Khóa luận: Sự khác biệt và tương đồng trong cách nói cảm ơn giữa tiếng Anh và tiếng Việt

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu a study on differences and similarities of saying thank you in english and vietnamese, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Mỹ
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Quỳnh Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Quản Lý Và Công Nghệ Hải Phòng
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Anh- Anh
• Đề tài: Sự Khác Biệt Và Tương Đồng Trong Cách Nói Cảm Ơn Giữa Tiếng Anh Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THEORICAL BACKGROUND
• 1.1. Definitions of culture
• 1.2. The components of culture
• 1.3. Cross-cultural communication
• 1.4. Definitions of speech acts
• 1.5. Speech acts of thank you
• 1.6. Definition of politeness
• 1.7. Politeness across culture
• 1.8. Politeness in thank you
• 1.9. Definitions of thank you
• 1.10. Forms of thank you in English and Vietnamese
• 1.11. Functions of thanking
• 1.11.1. Function: expressing gratitude
• 1.11.2. Functions: transfer dialogue, interrupt dialogue, close dialogue
• 1.11.3. Function: accept invitations/proposals or go along with declines to create politeness
• 1.11.4. Function: Expresses displeasure, displeasure or sarcasm
• 1.11.5. Thanking a 3rd person
• 1.11.6. Reason using apology strategies
• 2. CHƯƠNG 2: METHODOLOGY
• 2.1. Design of study
• 2.2. Source of data
• 2.3. The technique of study
• 3. CHƯƠNG 3: FINDINGS AND DISCUSSION
• 3.1. An expression of gratitude
• 3.2. Accept invitations/proposals or go along with declines to create politeness
• 3.3. Expressing displeasure, discomfort, or sarcasm
• 3.4. Express gratitude for a specific reason
• 3.5. Express gratitude for trust and confidence
• 3.6. The similarities of saying thanking in English and Vietnamese
• 3.6.1. Thank you content
• 3.6.2. Thank you strategies
• 3.7. The differences of saying thanking in English and Vietnamese
• 3.7.1. Thank you strategy
• 3.7.2. Grammatical expressions of thanks
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự khác biệt và tương đồng trong cách nói cảm ơn

Cách nói cảm ơn là một phần quan trọng trong giao tiếp hàng ngày. Trong tiếng Anh và tiếng Việt, việc thể hiện lòng biết ơn không chỉ đơn thuần là một hành động ngôn ngữ mà còn phản ánh những giá trị văn hóa sâu sắc. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh khác nhau của cách nói cảm ơn trong hai ngôn ngữ, từ đó giúp người học hiểu rõ hơn về sự giao thoa văn hóa.

1.1. Định nghĩa và vai trò của việc nói cảm ơn

Việc nói cảm ơn không chỉ là một hành động lịch sự mà còn thể hiện sự tôn trọng và đánh giá cao đối với người khác. Trong tiếng Anh, câu nói 'Thank you' thường được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau, trong khi đó, tiếng Việt có nhiều cách diễn đạt phong phú hơn.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu sự khác biệt văn hóa

Nghiên cứu sự khác biệt trong cách nói cảm ơn giữa tiếng Anh và tiếng Việt giúp người học nhận thức rõ hơn về các giá trị văn hóa. Điều này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp mà còn tạo ra sự hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa của nhau.

II. Những thách thức trong việc thể hiện lòng biết ơn giữa các nền văn hóa

Mặc dù việc nói cảm ơn là một hành động phổ biến, nhưng có nhiều thách thức trong việc thể hiện lòng biết ơn giữa các nền văn hóa khác nhau. Sự khác biệt trong ngữ cảnh và cách thức diễn đạt có thể dẫn đến hiểu lầm trong giao tiếp.

2.1. Sự khác biệt trong ngữ cảnh sử dụng

Trong tiếng Anh, việc nói cảm ơn thường được sử dụng một cách trực tiếp và thường xuyên hơn. Ngược lại, trong tiếng Việt, việc thể hiện lòng biết ơn có thể phụ thuộc vào ngữ cảnh và mối quan hệ giữa các bên.

2.2. Những hiểu lầm phổ biến khi giao tiếp

Nhiều người có thể không hiểu rõ cách diễn đạt lòng biết ơn trong văn hóa khác, dẫn đến những hiểu lầm không đáng có. Việc thiếu kiến thức về văn hóa có thể làm giảm hiệu quả giao tiếp.

III. Phương pháp thể hiện lòng biết ơn trong tiếng Anh

Trong tiếng Anh, có nhiều cách để thể hiện lòng biết ơn, từ những câu nói đơn giản đến những cách diễn đạt phức tạp hơn. Việc lựa chọn cách nói phù hợp phụ thuộc vào ngữ cảnh và mối quan hệ giữa người nói và người nghe.

3.1. Các cách diễn đạt phổ biến

Câu nói 'Thank you' là cách phổ biến nhất để thể hiện lòng biết ơn. Ngoài ra, còn có các cách diễn đạt khác như 'I really appreciate it' hay 'Thanks a lot' để nhấn mạnh hơn về sự biết ơn.

3.2. Cách sử dụng ngữ điệu và ngữ cảnh

Ngữ điệu và ngữ cảnh đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện lòng biết ơn. Một câu nói có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào cách phát âm và tình huống giao tiếp.

IV. Phương pháp thể hiện lòng biết ơn trong tiếng Việt

Tiếng Việt có nhiều cách diễn đạt lòng biết ơn phong phú hơn so với tiếng Anh. Việc sử dụng từ ngữ và cách diễn đạt phù hợp có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong giao tiếp.

4.1. Các cách diễn đạt trong tiếng Việt

Ngoài câu nói 'Cảm ơn', người Việt còn sử dụng nhiều cách diễn đạt khác như 'Xin cảm ơn', 'Cảm ơn rất nhiều' để thể hiện sự biết ơn sâu sắc hơn.

4.2. Tầm quan trọng của ngữ cảnh trong tiếng Việt

Ngữ cảnh và mối quan hệ giữa người nói và người nghe rất quan trọng trong tiếng Việt. Việc lựa chọn từ ngữ và cách diễn đạt phù hợp có thể giúp tăng cường mối quan hệ và thể hiện sự tôn trọng.

V. Kết quả nghiên cứu về sự khác biệt và tương đồng

Nghiên cứu cho thấy có nhiều điểm tương đồng và khác biệt trong cách nói cảm ơn giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Những điểm này không chỉ phản ánh ngôn ngữ mà còn thể hiện các giá trị văn hóa khác nhau.

5.1. Những điểm tương đồng trong cách nói cảm ơn

Cả hai ngôn ngữ đều sử dụng việc nói cảm ơn như một cách để thể hiện lòng biết ơn và duy trì mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, cách thức diễn đạt có thể khác nhau.

5.2. Những điểm khác biệt trong cách nói cảm ơn

Sự khác biệt chủ yếu nằm ở ngữ cảnh và cách thức diễn đạt. Trong khi tiếng Anh thường sử dụng cách nói trực tiếp, tiếng Việt có thể sử dụng nhiều cách diễn đạt phong phú hơn tùy thuộc vào tình huống.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu

Việc nghiên cứu sự khác biệt và tương đồng trong cách nói cảm ơn giữa tiếng Anh và tiếng Việt không chỉ giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp mà còn tạo ra sự hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa. Tương lai, nghiên cứu này có thể mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau.

6.1. Tầm quan trọng của việc hiểu biết văn hóa

Hiểu biết về văn hóa giúp người học giao tiếp hiệu quả hơn và tránh những hiểu lầm không đáng có. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

6.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các khía cạnh khác của giao tiếp giữa các nền văn hóa, từ đó giúp người học có cái nhìn toàn diện hơn về sự giao thoa văn hóa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa toàn cầu, ngôn ngữ đóng vai trò là phương tiện giao tiếp trọng yếu để thiết lập, duy trì và củng cố các mối quan hệ xã hội. Theo quan điểm của Brown (1994), ngôn ngữ và văn hóa là hai yếu tố gắn bó hữu cơ, không thể tách rời; do đó, việc tiếp nhận một ngoại ngữ đòi hỏi người học phải thấu hiểu sâu sắc các chuẩn mực văn hóa của cộng đồng bản ngữ. Trong giao tiếp hằng ngày, hành vi cảm ơn là một trong những nghi thức phổ biến, thể hiện thái độ lịch sự, sự trân trọng và văn hóa ứng xử của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, do sự khác biệt về nền tảng văn hóa, tâm lý xã hội và cấu trúc ngôn ngữ, người bản ngữ tiếng Anh và người Việt Nam có những cách thức thực hiện hành vi cảm ơn mang đặc trưng riêng biệt.

Sự khác biệt trong việc lựa chọn chiến lược cảm ơn có thể dẫn đến những hiểu lầm trong giao tiếp đa văn hóa (pragmalinguistic failure). Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Nguyễn Ngọc Mỹ đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng dưới sự hướng dẫn của Th.S Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, nhằm làm rõ các điểm tương đồng và khác biệt trong cách thức cảm ơn giữa hai ngôn ngữ.

Văn bản xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu thông qua ba câu hỏi nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Người bản ngữ tiếng Anh và người Việt Nam thực hiện hành vi cảm ơn như thế nào? (How do the Vietnamese and English native speakers express thanks?)
2. Các chiến lược cảm ơn được người bản ngữ tiếng Anh và người Việt Nam sử dụng là gì? (What are the thank you strategies used by the Vietnamese and English native speakers?)
3. Những điểm tương đồng và khác biệt trong hành vi cảm ơn giữa tiếng Anh và tiếng Việt là gì? (What are the similarities and differences in saying thank you between Vietnamese and English?)

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hành vi ngôn ngữ cảm ơn (speech act of thanking), các chiến lược cảm ơn trực tiếp, gián tiếp và các cấu trúc ngữ pháp tương ứng trong tiếng Anh và tiếng Việt. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong việc khảo sát, so sánh đối chiếu ngữ liệu hội thoại trích từ các tác phẩm văn học (truyện ngắn) và phim ảnh của Việt Nam và các quốc gia nói tiếng Anh bản ngữ.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các lý thuyết nền tảng về văn hóa, giao tiếp đa văn hóa, hành vi ngôn ngữ và tính lịch sự:

• Khái niệm và thành tố văn hóa: Tác giả tổng hợp các định nghĩa của UNESCO (1982, 2001), Stephen Moore (1985) về các thành tố văn hóa (niềm tin, giá trị, chuẩn mực, vai trò, xung đột vai trò, địa vị xã hội), Apte (1994), Hudson (1982), và mô hình "tảng băng văn hóa" của Levine & Adelman do Nguyễn Quang (1998, 2004) trích dẫn (phân chia phần nổi như diện mạo, ngôn ngữ và phần chìm như giá trị, niềm tin, phong cách giao tiếp).
• Lý thuyết hành vi ngôn ngữ (Speech Act Theory): Tiếp cận quan điểm của Verschueren & Östman (2009), Jaszczolt (2002), Searle (trích dẫn bởi Fishghadam & Zarei, 2011), và Huang (2007) khi xếp hành vi cảm ơn vào nhóm hành vi biểu cảm (expressives). Tác giả dẫn chứng luận điểm của Eisenstein & Bodman (1986, 1993) về hành vi cảm ơn như một hành vi đe dọa thể diện âm tính (FTA - do thừa nhận một món nợ với người nghe) và khái niệm "bộ hành vi ngôn ngữ" (speech act sets); đồng thời tham chiếu quan điểm của Leech (1983) xem cảm ơn là chức năng hòa nhã (convivial function).
• Lý thuyết lịch sự (Politeness Theory): Dựa trên mô hình thể diện của Goffman (1967), lý thuyết lịch sự của Brown & Levinson (1987) với ba biến số xã hội học (Khoảng cách xã hội - D, Quyền lực tương đối - P, và Mức độ áp đặt - R), các quy tắc lịch sự của Lakoff (1973, 1977), 6 phương châm lịch sự của Leech (1983: Khéo léo, Hào phóng, Tán đồng, Khiêm tốn, Đồng tình, Đồng cảm), và định nghĩa lịch sự đa văn hóa của Nguyễn Quang (2005).

Về phương pháp nghiên cứu, đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính (qualitative research) và phân tích mô tả, so sánh đối chiếu (descriptive and comparative analysis), trích dẫn lý thuyết phương pháp luận của Sutisno Hadi và El Berg. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được sử dụng để thu thập các đoạn hội thoại chứa biểu thức cảm ơn. Nguồn dữ liệu gồm ngữ liệu hội thoại từ các truyện ngắn và kịch bản phim của Việt Nam và các nước nói tiếng Anh.

Quy trình xử lý dữ liệu được tiến hành theo 4 bước:

1. Đọc ngữ liệu từ các tác phẩm văn học và phim ảnh để phát hiện các yếu tố cảm ơn.
2. Lựa chọn các đoạn trích chứa chiến lược cảm ơn theo khung lý thuyết.
3. Đánh dấu và phân loại dữ liệu theo các nhóm chiến lược.
4. Phân tích, mô tả, giải thích và rút ra kết luận đối chiếu giữa hai ngôn ngữ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Theorical background

Chương 1 tổng hợp các định nghĩa về văn hóa, giao tiếp liên văn hóa, hành vi ngôn ngữ và các nguyên tắc lịch sự. Tác giả phân tích cấu trúc và chức năng của hành vi cảm ơn, phân loại thành 5 nhóm chiến lược chính:

• Chiến lược cảm ơn trực tiếp (Thanking): Bao gồm cảm ơn đơn giản (simple thanking - như "Thank you") và cảm ơn mở rộng (elaborated thanking - kết hợp một hoặc hai từ tăng cường mức độ hoặc nêu lý do).
• Chiến lược không mang nghĩa biết ơn thực chất (Non-gratitude): Sử dụng cảm ơn để thể hiện sự nhẹ nhõm (showing relief - "thank god"), từ chối lời mời (rejecting an offer - "No, thanks"), hoặc thực hiện nghi thức xã giao, kết thúc hội thoại (politeness, greeting, conversation ending).
• Chiến lược kết hợp (Combinations): Kết hợp lời cảm ơn với việc nêu lý do cụ thể hoặc bổ sung từ ngữ tăng cường cảm xúc.
• Chiến lược cảm ơn người thứ ba (Thanking a 3rd person): Thực hiện lời cảm ơn hướng tới một nhân vật thứ ba đi kèm lý do.
• Chiến lược cảm ơn trang trọng (Formal speech): Sử dụng chủ ngữ tường minh như "I" hoặc "We" (ví dụ: "I would like to thank you...").

Tác giả cũng lập bảng đối sánh 7 cấu trúc biểu đạt cảm ơn tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt:

Cấu trúc (Structures)	Biểu thức tiếng Anh (English)	Biểu thức tiếng Việt (Vietnamese)
1. Từ cảm ơn đơn lẻ	Cheers, thanks	Cảm ơn, biết ơn, cảm kích
2. Từ cảm ơn + Danh xưng	I am grateful, sir/madam; Thanks, Mr. Willy	Tôi rất biết ơn, thưa ông/bà; Xin cảm ơn ông/bà Willy
3. Cụm từ cảm ơn chung	Thank you so much; Thank you a lot	Cảm ơn bạn rất nhiều
4. Bày tỏ sự cảm kích chân thành	I sincerely appreciate...	Tôi xin chân thành cảm kích...
5. Từ/câu cảm ơn + mệnh đề giải thích	I'm really grateful for your help; Thanks for explaining this to me	Tôi thực sự biết ơn sự giúp đỡ của bạn; Cảm ơn vì đã giải thích điều này cho tôi

Chapter II: Methology

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu định tính, giải thích bản chất tương đối và diễn giải của phương pháp mô tả trong việc nghiên cứu hiện tượng xã hội và ngữ cảnh văn hóa. Tác giả làm rõ quy trình chọn mẫu có chủ đích từ các tác phẩm văn học và phim ảnh nhằm phản ánh đầy đủ tính đa diện của hành vi ngôn ngữ, đồng thời quy định các bước thu thập và phân tích dữ liệu văn bản.

Chapter 3: Findings and discussion

Chương 3 đi sâu vào phân tích 14 tình huống hội thoại thực tế được trích xuất từ các tác phẩm văn học và điện ảnh tiếng Anh và tiếng Việt, minh họa cho 7 chức năng ngữ dụng:

                            CÁC TÌNH HUỐNG KHẢO SÁT THỰC TẾ

Từ việc phân tích các tình huống trên, tác giả rút ra các luận điểm so sánh:

• Sự tương đồng:

  • Nội dung cảm ơn: Đều nhằm biểu thị lòng biết ơn đối với những ân huệ về vật chất hoặc tinh thần.
  • Chiến lược biểu đạt: Đều sử dụng đa dạng các cấu trúc trần thuật, phủ định, nghi vấn; sử dụng vị từ kết hợp với các thành phần mở rộng chỉ lý do, mức độ để tăng cường thể diện cho cả người nói và người nghe.
  • Từ xưng hô (Vocative words): Cả hai ngôn ngữ đều dùng danh từ riêng hoặc cụm từ định danh để thu hút sự chú ý và thể hiện thái độ (ví dụ: "Thanks, Chris" tương đương "Cảm ơn Long...").
  • Yếu tố tăng cường (Strengthening factors): Sử dụng thán từ (tiếng Anh: Ah, Well, Oh; tiếng Việt: Ôi, Ối, Ố) và từ chỉ mức độ (tiếng Anh: very, so, really; tiếng Việt: nhiều, rất nhiều, lắm, nhiều lắm).

• Sự khác biệt:

  • Về ngữ nghĩa và lịch sử: Tiếng Việt sở hữu hệ thống từ ngữ phong phú có gốc Hán-Việt (bái tạ, cảm tạ, đa tạ, đội ơn, tạ ơn, giã ơn, tri ơn). Tần suất sử dụng các từ này thay đổi rõ rệt qua các thời kỳ: giai đoạn 1930 - 1945 xuất hiện nhiều do ảnh hưởng của lễ giáo phong kiến và sự phân tầng giai cấp; giai đoạn 1954 - 1975 giảm dần; từ sau 1975 đến nay, từ "cảm ơn" trở nên phổ biến nhất trong đời thường, các từ cổ chỉ còn dùng trong nghi lễ tín ngưỡng hoặc tâm linh. Ngược lại, tiếng Anh duy trì cấu trúc ổn định xoay quanh vị từ "thank" và danh từ "thanks".
  • Về chiến lược ngữ dụng: Tiếng Anh sử dụng hệ thống tính từ chỉ sự biết ơn (grateful, thankful, obliged) vốn không tồn tại dưới dạng tương đương trực tiếp trong cấu trúc cảm ơn của tiếng Việt. Tiếng Việt áp dụng chiến lược gián tiếp như "né tránh" (avoidance) hoặc thoái thác/khiêm tốn khi nhận lời khen về sức khỏe, diện mạo (nhất là với trẻ nhỏ do yếu tố kiêng kỵ trong văn hóa phương Đông).
  • Về cấu trúc ngữ pháp: Tiếng Anh thường lược bỏ chủ ngữ ngôi thứ nhất trong khẩu ngữ hằng ngày nhưng bắt buộc phải có tân ngữ (chủ thể 2) đi sau động từ "thank" (ví dụ: Thank you). Tiếng Việt chỉ lược bỏ chủ ngữ khi người nói có vị thế cao hơn hoặc trong quan hệ thân mật; trật tự câu linh hoạt hơn và có thể khuyết cả chủ ngữ lẫn tân ngữ (chỉ dùng độc lập vị từ "Cảm ơn").
  • Về hình tượng biểu đạt cảm xúc: Người bản ngữ tiếng Anh dùng biểu tượng "heart" (trái tim) để chỉ cội nguồn cảm xúc khi cảm ơn; trong khi người Việt dùng biểu tượng "lòng", "tấm lòng" (như trong các cách nói đau lòng, tấm lòng).
  • Yếu tố tình thái: Tiếng Việt có hệ thống trợ từ, tình thái từ cuối câu đa dạng (ạ, nhé, nha, nhá...) để biểu thị sắc thái tôn kính hoặc thân mật.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với các dữ kiện ngôn ngữ học đối chiếu:

Tiêu chí đối chiếu	Tiếng Anh	Tiếng Việt
Hệ thống từ vựng	Cấu trúc ổn định (thank, thanks, grateful, thankful, obliged).	Đa dạng lớp từ Hán-Việt (cảm tạ, đa tạ, đội ơn...), biến chuyển theo lịch sử (1930-1945, 1954-1975, 1975 đến nay).
Quy tắc ngữ pháp	Bắt buộc có tân ngữ sau động từ thank; lược bỏ chủ ngữ ngôi 1 phổ biến trong văn nói.	Linh hoạt, có thể lược bỏ cả chủ ngữ và tân ngữ; lược bỏ chủ ngữ phụ thuộc vào quan hệ thứ bậc xã hội.
Chiến lược gián tiếp	Ít dùng chiến lược né tránh; chấp nhận lời khen trực tiếp kèm cảm ơn.	Sử dụng chiến lược né tránh, khiêm tốn khi nhận lời khen về ngoại hình, sức khỏe (ảnh hưởng văn hóa phương Đông).
Hình tượng hóa	Sử dụng hình tượng "heart" (trái tim).	Sử dụng hình tượng "lòng" / "tấm lòng".
Yếu tố trợ từ	Thán từ (Oh, Ah, Well) và trạng từ mức độ (very, so).	Thán từ và tiểu từ tình thái phong phú (ạ, nhé, nha, nhá).

Về mặt giải pháp và kiến nghị, tác giả đề xuất:

• Người học tiếng Anh người Việt cần nắm rõ các quy tắc dụng học (pragmatic rules) để tránh áp đặt thói quen ngôn ngữ mẹ đẻ (L1 transfer) khi giao tiếp bằng tiếng Anh, hạn chế việc dịch thô từ ngữ dẫn đến thất bại giao tiếp.
• Cần chú ý sử dụng đúng các trợ từ, đại từ nhân xưng và cấu trúc bổ trợ trong từng tình huống cụ thể (từ chối lịch sự, đáp lại lời khen, cảm ơn trang trọng) nhằm đảm bảo tính phù hợp xã hội và giữ gìn thể diện giao tiếp.

Đóng góp của nghiên cứu là việc hệ thống hóa các biểu thức cảm ơn qua ngữ liệu văn học và điện ảnh thực tế, đồng thời đặt hành vi cảm ơn trong mối liên hệ với tiến trình lịch sử - xã hội Việt Nam qua các thời kỳ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận tập trung khai thác ngữ liệu định tính từ một số tác phẩm văn học và phim ảnh tiêu biểu, chưa tiến hành khảo sát thực địa trên diện rộng với số lượng mẫu lớn hoặc đo lường định lượng các biến số xã hội học như giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp cụ thể.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tác giả định hướng mở rộng phạm vi khảo sát sang các thể loại diễn ngôn khác (giao tiếp công vụ, thư tín thương mại điện tử, mạng xã hội) và nghiên cứu sâu hơn về các chiến lược đáp lại lời cảm ơn (thanking responses) trong đối chiếu liên văn hóa.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ học ứng dụng và Quốc tế học cần tài liệu nghiên cứu về Ngữ dụng học đối chiếu (Contrastive Pragmatics) và Giao tiếp liên văn hóa (Cross-cultural Communication).
• Người học tiếng Anh muốn nâng cao năng lực giao tiếp thực tế, đặc biệt là kỹ năng sử dụng biểu thức cảm ơn và tiếp nhận lời khen đúng chuẩn mực văn hóa bản ngữ.
• Các phần đáng tham khảo nhất gồm: Hệ thống 5 nhóm chiến lược cảm ơn tại Chương 1, bảng so sánh 7 cấu trúc biểu đạt tương đương, và phần phân tích sự chuyển biến lịch sử của các vị từ cảm ơn tiếng Việt tại Chương 3.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân loại các chiến lược cảm ơn thành những nhóm chính nào?
Theo nội dung văn bản, các chiến lược cảm ơn được chia thành 5 nhóm: Chiến lược cảm ơn trực tiếp (Thanking - gồm cảm ơn đơn giản và cảm ơn mở rộng); Chiến lược không mang nghĩa biết ơn thực chất (Non-gratitude - nhẹ nhõm, từ chối, xã giao); Chiến lược kết hợp (Combinations); Chiến lược cảm ơn người thứ ba (Thanking a 3rd person); và Chiến lược cảm ơn trang trọng (Formal speech).

2. Ngữ liệu nghiên cứu của khóa luận được thu thập từ những nguồn cụ thể nào?
Ngữ liệu được trích xuất từ các tác phẩm truyện ngắn và phim ảnh của Việt Nam và nước ngoài, bao gồm các phim/truyện: The Last Song, Titanic, Silver Linings Playbook, Sense and Sensibility, truyện ngắn Homeless man Steve, truyện ngắn Gió đến kìa (Minh Minh - Phong Linh), Con gái người tình (Hạ Thu), Họa mi một mình (Nguyễn Nhật Ánh), cùng các phim truyền hình/điện ảnh Việt Nam như Mưa bóng mây, Người phán xử, Sài Gòn, anh yêu em.

3. Sự khác biệt về mặt lịch sử trong việc sử dụng từ cảm ơn ở tiếng Việt được tác giả nêu ra như thế nào?
Trong giai đoạn 1930 - 1945, do ảnh hưởng của lễ giáo phong kiến và trật tự đẳng cấp, các từ Hán-Việt như bái tạ, cảm tạ, đa tạ, đội ơn, tạ ơn, giã ơn có tần suất sử dụng cao hơn từ "cảm ơn". Giai đoạn 1954 - 1975, các hình thức này giảm rõ rệt. Từ sau năm 1975 đến nay, từ "cảm ơn" chiếm ưu thế tuyệt đối trong giao tiếp đời thường, các từ Hán-Việt cổ hầu như chỉ còn xuất hiện trong ngữ cảnh tâm linh, tôn giáo.

4. Khóa luận chỉ ra sự khác biệt gì về hình tượng cảm xúc và cấu trúc ngữ pháp giữa hai ngôn ngữ?
Về mặt hình tượng, người bản ngữ tiếng Anh mượn hình ảnh "heart" (trái tim) để biểu thị sự chân thành, trong khi người Việt mượn hình ảnh "lòng", "tấm lòng". Về mặt ngữ pháp, động từ "thank" trong tiếng Anh bắt buộc phải có tân ngữ đi kèm phía sau, trong khi cấu trúc tiếng Việt cho phép lược bỏ linh hoạt cả chủ ngữ và tân ngữ tùy thuộc vào quan hệ vị thế xã hội và ngữ cảnh thân mật.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Ngọc Mỹ đã cung cấp một nghiên cứu đối chiếu có hệ thống về hành vi ngôn ngữ cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt dưới góc độ ngữ dụng học và giao tiếp liên văn hóa. Thông qua việc phân tích ngữ liệu văn học và điện ảnh, tác giả đã làm sáng tỏ những nét tương đồng về chức năng duy trì quan hệ xã hội cũng như những khác biệt sâu sắc về lịch sử từ vựng, cấu trúc ngữ pháp và hình tượng văn hóa. Công trình là tài liệu tham khảo thiết thực cho sinh viên ngôn ngữ và người học tiếng Anh trong việc nâng cao năng lực giao tiếp và nhận thức đa văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ------------------------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: NGÔN NGỮ ANH- ANH Sinh viên : Nguyễn Ngọc Mỹ Giảng viên hướng dẫn : Th.S Nguyễn Thị Quỳnh Hoa HẢI PHÒNG – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ----------------------------------- A STUDY ON DIFFERENCES AND SIMILARITIES OF SAYING THANK YOU IN ENGLISH AND VIETNAMESE KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY NGÀNH: NGÔN NGỮ ANH- ANH Sinh viên : Nguyễn Ngọc Mỹ Giảng viên hướng dẫn : Th.S Nguyễn Thị Quỳnh Hoa HẢI PHÒNG– 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ------------------------------------- NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Sinh viên: Nguyễn Ngọc Mỹ Mã SV: 1712402003 Lớp: NA2101A Ngành: Ngôn ngữ Anh- Anh Tên đề tài: A Study on differences and similarities of saying thank you in English and Vietnamese NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI 1. Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt nghiệp ( về lý luận, thực tiễn, các số liệu cần tính toán và các bản vẽ). Các số liệu cần thiết để thiết kế, tính toán. Địa điểm thực tập tốt nghiệp.

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Họ và tên: Nguyễn Thị Quỳnh Hoa Học hàm, học vị: Thạc sĩ Cơ quan công tác: Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng Nội dung hướng dẫn: A Study on differences and similarities of saying thank you in English and Vietnamese Đề tài tốt nghiệp được giao ngày tháng năm 2021 Yêu cầu phải hoàn thành xong trước ngày 31 tháng 12 năm 2021 Đã nhận nhiệm vụ ĐTTN Đã giao nhiệm vụ ĐTTN Sinh viên Người hướng dẫn Nguyễn Ngọc Mỹ Th.S Nguyễn Thị Quỳnh Hoa Hải Phòng, ngày .năm 2021 TRƯỞNG KHOA CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN TỐT NGHIỆP Họ và tên giảng viên:. Họ và tên sinh viên:. Nội dung hướng dẫn:. Tinh thần thái độ của sinh viên trong quá trình làm đề tài tốt nghiệp.

Đánh giá chất lượng của đồ án/khóa luận (so với nội dung yêu cầu đã đề ra trong nhiệm vụ Đ.N trên các mặt lý luận, thực tiễn, tính toán số liệu…). Ý kiến của giảng viên hướng dẫn tốt nghiệp Được bảo vệ Không được bảo vệ Điểm hướng dẫn Hải Phòng, ngày … tháng … năm. Giảng viên hướng dẫn (Ký và ghi rõ họ tên) QC20-B18 Th. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN CHẤM PHẢN BIỆN Họ và tên giảng viên:.

Họ và tên sinh viên:. Đề tài tốt nghiệp:. Phần nhận xét của giáo viên chấm phản biện. Những mặt còn hạn chế.

Ý kiến của giảng viênchấm phản biện Được bảo vệ Không được bảo vệ Điểm phản biện Hải Phòng, ngày … tháng … năm. Giảng viên chấm phản biện (Ký và ghi rõ họ tên) QC20-B19 DECLARARATION I certify that the work “A study on differences and similarities of saying sorry in English and Vietnamese” presented in this study report has been performed and interpreted solely by myself. I confirm that this word is submitted in partial fulfillment of the requirement of the graduate thesis and has not been submitted elsewhere in any other form. Nguyen Ngoc My ABSTRACT This paper investigates how similarly and differently native speakers of English and Vietnamese use thanks in terms of cross-cultural.

In the ritual protocol, thanking and thanking response is a universal protocol, according to which, as a linguistic act, the thanking behavior studied in linguistics, is the act of giving thanks. vi can perform the politeness of each person in communication when the person who says thank you wants to appear to acknowledge the other person's good level.