Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh tác động của định hướng thị trường và chính sách địa phương đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh lâm đồng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kinh doanh tác động của định hướng thị trường và chính sách địa phương đến hiệu quả hoạt động của, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Phúc
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Nguyễn Hậu
• Trường học: Đại Học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác động của định hướng thị trường và chính sách địa phương đến hiệu quả doanh nghiệp nhỏ tại Lâm Đồng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Lạt

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. Chương 1: Giới thiệu
• 1.1. Hình thành Đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa thực hiện đề tài
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và Mô hình nghiên cứu
• 2.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.1. Đặc trưng của DNNVV
• 2.2. Định hướng thị trường (Market orientation-MO)
• 2.2.1. Các thành phần của MO
• 2.2.2. Thang đo các thành phần MO
• 2.2.3. Quan hệ giữa MO và hiệu quả họat động kinh doanh
• 2.3. Chính sách của nhà nước
• 2.3.1. Khái niệm về chính sách công
• 2.3.2. Chính sách công tác động đến họat động của doanh nghiệp
• 2.4. Đánh giá hiệu quả họat động kinh doanh
• 2.5. Đề xuất Mô hình nghiên cứu
• 2.5.1. Đề xuất các thành phần MO
• 2.5.2. Các thành phần của Chính sách địa phương
• 2.5.3. Mô hình nghiên cứu
• 3. Chương 3: Thiết kế nghiên cứu
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mẫu
• 4. Chương 4: Phân tích kết quả
• 4.1. Tổng hợp số liệu mẫu khảo sát
• 4.2. Kiểm tra tính đơn hướng của thang đo
• 4.3. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 4.4. Kiểm tra độ giá trị phân biệt và độ giá trị hội tụ
• 4.4.1. Các biến độc lập
• 4.4.2. Các biến phụ thuộc
• 4.5. Mô hình nghiên cứu điều chỉnh
• 4.5.1. Tạo biến đại diện
• 4.5.2. Kiểm tra thang đo của mô hình điều chỉnh
• 4.6. Phân tích hồi qui đa biến
• 4.6.1. Kết quả hồi qui đa biến khi phân tích chung 2 nhóm yếu tố
• 4.6.2. Kết quả hồi qui đa biến khi phân tích riêng 2 nhóm yếu tố
• 4.7. Kiểm định giả thuyết
• 4.8. Đánh giá các yếu tố
• 4.9. Thảo luận kết quả
• 5. Chương 5: Kết luận, kiến nghị
• 5.1. Đối với các nhà quản lý DNNVV
• 5.2. Đối với chính quyền địa phương
• 5.3. Những hạn chế của đề tài nghiên cứu
• 5.4. Đề nghị cho các nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Bảng câu hỏi sơ bộ
• Phụ lục 2: Bảng câu hỏi chính thức
• Phụ lục 3: Danh sách các doanh nghiệp phỏng vấn
• Phụ lục 4: Thống kê mẫu khảo sát
• Phụ lục 5: Kiểm tra tính đơn hướng thang đo (xoay varimax) lần đầu
• Phụ lục 6: Kiểm tra tính đơn hướng thang đo (xoay varimax) lần cuối
• Phụ lục 7: Phân tích nhân tố với phép xoay promax
• Phụ lục 8: Hồi quy đa biến chung cho 2 nhóm yếu tố
• Phụ lục 9: Hồi quy đa biến riêng cho nhóm yếu tố MO
• Phụ lục 10: Hồi quy đa biến riêng cho nhóm yếu tố CSDP
• Phụ lục 11: Kiểm định khác biệt 2 nhóm ngành nghề kinh doanh

Tóm tắt

I. Tác động của định hướng thị trường

Định hướng thị trường (định hướng thị trường) là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa (doanh nghiệp nhỏ) tại Lâm Đồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố như định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, và khả năng ứng phó nhanh chóng với thị trường có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh. Theo kết quả phân tích, yếu tố ứng phó nhanh chóng được đánh giá là có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Điều này cho thấy rằng việc nắm bắt thông tin thị trường và khả năng điều chỉnh chiến lược kinh doanh là rất cần thiết. "Doanh nghiệp cần chủ động trong việc thu thập thông tin và phân tích thị trường để phát triển chiến lược kinh doanh phù hợp". Tuy nhiên, các yếu tố như phối hợp chức năng và định hướng cạnh tranh không cho thấy tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh. Điều này có thể do đặc thù của doanh nghiệp nhỏ tại Lâm Đồng, nơi mà nhiều doanh nghiệp không trực tiếp phân phối sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

1.1. Các yếu tố của định hướng thị trường

Các yếu tố của định hướng thị trường bao gồm định hướng khách hàng và định hướng cạnh tranh. Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp nhỏ tại Lâm Đồng thường chưa chú trọng đến việc phát triển các chiến lược cạnh tranh rõ ràng. "Chỉ 30% doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng về định hướng khách hàng", điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc hiểu rõ nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Định hướng cạnh tranh cũng cần được cải thiện, với việc doanh nghiệp cần có những kế hoạch cụ thể để nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt.

II. Chính sách địa phương và hiệu quả doanh nghiệp

Chính sách địa phương (chính sách địa phương) đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Lâm Đồng. Các chính sách liên quan đến vốn và tín dụng được xem là có tác động mạnh mẽ nhất đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. "Chính sách hỗ trợ tài chính từ chính quyền địa phương giúp doanh nghiệp có nguồn vốn cần thiết để mở rộng sản xuất". Tuy nhiên, chính sách về đất đai lại không có tác động rõ rệt đến hiệu quả kinh doanh, điều này có thể do các quy định phức tạp và khó khăn trong việc tiếp cận đất đai cho doanh nghiệp nhỏ. Ngoài ra, chính sách xúc tiến thương mại cũng cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm.

2.1. Tác động của chính sách tài chính

Chính sách tài chính và tín dụng là một trong những yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhỏ tại Lâm Đồng. Nghiên cứu cho thấy rằng doanh nghiệp nào có khả năng tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn sẽ có hiệu quả hoạt động cao hơn. "Chính quyền địa phương cần tạo ra các chương trình hỗ trợ tài chính cụ thể để giúp doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận được nguồn vốn thuận lợi hơn". Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

III. Đề xuất giải pháp

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp đã được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ tại Lâm Đồng. Đầu tiên, doanh nghiệp cần chú trọng đến việc thu thập thông tin thị trường và xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp. "Doanh nghiệp nên tham gia vào các hiệp hội để dễ dàng tiếp cận thông tin và hỗ trợ lẫn nhau". Thứ hai, chính quyền địa phương cần cải thiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính và xúc tiến thương mại. Các chính sách này cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp.

3.1. Giải pháp cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động trong việc nâng cao năng lực quản lý và khả năng ứng phó với thay đổi của thị trường. Việc phát triển các chương trình đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên là rất cần thiết. "Đào tạo nhân viên không chỉ giúp nâng cao năng lực mà còn tạo ra sự gắn kết trong nội bộ doanh nghiệp". Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các cơ quan chính quyền để được hỗ trợ kịp thời trong quá trình hoạt động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế, đóng góp tới hơn 50% kim ngạch xuất khẩu tại nhiều quốc gia đang phát triển và giải quyết việc làm cho phần lớn lực lượng lao động xã hội. Tại tỉnh Lâm Đồng, tính đến ngày 31/12/2010, toàn tỉnh có khoảng 4.200 DNNVV, chiếm 99% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn. Vốn đăng ký bình quân đạt khoảng 4,43 tỷ đồng/doanh nghiệp, tỷ lệ doanh nghiệp duy trì hoạt động sau đăng ký đạt 84,2%, với mức đóng góp ngân sách bình quân khoảng 445 triệu đồng/doanh nghiệp/năm. Giai đoạn 2006-2010, tốc độ đăng ký thành lập doanh nghiệp mới tại địa phương tăng trưởng bình quân 20%/năm. Cùng với đó, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2010 của Lâm Đồng đạt vị trí 29/63 tỉnh thành, tăng 25 bậc so với năm 2009.

Mặc dù có sự bứt phá về số lượng, quy mô và chất lượng hoạt động của các DNNVV tại địa phương vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có. Doanh nghiệp còn gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận vốn tín dụng, mặt bằng đất đai, thiếu năng lực phân tích thị trường và xây dựng thương hiệu nông sản - du lịch đặc thù. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh của tác giả Nguyễn Ngọc Phúc, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư - Tiến sĩ Lê Nguyễn Hậu tại Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh (bảo vệ tháng 02/2012), tập trung giải quyết bài toán: Đánh giá mức độ tác động đồng thời của năng lực quản trị nội bộ (Định hướng thị trường) và môi trường thể chế bên ngoài (Chính sách địa phương) đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các DNNVV. Nghiên cứu giới hạn phạm vi khảo sát thực nghiệm tại 2 nhóm ngành trụ cột của địa phương là sản xuất nông lâm nghiệp (chiếm 50% tổng số DNNVV) và thương mại - dịch vụ du lịch (chiếm 30% tổng số DNNVV), cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho công tác điều hành chính sách của địa phương và quản trị chiến lược tại doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu tích hợp 2 nhánh lý thuyết nền tảng trong quản trị chiến lược và kinh tế học thể chế để xây dựng mô hình phân tích:

1. Lý thuyết Định hướng thị trường (Market Orientation - MO): Kế thừa các quan điểm kinh điển của Kohli và Jaworski (1990), Narver và Slater (1990), Gray và cộng sự (1998), cùng các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam của Lê Nguyễn Hậu và Phạm Ngọc Thúy (2007). Khái niệm định hướng thị trường được chuẩn hóa thành 4 thành phần phù hợp với đặc thù DNNVV địa phương: Định hướng khách hàng (thấu hiểu nhu cầu và tối ưu hóa sự hài lòng), Định hướng cạnh tranh (nắm bắt động thái của đối thủ), Phối hợp chức năng (chia sẻ thông tin liên phòng ban) và Ứng phó nhạy bén (tốc độ thích nghi với biến động thị trường).
2. Khung lý thuyết về Tác động của Chính sách công địa phương: Dựa trên mô hình môi trường kinh doanh PEST của Robin Wood (2000), nghiên cứu vai trò hỗ trợ của nhà nước của Hansen (2006) và các nghiên cứu về DNNVV Việt Nam của Phan Thị Lý (2011), Lê Quang Mạnh (2011). Luận văn xác lập 3 trụ cột chính sách thuộc thẩm quyền địa phương gồm: Chính sách đất đai (thủ tục giao đất, giá thuê, giải phóng mặt bằng), Chính sách vốn và tín dụng (khả năng tiếp cận vốn vay, thủ tục thế chấp, quỹ bảo lãnh), và Chính sách xúc tiến thương mại (hỗ trợ hội chợ, tìm kiếm thị trường, phát triển thương hiệu).

Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được đo lường thông qua các chỉ số phi tài chính theo nghiên cứu của Kumar (2011), bao gồm: tốc độ tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng lợi nhuận và mức độ hài lòng tổng thể của ban lãnh đạo trong 3 năm liên tiếp thông qua thang đo Likert 5 điểm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa 2 giai đoạn định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện qua phương pháp chuyên gia với đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế tỉnh, Hiệp hội Hoa Đà Lạt, Hiệp hội Du lịch Lâm Đồng và phỏng vấn thử nghiệm tay đôi với lãnh đạo 6 DNNVV tiêu biểu nhằm hiệu chỉnh, sàng lọc thang đo gồm 33 biến quan sát phù hợp thực tế.
• Nghiên cứu định lượng: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phân hạn ngạch (quota sampling) đại diện cho 2 nhóm ngành kinh doanh chính. Khung mẫu được lọc qua 5 bước nghiêm ngặt từ cơ sở dữ liệu của Sở Kế hoạch - Đầu tư, Cục Thuế và Sở Tài nguyên & Môi trường tỉnh Lâm Đồng. Tổng cộng 250 bảng câu hỏi được phát đi trực tiếp và qua thư tín, thu về 182 phiếu, trong đó có 172 phiếu hợp lệ đưa vào phân tích chính thức (đạt tỷ lệ 68,8%). Cơ cấu mẫu gồm 103 doanh nghiệp nông lâm nghiệp (59,9%) và 69 doanh nghiệp dịch vụ - du lịch (40,1%); 47,7% doanh nghiệp có quy mô vốn 1-20 tỷ đồng và 52,3% doanh nghiệp có vốn 20-100 tỷ đồng.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha (yêu cầu Alpha > 0,6 và hệ số tương quan biến - tổng > 0,3), phân tích nhân tố khám phá EFA (với phép trích Principal Components/Principal Axis Factoring và phép xoay Varimax/Promax) để kiểm tra tính đơn hướng, giá trị hội tụ và giá trị phân biệt. Mô hình hồi quy đa biến OLS được lựa chọn để lượng hóa mức độ tác động của từng nhân tố đến hiệu quả hoạt động, kết hợp kiểm định Independent Samples T-Test để so sánh khác biệt giữa các nhóm ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả xử lý dữ liệu thống kê từ 172 doanh nghiệp mang lại các phát hiện thực nghiệm mang tính cốt lõi:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               MỨC ĐỘ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Nhóm Định hướng thị trường (MO)       | Nhóm Chính sách địa phương                |
| - Ứng phó nhạy bén (Tác động mạnh nhất)| - Vốn và tín dụng (Tác động mạnh nhất)     |
| - Thu thập thông tin thị trường       | - Xúc tiến thương mại (Tác động tích cực) |
| - Phối hợp chức năng (Không tác động) | - Đất đai (Không tác động có ý nghĩa)     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Về nhóm Định hướng thị trường: Yếu tố "Ứng phó nhạy bén" có tác động tích cực mạnh nhất đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Kế đến là yếu tố "Thu thập thông tin thị trường" (tập hợp các biến liên quan đến theo dõi khách hàng và đối thủ cạnh tranh). Trong khi đó, các thành phần định hướng khách hàng thuần túy, định hướng cạnh tranh thuần túy và phối hợp chức năng không thể hiện mối liên hệ có ý nghĩa thống kê.
• Về nhóm Chính sách địa phương: "Chính sách vốn và tín dụng" là nhân tố có tác động tích cực mạnh nhất đến hiệu quả hoạt động của DNNVV, với hệ số tin cậy thang đo đạt mức rất cao (Cronbach's Alpha = 0,913). Xếp thứ 2 là "Chính sách xúc tiến thương mại" (Cronbach's Alpha = 0,784). Ngược lại, "Chính sách đất đai" không có tác động rõ rệt đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp đã đi vào hoạt động sản xuất ổn định.
• Về kiểm định khác biệt ngành: Kết quả phân tích hồi quy và kiểm định T-Test khẳng định không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa nhóm ngành sản xuất nông lâm nghiệp (59,9%) và nhóm ngành thương mại - dịch vụ (40,1%) về mức độ tiếp nhận tác động từ Định hướng thị trường cũng như Chính sách địa phương.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh trung thực thực trạng vận hành của cộng đồng DNNVV tại Lâm Đồng:

• Năng lực "Ứng phó nhạy bén" đóng vai trò quyết định vì phần lớn nông sản (rau, hoa tươi, chè, cà phê) và dịch vụ du lịch có tính biến động giá theo mùa vụ và vòng đời ngắn. Doanh nghiệp phản ứng nhanh với thị hiếu người tiêu dùng và giá cả đối thủ sẽ bảo toàn được biên lợi nhuận và duy trì mức tăng trưởng doanh thu vượt trội.
• Yếu tố "Phối hợp chức năng" chưa phát huy tác động do đặc thù hơn 80% DNNVV tại địa phương có cơ cấu tổ chức tinh gọn, mô hình quản lý tập quyền dạng gia đình, quy trình ra quyết định trực tiếp từ chủ doanh nghiệp mà không phụ thuộc vào hệ thống chia sẻ thông tin liên phòng ban phức tạp.
• Về mặt chính sách, việc vốn và tín dụng giữ vai trò đòn bẩy lớn nhất hoàn toàn trùng khớp với các báo cáo thường niên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) về các rào cản tăng trưởng. Doanh nghiệp chủ yếu phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng để đầu tư công nghệ cao và cơ sở lưu trú. Đối với chính sách đất đai, do mẫu khảo sát tập trung vào các doanh nghiệp đã hoàn tất giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng, chi phí đất đai đã trở thành chi phí cố định chìm, ít biến động trong ngắn hạn.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ phân tán (Scatter Plot) thể hiện đường hồi quy tuyến tính thuận chiều giữa khả năng ứng phó thị trường với mức tăng trưởng lợi nhuận, cùng biểu đồ cột (Bar Chart) so sánh tỷ trọng hài lòng của doanh nghiệp đối với từng nhóm chính sách công cụ thể của tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi được đề xuất nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho DNNVV và hoàn thiện cơ chế chính sách địa phương:

1. Nâng cao năng lực ứng phó nhạy bén và xử lý thông tin thị trường cho doanh nghiệp:

   • Hành động: Ban giám đốc các DNNVV cần chủ động thiết lập kênh theo dõi biến động giá cả nông sản, xu hướng đặt tour du lịch và thị hiếu tiêu dùng theo tuần; tăng cường tham gia các hiệp hội chuyên ngành (Hiệp hội Hoa Đà Lạt, Hiệp hội Du lịch) để chia sẻ dữ liệu thị trường xuất khẩu.
   • Mục tiêu: Rút ngắn khoảng 30% thời gian phản ứng trước các biến động giá nguyên liệu và thị trường tiêu thụ.
   • Chủ thể & Thời gian: Ban điều hành DNNVV thực hiện thường xuyên, hoàn thiện quy trình trong vòng 6-12 tháng.

2. Cải cách thủ tục thế chấp và mở rộng kênh tiếp cận nguồn vốn tín dụng:

   • Hành động: Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Lâm Đồng phối hợp các ngân hàng thương mại đơn giản hóa quy trình thẩm định tài sản thế chấp là đất nông nghiệp công nghệ cao và tài sản hình thành trên đất; kích hoạt hiệu quả Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV và Quỹ hỗ trợ phát triển địa phương.
   • Mục tiêu: Nâng tỷ lệ DNNVV tiếp cận được vốn vay ưu đãi thêm khoảng 25-35% trong giai đoạn 2012-2015.
   • Chủ thể & Thời gian: UBND tỉnh, Sở Tài chính, Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước thực hiện định kỳ hàng quý.

3. Tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả chương trình xúc tiến thương mại:

   • Hành động: Sở Công Thương và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư - Thương mại - Du lịch chuyển từ việc hỗ trợ tham gia hội chợ dàn trải sang tài trợ có trọng điểm cho các chương trình kết nối chuỗi cung ứng, thương mại điện tử, xúc tiến thị trường quốc tế (Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN); hỗ trợ kinh phí bảo hộ chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm chủ lực (rau Đà Lạt, hoa Đà Lạt, trà B'Lao, cà phê Arabica Langbiang).
   • Mục tiêu: Hỗ trợ 100% doanh nghiệp nòng cốt trong ngành nông sản và du lịch hoàn thành đăng ký nhãn hiệu độc quyền trong 24 tháng.
   • Chủ thể & Thời gian: Sở Công Thương chủ trì, phối hợp các hiệp hội ngành nghề triển khai lộ trình 2012-2016.

4. Hiện đại hóa quản trị nội bộ theo hướng linh hoạt:

   • Hành động: Các doanh nghiệp cần chuẩn hóa hệ thống dữ liệu kinh doanh, đầu tư ứng dụng phần mềm quản lý bán hàng và dịch vụ khách hàng (CRM cơ bản), đào tạo đội ngũ nhân viên kinh doanh chủ động thu thập phản hồi của khách hàng sau bán hàng.
   • Mục tiêu: Tăng 20% mức độ hài lòng và tỷ lệ quay lại của đối tác, khách hàng.
   • Chủ thể & Thời gian: Các chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa triển khai liên tục từ năm 2012.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Chủ doanh nghiệp và nhà quản trị DNNVV: Cung cấp khung đánh giá thực tiễn để nhận diện điểm nghẽn trong khâu quản trị, từ đó dịch chuyển trọng tâm từ sản xuất đơn thuần sang nâng cao năng lực ứng phó thị trường và kiểm soát thông tin đối thủ cạnh tranh.
• Cơ quan quản lý nhà nước và cấp ủy chính quyền địa phương (UBND tỉnh, Sở Kế hoạch & Đầu tư, Sở Công Thương): Là tài liệu tham khảo giá trị giúp hoạch định chính sách trợ giúp phát triển doanh nghiệp, phân bổ ngân sách xúc tiến thương mại đúng trọng tâm và cải cách quy trình tín dụng phù hợp với đặc thù địa phương.
• Các tổ chức Hiệp hội ngành nghề (Hiệp hội DNNVV, Hiệp hội Hoa, Du lịch): Định hướng xây dựng các chương trình đào tạo kỹ năng phân tích thị trường, kết nối giao thương B2B và đại diện tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp trong việc kiến nghị tháo gỡ rào cản cơ chế.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp bộ thang đo đã được kiểm định độ tin cậy bằng EFA và hồi quy đa biến trong bối cảnh địa phương cụ thể, làm tiền đề mở rộng nghiên cứu sang các tỉnh khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm mới nổi bật nhất của luận văn so với các nghiên cứu trước đây là gì? Nghiên cứu tích hợp đồng thời hai nhóm yếu tố nội lực (Định hướng thị trường) và ngoại lực (Chính sách địa phương) vào một mô hình phân tích định lượng thống nhất với mẫu 172 doanh nghiệp tại Lâm Đồng, chứng minh rõ ràng vai trò chi phối của năng lực ứng phó nhạy bén và đòn bẩy tín dụng.

2. Vì sao định hướng khách hàng và phối hợp chức năng không tác động đến hiệu quả kinh doanh trong mẫu nghiên cứu? Hơn 50% doanh nghiệp khảo sát hoạt động trong ngành nông lâm nghiệp chủ yếu phân phối qua trung gian thương lái hoặc đại lý xuất khẩu, chưa tiếp xúc trực tiếp người tiêu dùng cuối. Bên cạnh đó, quy mô doanh nghiệp nhỏ gọn, cơ chế quản lý tập trung khiến biến phối hợp chức năng không thể hiện vai trò thống kê.

3. Chính sách đất đai có thực sự không quan trọng đối với DNNVV tại địa phương? Chính sách đất đai rất quan trọng ở giai đoạn tiền đầu tư. Tuy nhiên, đối với 100% doanh nghiệp trong mẫu khảo sát (là những đơn vị đã hoàn tất thuê đất và đi vào hoạt động ổn định), thủ tục và chi phí đất đai đã cố định nên không tác động trực tiếp đến biến thiên doanh thu, lợi nhuận ngắn hạn.

4. Hai nhóm ngành Nông lâm nghiệp và Dịch vụ du lịch có phản ứng khác nhau với chính sách địa phương không? Kết quả kiểm định T-Test cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa 2 nhóm ngành (p > 0,05). Cả 2 nhóm đều có nhu cầu bức thiết như nhau về nguồn vốn vay lãi suất ưu đãi và các hoạt động hỗ trợ xúc tiến tìm kiếm thị trường.

5. Doanh nghiệp cần ưu tiên đầu tư vào năng lực nào trước tiên để cải thiện hiệu quả kinh doanh? Doanh nghiệp cần ưu tiên xây dựng hệ thống cập nhật giá cả thị trường và cơ chế phản ứng linh hoạt với thay đổi của khách hàng. Khả năng ứng phó nhạy bén đã được chứng minh bằng thực nghiệm là yếu tố mang lại tác động dương lớn nhất tới tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và kiểm định thành công mô hình tác động của Định hướng thị trường và Chính sách địa phương đến hiệu quả hoạt động của 172 DNNVV tại tỉnh Lâm Đồng.
• Yếu tố "Ứng phó nhạy bén" và "Thu thập thông tin thị trường" là hai trụ cột nội tại thúc đẩy mạnh mẽ nhất sự tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp.
• "Chính sách vốn và tín dụng" cùng với "Chính sách xúc tiến thương mại" là hai đòn bẩy thể chế quan trọng nhất mà chính quyền địa phương cần tập trung hoàn thiện.
• Không tồn tại sự khác biệt đáng kể về mức độ tác động của các nhân tố nghiên cứu giữa nhóm ngành Nông lâm nghiệp và Thương mại - Dịch vụ du lịch.
• Lộ trình tiếp theo cần tập trung chuyển hóa các khuyến nghị thành quy chế phối hợp cụ thể giữa chính quyền - hiệp hội - doanh nghiệp giai đoạn 2012-2016 nhằm nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh toàn diện cho tỉnh Lâm Đồng.

Các nhà quản trị doanh nghiệp và cán bộ hoạch định chính sách quan tâm có thể ứng dụng ngay bộ thang đo và khung khuyến nghị của luận văn để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và kiến tạo môi trường đầu tư thông thoáng tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài. - Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. - Chương 4: Phân tích kết quả.

- Chương 5: Kết luận, kiến nghị. ------------------------------------------------------------------------------------------------- 6 Chương 2 Cơ sở lý thuyết và Mô hình nghiên cứu Chương này xác định những khái niệm, cơ sở lý thuyết của các tác giả đã nghiên cứu trước đây, đồng thời xây dựng mô hình nghiên cứu phù hợp với đặc điểm của DNNVV tại tỉnh Lâm Đồng.1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ: 2.1 Khái niệm: Có rất nhiều định nghĩa về DNNVV khác nhau, tùy theo quan điểm của các Chính phủ ở mỗi nước, nhưng nhìn chung đều dựa vào 3 tiêu chí định lượng, đó là: tiêu chí về số lượng lao động doanh nghiệp đang sử dụng, doanh thu của doanh nghiệp hoặc vốn sở hữu doanh nghiệp. Tại Việt Nam, theo qui định tại Điều 3- Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ thì tiêu chí DNVVN dựa theo quy mô tổng nguồn vốn hoặc số lao động bình quân năm. Theo Nghị định này thì Doanh nghiệp được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp).

Trên cơ sở qui định này, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 2366/QĐ-UBND ngày 14/10/2010 về kế hoạch, chương trình trợ giúp DNNVV trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng; theo đó tiêu chí quy mô vốn đăng ký kinh doanh được sử dụng để phân loại là doanh nghiệp nhỏ hoặc doanh nghiệp vừa, cụ thể như sau: Loại Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Khối sản xuất và xây dựng Vốn đăng ký từ 01 đến Vốn đăng ký từ 20 đến dưới 20 tỷ đồng 100 tỷ đồng Khối thương mại và dịch vụ Vốn đăng ký từ 01 đến Vốn đăng ký từ 10 đến dưới 10 tỷ đồng 50 tỷ đồng. 7 Trong điều kiện cụ thể của Lâm Đồng thì phân lọai DNNVV dựa trên tiêu chí về vốn đăng ký kinh doanh là hợp lý (sử dụng tiêu chí về lao động sẽ không phù hợp do đặc thù các doanh nghiệp tại Lâm Đồng chủ yếu về sản xuất nông nghiệp, dịch vụ sử dụng nhiều lao động) và tiêu chí này sẽ được sử dụng để phân tích về DNNVV trong Luận án này.2 Đặc trưng của DNNVV: DNNVV có lợi thế cấu trúc là hệ thống tổ chức gọn nhẹ, quá trình truyền thông nhanh, ra quyết định nhanh chóng, phần đông DNNVV có hệ thống quy trình ra quyết định đơn giản, khả năng ứng phó nhanh và linh hoạt trước những biến đổi của môi trường bên ngoài. Tuy nhiên DNNVV cũng có những khuyết điểm cố hữu đó là nguồn lực tài chính hạn hẹp, chủ doanh nghiệp có trình độ thấp, thiếu hệ thống quản trị tài chính, yếu về tiếp thị và xây dựng thị trường, công nghệ lạc hậu… (dẫn theo Nguyễn Thành Long, 2010).2 Định hướng thị trường: 2.1 Khái niệm: “Định hướng thị trường” (Market Orientation – MO) là một tư tưởng quản lý kinh doanh hiện đại; về lý thuyết khái niệm này được biết đến trong những năm 1957 – 1960, từ những năm 1990 trở đi, các doanh nghiệp bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến khái niệm này dưới góc độ ứng dụng. Trong bài tổng hợp về MO, Lafferty & Hult (2001) tổng kết có năm trường phái MO: - Trường phái tiếp cận theo hướng ra quyết định, MO là một quá trình ra quyết định của tổ chức, nhấn mạnh tính cam kết của ban quản trị về việc chia sẻ thông tin cho các phòng ban chức năng.

Shapiro (1988) cho rằng mối liên kết trong nội bộ tổ chức mạnh sẽ tạo nên sự truyền thông rõ ràng, sự kết hợp bền vững và sự cam kết ở mức độ cao. Tuy nhiên, Shapiro chỉ dừng lại ở mức độ ra quyết định chứ chưa đề cập đến yếu tố cạnh tranh trên thị trường trong khi sự cạnh tranh là một trong các thành phần thiết yếu của nguyên lý “Định hướng thị trường”. 8 - Trường phái tiếp cận theo quan điểm tiếp thị, Kohli and Jaworski (1990), cho rằng MO là quá trình tạo ra các thông tin thị trường có liên quan đến nhu cầu hiện tại và tương lai của khách hàng; tổng hợp và phổ biến các thông tin đó đến các đơn vị chức năng trong doanh nghiệp; hoạch định/triển khai có phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị chức năng trong doanh nghiệp để ứng đối với các cơ hội thị trường, định hướng thị trường bao gồm: + Tạo lập thông tin: thu thập và tổng hợp các thông tin thị trường có liên quan đến nhu cầu và thị hiếu của khách hàng ở hiện tại và tương lai; + Phổ biến thông tin: chia sẻ và phổ biến các thông tin đó đến mọi bộ phận chức năng trong doanh nghiệp; + Đáp ứng: toàn bộ các bộ phận trong doanh nghiệp tham gia vào quá trình hoạch định và triển khai các hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu khách hàng. - Trường phái tiếp cận theo quan điểm văn hoá doanh nghiệp, Narver và Slater (1990) xem MO gồm ba thành phần: + Định hướng khách hàng (Customer orientation): biết rõ nhu cầu và thị hiếu của khách hàng của doanh nghiệp.

+ Định hướng cạnh tranh (Competitor orientation) : hiểu biết rõ đối thủ cạnh tranh hiện hữu và tiềm tàng. + Phối hợp chức năng (Functional coordination): Sử dụng kết hợp các nguồn lực của doanh nghiệp để có thể tạo ra giá trị tốt hơn cho khách hàng. - Trường phái tiếp cận theo hướng tập trung chiến lược, Ruekert (1992) cũng dựa trên định nghĩa của Kohli & Jaworski và Narver & Slater, nhưng Ruekert tập trung vào phân tích theo đơn vị kinh doanh hơn là phân tích theo thị trường riêng lẻ. Theo Ruekert, yếu tố môi trường bên ngoài ảnh hưởng nhiều nhất đến sự phát triển của MO chính là khách hàng.

- Trường phái tiếp cận theo hướng định hướng khách hàng: Deshpande và cộng sự (1993) đã đồng nhất MO với định hướng khách hàng. Đồng thời nhóm tác giả cũng 9 Mặc dù tiếp cận MO theo hai quan điểm khác nhau, nhưng nhìn chung, cả năm trường phái đều xem việc đều cho rằng doanh nghiệp nên tập trung vào khách hàng và đối thủ cạnh tranh, và đó là trách nhiệm của toàn bộ các bộ phận của doanh nghiệp chứ không phải là nhiệm vụ riêng của bộ phận marketing. Gray & Hooley (2002) đưa ra định nghĩa chính thức và cũng là định nghĩa được sử dụng trong nghiên cứu này về MO: “Định hướng thị trường là thuật ngữ chỉ sự triển khai một loại hình văn hóa doanh nghiệp, trong đó khuyến khích các hoạt động/hành vi nhằm mục đích thu thập, phân phối và ứng phó với các thông tin về khách hàng, đối thủ cạnh tranh và các yếu tố môi trường kinh doanh để tạo ra được giá trị tốt hơn cho cổ đông, cho khách hàng và cho những người có quyền lợi liên quan khác”.2 Các thành phần của MO: Ngoài 3 thành phần MO theo Narver và Slater (1990) là Định hướng khách hàng (Customer orientation), Định hướng cạnh tranh (Competitor orientation), Phối hợp chức năng (Functional coordination); Deng and Dart (1994) xác định thêm thành phần thứ tư là Định hướng lợi nhuận (Profit orientation), đó là công ty có thể xác định lợi nhuận từ các bộ phận kinh doanh cũng như từ các dòng sản phẩm, dịch vụ. Gray và cộng sự (1998) xác định thêm thành phần thứ 5 là Ứng phó nhạy bén (Responsiveness ): là sự năng động của công ty trong kinh doanh và những phản ứng của công ty đối với sự thay đổi của thị trường cũng như các hoạt động chiêu thị của đối thủ cạnh tranh.

Gray và cộng sự đã tổng hợp và xây dựng một bộ thang đo tổng quát MO với năm tiêu chí gồm : 10 + Định hướng khách hàng (Customer orientation): biết rõ nhu cầu và thị hiếu của khách hàng của doanh nghiệp. + Định hướng cạnh tranh (Competitor orientation) : hiểu biết rõ đối thủ cạnh tranh hiện hữu và tiềm tàng. + Phối hợp chức năng (Functional coordination): Sử dụng kết hợp các nguồn lực của doanh nghiệp để có thể tạo ra giá trị tốt hơn cho khách hàng. + Định hướng lợi nhuận (Profit orientation) : công ty có thể xác định lợi nhuận từ các bộ phận kinh doanh cũng như từ các dòng sản phẩm, dịch vụ; + Ứng phó nhạy bén (Responsiveness): là sự năng động của công ty trong kinh doanh và những phản ứng của công ty đối với sự thay đổi của thị trường cũng như các hoạt động chiêu thị của đối thủ cạnh tranh.3 Thang đo các thành phần MO : - Thang đo trong nghiên cứu của Lê Nguyễn Hậu và Phạm Ngọc Thúy (2007) : Bảng 2-1.

Thang đo các thành phần của MO ở Việt Nam Các thành Các biến quan sát Nguồn phần 1.Định hướng - Công ty thường xuyên theo dõi sự cam kết và định Hậu và Thúy khách hàng hướng hoạt động để phục vụ nhu cầu khách hàng (2007) - Công ty thực sự khuyến khích khách hàng góp ý về sản phẩm/dịch vụ của mình - Công ty theo dõi thường xuyên về mức độ hài lòng của khách hàng 2. Định hướng - Chiến lược kinh doanh của công ty được xác lập cạnh tranh dựa trên sự hiểu biết về đối thủ cạnh tranh - Lãnh đạo công ty thường thảo luận về điểm mạnh, điểm yếu và các hoạt động của đối thủ cạnh tranh 11 - Nhân viên kinh doanh của công ty theo dõi và báo cáo thường xuyên các hoạt động của đối thủ cạnh tranh 3. Phối hợp - Trong công ty, các thông tin về thị trường được chức năng chia sẻ rộng rãi cho các bộ phận chức năng - Các bộ phận chức năng trong công ty thường thảo luận về nhu cầu của khách hàng và xu hướng thị trường - Có sự phối hợp chặt chẽ và hiệu quả giữa các phòng ban để hoàn thành mục tiêu chung của công ty 4.Ứng phó - Công ty ứng phó nhanh chóng với những thay đổi nhanh nhạy về giá sản phẩm/dịch vụ của đối thủ cạnh tranh - Công ty đáp ứng nhanh với các thay đổi của khách hàng - Công ty ứng phó nhanh với các cơ hội/ nguy cơ nảy sinh trong môi trường kinh doanh 2.4 Quan hệ giữa MO và hiệu quả hoạt động (Business performance): - Đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước về ảnh hưởng của MO lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, nhiều tác giả đã chứng minh MO tác động đến hiệu quả hoạt động.