MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thế giới đang bƣớc vào thiên niên kỷ mới với sự bùng nổ thông tin, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ cao, nền kinh tế tri thức và xu hƣớng toàn cầu hoá. Đảng và Nhà nƣớc chủ trƣơng đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thực hiện chiến lƣợc dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Trong bối cảnh đó, giáo dục đại học, có vai trò chính trong đào tạo và phát triển.
Với quan niệm xem đầu tƣ cho giáo dục là “đầu tƣ cho phát triển”, nƣớc ta ngày càng có nhiều chủ trƣơng, chính sách cũng nhƣ giải pháp để tập trung nâng cao chất lƣợng giáo dục đại học. Trong đó việc đánh giá chất lƣợng giảng dạy của giảng viên các trƣờng đại học là một trong các mối quan tâm của ngành giáo dục - đào tạo và xã hội. Có nhiều hình thức đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viên nhƣ: Tự đánh giá của giảng viên, đánh giá thông qua ý kiến của đồng nghiệp, lãnh đạo, qua hồ sơ giảng dạy, kết quả học tập của sinh viên v. và thông qua ý kiến của sinh viên.
Trong đánh giá hoạt động giảng dạy, hình thức sinh viên đánh giá có ý nghĩa quan trọng vì sinh viên vừa là trung tâm, vừa là đối tƣợng, vừa là sản phẩm của quá trình đào tạo, vừa là ngƣời hƣởng thụ chính. Do đó, đánh giá chất lƣợng theo quan điểm của sinh viên chính là một trong những thƣớc đo chất lƣợng đào tạo. Trƣớc hết, việc sinh viên tham gia đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viên không phải là một việc làm mới. Ở các nƣớc châu Âu, Hoa Kỳ hay một số nƣớc khác, hoạt động này đã có từ lâu và diễn ra thƣờng xuyên.
Ở Việt Nam, việc đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viên thông qua đánh giá của sinh viên đã đƣợc thực hiện tại nhiều trƣờng đại học, trong đó phần lớn là các trƣờng dân lập [36] Trong thực tế giảng dạy, bên cạnh các yếu tố nội dung, hình thức dạy học, phƣơng tiện dạy học,…. thì phƣơng pháp sƣ phạm là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên chất lƣợng giáo dục. Kết quả đánh giá giảng viên có thể giúp cho giảng viên biết việc giảng dạy của mình có hiệu quả hay không, qua đó biết đƣợc khiếm khuyết trong giảng dạy và củng cố hoàn thiện kiến thức, không ngừng nâng cao kiến thức, đảm bảo chất lƣợng 14 cho quá trình dạy học. Đồng thời, tạo đƣợc sự gần gũi giữa thầy và trò nhƣng không mất đi sự “tôn sƣ trọng đạo” Trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên với chức năng nhiệm vụ đào tạo bồi dƣỡng nguồn nhân lực ở trình độ Cao đẳng và trình độ thấp hơn phục vụ cho công tác phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Điện Biên và các Tỉnh lân cận.
Để đạt đƣợc mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng tốt, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội Nhà trƣờng thƣờng xuyên quan tâm đến việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên từ đó nâng cao chất lƣợng đào tạo. Một trong số các biện pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên là công tác đánh giá giảng viên từ phía ngƣời học. Từ năm học 2009 - 2010, Trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên tiến hành lấy ý kiến phản hồi về hoạt động giảng dạy của giảng viên từ phía ngƣời học, đây là một hoạt động mới tuy nhiên đã tác động nhất định đến hoạt động giảng dạy của đội ngũ giảng viên, trong đó có phƣơng pháp giảng dạy. Với mong muốn làm rõ tác động từ việc đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viên thông qua việc lấy ý kiến từ phía ngƣời học đến việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía người học đến việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên” (Nghiên cứu trường hợp Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên).
Chúng tôi hy vọng đề tài sẽ thấy đƣợc hiệu quả của việc lấy ý kiến đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía sinh viên tác động nhƣ thế nào đối với PPGD của giảng viên tại Trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. Trên cơ sở đó giảng viên sẽ lựa chọn đƣợc phƣơng pháp phù hợp trong quá trình giảng dạy. Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học tới PPGD của giảng viên. - Khách thể nghiên cứu: Chủ yếu là nhóm giảng viên hiện đang giảng dạy tại trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên.
Tuy nhiên để xem xét và nghiên cứu 15 đầy đủ hơn các chiều cạnh của sự tác động, nghiên cứu hƣớng đến thu thập ý kiến đánh giá của nhóm sinh viên hiện đang học tại Trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. - Phạm vi nghiên cứu + Phạm vi thời gian: Nghiên cứu đƣợc tiến hành từ tháng 12 năm 2010 đến tháng 5 năm 2012 + Phạm vi không gian: Trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. - Phạm vi vấn đề nghiên cứu: Trong nghiên cứu này chúng tôi tập trung vào tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học có ảnh hƣởng đến PPGD của giảng viên. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu hƣớng đến làm rõ tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học đến việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao chất lƣợng hoạt động đánh giá giảng viên của trƣờng.
Cụ thể: Nghiên cứu hƣớng tới những mục tiêu: - Đánh giá mức độ tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học đến việc đổi mới phƣơng pháp giảng day của giảng viên. - Chỉ ra phƣơng thức tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học đến việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên. - Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao chất lƣợng hoạt động đánh giá giảng viên của trƣờng. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và khung lý thuyết 4.
Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học đang thực hiện ở trƣờng tác động nhƣ thế nào đến phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên? Câu hỏi 2: Phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên thay đổi nhƣ thế nào dƣới tác động của việc đánh giá hoạt động giảng dạy từ phía ngƣời học? 16 4. Giả thuyết nghiên cứu - Việc lấy ý kiến phản hồi từ phía ngƣời học thời gian qua ở trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên đã tác động khá rõ nét đến PPGD của giảng viên. - Dƣới tác động của việc lấy ý kiến phản hồi từ phía ngƣời học các PPGD biến đổi theo hƣớng giảm dần áp dụng các PPGD truyền thống, tăng cƣờng áp dụng các PPGD tích cực 4. Khung lý thuyết Điều kiện văn hóa, tâm lý, chính sách ở Trƣờng Việc lấy ý kiến phản hồi từ phía ngƣời học về hoạt động giảng dạy của giảng viên Đổi mới PPGD của Giảng viên 5.
Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Phƣơng pháp thu thập thông tin - Phƣơng pháp định tính: Sử dụng phƣơng pháp quan sát, tra cứu tài liệu và tiến hành phỏng vấn sâu để thấy đƣợc khả năng và các chiều cạnh của sự tác động việc lấy ý kiến phẩn hồi từ ngƣời học đến PPGD của giảng viên. - Phƣơng pháp định lƣợng: Tiến hành điều tra thông qua việc phát và thu bảng hỏi, thống kê và xử lý số liệu bằng phần mềm thống kê SPSS. - Các nhận định trong bảng hỏi đƣợc đánh giá theo thang đo chạy từ 1 đến 5 (1- Không bao giờ sử dụng; 5 - Thƣờng xuyên sử dụng) 5.
Phƣơng pháp chọn mẫu - Mẫu khảo sát cho giảng viên: + Dung lƣợng mẫu: Số lƣợng giảng viên của trƣờng ở thời điểm từ 2009 đến nay là khoảng 100 ngƣời, với dung lƣợng giảng viên nhƣ vậy nên nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn bộ số giảng viên này. 17 - Mẫu khảo sát cho sinh viên: + Dung lƣợng mẫu: 200 ngƣời + Cách chọn: Luận văn thực hiện phƣơng pháp chọn mẫu ngẫu nhiên theo cụm tại 4 ngành: Kế toán; Tài chính - Ngân Hàng; Chăn nuôi; Trồng trọt….Tại mỗi ngành, chọn ngẫu nhiên 50 sinh viên đang học năm thứ ba. Số sinh viên đƣợc phát phiếu hỏi đƣợc lấy từ danh sách của mỗi lớp. Tiến trình nghiên cứu 6.
Giai đoạn nghiên cứu lý luận: Thời gian tiến hành: Từ tháng 10/ 2010 đến tháng 7 năm 2011. Các bƣớc tiến hành: 1) Xác định vấn đề nghiên cứu và xây dựng đề cƣơng nghiên cứu. 2) Sau khi đề cƣơng nghiên cứu đã đƣợc thông qua, chúng tôi tiến hành triển khai thực hiện các công việc nhƣ sau: Nghiên cứu, sƣu tầm, thu thập, phân tích, hệ thống các vấn đề lý luận có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài. Mục đích: Tìm hiểu các nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nƣớc về vấn đề lấy ý kiến phản hồi của ngƣời học và đổi mới phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên.
Trên cơ sở phân tích, tổng hợp và đánh giá tổng quát về những công trình nghiên cứu đó, đƣa ra các nhận xét về các vấn đề còn tồn tại của nó và xác định hƣớng nghiên cứu cụ thể cho đề tài. Xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài, xác định các khái niệm công cụ các thuật ngữ có liên quan. Giai đoạn nghiên cứu thực tiễn Thời gian tiến hành từ tháng 8 năm 2011, giai đoạn này bao gồm nhiều công đoạn khác nhau nhƣ: Thiết kế phiếu điều tra, khảo sát thử, điều tra chính thức, phỏng vấn sâu, phân tích và xử lý số liệu. * Thiết kế phiếu điều tra: Thời gian tiến hành: Tháng 9 năm 2011.
18 Mục đích: Hình thành sơ bộ nội dung để tìm hiểu tác động của việc lấy ý kiến phản hồi của sinh viên đối với việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy của giảng viên. Xây dựng nội dung phiếu điều tra: Đây là một công việc quan trọng nhất của luận văn. Do vậy nên chúng tôi tiến hành khai thác từ các nguồn: 1) Tham khảo ý kiến của giáo viên hƣớng dẫn luận văn; 2) Tìm các nội dung từ các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận văn; 3) Khảo sát thăm dò tại trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên.