Luận Văn Về Dạy Học Tương Tác Trong Môn Hóa Học Lớp 11

Tài liệu nghiên cứu Luận văn sử dụng quan điểm dạy học tương tác trong dạy học hóa học lớp 11 chương trình nâng cao, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Thạch Thị Đavine
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Văn Năm
• Trường học: Đại học Sư phạm TP HCM
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Dạy Học Tương Tác Trong Hóa Học Lớp 11
• Loại tài liệu: Luận Văn Nâng Cao
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản về PPDH
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Mô hình ba bình diện
• 1.2.3. Xu hướng đổi mới PPDH
• 1.2.4. Quan điểm dạy học tương tác
• 2. CHƯƠNG 2: SỬ DỤNG QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TƯƠNG TÁC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 11 THPT (chương trình nâng cao)
• 2.1. Tổng quan chương Sự điện li Hóa học lớp 11 nâng cao
• 2.2. Xây dựng kế hoạch và dạy học
• 2.3. Phân tích môn học
• 2.4. Tìm hiểu đặc tính của HS
• 2.5. Lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp
• 2.6. Lựa chọn hình thức kiểm tra đánh giá
• 2.7. Sử dụng quan điểm dạy học tương tác trong thiết kế giáo án
• 2.7.1. Ý tưởng thiết kế
• 2.7.2. Qui trình thiết kế bài giảng
• 2.7.3. Vận dụng quan điểm sư phạm tương tác trong dạy học
• 2.7.4. Một số KHBG vận dụng quan điểm dạy học tương tác
• 2.7.4.1. Bài Sự điện li
• 2.7.4.2. Bài Phân loại chất điện li
• 2.7.4.3. Bài Axit – bazơ và muối
• 2.7.4.4. Bài Sự điện li của nước – pH – Chất chỉ thị axit bazơ
• 2.7.4.5. Bài luyện tập 5
• 2.7.4.6. Bài luyện tập Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li
• 2.8. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tương tác
• 2.8.1. Biện pháp nâng cao tương tác giữa thầy và trò
• 2.8.2. Biện pháp nâng cao tương tác giữa trò và trò
• 2.8.3. Biện pháp nâng cao tương tác giữa thầy, trò và môi trường
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.4. Tiến hành thực nghiệm
• 3.4.1. Tiến hành hoạt động dạy học trên lớp
• 3.5. Tổ chức kiểm tra
• 3.6. Phân tích chất lượng học tập của HS
• 3.7. Phương pháp xử lí kết quả thực nghiệm
• 3.7.1. Dùng phương pháp thống kê toán học
• 3.7.2. Xử lý các ý kiến nhận xét của HS và GV
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.8.1. Kết quả thực nghiệm định lượng
• 3.8.2. Kết quả thực nghiệm định tính
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về dạy học tương tác trong hóa học lớp 11

Dạy học tương tác là một phương pháp giáo dục hiện đại, nhấn mạnh sự giao tiếp và tương tác giữa giáo viên và học sinh. Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, việc áp dụng dạy học tương tác vào môn hóa học lớp 11 trở nên cần thiết. Mục tiêu chính của phương pháp này là nâng cao chất lượng dạy học, giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm. Theo nghiên cứu, việc áp dụng phương pháp dạy học tương tác không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi học sinh tham gia vào các hoạt động tương tác, họ có xu hướng ghi nhớ thông tin lâu hơn và áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn.

1.1. Đặc điểm của dạy học tương tác

Dạy học tương tác có những đặc điểm nổi bật như: sự tham gia tích cực của học sinh, sự giao tiếp hai chiều giữa giáo viên và học sinh, và việc sử dụng các công cụ hỗ trợ dạy học hiện đại. Giáo dục hóa học cần phải được thiết kế sao cho học sinh không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn là người tham gia tích cực vào quá trình học tập. Điều này có thể đạt được thông qua việc sử dụng các phương pháp như thảo luận nhóm, trò chơi học tập, và các hoạt động thực hành. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

II. Phương pháp dạy học tương tác trong hóa học

Việc áp dụng phương pháp dạy học tương tác trong môn hóa học lớp 11 đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu dạy học, lựa chọn nội dung phù hợp và thiết kế các hoạt động tương tác hiệu quả. Một trong những phương pháp hiệu quả là sử dụng công nghệ trong giáo dục, như phần mềm mô phỏng hóa học, giúp học sinh hình dung rõ hơn về các phản ứng hóa học. Ngoài ra, việc tổ chức các buổi thảo luận nhóm cũng rất quan trọng, giúp học sinh trao đổi ý kiến và học hỏi lẫn nhau. Theo nghiên cứu, việc sử dụng kỹ thuật dạy học tương tác không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo ra môi trường học tập thân thiện, khuyến khích học sinh tham gia tích cực.

2.1. Lập kế hoạch dạy học tương tác

Lập kế hoạch dạy học là bước quan trọng trong việc triển khai dạy học tương tác. Giáo viên cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể cho từng bài học, từ đó xây dựng các hoạt động tương tác phù hợp. Việc sử dụng các phương tiện dạy học như bảng tương tác, máy chiếu, và các phần mềm hỗ trợ sẽ giúp tăng cường hiệu quả dạy học. Hơn nữa, giáo viên cần chú ý đến việc đánh giá học sinh thông qua các hoạt động tương tác, từ đó có thể điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với nhu cầu của học sinh.

III. Thực nghiệm sư phạm về dạy học tương tác

Thực nghiệm sư phạm là một phần không thể thiếu trong quá trình nghiên cứu và áp dụng dạy học tương tác. Qua thực nghiệm, giáo viên có thể đánh giá được hiệu quả của các phương pháp dạy học đã áp dụng. Kết quả thực nghiệm cho thấy, khi học sinh tham gia vào các hoạt động tương tác, họ có xu hướng tiếp thu kiến thức tốt hơn và phát triển kỹ năng làm việc nhóm. Việc tổ chức các buổi thực nghiệm cũng giúp giáo viên nhận diện được những khó khăn mà học sinh gặp phải, từ đó có những điều chỉnh kịp thời trong quá trình dạy học. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn giúp học sinh tự tin hơn trong việc trình bày ý kiến và tham gia vào các hoạt động học tập.

3.1. Đánh giá hiệu quả dạy học tương tác

Đánh giá hiệu quả của dạy học tương tác là một quá trình liên tục và cần thiết. Giáo viên có thể sử dụng nhiều phương pháp đánh giá khác nhau, từ đánh giá định lượng đến đánh giá định tính. Việc thu thập ý kiến phản hồi từ học sinh cũng rất quan trọng, giúp giáo viên hiểu rõ hơn về mức độ hiệu quả của các hoạt động dạy học. Kết quả đánh giá không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy học mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện hơn trong quá trình học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của công nghệ và hội nhập toàn cầu, giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục phổ thông, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo là yêu cầu cấp thiết. Môn Hóa học lớp 11 chương trình nâng cao, với nội dung phức tạp như chương Sự điện li, đòi hỏi phương pháp giảng dạy hiệu quả để giúp học sinh tiếp thu kiến thức sâu sắc và phát triển năng lực tư duy. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều giáo viên vẫn áp dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến việc học sinh thụ động, hạn chế tương tác và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

Mục tiêu nghiên cứu là vận dụng quan điểm dạy học tương tác (DHTT) nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học lớp 11 chương trình nâng cao, tập trung vào chương Sự điện li. Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 4/2012 đến tháng 8/2013 tại các trường THPT ở Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Trà Vinh, với phạm vi bao gồm các hoạt động dạy học, tương tác giữa giáo viên, học sinh và môi trường học tập.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc phát triển cơ sở lý luận về DHTT, đề xuất quy trình thiết kế bài giảng tương tác, đồng thời nâng cao hiệu quả tương tác trong lớp học, góp phần cải thiện kết quả học tập và phát triển năng lực học sinh. Qua đó, nghiên cứu hướng tới việc đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện của học sinh trong thời đại công nghệ số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên quan điểm dạy học tương tác, một phương pháp sư phạm mở nhấn mạnh mối quan hệ tác động qua lại giữa ba tác nhân chính: người dạy, người học và môi trường học tập. Theo lý thuyết vùng phát triển gần của L. Vygotsky, sự tương tác giữa giáo viên và học sinh, cũng như giữa học sinh với nhau, tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực nhận thức vượt qua trình độ hiện tại.

Mô hình ba bình diện của phương pháp dạy học được áp dụng để phân tích: bình diện vĩ mô (quan điểm dạy học), bình diện trung gian (phương pháp dạy học) và bình diện vi mô (kỹ thuật dạy học). Các khái niệm chính bao gồm:

• Dạy học tương tác (DHTT): Tương tác hai chiều giữa giáo viên và học sinh, học sinh với học sinh, và giữa các tác nhân với môi trường học tập.
• Phương pháp dạy học tích cực: Tập trung vào việc học sinh chủ động tham gia, phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề.
• Môi trường học tập: Bao gồm các yếu tố vật chất, xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến quá trình dạy và học.
• Kỹ thuật dạy học: Các biện pháp cụ thể như hỏi đáp, thảo luận nhóm, sử dụng phương tiện trực quan nhằm tăng cường tương tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, phân tích, tổng hợp các tài liệu chuyên ngành về dạy học tương tác, phương pháp dạy học tích cực và đổi mới giáo dục.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Thăm lớp, dự giờ, phỏng vấn giáo viên có kinh nghiệm, khảo sát ý kiến học sinh và giáo viên qua phiếu điều tra với cỡ mẫu 50 giáo viên tại các trường THPT ở TP. Hồ Chí Minh và Trà Vinh.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức các hoạt động dạy học tương tác trong chương trình Hóa học lớp 11 nâng cao, đánh giá kết quả học tập và phản hồi từ học sinh.
• Phương pháp phân tích số liệu và thống kê toán học: Xử lý dữ liệu thu thập được từ phiếu khảo sát và kết quả thực nghiệm để đánh giá mức độ tương tác và hiệu quả phương pháp.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 4/2012 đến tháng 8/2013, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ và tiến hành thực nghiệm có hệ thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ tương tác giữa giáo viên, học sinh và môi trường học tập khá cao: Theo khảo sát, 80% giáo viên cho biết mức độ tương tác giữa ba yếu tố này thường xuyên hoặc rất thường xuyên diễn ra trong quá trình dạy học. Điều này phản ánh xu hướng dạy học lấy học sinh làm trung tâm đang được áp dụng rộng rãi.

2. Tương tác giữa giáo viên và phương tiện dạy học chưa đạt hiệu quả tối ưu: Chỉ khoảng 76% giáo viên thường xuyên hoặc rất thường xuyên sử dụng các phương tiện như máy chiếu, bảng tương tác trong giảng dạy. Tương tác giữa học sinh và phương tiện còn thấp hơn, với khoảng 60% mức độ thường xuyên trở lên, do hạn chế về trang thiết bị và kỹ năng sử dụng.

3. Phương pháp dạy học được sử dụng phổ biến: 100% giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình và đàm thoại, 64% áp dụng làm việc nhóm, 34% sử dụng các phương pháp củng cố kiến thức như neo kiến thức, phỏng vấn nhanh. Các phương pháp tương tác như nêu vấn đề, tình huống được áp dụng ở mức độ thấp hơn (khoảng 30%).

4. Các biện pháp nâng cao tương tác hiệu quả: Giáo viên đánh giá cao việc nắm vững tâm lý lứa tuổi học sinh (52%), chuẩn bị kế hoạch dạy học chi tiết (60%), sử dụng phương tiện dạy học triệt để (44%) và tạo không khí thi đua học tập sôi nổi (36%) là những yếu tố quan trọng giúp tăng cường tương tác trong lớp.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quan điểm dạy học tương tác đã được áp dụng tương đối rộng rãi trong giảng dạy môn Hóa học lớp 11 nâng cao, góp phần nâng cao sự chủ động và tích cực của học sinh. Tuy nhiên, mức độ tương tác giữa học sinh với phương tiện và giữa học sinh với nhau còn hạn chế, chủ yếu do thiếu đồng bộ về trang thiết bị và kỹ năng sử dụng công nghệ.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, việc tập trung vào tương tác giữa người dạy và phương tiện dạy học vẫn chiếm ưu thế, trong khi tương tác giữa học sinh với nhau và với môi trường học tập chưa được khai thác triệt để. Điều này phản ánh thực trạng phổ biến tại nhiều trường THPT, đặc biệt ở vùng nông thôn và các trường có điều kiện vật chất hạn chế.

Việc áp dụng đa dạng các phương pháp dạy học tương tác như hỏi đáp, làm việc nhóm, thảo luận tình huống đã tạo ra môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao hơn, cần có sự đầu tư đồng bộ về trang thiết bị, đào tạo kỹ năng cho giáo viên và xây dựng kế hoạch bài giảng phù hợp với đặc điểm học sinh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ sử dụng các phương pháp dạy học, biểu đồ tròn về mức độ tương tác giữa các tác nhân, và bảng tổng hợp các biện pháp nâng cao tương tác được giáo viên đánh giá cao.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng dạy học tương tác cho giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy học tương tác, kỹ năng sử dụng phương tiện công nghệ thông tin trong giảng dạy. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ giáo viên sử dụng hiệu quả các phương pháp tương tác lên trên 80% trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường THPT.

2. Đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại và đồng bộ: Trang bị bảng tương tác, máy chiếu, phần mềm hỗ trợ giảng dạy cho các trường THPT, đặc biệt là các trường vùng sâu, vùng xa. Mục tiêu đạt 90% trường có đủ thiết bị hỗ trợ dạy học tương tác trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương.

3. Xây dựng và phổ biến kế hoạch bài giảng mẫu theo quan điểm dạy học tương tác: Phát triển bộ kế hoạch bài giảng chi tiết cho các bài học trong chương trình Hóa học lớp 11 nâng cao, có hướng dẫn cụ thể về hoạt động tương tác. Mục tiêu hỗ trợ 100% giáo viên tiếp cận và áp dụng trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Các trường đại học sư phạm, trung tâm bồi dưỡng giáo viên.

4. Khuyến khích tổ chức các hoạt động học tập nhóm và thảo luận tình huống: Tạo điều kiện cho học sinh tham gia các hoạt động tương tác đa dạng nhằm phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh tham gia hoạt động nhóm lên 70% trong 1 năm học. Chủ thể thực hiện: Giáo viên chủ nhiệm, ban giám hiệu các trường THPT.

5. Xây dựng môi trường học tập thân thiện, khích lệ sự tương tác: Tăng cường không khí thi đua học tập, tạo động lực cho học sinh tham gia tích cực vào quá trình học. Mục tiêu nâng cao mức độ hài lòng của học sinh về môi trường học tập lên trên 85%. Chủ thể thực hiện: Giáo viên, nhà trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên dạy Hóa học THPT: Nghiên cứu cung cấp các phương pháp và kỹ thuật dạy học tương tác cụ thể, giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy, đặc biệt trong chương trình nâng cao lớp 11.

2. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ bồi dưỡng giáo viên: Tài liệu hữu ích để xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng dạy học tương tác, đồng thời hoạch định chính sách đầu tư trang thiết bị dạy học.

3. Sinh viên sư phạm và nghiên cứu sinh ngành Giáo dục học: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học tương tác, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục và phát triển chương trình học: Giúp hiểu rõ hơn về thực trạng áp dụng dạy học tương tác trong môn Hóa học, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan điểm dạy học tương tác là gì?
   Quan điểm dạy học tương tác là phương pháp nhấn mạnh sự tác động qua lại giữa người dạy, người học và môi trường học tập nhằm phát triển năng lực nhận thức và kỹ năng tương tác của học sinh. Ví dụ, giáo viên khuyến khích học sinh đặt câu hỏi và thảo luận nhóm để cùng nhau xây dựng kiến thức.

2. Làm thế nào để tăng cường tương tác giữa học sinh trong lớp học?
   Có thể áp dụng các phương pháp như làm việc nhóm, thảo luận bể cá, hoặc sử dụng các tình huống thực tế để học sinh cùng trao đổi, tranh luận. Ví dụ, chia lớp thành nhóm nhỏ để giải quyết bài tập và trình bày kết quả trước lớp.

3. Phương tiện dạy học nào hỗ trợ tốt cho dạy học tương tác?
   Các phương tiện như bảng tương tác, máy chiếu, phần mềm soạn thảo bài giảng (PowerPoint, ActivInspire) giúp trực quan hóa nội dung và tạo điều kiện cho học sinh tham gia tích cực. Tuy nhiên, giáo viên cần làm chủ công cụ và không phụ thuộc quá mức vào thiết bị.

4. Khó khăn phổ biến khi áp dụng dạy học tương tác là gì?
   Khó khăn bao gồm thiếu trang thiết bị, giáo viên chưa thành thạo kỹ năng tổ chức hoạt động tương tác, học sinh chưa quen với phương pháp học chủ động, đặc biệt ở các trường vùng sâu vùng xa. Ví dụ, nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống do tâm lý e ngại đổi mới.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của dạy học tương tác?
   Có thể sử dụng kết hợp đánh giá định lượng qua kết quả bài kiểm tra, tỷ lệ học sinh tham gia hoạt động, và đánh giá định tính qua phản hồi của học sinh, giáo viên. Ví dụ, tăng tỷ lệ học sinh trả lời câu hỏi, tham gia thảo luận và cải thiện điểm số trung bình môn Hóa học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quan điểm dạy học tương tác và áp dụng thành công trong dạy học môn Hóa học lớp 11 chương trình nâng cao.
• Nghiên cứu chỉ ra mức độ tương tác giữa giáo viên, học sinh và môi trường học tập có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng dạy và học.
• Đề xuất các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả tương tác trong lớp học, phù hợp với điều kiện thực tế tại các trường THPT.
• Kết quả thực nghiệm và khảo sát cho thấy sự cần thiết của việc đầu tư trang thiết bị, đào tạo giáo viên và xây dựng kế hoạch bài giảng tương tác.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai rộng rãi các giải pháp đề xuất, đào tạo nâng cao kỹ năng cho giáo viên và đánh giá định kỳ hiệu quả áp dụng.

Hành động ngay: Các nhà giáo dục và quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học tương tác để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thời đại mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu: nêu vắn tắt bối cảnh xảy ra tình huống. - Nội dung tình huống. - Các vấn đề, các yêu cầu cần thực hiện được biểu đạt dưới dạng câu hỏi. Phân loại a/ Tình huống didactic (tình huống lí luận dạy học) - GV tạo ra mâu thuẫn, lôi cuốn HS vào vấn đề, rồi tự mình giải quyết vấn đề.

- Thường dùng trong phương pháp diễn giảng nêu vấn đề. - Trong diễn giảng nêu vấn đề, tương tác giữa GV và HS diễn ra như sau: Bảng 1. Hoạt động của GV - HS trong tình huống didactic Hoạt động của GV Hoạt động của HS - Tạo tình huống có vấn đề: Nêu mâu thuẫn, - Tiếp nhận vấn đề, nhiệm vụ nhận thức một kích thích động viên, giao nhiệm vụ nhận cách hứng thú, chuẩn bị tâm thế học tập, thức. - Thông báo hệ thống kiến thức: Thuyết - Nghe và ghi chép, suy nghĩ, hệ thống hóa trình, đặt câu hỏi, giảng giải, làm thí nghiệm, kiến thức, trả lời câu hỏi, theo dõi thí giới thiệu các dụng cụ trực quan, sử dụng nghiệm, quan sát các dụng cụ trực quan, đặt giáo án điện tử.

câu hỏi nếu chưa hiểu bài. - Tổ chức luyện tập, rèn luyện kĩ năng. - Làm bài tập, trả lời câu hỏi. - Tổ chức củng cố, vận dụng kiến thức.

- Làm bài kiểm tra. - Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. - Tiếp nhận bài tập về nhà. 17 - Ra bài tập, nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Nhìn chung, trong loại bài học này cũng đã có tương tác giữa GV và HS, nhưng chiều tác động chủ yếu vẫn đi theo hướng từ GV đến HS. - Điều đáng chú ý là các tình huống có vấn đề, hệ thống câu hỏi và bài tập phải đặt ra thế nào cho kích thích được tính tích cực và hứng thú của HS. - Loại bài học này đang giữ một vị trí rất quan trọng trong nhà trường Việt Nam hiện nay. b/ Tình huống a-didactic (tình huống phi lí luận dạy học) - GV tạo ra mâu thuẫn, lôi cuốn HS vào vấn đề, rồi tổ chức, hướng dẫn để HS tự giải quyết vấn đề.

- Thường sử dụng khi tổ chức tìm tòi từng phần. Hoạt động của GV - HS trong tình huống a- didactic Hoạt động của GV Hoạt động của HS Bước 1: Chuyển giao tình huống. Bước 1: Tiếp nhận sự chuyển giao tình huống. - Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu. - Điều kiện và phương tiện nghiên cứu. Bước 2: Theo dõi sự nghiên cứu cá nhân Bước 2: Nghiên cứu cá nhân. - Tiếp nhận các nguồn thông tin.

- Thu thập thông tin. - Xử lí thông tin. - Chuẩn bị câu hỏi. - Chuẩn bị thảo luận, phát biểu ở tổ, ở lớp Bước 3: Theo dõi sự trình bày các kết quả Bước 3: Trình bày kết quả tìm tòi, nghiên cứu.

- Thể chế hóa cục bộ: thảo luận nhóm. - Thể chế hóa chính thức: thảo luận ở lớp dưới sự hướng dẫn của GV. Tóm lại, ta có thể hình dung dạy học tương tác theo sơ đồ sau: 18 GV tạo nội dung học tập phức hợp -GV HS (cá nhân - TƯƠNG TÁC -Kiến thức nhóm) - HS Môi trường học tập Hình 1. Sơ đồ dạy học tương tác - Trong đó: + GV- đóng vai trò là người hướng dẫn- khuyến khích HS đặt câu hỏi, tình huống để khám phá; dự đoán, tìm hiểu kiến thức vốn có của HS; tạo môi trường thuận lợi, cơ hội để HS trình bày ý kiến, nguyện vọng tìm hiểu, khám phá bài học.GV là người khẳng định lại kiến thức khoa học cho HS, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, tư vấn, trợ giúp, tạo điều kiện thúc đẩy HS học tập.

+ HS- người thợ chính của quá trình đào tạo- nắm bắt vấn đề học tập, xây dựng kế hoạch nắm bắt tri thức cho mình thông qua mối liên hệ với các kiến thức đã có; HS có thể tự thể hiện mình trong giờ học thông qua các phát biểu, các bài tập mà các em tự giải quyết, thông qua trao đổi, đàm thoại với GV và các bạn; cuối cùng căn cứ vào kết luận của GV và các HS khác để tự kiểm tra, đánh giá, tự sửa sai, điều chỉnh kiến thức. Nghĩa là các em đã chủ động thực hiện hoạt động kiến tạo kiến thức một cách tích cực thông qua sự hướng dẫn của GV. - Mục tiêu của dạy học tương tác cũng như các khuynh hướng dạy học khác đều nhằm nâng cao hiệu quả dạy học, chuẩn bị cho HS thích ứng với đời sống xã hội, tôn trọng nhu cầu, hứng thú, khả năng, lợi ích của HS. - Để thực hiện dạy học tương tác, GV cũng phải sử dụng phối hợp nhiều phương pháp dạy học: trực quan, nêu vấn đề, đàm thoại,.phối hợp với sự đổi mới hình thức dạy học như thảo luận nhóm, dạy học nêu vấn đề,.

và cải tiến phương tiện dạy học, áp dụng CNTT, các phần mềm mới.vào dạy học. - Trong quá trình dạy và học luôn diễn ra sự tương tác 2 chiều qua lại giữa GV - HS, HS- HS, HS- môi trường thông qua: giải bài tập, thi đua nhóm,. Một số hình thức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác [12, tr 23 – 24] Theo quan điểm sư phạm tương tác phân chia phương pháp sư phạm như sau: phương pháp sư phạm tự do, phương pháp sư phạm bách khoa, phương pháp sư phạm mở và phương pháp sư phạm đóng.  Hình thức sư phạm tự do Phương pháp này tập trung hoàn toàn vào người học.

Tất cả phải xuất phát từ người học. Người học tự đưa ra kế hoạch học tập của mình, học khi họ muốn, họ có sự tự do khi lựa chọn nội dung, lựa chọn người dạy và tự mình quyết định học tới đâu. Phương pháp này thích hợp với đối tượng học nghề và môn học tự chọn. Phương pháp này làm cho người học chủ động, tích cực và có quyền tự quyết.

 Hình thức sư phạm đóng (còn được gọi là hình thức) Phương pháp này dựa vào chương trình học. Người học được đánh giá theo năng lực mà anh ta thu lượm được, theo những kết quả mà anh ta phải đạt được. Việc học được tuân theo một trật tự logic so với môn được dạy chứ không phải so với phương pháp học của người học. Phương pháp này được áp dụng phổ biến ở Việt Nam.

Người học phải học theo chương trình, chịu chi phối bởi nhiều qui tắc, nội qui, theo hình thức kiểm tra, nội dung, thời gian học,…Với hình thức này người học là học sinh, người dạy là thầy cô vì người dạy và người học bó gọn trong nhiệm vụ dạy và học.  Hình thức sư phạm bách khoa Phương pháp này hướng rất rõ về người dạy, người dạy đòi hỏi người học cái mà người dạy mong đợi ở người học. Người học thụ động tuân theo những quyết định của người dạy, họ thụ động tích lũy kiến thức mà người dạy truyền thụ và làm chủ các kỹ năng mà người dạy giới thiệu cho mình.  Hình thức sư phạm mở (hay còn gọi là không hình thức) Phương pháp này đặc biệt nhấn mạnh vào sự tác động qua lại giữa người học, người dạy và môi trường.

Người học có tiềm năng để hoàn thành một phương pháp học tự chủ và cá nhân. Phương pháp này được tiến hành nhờ người dạy – người đóng vai trò quan trọng hàng đầu. Môi trường được người học và người dạy cùng nhau phối hợp tổ chức. Bốn phương thức sư phạm này không tạo thành những ngăn kín, mỗi phương pháp có những đặc tính mạnh của mình, nhưng thực tế chúng lại vay mượn ít nhiều các yếu tố của nhau.

Quan điểm DHTT thuộc phương pháp sư phạm mở. Nó tập trung trước hết vào người học và cơ bản dựa trên các tác động qua lại giữa người dạy, người học và môi trường. 20 Người học được coi như là người chịu trách nhiệm chính về phương pháp của mình, không theo hứng thú từng lúc, người dạy bằng kiến thức, kinh nghiệm của mình hướng dẫn người học tùy theo mục tiêu được xác định trong chương trình học. Người dạy và người học bị ảnh hưởng bởi môi trường bên trong cũng như bên ngoài của họ mà họ có thể cùng nhau phối hợp sắp xếp.

Tóm lại, quan điểm DHTT trở nên linh hoạt, bản chất của nó thuộc về phương pháp sư phạm mở bởi vì nó dựa trên sự tác động qua lại giữa người dạy, người học và môi trường. Tuy nhiên, nó cũng vay mượn một đặc tính của phương pháp sư phạm tự do bằng cách coi người học là trung tâm của hoạt động sư phạm. Nó tận dụng sự can thiệp có lợi của người dạy bằng phương pháp sư phạm bách khoa, có tính đến kiến thức và kinh nghiệm của người dạy. Cuối cùng nó chấp nhận ở phương pháp sư phạm đóng là chương trình học đưa ra đường hướng chỉ đạo việc học.

Lập kế hoạch dạy học theo quan điểm dạy học tương tác [33, tr 31 – 38] 1. Xác định mục tiêu Theo quan điểm DHTT người dạy với tư cách là người hướng dẫn, xác định kiến thức mới cần thu lượm nhưng chính người học với tư cách là người thợ chính của việc học cố gắng đạt được tri thức. Trong quá trình học tập hoặc khi kết thúc, người dạy lo lắng quan tâm đánh giá bước đi của người học với mục đích mang đến những hiệu chỉnh xác đáng hoặc thực hiện một hiệu chính khác. Do đó, cả người dạy và người học cần xác định rõ mục tiêu của việc dạy và việc học, đặt mục tiêu cho từng chặng đường, theo dõi và sát sao thực hiện.

Việc xác định rõ mục tiêu rất quan trọng, nó mang tính định hướng và phần nào quyết định thành công của cả quá trình dạy và học. Từ mục tiêu có liên quan đến mục đích phải đạt, đích phải thực hiện và kết quả cần thu được. Mục tiêu là lời khẳng định hiệu năng và trách nhiệm. Ở phương diện sư phạm từ mục tiêu có một nghĩa chính xác, bao trùm những lĩnh vực đặc biệt, đóng một vai trò quan trọng, đòi hỏi có một sự hình thành từ từ, có vị trí ưu tiên theo quan điểm DHTT.

Làm rõ những bình diện khác nhau trong mục tiêu học chính là làm sáng tỏ hơn vai trò của người dạy.  Mục tiêu học Người dạy phải có khả năng xác định được kết quả của người học sẽ nhận được khi kết thúc việc học. Trước khi người học bắt đầu quá trình học của mình để đi đến thu lượm một tri thức hay một kĩ năng mới. 21 Người dạy cần chỉ ra hiệu năng mà người học cần phải đạt được bằng cách nói trước cái điều mà người học cần phải hoàn thành.