Tác động của sự hài lòng trong công việc đến cuộc sống của người lao động tại thành phố Hồ Chí Minh

Chuyên đề nghiên cứu Tác động của sự hài lòng trong công việc đến cuộc sống người lao động tại TP.HCM, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Nguyễn Hậu
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Tác động của sự hài lòng trong công việc đến cuộc sống người lao động tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Cơ sở hình thành đề tài
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.5. Bố cục luận văn
• 1.6. Chất lượng cuộc sống (Quality of Life)
• 1.6.1. Định nghĩa khái niệm
• 1.6.2. Các thành tố của chất lượng cuộc sống
• 1.6.2.1. Sức khỏe thể chất (Physical Healthy)
• 1.6.2.2. Yếu tố tâm lý (Psychological Quality of Life)
• 1.6.2.3. Quan hệ xã hội (Social Relations Quality of Life)
• 1.6.2.4. Môi trường (Quality of Living Environment)
• 1.7. Sự hài lòng trong công việc (Job Satisfaction)
• 1.7.1. Các thành phần của sự hài lòng trong công việc
• 1.8. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 1.8.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.8.2. Tác động của sự hài lòng công việc đến chất lượng cuộc sống
• 1.8.3. Tác động của sự hài lòng công việc đến hạnh phúc
• 1.8.4. Tác động của chất lượng cuộc sống đến hạnh phúc
• 1.8.5. Mô hình nghiên cứu
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Hình thành thang đo sơ bộ
• 2.3. Phỏng vấn và hiệu chỉnh thang đo
• 2.4. Nghiên cứu chính thức
• 2.4.1. Thiết kế mẫu
• 2.4.2. Thu thập và xử lý số liệu
• 2.4.2.1. Thu thập số liệu
• 2.4.2.2. Xử lý số liệu
• 2.5. Tóm tắt chương
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả mẫu
• 3.1.1. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu
• 3.1.2. Kiểm định phân phối chuẩn của biến quan sát
• 3.2. Kiểm định sơ bộ thang đo
• 3.2.1. Kiểm định sơ bộ tính đơn hướng của thang đo bằng EFA
• 3.2.2. Kiểm định sơ bộ độ tin cậy của thang đo bằng Cronbach’s Alpha
• 3.3. Kiểm định độ giá trị
• 3.3.1. Kiểm định độ giá trị hội tụ, giá trị phân biệt và độ tin cậy của các thang đo bằng CFA
• 3.3.1.1. Độ phù hợp của mô hình
• 3.3.1.2. Kiểm định độ giá trị hội tụ
• 3.3.1.3. Kiểm định độ giá trị phân biệt
• 3.3.1.4. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 3.4. Kiểm định mô hình cấu trúc
• 3.5. Kiểm định giả thuyết
• 3.5.1. Kiểm định giả thuyết về mối quan hệ giữa các yếu tố trong mô hình
• 3.6. Tóm tắt chương
• 4. CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: HÀM Ý ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Kết luận về kết quả nghiên cứu
• 5.2. Một số hàm ý ứng dụng kết quả nghiên cứu
• 5.2.1. Sự hài lòng trong công việc của người lao động (H1)
• 5.2.2. Đánh giá thang đo sự hài lòng trong công việc đến hạnh phúc về cuộc sống hiện tại (H2)
• 5.2.3. Chất lượng cuộc sống có tác động tích cực đến hạnh phúc của người lao động (H3)
• 5.3. Hàm ý quản trị trong quy tắc trong tổ chức
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Phiếu khảo sát định tính
• Phụ lục 2: Kết quả định tính sơ bộ và thang đo điều chỉnh
• Thang đo điều chỉnh và chính thức
• Phiếu khảo sát chính thức
• Phụ lục 5: Kết quả phân tích CFA
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG

Tóm tắt

I. Tác động của sự hài lòng trong công việc đến chất lượng cuộc sống

Sự hài lòng trong công việc đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chất lượng cuộc sống của người lao động. Theo nghiên cứu, khi người lao động cảm thấy hài lòng với công việc của mình, họ có xu hướng đạt được mức độ hạnh phúc cao hơn trong cuộc sống cá nhân. Điều này thể hiện rõ qua sự cải thiện trong các khía cạnh như sức khỏe tâm lý, mối quan hệ xã hội và môi trường sống. Các yếu tố như chế độ đãi ngộ, môi trường làm việc và sự hỗ trợ từ đồng nghiệp đều ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc. Nghiên cứu chỉ ra rằng những người lao động có sự hài lòng cao thường có xu hướng tham gia tích cực hơn vào các hoạt động xã hội và có sức khỏe tốt hơn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.

1.1. Mối quan hệ giữa sự hài lòng trong công việc và hạnh phúc

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự hài lòng trong công việc không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc mà còn có tác động sâu sắc đến hạnh phúc trong cuộc sống. Theo một khảo sát, những người lao động cảm thấy hài lòng với công việc của họ thường có cảm giác tích cực hơn về cuộc sống cá nhân, dẫn đến việc cải thiện các mối quan hệ gia đình và xã hội. Điều này cho thấy rằng việc nâng cao mức độ hài lòng trong công việc có thể là một giải pháp hiệu quả để cải thiện cuộc sống người lao động tại TP.HCM.

II. Tác động của chất lượng cuộc sống đến sự hài lòng

Chất lượng cuộc sống không chỉ là một yếu tố phản ánh mức độ hài lòng của người lao động mà còn là một yếu tố quyết định đến sự hài lòng trong công việc. Khi người lao động cảm thấy hài lòng với cuộc sống cá nhân, họ có xu hướng làm việc hiệu quả hơn và cảm thấy thoải mái hơn trong môi trường làm việc. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như sức khỏe, an sinh xã hội và môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sự hài lòng trong công việc. Người lao động tại TP.HCM, khi được đảm bảo về chất lượng cuộc sống, sẽ có động lực làm việc cao hơn, từ đó nâng cao tác động của công việc đến cuộc sống của họ.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

Chất lượng cuộc sống của người lao động có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như sức khỏe, điều kiện sống, và các mối quan hệ xã hội. Theo nghiên cứu, những người có sức khỏe tốt và có sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè thường có chất lượng cuộc sống cao hơn. Điều này dẫn đến việc họ cảm thấy hài lòng hơn trong công việc và có xu hướng gắn bó lâu dài với nghề nghiệp của mình. Do đó, cải thiện các yếu tố này sẽ góp phần nâng cao sự hài lòng trong công việc và từ đó cải thiện cuộc sống người lao động.

III. Đề xuất hàm ý quản trị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà quản trị cần chú trọng đến việc cải thiện môi trường làm việc và các chế độ đãi ngộ nhằm nâng cao sự hài lòng trong công việc của người lao động. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất làm việc mà còn góp phần cải thiện cuộc sống người lao động tại TP.HCM. Các chính sách hỗ trợ như tăng cường đào tạo, cải thiện điều kiện làm việc và cung cấp các dịch vụ an sinh xã hội sẽ giúp người lao động cảm thấy được quan tâm và đánh giá cao, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.

3.1. Các biện pháp cải thiện môi trường làm việc

Để nâng cao sự hài lòng trong công việc, các doanh nghiệp cần thực hiện các biện pháp cải thiện môi trường làm việc, bao gồm việc tạo ra không gian làm việc thoải mái, khuyến khích sự giao tiếp tích cực giữa các nhân viên, và thiết lập các chương trình phúc lợi hấp dẫn. Những biện pháp này sẽ không chỉ giúp nâng cao hạnh phúc trong công việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực, góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nâng cao cuộc sống người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, chất lượng cuộc sống và sự hài lòng trong công việc của người lao động trở thành vấn đề được quan tâm hàng đầu tại Việt Nam, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước. Theo ước tính, Việt Nam đang trong thời kỳ "cơ cấu dân số vàng" với khoảng 33% dân số là người lao động, kéo dài đến năm 2040. Nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người lao động không chỉ là mục tiêu xã hội mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu tác động của sự hài lòng trong công việc đến chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu được thu thập từ tháng 4 đến tháng 5 năm 2021 với mẫu khảo sát gồm 258 người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm: xác định mức độ tác động của sự hài lòng trong công việc lên chất lượng cuộc sống và hạnh phúc; đánh giá tác động của chất lượng cuộc sống lên hạnh phúc; đồng thời đề xuất các hàm ý quản trị nhằm nâng cao sự hài lòng và chất lượng cuộc sống cho người lao động.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách nhằm cải thiện môi trường làm việc, nâng cao năng suất lao động và góp phần xây dựng xã hội phát triển bền vững. Các chỉ số đo lường như mức độ hài lòng công việc, các thành tố chất lượng cuộc sống (sức khỏe thể chất, yếu tố tâm lý, quan hệ xã hội, môi trường sống) và mức độ hạnh phúc được phân tích chi tiết, giúp định hướng các giải pháp thực tiễn phù hợp với đặc thù của người lao động tại Tp. Hồ Chí Minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết và mô hình chính:

1. Lý thuyết chất lượng cuộc sống (Quality of Life - QOL) theo WHOQOL (1995) với bốn thành tố: sức khỏe thể chất, yếu tố tâm lý, quan hệ xã hội và môi trường sống. Đây là khung lý thuyết nền tảng để đánh giá cảm nhận chủ quan của người lao động về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và xã hội hiện tại.

2. Lý thuyết sự hài lòng trong công việc (Job Satisfaction) được phát triển từ các nghiên cứu của Locke (1976), Spector (1997) và Brayfield & Rothe (1951), tập trung vào các thành phần như bản chất công việc, cơ hội đào tạo và thăng tiến, tiền lương, lãnh đạo và đồng nghiệp. Sự hài lòng trong công việc được xem là trạng thái cảm xúc tích cực và thái độ của người lao động đối với công việc.

3. Lý thuyết hạnh phúc (Happiness) dựa trên nghiên cứu của Diener (2006) và Hills & Argyle (2002), định nghĩa hạnh phúc là sự đánh giá nhận thức và cảm xúc tích cực về cuộc sống, bao gồm sự hài lòng với cuộc sống và trạng thái cảm xúc tích cực.

Ba giả thuyết chính được đề xuất trong nghiên cứu:

• H1: Sự hài lòng trong công việc có tác động tích cực đến chất lượng cuộc sống của người lao động.
• H2: Sự hài lòng trong công việc có tác động tích cực đến hạnh phúc của người lao động.
• H3: Chất lượng cuộc sống có tác động tích cực đến hạnh phúc của người lao động.

Mô hình nghiên cứu sử dụng phương pháp SEM (Structural Equation Modeling) để kiểm định các mối quan hệ giữa các biến tiềm ẩn và biến quan sát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp định lượng với quy trình gồm hai giai đoạn chính:

• Nghiên cứu sơ bộ: Thu thập ý kiến định tính từ người lao động tại Tp. Hồ Chí Minh để hiệu chỉnh thang đo, đảm bảo phù hợp với đặc điểm văn hóa và thực tiễn địa phương. Giai đoạn này bao gồm phỏng vấn trực tiếp 6 người và khảo sát sơ bộ 50 người lao động.

• Nghiên cứu chính thức: Thu thập dữ liệu định lượng từ 258 người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 5 năm 2021. Mẫu được chọn theo phương pháp phi xác suất thuận tiện nhằm đảm bảo tính khả thi và tiết kiệm chi phí.

Các công cụ thu thập dữ liệu là bảng câu hỏi gồm 38 biến quan sát, được xây dựng dựa trên các thang đo chuẩn quốc tế như WHOQOL, Brayfield & Rothe, Hills & Argyle. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 21 và AMOS 21 với các bước phân tích:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s Alpha (các hệ số dao động từ 0,83 đến 0,90, đảm bảo độ tin cậy cao).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định tính đơn hướng và rút gọn biến quan sát.
• Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) để kiểm định mô hình đo lường, với các chỉ số phù hợp như Chi-square/df = 2,044 (<3), CFI = 0,944 (>0,9), RMSEA = 0,064 (<0,07).
• Phân tích mô hình cấu trúc SEM để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu với mức ý nghĩa p-value ≤ 0,05.

Quá trình nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với đặc thù của người lao động tại Tp. Hồ Chí Minh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự hài lòng trong công việc tác động tích cực đến chất lượng cuộc sống: Kết quả phân tích SEM cho thấy sự hài lòng trong công việc có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chất lượng cuộc sống của người lao động với hệ số tác động β = 0,65 (p < 0,01). Điều này khẳng định giả thuyết H1.

2. Sự hài lòng trong công việc ảnh hưởng tích cực đến hạnh phúc: Mối quan hệ giữa sự hài lòng trong công việc và hạnh phúc cũng được xác nhận với hệ số β = 0,48 (p < 0,05), cho thấy người lao động càng hài lòng với công việc thì mức độ hạnh phúc càng cao.

3. Chất lượng cuộc sống tác động tích cực đến hạnh phúc: Kết quả cho thấy chất lượng cuộc sống có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hạnh phúc với hệ số β = 0,72 (p < 0,01), minh chứng cho giả thuyết H3.

4. Đặc điểm mẫu nghiên cứu: Trong tổng số 258 người lao động, 52,3% là nam, 47,7% là nữ; nhóm tuổi chủ yếu từ 26-35 chiếm 53,9%; 63,2% có trình độ đại học và 34,1% có trình độ trên đại học. Thu nhập chủ yếu tập trung ở nhóm trên 40 triệu đồng/tháng (44,5%). Tỷ lệ độc thân chiếm 71,3%, phản ánh xu hướng lao động trẻ, năng động tại Tp. Hồ Chí Minh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết về sự hài lòng trong công việc và chất lượng cuộc sống, đồng thời tương đồng với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước. Sự hài lòng trong công việc không chỉ nâng cao hiệu quả công việc mà còn cải thiện cảm nhận về cuộc sống và hạnh phúc cá nhân. Điều này được lý giải bởi lý thuyết cảm xúc tích cực, theo đó cảm xúc tích cực từ công việc lan tỏa sang các khía cạnh khác của cuộc sống.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức độ tác động của sự hài lòng công việc đến chất lượng cuộc sống và hạnh phúc tại Tp. Hồ Chí Minh tương đối cao, phản ánh đặc thù môi trường lao động và văn hóa xã hội Việt Nam, nơi công việc chiếm phần lớn thời gian và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống cá nhân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện mối quan hệ tuyến tính giữa các biến, hoặc bảng hệ số SEM minh họa mức độ tác động và ý nghĩa thống kê của từng giả thuyết. Ngoài ra, bảng mô tả đặc điểm mẫu giúp hình dung rõ hơn về đối tượng nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách đào tạo và phát triển kỹ năng: Các doanh nghiệp cần xây dựng chương trình đào tạo liên tục nhằm nâng cao năng lực và sự hài lòng trong công việc, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống người lao động. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; chủ thể: phòng nhân sự và ban lãnh đạo.

2. Cải thiện môi trường làm việc: Tạo điều kiện làm việc an toàn, thân thiện, hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần của người lao động, bao gồm cải thiện điều kiện vật chất, giảm áp lực công việc. Thời gian: 12 tháng; chủ thể: ban quản lý doanh nghiệp.

3. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực: Khuyến khích sự công nhận, tôn trọng và hỗ trợ giữa các cấp quản lý và nhân viên, tăng cường giao tiếp và sự gắn kết trong tổ chức. Thời gian: liên tục; chủ thể: ban lãnh đạo và phòng nhân sự.

4. Chính sách phúc lợi và hỗ trợ xã hội: Đề xuất các chính sách phúc lợi phù hợp như bảo hiểm sức khỏe, hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Thời gian: 6-18 tháng; chủ thể: doanh nghiệp phối hợp với các cơ quan chức năng.

Các giải pháp trên nhằm mục tiêu nâng cao chỉ số hài lòng công việc và chất lượng cuộc sống, từ đó tăng năng suất lao động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách nhân sự, cải thiện môi trường làm việc và nâng cao sự hài lòng của nhân viên, từ đó tăng hiệu quả hoạt động.

2. Chuyên gia nhân sự và tư vấn quản trị: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để phát triển các chương trình đào tạo, đánh giá và cải thiện sự hài lòng trong công việc.

3. Nhà hoạch định chính sách xã hội: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ người lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc trong cộng đồng lao động.

4. Người lao động và sinh viên ngành quản trị kinh doanh: Hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa công việc và cuộc sống cá nhân, từ đó có định hướng phát triển nghề nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự hài lòng trong công việc ảnh hưởng thế nào đến chất lượng cuộc sống?
   Sự hài lòng trong công việc tạo ra cảm xúc tích cực, giúp người lao động đánh giá cao cuộc sống của mình, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống tổng thể.

2. Các thành tố nào cấu thành chất lượng cuộc sống trong nghiên cứu này?
   Chất lượng cuộc sống được đánh giá qua bốn thành tố chính: sức khỏe thể chất, yếu tố tâm lý, quan hệ xã hội và môi trường sống.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là gì?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu khảo sát 258 người lao động, phân tích dữ liệu bằng các kỹ thuật EFA, CFA và SEM để kiểm định mô hình và giả thuyết.

4. Tại sao chọn Thành phố Hồ Chí Minh làm địa điểm nghiên cứu?
   Tp. Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam với nguồn lao động trẻ, đa dạng và năng động, phù hợp để nghiên cứu tác động của sự hài lòng công việc đến cuộc sống người lao động.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao sự hài lòng trong công việc?
   Doanh nghiệp cần cải thiện môi trường làm việc, tăng cường đào tạo, xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực và chính sách phúc lợi phù hợp để tạo động lực và sự hài lòng cho người lao động.

Kết luận

• Sự hài lòng trong công việc có tác động tích cực và mạnh mẽ đến chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người lao động tại Tp. Hồ Chí Minh.
• Chất lượng cuộc sống là yếu tố trung gian quan trọng ảnh hưởng đến mức độ hạnh phúc của người lao động.
• Mẫu nghiên cứu đa dạng về giới tính, độ tuổi và trình độ học vấn, phản ánh thực trạng lao động tại thành phố.
• Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quản lý nhân sự và phát triển nguồn nhân lực.
• Đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao sự hài lòng trong công việc và chất lượng cuộc sống, góp phần phát triển bền vững xã hội và kinh tế.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo và cải thiện môi trường làm việc dựa trên kết quả nghiên cứu; mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác để so sánh và hoàn thiện mô hình.

Các nhà quản lý, chuyên gia nhân sự và nhà hoạch định chính sách nên áp dụng các kết quả và khuyến nghị của nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển nguồn nhân lực bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày tổng quan đề tài bao gồm các nội dung: cơ sở hình thành đề tài, mục tiêu, phạm vi, phương pháp và ý nghĩa nghiên cứu. Chương 2 là cơ sở lý thuyết, tác giả giới thiệu khái niệm về chất lượng cuộc sống và các thành tố của chất lượng cuộc sống, khái niệm sự hài lòng và hạnh phúc của người lao động. Tiếp đó, lược khảo các nghiên cứu đi trước có liên quan được thực hiện làm cơ sở cho việc đề xuất các giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Chương 3 tác giả sẽ trình bày chi tiết phần thiết kế nghiên cứu, quá trình và phương pháp thực hiện nghiên cứu như: thu thập thông tin, xây dựng thang đo, thiết kế mẫu, kỹ thuật phân tích dữ liệu thông qua nghiên cứu định tính và định lượng.

Chương 4 trình bày nội dung kết quả nghiên cứu gồm thống kê mô tả mẫu, kiểm định thang đo, kiểm định mô hình và thảo luận kết quả. Và Chương 5, tác giả tóm tắt các kết quả chính của nghiên cứu, đưa ra các hàm ý nhằm xác định được sự tác động của sự hài lòng công việc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người lao động tại Tp. Nêu các điểm hạn chế của nghiên cứu, đồng thời đưa ra hướng nghiên cứu tương lai. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương 2 giới thiệu khái niệm chất lượng cuộc sống và các thành tố của chất lượng cuộc sống, khái niệm sự hài lòng trong công việc và hạnh phúc của người lao động.

Tiếp đó, lược khảo các nghiên cứu đi trước có liên quan được thực hiện làm cơ sở cho việc đề xuất các giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Chất lượng cuộc sống (Quality of Life) 2.1 Định nghĩa Theo Sharma (1998), trích bởi Nguyễn Kim Thoa (2003), chất lượng cuộc sống là cảm giác được thỏa mãn với những nhân tố của cuộc sống, mà những nhân tố đó được coi là quan trọng nhất đối với bản thân một con người. Thêm vào đó, chất lượng cuộc sống (CLCS) là một thuật ngữ được sử dụng để đánh giá chung nhất về các mức độ tốt đẹp của cuộc sống đối với các cá nhân và trên phạm vi toàn xã hội cũng như đánh giá về mức độ sự sảng khoái, sự viên mãn (well-being) hoàn toàn về thể chất, tâm thần và xã hội. CLCS là thước đo về phúc lợi vật chất và giá trị tinh thần.

Trong thời đại ngày nay, việc không ngừng nâng cao CLCS cho con người là một nỗ lực của các nhà nước (chính phủ), xã hội và cả cộng đồng quốc tế. Thuật ngữ CLCS được sử dụng trong một loạt các ngữ cảnh bao gồm các lĩnh vực phát triển quốc tế, y tế, sức khỏe và thậm chí là cả về mặt chính trị. chỉ số tiêu chuẩn về chất lượng của cuộc sống bao gồm không chỉ về thu nhập, sự giàu có và việc làm, mà còn là môi trường xã hội, môi trường sống, sức khỏe (về thể chất) và tinh thần, giáo dục, giải trí và cuộc sống riêng tư. Hàng năm, Công ty Mercer đều công bố bảng xếp hạng CLCS của các thành phố lớn trên thế giới, dựa vào 39 tiêu chí, được chia thành 10 nhóm: (1) Nhóm về môi trường chính trị xã hội.

(2) Về môi trường kinh tế. (3) Về môi trường văn hóa xã hội. (4) Về y tế và chăm sóc sức khỏe. (5) Về giáo dục và đào tạo.

(6) Về dịch vụ công và vận chuyển. (7) Về vui chơi giải trí. (8) Về cung cấp sản phẩm tiêu dùng. (10) Về môi trường tự nhiên.

Theo The World Health Organization Quality of Life Group (WHOQOL, 1995), CLCS được định nghĩa là những cảm nhận của cá nhân về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và các hệ thống giá trị nơi người đó đang sống và liên quan đến các mục đích, nguyện vọng, tiêu chuẩn và các mối quan tâm của họ. Đây là một khái niệm có phạm vi rộng bị ảnh hưởng một cách phức tạp bởi các yếu tố như sức khỏe thể chất, trạng thái tâm 5 lý, mức độ độc lập, mối quan hệ xã hội và đặc điểm môi trường của họ. Theo WHO Quality of Life Group (WHOQOL, 1997) đã đề xuất gồm 04 thành tố như sau: sức khỏe thể chất, yếu tố tâm lý, quan hệ xã hội và môi trường. Các thành tố này được chấp nhận rộng rãi khi xem xét CLCS ở các quốc gia, trong đó có Yao và cộng sự (2002), cho thấy một mô hình bốn yếu tố: vật lý; tâm lý; xã hội; và môi trường, để đo lường CLCS và sức khỏe nói chung.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu này kế thừa quan điểm và định nghĩa của WHO, xem CLCS là một cảm nhận mang tính chủ quan của cá nhân đặt trong bối cảnh môi trường xã hội và thiên nhiên nên tác giả đã chọn nhằm xác định cảm nhận và gồm 4 thành tố vừa nêu. Các thành tố của CLCS WHO (1995) đã đưa ra tiêu chí CLCS (Quality of life-100), mức độ hạnh phúc gồm 100 câu hỏi trắc nghiệm để đo một số thành tố như sau: 1) Sức khỏe thể chất; 2) Yếu tố tâm lý; 3) Quan hệ xã hội; 4) Môi trường. Schuessler & Fisher, 1985; Veenhoven, 2006, khái niệm CLCS được sử dụng trong nhiều loại hình xã hội các ngành khoa học, bao gồm xã hội học, tâm lý học, kinh tế học và khoa học chính trị. Ruut Veenhoven (2006) cho rằng, tất cả khoa học xã hội đều đề cập đến 'chất lượng cuộc sống' theo một cách nào đó.

Khái niệm này không được nghiên cứu rộng rãi trong xã hội học (Ferriss, 2004; Markides, 2000; Schuessler và Fisher, 1985), mặc dù nhiều thành phần của nó. Đây có thể là một lời giải thích cho sự thiếu nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa vốn xã hội và CLCS, vô số nghiên cứu liên quan đến vốn xã hội và các khía cạnh khác nhau của CLCS. Mặc dù “mối quan tâm về cuộc sống tốt đẹp có lẽ cũng lâu đời như nền văn minh” (Schuessler & Fisher, 1985). Schuessler và Fisher (1985), đã tách ra hai phần gồm chất lượng và cuộc sống.

Chất lượng được chấp nhận rộng rãi để trở thành một cấp, nằm trong khoảng từ cao đến thấp. Cuộc sống là thường bị thu hẹp trong đời sống tinh thần, hoặc cảm giác hài lòng hoặc không hài lòng với các khía cạnh của cuộc sống hoặc cuộc sống nói chung. Vì vậy, CLCS thường được định nghĩa là thứ bậc từ cao đến thấp của cảm giác hài lòng hoặc không hài lòng với cuộc sống hoặc các khía cạnh khác nhau của nó. Lauer (1978) sử dụng một định nghĩa như vậy: “CLCS là một khái niệm rộng bao gồm những thứ như cơ hội kinh tế, cơ sở y tế, môi trường có lợi cho sức khỏe tốt, tiếp cận với các hoạt động giải trí và văn hóa”.

Nhiều lĩnh vực CLCS đã được nghiên cứu, chẳng hạn như sức khỏe, sức khỏe tâm thần, sức khỏe của học sinh- hiện hữu, chính phủ, nhà ở, gia đình và cộng đồng (Andrews 6 và Withey 1976; Michalos Năm 2003; Sirgy và Cornwell 2001; Sirgy và cộng sự. Trong các nghiên cứu gần đây, CLCS được Tổ chức Y tế Thế giới WHO (WHOQOL, 1995, trang 1404) định nghĩa là “nhận thức của một cá nhân về vị trí của họ trong cuộc sống trong bối cảnh của nền văn hóa và hệ thống giá trị nơi họ sống và liên quan đến mục tiêu, kỳ vọng, tiêu chuẩn và mối quan tâm của họ”. CLCS là một phạm trù khá rộng, liên quan đến giá trị cảm nhận tích cực hay tiêu cực của mỗi cá nhân tại thời điểm khảo sát, mỗi cá nhân sẽ tự lựa chọn cho mình một cách sống chủ quan để cảm thấy hạnh phúc nhất. Tuy nhiên CLCS và hạnh phúc lại chịu chi phối bởi cộng đồng, vào những người chịu trách nhiệm xã hội và vào môi trường sống xung quanh và để tìm ra nguyên nhân, tác động của sự hài lòng trong công việc đến cuộc sống của người lao động tại Việt Nam nói chung và tại Tp.HCM nói riêng, là một trong hai thành phố lớn tại Việt Nam và tác giả chọn mô hình của WHOQOL để làm cơ sở cho nghiên cứu của mình.

Nội dung cụ thể của từng thành tố CLCS theo WHOQOL sẽ được trình bày ngay sau đây: 2. Sức khỏe thể chất (Physical Healthy) Theo WHO, “sức khỏe là một trạng thái hoàn toàn thoải mái cả về thể chất, tâm thần và xã hội, chứ không phải chỉ là không có bệnh tật hay tàn phế". Sức khỏe là nguồn lực giá trị giúp cho con người làm chủ bản thân mình, xã hội và đời sống kinh tế, cho họ sự tự do làm việc, học tập và tham gia tích cực vào hoạt động gia đình, đời sống cộng đồng. Theo Tremblay MS và cộng sự (2010), sức khỏe thể chất là một trạng thái của sức khỏe và đặc biệt hơn là khả năng thực hiện các khía cạnh của thể thao, nghề nghiệp và các hoạt động hàng ngày.

Sự khỏe mạnh về thể chất nói chung đạt được thông qua tiêu thụ dinh dưỡng hợp lý tập thể dục vừa phải De Groot GC, Fagerström L (2011). Tình trạng sức khỏe của một người bị ảnh hưởng bởi yếu tố cá nhân người đó và yếu tố môi trường - xã hội. Trong số các yếu tố kể trên, một vài yếu tố có thể kiểm soát được ví dụ như mỗi người có thể chọn cho mình việc làm, một lối sống lành mạnh, phong cách sống, … Tuy nhiên sức khỏe thể chất có những yếu tố, chẳng hạn như yếu tố di truyền thì không thể kiểm soát được, được thể hiện một cách tổng quát là sự sảng khoái và thoải mái về thể chất. Càng sảng khoái, thoải mái càng chứng tỏ bạn là người khoẻ mạnh, cơ sở là sức lực, sự nhanh 7 nhẹn, sự dẻo dai, khả năng chống được các yếu tố gây bệnh, khả năng chịu đựng các điều kiện khắc nghiệt của môi trường và nghỉ ngơi đầy đủ Malina R (2010).

Sức khỏe là cách nói chung nhất, không xác định được tính chính xác cụ thể như chiều dài, chiều rộng mà phải sử dụng cách đo lường gián tiếp thông qua nhiều bước khác nhau, McDowell (2006). Sức khỏe có hai cấp độ, thứ nhất, là cấp độ sức khỏe dân số tức là sức khỏe tổng thể của tất cả người dân, thứ hai, là sức khỏe cá nhân. Trong nghiên cứu này, mục tiêu hướng đến là sức khỏe cá nhân. Trước sự phát triển của xã hội ngày nay, quan điểm về sức khỏe thể chất cũng đã có nhiều thay đổi, McDowell (2006) sức khỏe thể chất thì sức khỏe được hiểu là “Khả năng sống sót” do đó, tỷ lệ chết là thước đo được sử dụng để đo lường sức khỏe.