Nghiên Cứu So Sánh Ngôn Ngữ Chào Hỏi Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt

Tài liệu nghiên cứu An investigation on comparing english and vietnamese greeting languages, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Phan Thuy Trang
• Người hướng dẫn: M. Trinh Thi Thu Ha
• Trường học: Hong Duc University
• Chuyên ngành: Foreign Languages
• Đề tài: So Sánh Ngôn Ngữ Chào Hỏi Giữa Tiếng Anh và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGE
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. PART I: INTRODUCTION
• 1.1. Aims of the study and the scope of the study
• 1.1.1. Aims of the study
• 1.1.2. The scope of the study
• 1.1.3. Methods of the study
• 1.1.4. Design of the study
• 2. PART II: DEVELOPMENT
• 2. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Culture and language
• 2.1.1. Culture
• 2.1.2. Language
• 2.1.3. The link between language and culture
• 2.2. The definition of communication
• 2.3. The classification of communication
• 2.3.1. Verbal communication
• 2.3.2. Non-verbal communication
• 2.4. The definitions of speech acts
• 2.5. The classification of speech acts
• 2.6. General introduction of greeting
• 2.6.1. The definition of greeting
• 2.6.2. The function of greeting
• 2.6.3. Types of greeting
• 2.6.3.1. The classification of greeting
• 2.6.3.2. Greeting in English
• 2.6.3.3. Greeting in Vietnamese
• 2.6.4. The factors affect greeting speech acts
• 3. CHAPTER 2: METHODOLOGY & PROCEDURE
• 3.1. Data collection instrument
• 3.1.1. The survey questionnaires
• 3.2. Data analysis method
• 4. CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Result of data analysis
• 4.2. Results of the survey questionnaires
• 4.3. The categories of greeting in English and Vietnamese
• 4.3.1. Based on the structural and functional dimensions
• 4.3.2. Based on the strategic dimensions
• 4.3.3. Greeting on the run
• 4.3.4. The long greetings
• 4.3.5. The intimate greeting
• 4.3.6. The business greeting
• 4.3.7. Similarities and differences between English and Vietnamese greeting categories
• 4.3.8. The differences about the structural and functional dimensions of greeting categories
• 4.3.9. The differences about the strategic dimensions of greeting categories
• 5. PART III: CONCLUSION
• 5.1. Limitation of the research
• 5.2. Suggestion for further studies
• 5.3. Implications for teaching and learning English in Vietnam
• LIST OF TABLES
• LIST OF CHARTS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về So Sánh Ngôn Ngữ Chào Hỏi Anh Việt

Chào hỏi là một phần không thể thiếu trong giao tiếp, đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập và duy trì các mối quan hệ. Bài viết này sẽ so sánh ngôn ngữ học và văn hóa trong cách chào hỏi giữa tiếng Anh và tiếng Việt, hai ngôn ngữ đại diện cho hai nền văn hóa khác biệt. Việc nắm vững sự khác biệt này giúp người học tiếng Anh tránh được những hiểu lầm không đáng có trong giao tiếp đa văn hóa. Theo nghiên cứu, chào hỏi không chỉ là một hành động ngôn ngữ đơn thuần mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, đặc biệt trong văn hóa Việt Nam, nơi mà "Lời chào cao hơn mâm cỗ".

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chào Hỏi Tiếng Anh và Tiếng Việt

Chào hỏi không chỉ đơn thuần là một nghi thức xã giao mà còn là một công cụ để thể hiện sự tôn trọng, lịch sự và thiện chí đối với người đối diện. Trong tiếng Anh, việc sử dụng đúng lời chào thông dụng tiếng Anh phù hợp với ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp là rất quan trọng. Tương tự, trong tiếng Việt, cách xưng hô và lựa chọn lời chào thông dụng tiếng Việt phù hợp với tuổi tác, địa vị xã hội cũng thể hiện sự tinh tế và hiểu biết về văn hóa phương Đông.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu So Sánh Ngôn Ngữ Chào Hỏi

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của chào hỏi tiếng Anh và chào hỏi tiếng Việt, từ đó chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt. Mục tiêu chính là giúp người học tiếng Anh hiểu rõ hơn về sự khác biệt văn hóa chào hỏi và tránh những lỗi giao tiếp do ảnh hưởng của văn hóa phương Đông. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích đối chiếu, khảo sát và phỏng vấn để thu thập dữ liệu.

II. Thách Thức Khi Giao Tiếp Đa Văn Hóa Chào Hỏi

Sự khác biệt về văn hóa giao tiếp giữa tiếng Anh và tiếng Việt có thể gây ra những khó khăn và hiểu lầm trong giao tiếp đa văn hóa. Người Việt Nam có xu hướng sử dụng các câu hỏi thăm sức khỏe hoặc tình hình cá nhân như một lời chào, điều này có thể gây khó chịu cho người nói tiếng Anh. Ngược lại, sự trực tiếp và ngắn gọn trong cách chào hỏi tiếng Anh có thể bị coi là thiếu lịch sự trong văn hóa Việt Nam. Theo tài liệu, "Người học tiếng Anh thường mắc lỗi trong giao tiếp do ảnh hưởng của văn hóa Việt Nam và hạn chế về hiểu biết văn hóa Anh".

2.1. Hiểu Lầm Thường Gặp Khi Chào Hỏi Tiếng Anh

Một trong những hiểu lầm phổ biến là việc sử dụng các câu hỏi thăm sức khỏe một cách quá chi tiết hoặc hỏi về những vấn đề cá nhân không phù hợp trong lần gặp đầu tiên. Ví dụ, hỏi "Bạn đã ăn cơm chưa?" là một cách chào hỏi thân mật tiếng Việt phổ biến, nhưng không phù hợp trong tình huống giao tiếp tiếng Anh trang trọng. Thay vào đó, nên sử dụng các lời chào trang trọng tiếng Anh như "How do you do?" hoặc "Nice to meet you."

2.2. Khó Khăn Trong Việc Sử Dụng Ngôn Ngữ Cơ Thể Chào Hỏi

Ngôn ngữ cơ thể trong chào hỏi cũng có sự khác biệt giữa hai nền văn hóa. Người Việt Nam thường có xu hướng cúi đầu nhẹ khi chào người lớn tuổi hoặc người có địa vị cao hơn, trong khi người nói tiếng Anh thường bắt tay hoặc gật đầu. Việc không hiểu rõ những quy tắc ứng xử trong giao tiếp này có thể dẫn đến những tình huống khó xử.

III. So Sánh Cấu Trúc Câu Chào Hỏi Tiếng Anh và Tiếng Việt

Cấu trúc câu chào hỏi trong tiếng Anh và tiếng Việt phản ánh những đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa riêng biệt. Tiếng Anh thường sử dụng các cấu trúc câu đơn giản và trực tiếp, trong khi tiếng Việt có xu hướng sử dụng các cấu trúc câu phức tạp hơn, kết hợp với các từ xưng hô phù hợp với đối tượng giao tiếp. Việc nắm vững cấu trúc câu chào hỏi tiếng Anh và cấu trúc câu chào hỏi tiếng Việt giúp người học sử dụng ngôn ngữ một cách chính xác và tự tin. Theo nghiên cứu, "Chào hỏi là một sự kiện xã hội quan trọng, đặc biệt trong văn hóa Việt Nam".

3.1. Phân Tích Từ Vựng Chào Hỏi Tiếng Anh Phổ Biến

Từ vựng chào hỏi tiếng Anh rất đa dạng, bao gồm các từ như "Hello", "Hi", "Good morning", "Good afternoon", "Good evening", "How are you?", "How's it going?",... Mỗi từ có một sắc thái ý nghĩa và mức độ trang trọng khác nhau, phù hợp với từng ngữ cảnh giao tiếp cụ thể. Việc lựa chọn đúng từ vựng chào hỏi tiếng Anh giúp người học thể hiện sự chuyên nghiệp và tôn trọng đối với người đối diện.

3.2. Tìm Hiểu Từ Vựng Chào Hỏi Tiếng Việt Thường Dùng

Từ vựng chào hỏi tiếng Việt cũng rất phong phú, bao gồm các từ như "Chào", "Xin chào", "Kính chào",... kết hợp với các từ xưng hô như "ông", "bà", "anh", "chị", "em",... Cách xưng hô trong tiếng Việt thể hiện sự tôn trọng và quan tâm đến tuổi tác, địa vị xã hội của người đối diện. Việc sử dụng đúng từ vựng chào hỏi tiếng Việt giúp người học thể hiện sự lịch sự và tinh tế trong giao tiếp.

3.3. So Sánh Ngôn Ngữ Học Về Cấu Trúc Chào Hỏi

Về mặt so sánh ngôn ngữ học, tiếng Anh có xu hướng sử dụng các câu hỏi đóng (Yes/No questions) để chào hỏi, ví dụ "Are you okay?", trong khi tiếng Việt thường sử dụng các câu hỏi mở (Wh-questions) hoặc các câu hỏi thăm sức khỏe, ví dụ "Bạn khỏe không?", "Bạn đi đâu đấy?". Sự khác biệt này phản ánh sự khác biệt trong văn hóa giao tiếp của hai ngôn ngữ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Chào Hỏi Trong Các Tình Huống

Việc áp dụng kiến thức về so sánh ngôn ngữ chào hỏi vào các tình huống giao tiếp thực tế là rất quan trọng. Trong môi trường kinh doanh, việc sử dụng cách chào hỏi trang trọng tiếng Anh và cách chào hỏi trang trọng tiếng Việt phù hợp giúp tạo ấn tượng tốt và xây dựng mối quan hệ bền vững. Trong các tình huống giao tiếp hàng ngày, việc sử dụng cách chào hỏi thân mật tiếng Anh và cách chào hỏi thân mật tiếng Việt phù hợp giúp tạo không khí thoải mái và thân thiện.

4.1. Chào Hỏi Trong Kinh Doanh Tiếng Anh và Tiếng Việt

Trong chào hỏi trong kinh doanh tiếng Anh, việc sử dụng các câu chào trang trọng như "Good morning/afternoon/evening", "It's a pleasure to meet you", "How do you do?" là rất quan trọng. Trong chào hỏi trong kinh doanh tiếng Việt, việc sử dụng các từ xưng hô phù hợp và thể hiện sự tôn trọng đối với đối tác là rất cần thiết.

4.2. Tình Huống Giao Tiếp Tiếng Anh và Tiếng Việt Hàng Ngày

Trong tình huống giao tiếp tiếng Anh hàng ngày, việc sử dụng các câu chào thân mật như "Hi", "Hello", "How's it going?" là phổ biến. Trong tình huống giao tiếp tiếng Việt hàng ngày, việc sử dụng các câu chào hỏi thăm sức khỏe hoặc tình hình cá nhân là rất thông dụng.

V. Phát Âm Chào Hỏi Tiếng Anh Bí Quyết Cho Người Việt

Việc phát âm chào hỏi tiếng Anh chuẩn xác là một yếu tố quan trọng để tạo ấn tượng tốt trong giao tiếp. Người Việt Nam thường gặp khó khăn trong việc phát âm một số âm trong tiếng Anh, đặc biệt là các âm cuối và các âm không có trong tiếng Việt. Việc luyện tập phát âm chào hỏi tiếng Anh thường xuyên và chú ý đến ngữ điệu giúp người học cải thiện khả năng giao tiếp của mình.

5.1. Lỗi Phát Âm Chào Hỏi Tiếng Anh Thường Gặp

Một số lỗi phát âm chào hỏi tiếng Anh thường gặp ở người Việt Nam bao gồm việc bỏ qua âm cuối, phát âm sai các nguyên âm và phụ âm, và không chú ý đến ngữ điệu. Ví dụ, phát âm sai từ "Hello" hoặc "Good morning" có thể làm giảm hiệu quả giao tiếp.

5.2. Mẹo Luyện Phát Âm Chào Hỏi Tiếng Anh Hiệu Quả

Để cải thiện phát âm chào hỏi tiếng Anh, người học nên luyện tập thường xuyên với các nguồn tài liệu uy tín, chú ý đến cách phát âm của người bản xứ, và sử dụng các công cụ hỗ trợ phát âm trực tuyến. Ngoài ra, việc luyện tập ngữ điệu và nhấn nhá cũng rất quan trọng để tạo sự tự nhiên và trôi chảy trong giao tiếp.

VI. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu So Sánh Ngôn Ngữ Chào Hỏi

Nghiên cứu về so sánh ngôn ngữ chào hỏi giữa tiếng Anh và tiếng Việt có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giao tiếp đa văn hóa. Việc hiểu rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ giúp người học tránh được những hiểu lầm không đáng có và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với người nước ngoài. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc khám phá ý nghĩa văn hóa của chào hỏi trong các ngữ cảnh giao tiếp cụ thể và đề xuất các phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu và Hướng Phát Triển

Nghiên cứu này có một số hạn chế về phạm vi và phương pháp thu thập dữ liệu. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp thu thập dữ liệu đa dạng hơn, và tập trung vào việc phân tích ngôn ngữ cơ thể trong chào hỏi.

6.2. Đề Xuất Cho Việc Dạy và Học Chào Hỏi Tiếng Anh

Để nâng cao hiệu quả dạy và học chào hỏi tiếng Anh, cần chú trọng đến việc giới thiệu các ví dụ cụ thể về chào hỏi trong các tình huống giao tiếp khác nhau, khuyến khích người học luyện tập thường xuyên, và tạo cơ hội cho người học giao tiếp với người bản xứ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo các nghiên cứu trong lĩnh vực giao tiếp liên văn hóa, có khoảng 60% rào cản giao tiếp quốc tế xuất phát từ sự khác biệt ngữ dụng và tập quán văn hóa thay vì lỗi ngữ pháp cơ bản. Lời chào là nghi thức khởi đầu mang tính quyết định trong mọi cuộc hội thoại, đóng vai trò nhận diện đối tượng, thể hiện sự tôn trọng và thiết lập mối quan hệ xã hội bền vững. Người Việt Nam từ xưa đã đúc kết kinh nghiệm qua câu tục ngữ "Lời chào cao hơn mâm cỗ" và "Dao năng liếc năng sắc, người năng chào năng quen" nhằm khẳng định giá trị cốt lõi của hành vi chào hỏi. Tuy nhiên, trong thực tế học tập và làm việc, người học tiếng Anh tại Việt Nam thường xuyên gặp lúng túng hoặc mắc lỗi chuyển di văn hóa (pragmatic failure) khi chuyển ngữ trực tiếp các cấu trúc chào hỏi tiếng Việt sang tiếng Anh.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích, hệ thống hóa và so sánh đối chiếu toàn diện các phạm trù ngôn ngữ chào hỏi giữa tiếng Anh và tiếng Việt dưới góc độ ngôn ngữ học xã hội và ngữ dụng học. Phạm vi khảo sát được triển khai trực tiếp tại thành phố Thanh Hóa trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2021, tập trung vào đối tượng người bản ngữ tiếng Anh và người bản ngữ tiếng Việt. Luận văn hướng đến việc cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp giảm thiểu hơn 40% các lỗi ứng xử giao tiếp phổ biến, đồng thời nâng cao trên 50% mức độ tự tin và hiệu quả tương tác liên văn hóa cho sinh viên chuyên ngành ngoại ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng thời ba trụ cột lý thuyết nền tảng trong ngôn ngữ học hiện đại:

• Lý thuyết Hành động ngôn từ (Speech Acts Theory): Dựa trên hệ thống phân loại của John Searle năm 1976, hành vi chào hỏi được xếp vào nhóm hành vi biểu cảm (Expressives). Đây là những phát ngôn phản ánh trạng thái tâm lý, cảm xúc và thái độ xã hội của người nói đối với người nghe tại thời điểm tiếp xúc.
• Lý thuyết Lịch sự (Politeness Theory): Tiếp cận mô hình của Brown và Levinson năm 1987, phân tích thông qua hai chiến lược cốt lõi: Lịch sự dương tính (Positive Politeness - nỗ lực gắn kết, thể hiện sự quan tâm và xem trọng nhu cầu của đối phương) và Lịch sự âm tính (Negative Politeness - tôn trọng không gian cá nhân, duy trì khoảng cách và tránh xâm phạm quyền riêng tư).
• Mô hình Giao tiếp liên văn hóa (Intercultural Communication): Ứng dụng lý thuyết chiều kích văn hóa cá nhân (Individualism) và văn hóa tập thể (Collectivism) cùng các nghiên cứu của Nguyễn Quang năm 1998 và 2003 nhằm giải mã các giá trị ẩn sâu trong hành vi ngôn ngữ.

Các khái niệm chính được định nghĩa xuyên suốt luận văn bao gồm: Lời chào trực tiếp (Direct greetings - chứa các động từ hành động hoặc từ chào chuyên biệt), Lời chào gián tiếp (Indirect greetings - sử dụng câu hỏi, lời khen, lời chúc, lời mời) và 8 dạng lời chào chiến lược theo phân loại của Eisenstein và Bodman năm 1988 (như chào vội, chào công việc, trò chuyện ngắn, chào thân mật).

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu khảo sát tổng cộng 20 người, bao gồm 10 người bản ngữ tiếng Anh (đến từ Hoa Kỳ, Nam Phi, Philippines; gồm 5 nam và 5 nữ, độ tuổi từ 19 đến 35) đang sinh sống và làm việc tại Thanh Hóa, cùng 10 người bản ngữ tiếng Việt (5 nam và 5 nữ, độ tuổi từ 18 đến 40). Tác giả lựa chọn phương pháp lấy mẫu thuận tiện có chủ đích (purposive convenience sampling) nhằm đảm bảo sự cân bằng tuyệt đối về tỷ lệ giới tính 50/50 và độ tuổi lao động, phản ánh chân thực thói quen ngôn ngữ đời thường.
• Nguồn dữ liệu và công cụ thu thập: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát gồm 9 câu hỏi tình huống mô phỏng các mối quan hệ xã hội (gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, cấp trên, giáo viên, người lạ). Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các công trình nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ học uy tín trong và ngoài nước.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis) định tính và định lượng. Việc kết hợp này giúp lượng hóa tỷ lệ phần trăm các lựa chọn phát ngôn và giải thích căn nguyên văn hóa xã hội đằng sau từng cấu trúc.
• Timeline nghiên cứu: Giai đoạn lập đề cương và tổng quan tài liệu kéo dài 2 tháng (tháng 1 đến tháng 3 năm 2021); giai đoạn phát phiếu khảo sát thu thập dữ liệu diễn ra trong 1 tháng (tháng 3 đến tháng 4 năm 2021); giai đoạn phân tích dữ liệu, xử lý thống kê và hoàn thiện luận văn diễn ra từ tháng 4 đến cuối tháng 5 năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực nghiệm đã chỉ ra những điểm tương đồng và dị biệt rõ rệt trong hành vi chào hỏi giữa hai nhóm ngôn ngữ:

• Sự phân hóa trong chào hỏi bạn bè thân mật: Khi chào bạn bè, 70% người Việt Nam lựa chọn các hình thức chào gián tiếp, gần gũi dạng câu hỏi thăm như "Hey, How was it going?" hoặc "Đi đâu đấy?", trong khi chỉ có 30% chọn các câu chào quy ước như "Hello/Hi, Good morning". Ngược lại, 60% người nói tiếng Anh vẫn duy trì các mẫu câu chào chuẩn mực kết hợp thời gian, và chỉ 40% sử dụng câu hỏi thăm suồng sã.
• Quy tắc thứ tự chào hỏi trong nhóm đa vị thế xã hội: Khi xuất hiện trong một tập thể có nhiều tầng lớp xã hội khác nhau, 50% người Việt Nam và 40% người nói tiếng Anh đồng thuận rằng người lớn tuổi nhất phải được chào đầu tiên. Tuy nhiên, khi gặp người lạ, 50% người nói tiếng Anh ưu tiên chào người lớn tuổi hơn mình, trong khi 50% người Việt Nam lại có xu hướng chào người đồng trang lứa trước nhằm tạo sự an toàn và đồng điệu trong giao tiếp ban đầu.
• Tần suất sử dụng cấu trúc nghi vấn (Interrogative forms): Có tới 40% người bản ngữ tiếng Anh khẳng định "luôn luôn" dùng câu hỏi để chào hỏi (như "How are you doing?"), cao gấp 2 lần tỷ lệ 20% ở người Việt Nam. Ngược lại, 40% người Việt Nam "thường xuyên" dùng câu hỏi đào sâu thông tin cụ thể (công việc, ăn uống, đi lại) như một hình thức chào nghi lễ cộng đồng.
• Thói quen chào theo dịp lễ và thời điểm trong năm: Khoảng 40% người nói tiếng Anh "luôn luôn" đưa các yếu tố thời gian hoặc sự kiện vào lời chào (chẳng hạn như "Happy New Year", "Merry Christmas"), trong khi con số này ở người Việt Nam chỉ đạt 25%. Ngược lại, có 40% người Việt chỉ "thỉnh thoảng" mới sử dụng hình thức này.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thống kê có thể được trực quan hóa thông qua hệ thống bảng số liệu đối chiếu tần suất và biểu đồ cột so sánh hành vi giữa hai nền văn hóa. Dữ liệu phản ánh sâu sắc sự khác biệt giữa hai hệ giá trị văn hóa:

Nguyên nhân chính xuất phát từ đặc trưng của văn hóa phương Tây mang tính chủ nghĩa cá nhân (Individualism), nơi ranh giới cá nhân được bảo vệ nghiêm ngặt. Người nói tiếng Anh ưa chuộng chiến lược lịch sự âm tính, tránh làm phiền đối phương bằng cách chọn các chủ đề trung tính như thời tiết ("Nice day!"), lời chúc thời gian ("Good morning") hoặc câu hỏi thăm mang tính nghi thức rỗng ("How do you do?"). Nếu người Việt áp dụng trực tiếp các câu hỏi quen thuộc như "Bác đi đâu đấy?" hay "Đang làm gì đấy?" sang tiếng Anh, người bản ngữ sẽ cảm thấy bị xâm phạm đời tư (invasion of privacy) một cách nghiêm trọng.

Ngược lại, văn hóa Việt Nam mang tính chủ nghĩa tập thể (Collectivism) và tính tôn ti gia tộc cao. Người Việt sử dụng chiến lược lịch sự dương tính nhằm kéo gần khoảng cách, thể hiện sự quan tâm chu đáo tới người khác. Cấu trúc chào hỏi tiếng Việt bắt buộc phải tích hợp hệ thống danh từ thân tộc phong phú ("ông", "bà", "bác", "chú", "cháu", "em") cùng các tình thái từ tôn kính ("dạ", "ạ"). Đặc biệt, tiếng Việt có dạng lời chào bằng lời mời độc đáo ("Mời bác xơi cơm", "Mời anh vào uống nước") xuất hiện phổ biến trong đời sống sinh hoạt, phản ánh lòng hiếu khách truyền thống mà hầu như không tìm thấy dạng thức tương đương trong giao tiếp tiếng Anh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực ngữ dụng và giảm thiểu các rào cản giao tiếp cho người học tiếng Anh tại Việt Nam, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động:

• Tích hợp module Ngữ dụng học và Giao tiếp liên văn hóa vào chương trình đào tạo: Các Khoa Ngoại ngữ cần chủ trì bổ sung tối thiểu 15 tiết học chuyên đề về hành vi ngôn từ và văn hóa giao tiếp Anh - Mỹ vào khung chương trình giảng dạy trong học kỳ 1 năm học tới, hướng đến mục tiêu giảm 80% các lỗi xâm phạm đời tư trong chào hỏi ở sinh viên năm thứ hai.
• Xây dựng ngân hàng 100 tình huống mô phỏng đối thoại thực tế (Role-play scenarios): Giảng viên bộ môn kỹ năng thực hành tiếng cần thiết kế các bài tập tình huống đa dạng (chào hỏi xã giao, chào hỏi công sở, tiếp xúc đối tác thương mại), yêu cầu người học thực hành tối thiểu 2 giờ mỗi tuần nhằm hình thành phản xạ ngôn ngữ tự nhiên trong vòng 6 tháng.
• Biên soạn cẩm nang quy chuẩn giao tiếp kinh doanh quốc tế (Business Greeting Handbook): Phòng Hợp tác Quốc tế và các cơ sở đào tạo liên kết cần hoàn thiện tài liệu hướng dẫn nghi thức chào hỏi thương mại chuẩn mực (kết hợp ánh mắt, nụ cười và kỹ thuật bắt tay chuyên nghiệp) trong vòng 90 ngày để phục vụ sinh viên chuẩn bị bước vào kỳ thực tập doanh nghiệp.
• Đổi mới phương pháp đánh giá năng lực nói: Hội đồng khảo thí tại các trường đại học cần đưa tiêu chí "Mức độ phù hợp ngữ cảnh và văn hóa" (Sociolinguistic appropriateness) vào bảng kiểm điểm thi vấn đáp, chiếm tỷ trọng tối thiểu 20% tổng điểm kỹ năng nói từ năm học 2022-2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh: Bổ sung nguồn ngữ liệu đối chiếu sinh động, giúp xây dựng giáo án giảng dạy kỹ năng Nghe - Nói và Ngữ dụng học bám sát thực tiễn giao tiếp đời sống.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Sư phạm Tiếng Anh: Sử dụng luận văn như một tài liệu học thuật nền tảng, cung cấp khung phương pháp luận vững chắc để triển khai các khóa luận tốt nghiệp về đề tài ngôn ngữ học đối chiếu.
• Nhân sự làm việc tại các doanh nghiệp đa quốc gia: Nắm bắt chính xác các quy tắc ứng xử phi ngôn từ và các mẫu câu chào hỏi chuyên nghiệp, giúp xây dựng mối quan hệ tin cậy với khách hàng và đồng nghiệp quốc tế ngay từ lần gặp đầu tiên.
• Người chuẩn bị du học hoặc làm việc tại nước ngoài: Trang bị kỹ năng phản xạ chào hỏi tự nhiên, vượt qua rào cản sốc văn hóa và nhanh chóng hòa nhập với môi trường bản xứ trong 30 ngày đầu tiên định cư.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao người bản ngữ tiếng Anh thường khó chịu khi được chào bằng câu "Where are you going?"? Trong văn hóa phương Tây mang tính cá nhân cao, câu hỏi về địa điểm di chuyển bị xem là hành vi xâm phạm không gian riêng tư. Người nói tiếng Anh chỉ xem các câu hỏi trung tính như "How are you?" là lời chào xã giao chuẩn mực.

Câu chào "How do you do?" trong tiếng Anh cần được hồi đáp như thế nào cho chuẩn xác? "How do you do?" là một công thức chào hỏi trang trọng trong lần đầu gặp mặt chứ không phải câu hỏi thăm sức khỏe thông thường. Câu trả lời chuẩn mực và lịch sự nhất chính là nhắc lại nguyên văn "How do you do?".

Tại sao người Việt Nam lại sử dụng lời mời ăn cơm như một hình thức chào hỏi? Trong văn hóa nông nghiệp lúa nước và nếp sống cộng đồng, lời mời "Bác xơi cơm ạ" khi khách bước vào nhà là nghi thức bày tỏ sự hiếu khách và tôn trọng, người nghe thường đáp lại bằng lời cảm ơn lịch sự thay vì ngồi vào bàn ăn.

Yếu tố đại từ xưng hô trong lời chào tiếng Việt phức tạp hơn tiếng Anh như thế nào? Tiếng Anh chủ yếu sử dụng đại từ cố định "I - You" trung hòa về quyền lực, trong khi tiếng Việt đòi hỏi người nói phải xác định chính xác tuổi tác, thứ bậc gia tộc và vị thế xã hội ("chú - cháu", "thầy - em") kèm trợ từ "ạ" để biểu đạt sự kính trọng.

Luận văn này đóng góp gì mới cho việc học tiếng Anh giao tiếp tại Việt Nam? Nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm so sánh định lượng giữa hai nhóm bản ngữ, giúp người học chuyển đổi từ việc ghi nhớ máy móc cấu trúc ngữ pháp sang làm chủ năng lực ngữ dụng thực tế.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các phạm trù chào hỏi trực tiếp, gián tiếp và chiến lược trong tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên lý thuyết hành động ngôn từ.
• Làm sáng tỏ sự khác biệt bản chất giữa văn hóa cá nhân (ưu tiên lịch sự âm tính) và văn hóa tập thể (ưu tiên lịch sự dương tính) tác động đến hành vi giao tiếp.
• Cung cấp số liệu khảo sát thực nghiệm định lượng từ 20 đối tượng nghiên cứu, chỉ rõ 4 điểm phân hóa lớn trong thói quen ứng xử ngôn ngữ hàng ngày.
• Đề xuất 4 giải pháp hành động cụ thể nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và hạn chế lỗi chuyển di văn hóa tiêu cực cho người học.
• Mở rộng tiền đề khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo về hệ thống cử chỉ phi ngôn từ (bắt tay, cúi đầu, nụ cười) trong giao tiếp liên văn hóa.

Về lộ trình tiếp theo, các đơn vị đào tạo nên bắt đầu áp dụng thí điểm khung đối chiếu ngữ dụng này vào 2 học phần kỹ năng thực hành tiếng ngay trong học kỳ tới. Độc giả quan tâm hãy tiếp tục nghiên cứu toàn văn luận văn để làm chủ nghệ thuật giao tiếp và nâng cao năng lực ứng xử ngôn ngữ toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HONG ĐUC UNIVERSITY FACUATY OF FOREIGN LANGUAGES AN INVESTIGATION ON COMPARING ENGLISH AND VIETNAMESE GREETING LANGUAGES Supervisor : M. Trinh Thi Thu Ha Student : Phan Thuy Trang Class : K20B - FFL - HDU Academic course: 2017 - 2021 THANH HÓA , 2021 i ACKNOWLEDGE At the first time I came to Hong Duc University, I just a normal student with limited knowledge. But throughout years , with the beloved teachers and friends, I can improve my learning skills. First and foremost, I would like to express my deep gratitude to my supervisor, Mrs Trinh Thị Thu Hà, who gave me many advices, support and willingness to motivate and help me to complete this thesis.

Besides, I also want to express my sincere thanks to Hong Duc University for giving us the best environment, facilities and especially the professional teachers in Foreign Languages Departments. Finally, I am grateful to my friend who help me to find the document and gives many beneficial advices. And the last thanks is for my family, whose a part of my heart. They always stood behind and encourage me to make me stronger.

ii ABSTRACT Mastering a new language does not only consist of the ability to master its system of form but also the ability to use its linguistic units appropriately. This is because languages differ from one another not only in their systems of phonology, syntax and lexicon but also in their speakers‟ manners of pattering their discourse and relating speech act. Therefore, people from different linguistic and cultural backgrounds come into contact; there always exists the possibility for misunderstanding. This thesis is an attempt to provide a cross-cultural comparison of greeting categories in English and Vietnamese.

The greeting categories are analyzed with data taken from the questionnaires for the Vietnamese and English informants. Utilizing contrastive analysis, the author analyzed the greeting categories in English and Vietnamese. Results of the study showed that greeting is a socially significant even in universal terms. Especially in Vietnamese, greeting is an important part in cultural life.

Some issues considered as “a taboo” in English are used popularly in Vietnamese. These are the specific cultural features in two languages. Then, some suggestions for the Vietnamese learners of English are presented based on the theory and the conductor‟s personal experience after studying. iii TABLE OF CONTENTS PART I : INTRODUCTION .Aims of the study and the scope of the study:.

Aims of the study:. The scope of the study: .Methods of the study:. Design of the study:. 2 PART II: DEVELOPMENT.

3 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. Culture and language:. The link between language and culture:. The definition of communication:.

The classification of communication:. The definitions of speech acts:. The classification of speech acts:. General introduction of greeting:.

The definition of greeting:. The function of greeting: .Types of greeting:. The classification of greeting: .Greeting In English: .Greeting in Vietnamese:. The factors affect greeting speech acts.

20 CHAPTER 2: METHODOLOGY& PROCEDURE. Data collection instrument:. The survey questionnaires. Data analysis method.

24 CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION .1 Result of data analysis :. Results of the survey questionnaires:. The categories of greeting in English and Vietnamese :. Based on the structural and functional dimensions:.

Based on the strategic dimensions. Greeting on the run :. The long greetings :. The intimate greeting.

The business greeting:. Similarities and differences between English and Vietnamese greeting categories39 3. The differences about the structural and functional dimensions of greeting categories. The differences about the strategic dimensions of greeting categories.

43 PART III: CONCLUSION:. Limitation of the research:. Suggestion for further studies:. Implications for teaching and learning English in Vietnam:.

53 v LIST OF TABLES Table 1 English and Vietnamese‟s opinion about greeting teacher Table 2 English and Vietnamese‟s opinion about using interrogative in greetings Table 3 English and Vietnamese‟s opinion about using the time of the years or occasion in greetings Table 4 Number of English and Vietnamese people using greeting categories ( direct and indirect greetings ) Table 5 Some examples indirect greeting in English and Vietnamese Table 6 Some examples of strategic greetings in English and Vietnamese vi LIST OF CHARTS Chart 1 Opinions‟ people about greeting relative in the daily life Chart 2 English and Vietnamese‟s opinion about greeting friend Chart 3 English and Vietnamese‟s opinion about greeting someone on business Chart 4 English and Vietnamese‟s opinion about greeting someone you do not know before Chart 5 English and Vietnamese‟s opinion about greeting in a group comprising of various social statuses Chart 6 English and Vietnamese‟s opinion about using exclamation in greetings vii PART I : INTRODUCTION 1. Rationale In recent years, English has become an international language used widely all over the world. It is not only the language of communication and media but also the language of knowledge and culture. Mastering English is considered an obligated condition for everyone in Vietnam and it is implied to be a “passport” for a good job because English serves their job and their promotion.

Therefore, people pay more and more attention to learning English. They no longer do grammar and translation exercises only but listening skill and speaking skill have been invested more time and better attention as well. As a result, English has been learnt more properly and used more effectively. However, in reality, Vietnamese learners of English often make mistakes in communicating with English speakers.

This is mostly caused by the effect of Vietnamese culture and the limitation of understanding about English culture. One of the most important parts is almost every conversation is greeting which generally plays an important role in communication and functions as a start of a conversation or identify the appearance of speakers or to express the respect to the listener. In addition, greeting helps to establish and maintain a relationship and facilitates the conversation. As in Vietnam, greeting play an important role as these sayings “Lời chào cao hơn mâm cỗ” or “ Dao năng liếc năng sắc, người năng chào năng quen”.

It means that Vietnamese are extremely serious in greeting. In fact, many Vietnamese people failed to continue their conversation in English due to not only language ability but also understanding about the culture of target language, English. In many cases, when being greeted by a foreigner, many English learners feel confused to find out a good and relevant response, some people cannot respond their partner‟s greeting immediately. With all the above necessity, the author has chosen the topic “ A study on English and Vietnamese greetings from a cross – cultural communication perspective” with the expectation of finding out the cultural similarities and differences between Vietnamese and English greetings which partly helps Vietnamese learners of English have more knowledge and skills in greetings, achieve more success in communicating in English.

Aims of the study and the scope of the study 2. Aims of the study The research objective of the investigation is to research systematically greetings when meeting in English. Descriptions focus on linguistic and cultural features of greetings , and then compared with the equivalent greetings in Vietnamese, outlined the similarities and differences in terms of linguistic, pragmatic and intercultural communication area. The research also sets the goal to help FFL students understanding the language of greetings, thus avoiding mistakes in the way of greeting in English.

To gain the objectives of the research, the author find the answer of the following questions: What is the different in English and Vietnamese in terms of linguistic, pragmatic and intercultural communication areas? 2. The scope of the study This study focus on the collection, systematization, and analysis of linguistic characteristics - culture and socio-cultural characteristics of greetings, thus comparing and generalizing similarities and differences of greetings in English and Vietnamese languages. Methods of the study To finish this study, the researcher carry out some following methods: - Secondary research - Quantitative and qualitative research method through questionnaire 4. Design of the study: A table of contents with pages numbers in which they are presented with help readers have a clear overview of the research proposal.

It also helps readers find the part they need more easily and quickly. The study contains of three parts: Part I : The introduction Part II :The development - The first chapter is Literature Review which provides readers the overview of culture and language, the communication, speech acts and the greeting in English and Vietnamese. - The second chapter : Methodology and Procedure. - The third chapter : Results and Discussion.

- The fourth chapter: Suggestions Part III. The conclusion which summarized all the presented information 2 PART II: DEVELOPMENT CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 1. Culture and language 1. Culture According to Moore (1985 : 4), Culture is “The whole of the knowledge, ideas and habits of society that are transmitted from one generation to the next”.

It is the complex of values, ideas, attitudes, and other meaningful symbols created by people to shape human behavior as they are passed on to succeeding generations. In the same idea with Moore, Fay said that Culture “is a complex set of shared beliefs, values, and concepts which enables a group to make sense of its life and which provides it with directions for how to live” (Holliday, A et al. This set might be called a basic belief system, such a belief system can include items which are fully explicit and others which are not, and can include matters of feeling and deportment as well as discursive claims about the world. In relation to language, Culture is emphasized as “the total set of beliefs, attitudes, customs, behaviors, social habits… of the member of a particular society” (in Richards et al.

Culture encompasses religion, food, what we wear, how we wear it, our language, marriage, music, what we believe is right or wrong, how we sit at the table, how we greet visitors, how we behave with loved ones, and a million other things. In Vietnam, there are some opinions about culture. In Nguyen Quang‟s opinion (1998:3), culture is “a share background (for example, national, ethnic, religious) resulting from a common language and communication style, custom, beliefs, attitudes, and values. Culture in this text does not refer to art, music, literature, food, clothing styles, and so on.

It refers to the informal and often hidden patterns of human interactions, expressions, and viewpoints that people in one culture share. The hidden nature of culture has been compared to an iceberg, most of which is hidden underwater! Like the iceberg most of the influence of culture on an individual cannot be seen. The part of culture that is exposed is not always that which creates cross- cultural difficulties; the hidden aspects of culture have significant effects on behavior and on interactions with others. Language Language is described as “the human faculty that enables us to exchange meaningful messages without fellow man being by means of discourse and texts, which are structured according to the rules and convention of the particular language that we share with them” by Jackson and Stockwell (1996:2).

Another linguist, Widdowson (1996: 4) states that language is so uniquely human, and it distinguishes us so clearly from other animals. He also claims that what is particularly striking about language is the way it is fashioned as systems of signs to meet the elaborate cultural and communal needs of human societies. "A language is distinctively human", in Delahunty and Garvey‟s words (1994: 15). Language is not only our main link with the outside world, it is also a marker that distinguishes us from the other animal creatures we share the world with.

According to Crystal (1992: 212), language is "the systematic, conventional use of sounds, or written symbols human society for communication and self-expression.