BỘ LAO ĐỘNG TB VÀ XÃ HỘI TRƢỜNG CAO ĐẲNG PHẠM NGỌC THẠCH CẦN THƠ Tài liệu tham khảo (Dành cho đào tạo Y sĩ đa khoa) Lưu hành nội bộ Năm 2021 MỤC LỤC Trang Bài 1. MÔI TRƯỜNG VÀ SỨC KHỎE. V SINH TRƯỜNG H C. PH NG CHỐNG T I N N – THƯ NG T CH.
V SINH NH VI N – TR M T. PH NG VÀ I T C C CÔN TR NG TRU N NH. PH NG CH, OV PT TM TV CH T I C NG ỒNG. 78 TÀI LI U THAM KH O ………………………………………………………………85 BÀI 1 MÔI TRƢỜNG VÀ SỨC KHỎE MỤC TIÊU: Sau khi học xong bài này sinh viên có khả năng: r nh à đ đ nh nghĩa về môi tr ờng và sứ khỏe 2.
Trình à đ phân loại môi tr ờng 3. Trình à đ tá động ủa ô nhiễm môi tr ờng không khí, n ớ , đất đến sứ khỏe on ng ời và iện pháp đề phòng NỘI DUNG 1. ĐẠI CƢƠNG - Một cá thể hay một quần thể đều sống trong môi trường đặc trưng, không có môi trường thì sinh vật không thể tồn tại. - Khi môi trường biến đổi thì sinh vật cũng biến đổi theo.
- Trong mối quan hệ tương tác với môi trường, con người đều có những phản ứng thích nghi, đồng thời con người còn chủ động làm biến đổi môi trường…. MÔI TRƢỜNG ịnh nghĩa. Môi tr ờng là toàn ộ á ếu tố ao quanh một ng ời hoặ một nhóm ng ời và ó tá động trự tiếp hoặ gián tiếp đến on ng ời Phân loại: có 2 loại môi trường. + Môi trường tự nhiên.
+ Môi trường xã hội. SỨC KHỎE - Có nhiều quan niệm về sức khỏe và có nhiều định nghĩa về sức khỏe : Sức khỏe là không bệnh tật, ốm đau, to béo, cơ thể nở nang…. - 1978 tại lma - ta , Hội nghị Quốc tế bàn về Chăm sóc Sức khỏe ban đầu đã thống nhất một định nghĩa vế sức khỏe như sau: * “ Sứ khỏe là t nh trạng thoải mái ả về thể hất, tâm thần và xã hội, hứ không đơn thuần là không ó ệnh tật ” 4. ẢNH HƢỞNG CỦA MÔI TRƢỜNG ĐẾN SỨC KHỎE 1 Ô nhiễm môi trường - ịnh nghĩa: Ô nhiễm môi tr ờng là khi ó một sự iến đổi ủa môi tr ờng theo h ớng không tiện nghi, ất l i đối với uộ sống on ng ời, động vật, thự vật - Tác động của môi trường tới sức khỏe.
+ Tác động trực tiếp: T0, ánh sáng, độ ẩm, tiếng ồn, chất phóng xạ…. nh hưởng trực tiếp các cơ quan, mắt, tai, da, niêm mạc. + Tác động gián tiếp: Tác động vào cơ thể qua môi trường trung gian như, đất, không khí, nước… Tác động của ô nhiễm môi trường không khí tới sức khỏe 2. Định nghĩa: “Ô nhiễm môi tr ờng không khí là khi trong không khí ó mặt một ha nhiều hất lạ, hoặ ó sự iến đổi trong thành phần không khí, gâ ra những tá động ó hại ho ng ời và sinh vật”.
Các yếu tố gây ô nhiễm môi trƣờng không khí - ụi, khói, bãi rác, xác súc vật, các loại hóa chất hơi độc từ các nhà máy: giấy, sản xuất thuốc trừ sâu…. - Ví dụ: SO2, H2S, NH3….thải vào không khí. Ảnh hƣởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe Khi con người tiếp xúc với môi trường không khí bị ô nhiễm, tùy theo mức độ và thời gian tiếp xúc với các yếu tố đó mà có thể mắc một số bệnh như: ung thư phổi, viêm phế quản mạn, hen, viêm mũi…. Một số biện pháp bảo vệ môi trƣờng không khí - Quản lý và kiểm soát môi trường nhằm làm giảm bớt các chất thải gây ô nhiễm không khí.
- Quy hoạch đô thị và các khu công nghiệp phải phù hợp. - Sử dụng hệ thống cây xanh để bảo vệ môi trường không khí. - Kiểm soát và xử lý tốt các nguồn chất thải từ các khu công nghiệp, khu đô thị, có khả năng gây ô nhiễm môi trường không khí. Tác động của ô nhiễm môi trường nước đến sức khỏe 2.
Định nghĩa: 2 “ Ô nhiễm môi tr ờng n ớ là sự iến đổi á thành phần ủa n ớ , khá với trạng thái an đầu khi h a ô nhiễm, đó là sự iến đổi về lý tính, hóa tính, và vi sinh vật, làm ho n ớ trở nên độ hại” 2. Các yếu tố gây nên ô nhiễm môi trƣờng nƣớc - Các chất thải trong quá trình sinh hoạt hàng ngày của người dân, từ các cụm dân cư, khu vực công cộng, hệ thống cầu tiêu, nước tắm rửa, giặt giũ…. - Các chất thải từ các nhà máy xí nghiệp…. Thải ra các chất độc hại như: SO2, H2S, NH3 - Các chất thải từ bệnh viện, trạm y tế, phòng khám bệnh chứa nhiều vi khuẩn và virus như: tả, lỵ, thương hàn, viêm gan , bại liệt….
Ảnh hƣởng môi trƣờng nƣớc tới sức khỏe Khi sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm có thể mắc số bệnh về đường tiêu hóa như: tả, lỵ, thương hàn, bại liệt, viêm gan … một số bệnh ngoài da: ghẻ lở, chàm, mắt hột…. Một số biện pháp chủ yếu bảo vệ môi trƣờng nƣớc - Làm sạch các nguồn nước sạch và nước ngầm: + Tập trung xử lý các chất thải của người, trước khi chảy vào hệ thống chung. + Các bể chứa nước, các loại giếng khơi phải xây dựng đúng tiêu chuẩn vệ sinh. + Các nguồn chất thải có chứa chất độc, vi sinh vật gây bệnh, trước khi chảy vào hệ thống chung, phải thu hồi (các chất hóa học), hoặc phải tiêu diệt (các vi sinh vật gây bệnh).
- Các nhà máy cung cấp nước, không được có nhà dân, có vườn rau xanh bón các loại phân, chuồng gia súc…. Tác động của ô nhiễm môi trường đất đến sức khỏe. - Ô nhiễm môi trường đất nói chung do tập quán sinh hoạt mất vệ sinh trong cộng đồng. - Ô nhiễm đất do những loại hóa chất từ các thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, những chất gây ô nhiễm môi trường không khí lắng đọng vào mặt đất.
Các yếu tố gây ô nhiễm đất - Các chất thải sinh hoạt từ gia đình, cụm dân cư…. - Chất thải trong công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng, khai thác mỏ…. - Các chất thải: nước tiểu, phân, nước chế biến thức ăn, nước tắm giặt giũ…. Chứa nhiều vi sinh vật gây bệnh, nhiều khí thối: H2S, NH3, CH4….
3 - Các hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, ứ đọng trong đất tích tụ vào các cây trồng: cà rốt, củ cải…. - Các chất thải trong quá trình sản xuất từ các nguồn nước thải ở các khu công nghiệp, nhà máy hoặc trong không khí lắng đọng vào đất làm cho hàm lượng các chất hóa học: Fe, Hg, Mn… cao hơn tiêu chuẩn cho phép và ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Ảnh hƣởng môi trƣờng đất tới sức khỏe - ệnh ở đường tiêu hóa do ô nhiễm môi trường đất như: tả, lỵ, thương hàn, bại liệt…. bệnh ký sinh trùng như: giun, sán….
- o côn trùng, trung gian truyền bệnh: ruồi, muỗi, chuột, gián…. Một số biện pháp chủ yếu bảo vệ môi trƣờng đất - Muốn chế biến các chất thải đặc và lỏng của người và động vật thành phân bón hữu cơ, phải xây dựng hố tiêu hai ngăn ủ phân đúng quy định, hoặc các loại hố tiêu khác như: hố tiêu thấm dội nước, hố tiêu chìm, hố tiêu biôga…. - Ở đô thị xây dựng hố tiêu tự hoại. - Có hệ thống cống dẫn các loại nước thải vào hệ thống cống chung.
CÂU HỎI LƢỢNG GIÁ. Câu 1: 1978 tại Alma - Ata, Hội nghị Quốc tế bàn về Chăm sóc Sức khỏe ban đầu đã thống nhất một định nghĩa vế sức khỏe nhƣ sau: A. Sức khỏe là không bệnh tật, ốm đau, to béo, cơ thể nở nang…. Sức khỏe là không bệnh tật, ốm đau, mập mạp, cơ bắp nở nang….
Sức khỏe là tình trạng thoải mái cả về thể chất, tâm thần và xã hội. Sức khỏe là tình trạng thoải mái về kinh tế, tâm thần kinh và xã hội, chứ không đơn thuần là không có bệnh tật. Câu 2: Môi trƣờng đƣ c phân ra làm 2 loại, là: A. Môi trường tự nhiên và môi trường xã hội.
Môi trường gia đình và môi trường xã hội. Môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo. Môi trường tự nhiên và môi trường y học. Câu 3: Tác động của ô nhiễm môi trƣờng đất đến sức khỏe là ô nhiễm môi trƣờng đất do tập quán sinh hoạt mất vệ sinh trong cộng đồng, do những loại hóa chất từ các 4 thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, những chất gây ô nhiễm môi trƣờng không khí lắng đọng vào m t đất.
Câu 4: Định nghĩa môi trƣờng: Môi trƣờng là toàn bộ các yếu tố bao quanh một ngƣời ho c một nhóm ngƣời và con ngƣời có tác động trực tiếp ho c gián tiếp đến môi trƣờng. Câu 5: Các biện pháp bảo vệ môi trƣờng không khí? A. Quản lý và kiểm soát môi trường nhằm làm giảm bớt các lối sống tiêu cực gây ô nhiễm. Kiểm soát và xử lý tốt các nguồn chất thải từ các khu công nghiệp, khu đô thị, có khả năng gây ô nhiễm môi trường không khí.
Không cần sử dụng hệ thống cây xanh để bảo vệ môi trường không khí. Quy hoạch đô thị và các khu công nghiệp phải gần khu dân cư để thuận tiện trong việc đi lại. 5 BÀI 2 CUNG CẤP NƢỚC SẠCH MỤC TIÊU: Sau khi học ong bài này học viên có khả năng: 1. r nh à đ vai trò quan tr ng ủa n ớ sạ h đối với sứ khoẻ on ng ời 2.
Trình bày đầ đủ á tiêu huẩn vật lý và hoá h ho một nguồn n ớ sạ h 3 r nh à đ tiêu huẩn vi sinh vật ủa nguồn n ớ sạ h, kể tên á nguồn n ớ trong thiên nhiên 4 r nh à đ á h nh thứ ung ấp n ớ , á iện pháp làm sạ h n ớ khi nhiễm ẩn NỘI DUNG 1. ĐẠI CƢƠNG - Không khí, nước và thực phẩm rất cần thiết cho sự sống của con người và các sinh vật. - Cung cấp nước đầy đủ về số lượng và chất lượng là một trong những điều kiện cơ bản để bảo vệ sức khoẻ của con người. VAI TRÕ CỦA NƢỚC SẠCH 2.
Nước là một thành phần quan trọng trong cơ thể - Nước chiếm khoảng 75% trọng lượng toàn cơ thể, riêng trong huyết tương và phủ tạng có tỷ lệ cao hơn. - Nước tham gia vào quá trình chuyển hoá các chất, đảm bảo sự cân bằng các chất điện giải trong điều hoà thân nhiệt.