Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu. Tác giả trình bày vấn đề cấp thiết của nghiên cứu. Đồng thời nêu rõ mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi, đối tượng và phạm vi nghiên cứu cũng như phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu Chương này giới thiệu các khái niệm liên quan đến câu hỏi nghiên cứu.
Đầu tiên tác giả trình bày khái niệm đa dạng hóa thu nhập, hiệu quả hoạt động và nêu vai trò của đa dạng hoá thu nhập đối với ngân hàng thương mại, các nhân tố ảnh hưởng và đặc điểm của đa dạng hoá thu nhập đến hoạt động của ngân hàng thương mại. Tiếp theo là cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan ở nước ngoài và Việt Nam. Cuối cùng, dựa trên cơ sở lý thuyết và tham khảo những nghiên cứu trong và ngoài nước, tác giả xác định các lỗ hổng nghiên cứu trong khi trình bày mô hình hồi quy dữ liệu bảng được sử dụng để đánh giá tác động của đa dạng hóa thu nhập đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Trong chương này, tác giả sẽ giới thiệu phương pháp nghiên cứu theo thứ tự các bước trong quy trình nghiên cứu: (1) phương pháp tiếp cận, (2) phương pháp thu thập dữ liệu và (3) phương pháp xử lý dữ liệu.
Do đó, (1) tác giả ước tính gần đúng mô hình hồi quy dữ liệu bảng được đề xuất trong Chương 3 và xây dựng mô hình hồi quy dữ liệu bảng mà tác giả áp dụng cho các tập dữ liệu thứ cấp thu được từ báo chí, báo cáo thu nhập và bảng cân đối kế toán của Ngân hàng Thương mại Việt Nam. Chương 3 cũng mô tả (2) cách dữ liệu được thu thập. Sau đó, (3) mô tả ý 6 nghĩa và cho điểm theo quy trình phân tích định lượng được thực hiện để thực hiện xử lý dữ liệu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương này trình bày các quy trình phân tích định lượng áp dụng cho bộ dữ liệu thứ cấp sử dụng (1) các mẫu quan sát được thu thập từ bộ dữ liệu ngân hàng thương mại, bao gồm cả thống kê mô tả; (2) phân tích hệ số tương quan; (3) kiểm tra đa cộng tuyến (4) phân tích mô hình hồi quy của dữ liệu bảng và các thử nghiệm liên quan; (5) giải thích kết quả.
Tác giả thảo luận về kết quả phân tích dữ liệu của mình, bao gồm cả so sánh với kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan khác. Tóm tắt nội dung chính của Chương 4 và lấy đó làm cơ sở để thực hiện Chương 5. Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách Chương này trình bày những phương hướng hoàn thiện đa dạng hóa ngân hàng thương mại nhằm đánh giá vai trò của đa dạng hóa đối với hoạt động của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Dựa trên (1) cơ sở lý thuyết, (2) các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan, (3) kết quả nghiên cứu và (4) định hướng phát triển của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
Chương 4 đề xuất thu nhập so với hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt , tác động của đa dạng hóa. Chương 5 kết luận về vai trò chung của đa dạng hóa và sự cần thiết phải quan tâm đến đa dạng hóa nguồn thu của ngân hàng thương mại. Đồng thời, kết luận rằng ba mục tiêu ban đầu đã đạt được ở mức độ nào. Cuối cùng, thảo luận về những hạn chế trong nghiên cứu và hướng nghiên cứu trong tương lai.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý thuyết về đa dạng hóa thu nhập ngân hàng 2. Khái niệm đa dạng hóa thu nhập ngân hàng Thu nhập hoạt động (Operating incomes) của các NHTM được đo lường bởi thu nhập lãi thuần tạo ra bởi các hoạt động tín dụng (do chênh lệch giữa mức lãi suất từ các khoản cho vay đối với lãi suất các khoản tiền gửi) và thu nhập phi tín dụng (Lepetit và cộng sự, 2008; Stiroh, 2004). Theo phân loại của Mercieca và cộng sự (2007), đa dạng hóa trong ngân hàng có ba xu hướng: đa dạng các sản phẩm tài chính và dịch vụ, đa dạng về địa lý, sự kết hợp đa dạng hóa về địa lý và kinh doanh.
Đa dạng hóa thu nhập trong ngân hàng dẫn đến gia tăng thu nhập ngoài lãi trong tổng thu nhập thuần của ngân hàng. Trong bài nghiên cứu đa dạng hóa thu nhập ngân hàng là đa dạng hóa sản phẩm tài chính và dịch vụ nhằm gia tăng nguồn thu nhập ngoài lãi. Theo Elsas và cộng sự (2010), các NHTM thường đa dạng hóa thu nhập bằng cách dịch chuyển từ các hoạt động kinh doanh truyền thống nhằm thu lãi như tiền gửi và tiền vay sang các hoạt động thu phí; sau đó dựa trên cơ sở thu nhập từ phí ổn định, các ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phi truyền thống khác như hoạt động đầu tư nhằm gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi trong tổng thu nhập hoạt động. Các ngân hàng đã đa dạng hóa thành một loạt các lĩnh vực chuyển từ nhận tiền gửi và cho vay truyền thống (Abuzayed và cộng sự, 2018) hướng tới phí và các dịch vụ dựa trên hoa hồng (bảo hiểm, đầu tư, quản lý tài sản, kinh doanh chứng khoán).
Đa dạng hóa thu nhập của ngân hàng được thể hiện qua sự thay đổi tỉ lệ của thu nhập ngoài lãi trong tổng thu nhập của ngân hàng. Sự thay đổi này có được khi ngân hàng chủ động gia tăng các nguồn thu nhập ngoài lãi (thu từ phí dịch vụ, hoa hồng và thu nhập hoạt động đầu tư khác). Chiến lược có tỉ trọng thu nhập từ lãi cao trong tổng thu nhập của ngân hàng gọi là chiến lược tập trung nguồn thu nhập, ngược lại chiến lược có thu nhập được đóng góp từ thu nhập ngoài lãi và thu nhập lãi gọi là chiến 8 lược đa dạng hóa thu nhập. Hoạt động đa dạng hóa thu nhập ngân hàng là hoạt động chuyển từ mảng kinh doanh truyền thống (hoạt động tín dụng) sang mảng kinh doanh phi truyền thống (phí dịch vụ, hoa hồng, hoạt động kinh doanh khác) theo Rose & Hudgins (2008) Đa dạng hóa thu nhập ngân hàng: Theo Rose & Hudgin (2008), đa dạng hóa thu nhập của ngân hàng là đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ tài chính nhằm tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi trong tổng thu nhập của ngân hàng.
Các chiến lược có tỷ lệ phần trăm thu nhập lãi cao trên tổng thu nhập của ngân hàng được gọi là chiến lược tập trung dòng thu nhập, trong khi chiến lược có thu nhập ngoài lãi và thu nhập từ lãi được gọi là chiến lược Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động từ kinh doanh truyền thống (hoạt động tín dụng) sang kinh doanh phi truyền thống (phí dịch vụ, hoa hồng và các hoạt động kinh doanh khác). Theo Mercieca và cộng sự (2007), có ba xu hướng đa dạng hóa ngân hàng: (i) đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ tài chính; (ii) đa dạng hóa địa lý; (iii) đa dạng hóa, kết hợp giữa các khu vực địa lý và doanh nghiệp; Đa dạng hóa nguồn thu của ngân hàng đồng nghĩa với việc tăng tỷ lệ hoa hồng ngân hàng, thu nhập từ hoạt động kinh doanh và các khoản thu nhập ngoài lãi khác. Do đó, tỷ lệ thu nhập ngoài lãi trên tổng thu nhập càng cao thì thu nhập của ngân hàng càng đa dạng và ngược lại. Theo Sanya & Wolfe (2011), đa dạng hóa là một chiến lược đầu tư nhằm giảm thiểu rủi ro bằng cách kết hợp các khoản đầu tư khác nhau.
Thực tiễn này tạo ra danh mục đầu tư theo nhiều hướng và không chắc rằng tất cả các khoản đầu tư sẽ di chuyển theo cùng một hướng. Tùy theo chiến lược kinh doanh mà mỗi ngân hàng có thể lựa chọn phương thức đa dạng hóa cho riêng mình. Mục tiêu cuối cùng là tăng doanh số, giảm thiểu chi phí, tối đa hóa lợi nhuận, tìm kiếm khách hàng, đảm bảo sự hiện diện của ngân hàng và sự phát triển ổn định, bền vững. Do đó, đa dạng hóa thu nhập là một chỉ báo tốt về kết quả chiến lược và không được coi là một hình thức đa dạng hóa quy trình (Baele và cộng sự 2007, Campa & Kedia, 2002, Chiorazzo và cộng sự, 2008, Lepetit và cộng sự, 2008).
Đa dạng hóa thu nhập do đó việc các ngân hàng không còn tập trung vào các hoạt động kinh doanh truyền thống mà chia thu nhập gộp thành thu nhập lãi thuần và thu nhập ngoài lãi. Phát triển các sản phẩm tài chính 9 sinh lời cao như chuyển tiền trong nước và quốc tế, ngân hàng điện tử, kinh doanh ngoại hối, thanh toán quốc tế, môi giới đầu tư chứng khoán, đồng đại lý kết hợp bảo hiểm rủi ro ngân hàng. Vai trò đa dạng hóa thu nhập ngân hàng thương mại Đa dạng hóa là xu thế tất yếu trong bối cảnh phát triển và hội nhập quốc tế. Điều này giúp các ngân hàng tăng hiệu quả hoạt động trong môi trường kinh doanh khó khăn và hoạt động cho vay tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Do đó, đa dạng hóa nguồn thu của ngân hàng đóng một vai trò quan trọng, đặc biệt là đối với các ngân hàng thương mại và nền kinh tế nói chung. Đối với ngân hàng thương mại: nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần đa dạng hóa rủi ro để giảm thiểu thất thoát lợi nhuận của ngân hàng. Điều này là do hoạt động chính của các ngân hàng là cho vay, vốn thường nhạy cảm với các biến động về lãi suất và kinh tế. Do đó, các hoạt động phi tín dụng chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ các nhà quản lý nhằm giúp ngân hàng đạt được hiệu quả hoạt động tốt, tạo thu nhập ổn định và giảm thiểu rủi ro.
Để nâng cao giá trị của các hoạt động phi cho vay, các ngân hàng cần đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ, cải tiến công nghệ và nâng cao tay nghề của đội ngũ nhân viên. Điều này giúp thu hút và phát triển mối quan hệ với đông đảo khách hàng, củng cố uy tín và thương hiệu của ngân hàng trên phạm vi quốc gia và quốc tế. Trong quá trình phát triển và hội nhập, nhiều sản phẩm, dịch vụ liên quan đến doanh nghiệp trong và ngoài nước đã được tạo ra, tạo điều kiện tiếp cận các lĩnh vực khác thông qua trung gian ngân hàng, thúc đẩy sự hội nhập của nền kinh tế đất nước vào nền kinh tế thế giới.