Tác động của thái độ và môi trường đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên khối ngành ...

• Tác giả: Trần Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Lý Thị Minh Châu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Của Thái Độ Và Môi Trường Đến Ý Định Khởi Nghiệp Kinh Doanh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn việc nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của báo cáo nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm liên quan
• 2.2. Kinh doanh (Business)
• 2.3. Doanh nhân (Businessman)
• 2.4. Khởi nghiệp (Startup)
• 2.5. Ý định khởi nghiệp kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của thái độ và môi trường đến ý định khởi nghiệp

Khởi nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tạo ra việc làm. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, sinh viên khối ngành kinh tế đang ngày càng quan tâm đến việc khởi nghiệp. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu tác động của thái độ khởi nghiệp và môi trường khởi nghiệp đến ý định khởi nghiệp của sinh viên. Các yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định khởi nghiệp mà còn định hình cách thức mà sinh viên tiếp cận và thực hiện các ý tưởng kinh doanh.

1.1. Khái niệm về ý định khởi nghiệp và vai trò của sinh viên

Ý định khởi nghiệp được hiểu là sự cam kết của cá nhân trong việc thành lập và điều hành doanh nghiệp mới. Sinh viên khối ngành kinh tế, với nền tảng kiến thức vững chắc, có khả năng cao trong việc hiện thực hóa ý định này. Theo nghiên cứu của Ajzen (2011), ý định khởi nghiệp là yếu tố tiên quyết dẫn đến hành động khởi nghiệp.

1.2. Tầm quan trọng của thái độ và môi trường trong khởi nghiệp

Thái độ tích cực đối với khởi nghiệp có thể thúc đẩy sinh viên hành động và thực hiện ý tưởng kinh doanh. Môi trường khởi nghiệp, bao gồm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và các tổ chức, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành ý định khởi nghiệp. Nghiên cứu của Usman Yousaf và cộng sự (2015) chỉ ra rằng môi trường hỗ trợ có thể làm tăng khả năng khởi nghiệp của sinh viên.

II. Thách thức trong việc khởi nghiệp của sinh viên kinh tế

Mặc dù có nhiều cơ hội, sinh viên khối ngành kinh tế vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc khởi nghiệp. Những rào cản này có thể đến từ cả yếu tố cá nhân và môi trường. Việc nhận diện và vượt qua những thách thức này là rất quan trọng để nâng cao tỷ lệ khởi nghiệp thành công.

2.1. Rào cản từ thái độ cá nhân

Nhiều sinh viên có thể thiếu tự tin hoặc không tin vào khả năng của bản thân trong việc khởi nghiệp. Thái độ tiêu cực có thể dẫn đến việc không dám thực hiện ý tưởng kinh doanh. Theo nghiên cứu của Krueger và cộng sự (2000), thái độ cá nhân là yếu tố quyết định trong việc hình thành ý định khởi nghiệp.

2.2. Rào cản từ môi trường khởi nghiệp

Môi trường khởi nghiệp có thể không đủ hỗ trợ cho sinh viên, từ việc thiếu thông tin đến việc không có các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp. Nghiên cứu của Phan Anh Tú và Nguyễn Thanh Sơn (2015) cho thấy rằng sự thiếu hụt về nguồn lực và thông tin có thể cản trở ý định khởi nghiệp của sinh viên.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của thái độ và môi trường đến ý định khởi nghiệp

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để đánh giá tác động của thái độ và môi trường đến ý định khởi nghiệp của sinh viên. Việc kết hợp hai phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về vấn đề.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua các cuộc phỏng vấn sâu với sinh viên có ý định khởi nghiệp. Phương pháp này giúp khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ và ý định khởi nghiệp của sinh viên, từ đó điều chỉnh mô hình nghiên cứu cho phù hợp.

3.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua khảo sát với bảng hỏi được thiết kế dựa trên kết quả nghiên cứu định tính. Phân tích dữ liệu sẽ được thực hiện bằng phần mềm SPSS để kiểm định các giả thuyết và đánh giá tác động của các yếu tố đến ý định khởi nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của thái độ và môi trường đến ý định khởi nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cả thái độ và môi trường đều có tác động đáng kể đến ý định khởi nghiệp của sinh viên. Những sinh viên có thái độ tích cực và được hỗ trợ từ môi trường sẽ có khả năng cao hơn trong việc thực hiện ý định khởi nghiệp.

4.1. Tác động của thái độ đến ý định khởi nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng thái độ tích cực đối với khởi nghiệp có mối liên hệ mạnh mẽ với ý định khởi nghiệp. Sinh viên có thái độ tích cực thường có xu hướng hành động và thực hiện ý tưởng kinh doanh của mình.

4.2. Tác động của môi trường đến ý định khởi nghiệp

Môi trường hỗ trợ, bao gồm sự khuyến khích từ gia đình và bạn bè, cũng như các chương trình hỗ trợ từ trường học, có tác động tích cực đến ý định khởi nghiệp của sinh viên. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên cảm thấy tự tin hơn khi có sự hỗ trợ từ môi trường xung quanh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho khởi nghiệp của sinh viên

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thái độ và môi trường có tác động lớn đến ý định khởi nghiệp của sinh viên kinh tế. Để nâng cao tỷ lệ khởi nghiệp thành công, cần có các chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong việc thực hiện ý tưởng kinh doanh.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ khởi nghiệp

Các trường đại học cần xây dựng các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, bao gồm tư vấn, đào tạo và kết nối với các nhà đầu tư. Điều này sẽ giúp sinh viên có thêm kiến thức và nguồn lực để thực hiện ý tưởng kinh doanh.

5.2. Tương lai của khởi nghiệp trong giáo dục đại học

Khởi nghiệp sẽ ngày càng trở thành một phần quan trọng trong giáo dục đại học. Việc tích hợp các chương trình khởi nghiệp vào giảng dạy sẽ giúp sinh viên phát triển kỹ năng và tư duy khởi nghiệp, từ đó nâng cao khả năng thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khởi nghiệp kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sáng tạo, phát triển kinh tế và tạo việc làm. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm khoảng 45% GDP và tạo ra hơn 5 triệu việc làm, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp, đặc biệt trong giới trẻ thành thị với tỷ lệ thất nghiệp lên đến 11,47% trong quý I/2018. Ý định khởi nghiệp được xem là giai đoạn đầu tiên và là tiền đề quan trọng cho hành vi khởi nghiệp thực tế, dự báo khoảng 50% hành vi trong thực tế. Nghiên cứu tập trung vào sinh viên khối ngành kinh tế tại TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 8 năm 2018 nhằm đánh giá tác động của thái độ và môi trường đến ý định khởi nghiệp kinh doanh. Mục tiêu cụ thể gồm đánh giá các yếu tố thái độ và môi trường ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp, đồng thời kiểm tra sự khác biệt ý định khởi nghiệp giữa các nhóm sinh viên theo giới tính và độ tuổi. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc hỗ trợ các trường đại học và các tổ chức liên quan xây dựng chính sách thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp trong sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng và số lượng doanh nhân tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết hành vi kế hoạch (Theory of Planned Behaviour - TPB) của Ajzen (1991), trong đó ý định hành vi được dự báo bởi các yếu tố động cơ gồm thái độ, chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi cảm nhận. Bảy yếu tố chính được đề xuất ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh gồm: thái độ với sự thay đổi, thái độ với kinh doanh, thái độ với khả năng cạnh tranh, thái độ với tinh thần kinh doanh, hỗ trợ của môi trường, rào cản của môi trường và môi trường đại học. Các khái niệm chính bao gồm:

• Thái độ (Attitude): Bao gồm nhận thức, cảm xúc và hành vi dự định, phản ánh sự đánh giá thuận lợi hoặc không thuận lợi đối với khởi nghiệp.
• Môi trường (Environment): Bao gồm các yếu tố vật chất và xã hội xung quanh ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp, như chính sách nhà nước, hỗ trợ gia đình, môi trường đại học.
• Ý định khởi nghiệp kinh doanh (Entrepreneurial Intention): Sự cam kết và kế hoạch của cá nhân trong việc thành lập và điều hành doanh nghiệp mới.

Các mô hình nghiên cứu trước như của Erich J. Almer-Jar (2009), Mark Pruett và cộng sự (2009), Tung Moi và cộng sự (2011), Usman Yousaf và cộng sự (2015) cũng được tham khảo để xây dựng mô hình nghiên cứu phù hợp với bối cảnh sinh viên khối ngành kinh tế tại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng.

• Nghiên cứu định tính: Thảo luận nhóm tập trung với sinh viên khối ngành kinh tế tại TP. Hồ Chí Minh nhằm khám phá và điều chỉnh các thang đo, yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp. Kết quả được tham khảo ý kiến chuyên gia và điều chỉnh bảng câu hỏi trước khi khảo sát chính thức.

• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu qua bảng câu hỏi khảo sát trực tiếp và trực tuyến với 300 sinh viên có ý định khởi nghiệp kinh doanh. Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện, đảm bảo kích thước mẫu tối thiểu 106 theo tiêu chuẩn phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy bội (MLR). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật: kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy đa biến, kiểm định T-test và ANOVA.

Thang đo các biến được xây dựng dựa trên nghiên cứu của Schwarz và cộng sự (2009), điều chỉnh phù hợp với đặc điểm sinh viên Việt Nam. Các biến quan sát được đo theo thang Likert 5 mức độ, bao gồm 36 biến quan sát thuộc 8 yếu tố chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Độ tin cậy thang đo: Các thang đo đều đạt hệ số Cronbach’s Alpha từ 0.669 đến 0.893, đảm bảo độ tin cậy cao. Ví dụ, thang đo thái độ với sự thay đổi có Cronbach’s Alpha là 0.893, thái độ với kinh doanh là 0.834, ý định khởi nghiệp kinh doanh là 0.884.

2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kết quả phân tích cho thấy 7 nhân tố chính được rút trích với tổng phương sai trích đạt trên 50%, hệ số KMO = 0.834 và kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê (Sig. < 0.001), đảm bảo tính phù hợp của mô hình.

3. Phân tích hồi quy đa biến: Các yếu tố thái độ với sự thay đổi, thái độ với kinh doanh, thái độ với tinh thần kinh doanh, hỗ trợ của môi trường và môi trường đại học có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến ý định khởi nghiệp kinh doanh. Rào cản của môi trường có tác động ngược chiều, làm giảm ý định khởi nghiệp. Thái độ với khả năng cạnh tranh không có tác động đáng kể trong bối cảnh nghiên cứu.

4. Sự khác biệt theo giới tính và độ tuổi: Kiểm định T-test và ANOVA cho thấy ý định khởi nghiệp kinh doanh có sự khác biệt đáng kể giữa nam và nữ, cũng như giữa các nhóm tuổi khác nhau, với nhóm nam và nhóm tuổi trẻ hơn có ý định khởi nghiệp cao hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của thái độ tích cực đối với sự thay đổi, kinh doanh và tinh thần kinh doanh trong việc thúc đẩy ý định khởi nghiệp của sinh viên khối ngành kinh tế. Sự hỗ trợ từ môi trường, đặc biệt là môi trường đại học, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên phát triển ý tưởng và kế hoạch khởi nghiệp. Rào cản môi trường như thủ tục hành chính phức tạp, thiếu hỗ trợ tài chính làm giảm động lực khởi nghiệp. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường học thuật và xã hội hỗ trợ khởi nghiệp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố và bảng so sánh ý định khởi nghiệp theo nhóm giới tính, độ tuổi để minh họa sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục và đào tạo khởi nghiệp: Các trường đại học cần thiết kế chương trình đào tạo tích hợp kiến thức kinh doanh thực tiễn, kỹ năng quản lý và tinh thần doanh nhân nhằm nâng cao thái độ tích cực và ý định khởi nghiệp của sinh viên trong vòng 1-2 năm tới.

2. Xây dựng môi trường hỗ trợ khởi nghiệp: Tạo lập các không gian sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp, hỗ trợ tài chính và tư vấn pháp lý cho sinh viên khởi nghiệp, nhằm giảm rào cản môi trường trong 3 năm tới, do các trường đại học phối hợp với các tổ chức xã hội và doanh nghiệp.

3. Khuyến khích sự tham gia của gia đình và cộng đồng: Tổ chức các chương trình truyền thông, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức và sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè đối với sinh viên có ý định khởi nghiệp, thực hiện trong 1 năm, do các tổ chức xã hội và nhà trường chủ trì.

4. Phát triển chính sách hỗ trợ của Nhà nước: Đề xuất các chính sách ưu đãi về thuế, thủ tục hành chính đơn giản hóa, hỗ trợ vốn vay cho doanh nghiệp khởi nghiệp do sinh viên thành lập, thực hiện trong 5 năm tới, phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên khối ngành kinh tế: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp, từ đó phát triển tư duy và kế hoạch kinh doanh hiệu quả.

2. Giảng viên và nhà quản lý giáo dục đại học: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chương trình đào tạo và môi trường học tập thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp.

3. Nhà hoạch định chính sách và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp: Tham khảo để xây dựng các chính sách, chương trình hỗ trợ phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của sinh viên.

4. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản trị kinh doanh và khởi nghiệp: Là tài liệu tham khảo để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về ý định và hành vi khởi nghiệp trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Ý định khởi nghiệp kinh doanh là gì?
   Ý định khởi nghiệp kinh doanh là sự cam kết và kế hoạch của cá nhân trong việc thành lập và điều hành doanh nghiệp mới, được xem là tiền đề quan trọng cho hành vi khởi nghiệp thực tế.

2. Thái độ ảnh hưởng như thế nào đến ý định khởi nghiệp?
   Thái độ tích cực đối với sự thay đổi, kinh doanh và tinh thần doanh nhân làm tăng động lực và quyết tâm khởi nghiệp, trong khi thái độ tiêu cực có thể làm giảm ý định này.

3. Môi trường đại học đóng vai trò gì trong khởi nghiệp?
   Môi trường đại học cung cấp kiến thức, kỹ năng, cơ sở vật chất và truyền cảm hứng sáng tạo, góp phần hình thành và phát triển ý định khởi nghiệp của sinh viên.

4. Rào cản môi trường gồm những yếu tố nào?
   Bao gồm thủ tục hành chính phức tạp, thiếu hỗ trợ tài chính, thiếu thông tin và mạng lưới hỗ trợ, gây khó khăn cho sinh viên trong việc hiện thực hóa ý định khởi nghiệp.

5. Có sự khác biệt ý định khởi nghiệp giữa các nhóm sinh viên không?
   Có, nghiên cứu cho thấy sinh viên nam và nhóm tuổi trẻ hơn có ý định khởi nghiệp cao hơn so với sinh viên nữ và nhóm tuổi lớn hơn, phản ánh sự khác biệt về động lực và cơ hội.

Kết luận

• Thái độ tích cực với sự thay đổi, kinh doanh và tinh thần doanh nhân là các yếu tố quan trọng thúc đẩy ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên khối ngành kinh tế.
• Môi trường đại học và sự hỗ trợ từ môi trường xã hội góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành ý định khởi nghiệp.
• Rào cản từ môi trường như thủ tục hành chính và thiếu hỗ trợ tài chính làm giảm ý định khởi nghiệp.
• Ý định khởi nghiệp có sự khác biệt theo giới tính và độ tuổi, với nhóm nam và tuổi trẻ có ý định cao hơn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các trường đại học, nhà hoạch định chính sách và tổ chức hỗ trợ xây dựng các chương trình thúc đẩy khởi nghiệp trong sinh viên.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo và hỗ trợ khởi nghiệp tại các trường đại học, đồng thời đề xuất chính sách hỗ trợ phù hợp từ các cơ quan quản lý.

Các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để tạo dựng môi trường thuận lợi, nâng cao tinh thần khởi nghiệp và phát triển doanh nhân trẻ trong tương lai.