chương 1 Nguồn: Tác giả tổng hợp 1. Văn hoá tổ chức 1. Khái niệm văn hoá tổ chức 1. Khái niệm về văn hoá Đối với mỗi cá thể, tổ chức, văn hoá là một phạm trù khá trừu tượng, cũng rất đa dạng và phức tạp.
Nó được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau dưới các góc nhìn khác nhau từ các nhà kinh tế học, văn học, chính trị học. Vào năm 1871, Tylor đã đưa ra định nghĩa đầu tiên về văn hoá, coi nó như một tổ hợp gồm có tri thức, tín ngưỡng, đạo đức, nghệ thuật, luật pháp, phong tục tập quán 8 9 hay các thói quen khác mà con người, với vai trò là một thành viên của xã hội, có thể 1. Khái niệm về văn hoá tổ chức đạt được. Văn hoá được định nghĩa là bao gồm tất cả các yếu tố làm nên sự khác biệt Có thể nói rằng, mỗi tổ chức được coi như một xã hội thu nhỏ trong xã hội chung, giữa dân tộc này với dân tộc khác, kể cả những sản phẩm hiện đại cho tới những tín vì vậy, tổ chức cũng cần xây dựng cho riêng mình nền văn hoá riêng, cái tạo nên bản ngưỡng tâm linh, phong tục hay lối sống người dân.
Còn đối với quan niệm Mac - Lenin, sắc riêng biệt cho tổ chức, tuy nhiên cũng chịu ảnh hưởng từ nền văn hoá của xã hội văn hoá chính là những yếu tố biến đổi của con người, hình thành nên lịch sự dân tộc, chung. Theo Edgar Schein (2000) đã lập luận, văn hoá của tổ chức gắn với văn hóa xã gắn liền với sản xuất xã hội. Theo đó thì văn hoá được coi là một hình thái ý thức xã hội hội, nó là bước tiến của văn hoá xã hội đồng thời cũng là tầng sâu của văn hoá xã hội. gắn liền với con người ở trong nhiều hoạt động xã hội, văn hóa như là phương thức hoạt Văn hoá tổ chức cần phải chú ý tới cả năng suất, hiệu suất cũng như cả về các mối quan động của con người, trong đó bao gồm mọi yếu tố vật chất, tinh thần của mỗi cá nhân, hệ giữa người với người trong tổ chức.
mỗi dân tộc. Cũng như với khái niệm “văn hoá”, “văn hoá tổ chức” có thể được tiếp cận theo Ở Việt Nam, nhiều tác giả cũng đã từng nêu lên định nghĩa về văn hoá như là nhiều cách phụ thuộc vào các nhà nghiên cứu, nó được nhắc tới với nhiều cái tên khác một hệ thống các giá trị mà con người sáng tạo cũng như tích luỹ thông qua quá trình nhau như “văn hoá doanh nghiệp, văn hoá công ty, v. Các nghiên cứu tiền nhiệm đã hoạt động xã hội thực tiễn, trong mối quan hệ với tự nhiên và xã hội. Đây là một định nhắc tới các khái niệm về văn hoá tổ chức trong hơn 300 khái niệm được định nghĩa như nghĩa hàm chứa một cái nhìn với góc độ đa chiều, trong đó chủ thể của văn hoá là con sau: người, không gian văn hoá là môi trường tự nhiên xã hội và thời gian văn hoá chính là quá trình hoạt động thực tiễn.
Khái niệm này cũng được coi là tiến bộ và hợp lý khi bao • Theo Kotter và Heskett (1992), văn hoá tổ chức thể hiện tổng hợp các giá trị, các mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau trong tổ chức và có xu hướng lưu truyền trong thời gồm đủ các yếu tố cốt lõi làm cơ sở để “nhận diện” văn hoá ở các đối tượng khác nhau gian dài. bao gồm tính hệ thống, tính giá trị, tính lịch sử, tính nhân sinh. Tuy có rất nhiều khác khái niệm khác nhau, nhưng chung quy lại, có thể rút ra • Theo Williams và cộng sự (1993), văn hoá tổ chức chính là những niềm tin, một vài kết luận chung về “văn hoá” rằng: những thái độ và giá trị tồn tại một cách phổ biến, ổn định trong một tổ chức. • Văn hoá là một đối tượng nghiên cứu phổ biến với tầm quan trọng của nó trong sự • Theo Phạm Xuân Nam (2011), văn hoá tổ chức là một hệ thống ý nghĩa, niềm tác động tới các lĩnh vực trong đời sống con người.
Sở dĩ việc nghiên cứu này là quan trọng tin, nhận thức, phương pháp tư duy được các thành viên trong tổ chức đồng thuận, nó bởi sự tác động này có ý nghãi rất lớn cho hoạt động cải thiện cuộc sống của con người; ảnh hưởng tới cách thức hành động của từng thanh viên trong tổ chức. • Văn hoá có tính chất bao trùm, luôn đa dạng và biến hoá theo nhiều cách khác • Theo Đỗ Minh Cương (2019), văn hóa tổ chức bao gồm các yếu tố về giá trị nhau; văn hoá mà tổ chức tạo ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh, thứ làm nên bản sắc của tổ chức. Nó cũng tác động tới cả lý trí và hành vi của các thành viên trong tổ chức. • Tuy có sự đa dạng, văn hoá vẫn luôn thể hiện qua những dấu hiệu đặc trưng nhất định trong bản sắc con người.
• Theo Trương Thị Hương Xuân & Nguyễn Khắc Hoàn (2019), văn hóa tổ chức là tổng thể các giá trị, niềm tin và nhận thức, cũng như phương pháp tư duy mà các thành Tóm lại, hiểu theo nghĩa rộng, văn hoá chính là toàn bộ các giá trị vật chất lẫn viên trong tổ chức cùng đồng thuận, gây ảnh hưởng lớn tới cách thức hành động của tinh thần của con người trong các mối quan hệ xã hội, thứ được lưu truyền qua các thế từng thành viên trong phạm vi rộng. Văn hoá tổ chức cũng là công cụ tạo bản sắc riêng hệ để duy trì, phát triển cuộc sống của cộng đồng, hướng tới những nét đặc trưng của cho doanh nghiệp. Nó hình thành nên lối sống, cách thức mà con người ứng xử đối với những chủ thể khác, được biểu hiện qua các chuẩn mực xã hội, quan niệm, biểu trưng của các hệ tư VHTC từ lâu đã được công nhận là nhân tố ảnh hưởng đến việc phân tích kết quả tưởng. Trong đó, bản chất của văn hóa cũng bao gồm 2 đặc tính: tính người và tính xã hoạt động của doanh nghiệp trong các bối cảnh khác.
Đồng thời, vai trò của VHTC trong hội, cả hai đặc tính này đều hướng tới những giá trị tốt đẹp của mỗi dân tộc, mỗi con quá trình tạo dựng lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp đã được chứng minh qua nhiều người, thể hiện trình độ phát triển. Sự gia tăng liên tục của các nghiên cứu về VHTC 10 11 đã thể hiện mức độ quan trọng của VHTC đối với từng loại hình doanh nghiệp (Sagiv một cách tự nguyện hơn cả phạm vi niềm tin của mỗi cá nhân, giúp các thành viên mới & Schwartz, 2007). Mặc dù vậy, các nghiên cứu gắn với bối cảnh khác nhau đã xem xét tiếp cận với tổ chức có thể hiểu được ý nghĩa và chuỗi giá trị trong mỗi hoạt động doanh các mô hình phát triển khác nhau của VHTC. nghiệp mang lại.
Thật vậy, văn hoá tổ chức chính là tất cả những giá trị tinh thần lẫn vật VHTC được xem xét là một nhân tố quan trọng quyết định sự tồn tại của một tổ chất mà doanh nghiệp tạo ra, tác động tới lý trí, hành vi của thành viên trong các hoạt chức, có vai trò thúc đẩy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường thế giới động kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, VHTC cũng thể hiện hữu (Warrick, 2017). Không chỉ vậy, sự đổi mới của VHTC nhờ quá trình phát triển của các hình qua những hành vi giao tiếp của nhân viên, qua hàng hoá mà doanh nghiệp mang giá trị đồng thời chịu tác động tích cực từ các khuyến khích của nhà quản trị đến nhân lại. Xa hơn, việc gìn giữ một VHTC lâu bền theo định hướng Tóm lại, VHTC là cốt lõi, là linh hồn mà doanh nghiệp đưa vào các chủ trương sáng tạo, đổi mới sẽ mở ra cơ hội cho sự phát triển vượt bậc của tổ chức.
Nghiên cứu trong các hoạt động, chi phối tới cả kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Vậy nên có thể của (Acar & Acar, 2012) tiến hành phân tích, kiểm tra thực nghiệm, đánh giá và chỉ ra nói VHTC cũng quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. việc đổi mới VHTC của một doanh nghiệp phụ thuộc vào tầm quan trọng của nhà lãnh 1. Phân loại văn hoá tổ chức đạo.
Vai trò của họ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nền văn hóa mạnh, yếu trong doanh nghiệp, đồng thời là tiền đề quan trọng khi phát triển kết quả hoạt động của doanh Theo nhiều mô hình, đặc điểm văn hoá vùng miền, lĩnh vực hoạt động, VHTC có nghiệp. thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau, được điều chỉnh các thang đo sao cho phù hợp với văn hoá xã hội. Có thể kể tới một số cách phân loại theo mô hình được công Để phát triển hiệu quả một doanh nghiệp, vượt trội về tăng trưởng kinh tế, giữ nhận rộng rãi trên thế giới như mô hình Docs Của Denison (1990), mô hình của Robert vững lợi thế cạnh tranh trên thị trường, VHTC là yếu tố quan trọng đặc biệt quan trọng, Quinn và Kim Cameron (2011); ngoài ra còn có nhiều các phân chia VHTC dựa vào các đồng thời VHTC khuyến khích doanh nghiệp vươn lên cạnh tranh, đa dạng hóa và gắn phương pháp định tính, thảo luận khác. kết các yếu tố nội bộ, tạo nên sự khác biệt trong lực lượng sản xuất,.
đảm bảo việc duy trì của một tổ chức, xa hơn là việc tăng trưởng và phát triển vượt bậc. VHTC là yếu tố Việc phân loại này là rất tốn nguồn lực cả về thời gian lẫn vật chất, kể cả với các riêng biệt để phân biệt các tổ chức khác nhau, đồng thời là bản sắc riêng của các doanh tổ chức hay các nhà nghiên cứu. Trong phạm vi đề tài, nghiên cứu áp dụng cách phân nghiệp, liên quan đến sự đổi mới, quản lý thay đổi, rủi ro (Yilmaz & Ergun, 2008). Văn loại qua mô hình của Robert Quinn và Kim Cameron xây dựng vào năm 2011, mô hình hóa đại diện bởi toàn bộ các giá trị truyền thống của các thành viên trong tổ thức.
Ngày đã được nhiều tổ chức sử dụng với tính đơn giản của nó, dễ dàng hơn cho các doanh nay, VHTC ngày càng đóng vai trò vững vàng hơn trước sự hội nhập của dữ liệu công nghiệp trong quá trình đánh giá, đặc biệt đối với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. nghệ số, hiện đại hóa. Trong đó, VHTC được phân ra làm 4 loại: (1) Văn hoá gia đình; (2) Văn hoá sáng tạo; (3) Văn hoá thứ bậc; (4) Văn hoá thị trường.
