc nghiệm tâm lí đánh giá mức độ stress Kết quả trả lời thang đo DASS 21 của Lovibond và cộng sự; phan câu hỏi liên quan tới stress, N ở mức độ stress nặng (28 điểm). Day là mức độ can được can thiệp.

Nếu không được can thiệp kịp thời có thé stress sẽ nặng hơn và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của N.