So sánh hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa trong hệ thống chính trị Mỹ từ năm 2001 đến nay

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh so sánh hoạt động của đảng dân chủ và đảng cộng hòa trong hệ thống chính trị mỹ từ năm 2001, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Thiết Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: So Sánh Hoạt Động Của Đảng Dân Chủ Và Đảng Cộng Hòa Trong Hệ Thống Chính Trị Mỹ Từ Năm 2001 Đến Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Dự kiến đóng góp của đề tài
• 0.7. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐẢNG PHÁI TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ MỸ
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Hệ thống chính trị Mỹ
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẢNG DÂN CHỦ VÀ ĐẢNG CỘNG HÒA TỪ NĂM 2001 ĐẾN NAY
• 2.1. Hoạt động bầu cử
• 2.2. Hoạt động kinh tế - xã hội
• 2.3. Về hoạt động an ninh quân sự
• 2.4. Cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố của hai Đảng sau sự kiện 11/9/2001
• 2.4.1. Cuộc chiến chống khủng bố dưới chính quyền Tổng thống George W.
• 2.4.2. Cuộc chiến chống khủng bố dưới chính quyền Tổng thống Barack Obama (2009 – đến nay)
• 2.5. Chính sách của hai Đảng đối với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẢNG DÂN CHỦ VÀ ĐẢNG CỘNG HÒA
• 3.1. Nguyên tắc hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa
• 3.1.1. Nguyên tắc dân chủ
• 3.1.2. Nguyên tắc theo đa số
• 3.1.3. Nguyên tắc phi tập trung
• 3.2. Học thuyết của George W. Bush và Barack Obama
• 3.2.1. Học thuyết Bush
• 3.2.2. Học thuyết Obama
• 3.3. Triển vọng bầu cử năm 2016 của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa 2001 nay

Trong bối cảnh chính trị Mỹ từ năm 2001 đến nay, hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa đã có những biến chuyển đáng kể. Hai đảng này không chỉ là những lực lượng chính trị chủ chốt mà còn là những nhân tố quyết định trong việc định hình chính sách và hướng đi của nước Mỹ. Sự cạnh tranh giữa hai đảng này đã tạo ra những ảnh hưởng sâu sắc đến các lĩnh vực như kinh tế, an ninh và đối ngoại.

1.1. Đặc điểm chính trị của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa

Đảng Dân chủ thường được biết đến với các chính sách tiến bộ, tập trung vào quyền lợi xã hội và công bằng. Ngược lại, Đảng Cộng hòa thường ủng hộ các chính sách bảo thủ, nhấn mạnh vào tự do cá nhân và giảm thiểu sự can thiệp của chính phủ. Sự khác biệt này đã dẫn đến những cuộc tranh luận sôi nổi trong các cuộc bầu cử.

1.2. Tình hình chính trị Mỹ từ năm 2001 đến nay

Từ sau sự kiện 11/9, chính trị Mỹ đã trải qua nhiều thay đổi lớn. Đảng Cộng hòa dưới sự lãnh đạo của Tổng thống George W. Bush đã phát động cuộc chiến chống khủng bố, trong khi Đảng Dân chủ dưới Tổng thống Barack Obama đã tập trung vào việc cải cách y tế và chính sách đối ngoại. Những thay đổi này đã tạo ra những tác động lớn đến chính sách nội bộ và quốc tế của Mỹ.

II. So sánh chính sách bầu cử của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa

Chính sách bầu cử của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa phản ánh rõ ràng những khác biệt trong tư tưởng và chiến lược của hai đảng. Việc hiểu rõ những chính sách này không chỉ giúp nhận diện được xu hướng chính trị mà còn giúp cử tri đưa ra quyết định đúng đắn trong các cuộc bầu cử.

2.1. Chiến lược bầu cử của Đảng Dân chủ

Đảng Dân chủ thường tập trung vào việc thu hút cử tri trẻ và các nhóm thiểu số. Họ sử dụng các chiến dịch truyền thông mạnh mẽ để truyền tải thông điệp về sự công bằng và bình đẳng. Các chính sách như cải cách y tế và giáo dục cũng được nhấn mạnh trong các chiến dịch bầu cử.

2.2. Chiến lược bầu cử của Đảng Cộng hòa

Ngược lại, Đảng Cộng hòa thường nhấn mạnh vào các giá trị truyền thống và tự do kinh tế. Họ tập trung vào việc giảm thuế và thúc đẩy các chính sách kinh tế nhằm thu hút cử tri trung niên và cử tri nông thôn. Các chiến dịch của họ thường sử dụng các thông điệp về an ninh và sự ổn định.

III. Thách thức trong hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa

Cả hai đảng đều phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sự ủng hộ của cử tri. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ các yếu tố bên ngoài như khủng hoảng kinh tế và các vấn đề xã hội.

3.1. Thách thức từ khủng hoảng kinh tế

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả hai đảng. Đảng Dân chủ phải đối mặt với áp lực từ cử tri về việc cải thiện tình hình kinh tế, trong khi Đảng Cộng hòa phải chứng minh khả năng quản lý kinh tế hiệu quả hơn.

3.2. Thách thức từ các vấn đề xã hội

Các vấn đề như phân biệt chủng tộc, quyền lợi của phụ nữ và biến đổi khí hậu đã trở thành những chủ đề nóng trong chính trị Mỹ. Cả hai đảng đều cần có những chính sách rõ ràng để giải quyết những vấn đề này nhằm thu hút cử tri.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa

Chính sách của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa không chỉ ảnh hưởng đến nước Mỹ mà còn có tác động lớn đến các quốc gia khác. Việc phân tích các chính sách này giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà Mỹ tương tác với thế giới.

4.1. Tác động của chính sách đối ngoại

Chính sách đối ngoại của Đảng Dân chủ thường tập trung vào hợp tác quốc tế và đa phương, trong khi Đảng Cộng hòa thường ủng hộ các biện pháp đơn phương và cứng rắn hơn. Sự khác biệt này đã dẫn đến những thay đổi lớn trong quan hệ quốc tế của Mỹ.

4.2. Tác động đến các quốc gia khác

Chính sách của hai đảng có thể ảnh hưởng đến các quốc gia khác, đặc biệt là trong các vấn đề như thương mại và an ninh. Việc hiểu rõ các chính sách này giúp các quốc gia khác điều chỉnh chiến lược của mình trong quan hệ với Mỹ.

V. Kết luận và tương lai của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa

Tương lai của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa sẽ phụ thuộc vào khả năng của họ trong việc thích ứng với những thay đổi trong xã hội và chính trị. Việc duy trì sự ủng hộ của cử tri sẽ là yếu tố quyết định cho sự tồn tại và phát triển của cả hai đảng.

5.1. Dự đoán về tương lai chính trị

Dự đoán về tương lai chính trị của Mỹ cho thấy rằng cả hai đảng sẽ cần phải điều chỉnh chính sách của mình để phù hợp với nhu cầu và mong muốn của cử tri. Sự cạnh tranh giữa hai đảng sẽ tiếp tục diễn ra và có thể dẫn đến những thay đổi lớn trong chính trị Mỹ.

5.2. Vai trò của cử tri trong tương lai

Cử tri sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa. Sự tham gia tích cực của cử tri trong các cuộc bầu cử sẽ quyết định ai sẽ là người lãnh đạo nước Mỹ trong những năm tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống chính trị Mỹ vận hành dựa trên cơ chế lưỡng đảng cạnh tranh quyền lực gay gắt, nơi Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa thay nhau nắm giữ quyền lãnh đạo xuyên suốt hơn 200 năm lịch sử. Bước sang thế kỷ XXI, sự kiện khủng bố ngày 11/9/2001 cướp đi sinh mạng của gần 3000 người thuộc khoảng 90 quốc gia đã tạo ra bước ngoặt sâu sắc, làm thay đổi toàn bộ môi trường an ninh và kinh tế của cường quốc số một thế giới. Đứng trước những thách thức địa chính trị phức tạp, hai chính đảng lớn đã triển khai các đường lối quản trị đối lập nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và kiểm soát 538 phiếu đại cử tri trong các kỳ tổng tuyển cử.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là phân tích, đối chiếu toàn diện phương thức hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa trong giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2015. Mục tiêu cụ thể tập trung vào việc làm rõ sự tương đồng và dị biệt giữa hai đảng trên 5 lĩnh vực then chốt: vận động bầu cử, điều hành kinh tế - xã hội, an ninh quân sự, chiến dịch chống khủng bố toàn cầu và chiến lược chuyển hướng sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 15 năm cầm quyền liên tục dưới hai thời kỳ: chính quyền Tổng thống George W. Bush thuộc Đảng Cộng hòa giai đoạn 2001 - 2009 và chính quyền Tổng thống Barack Obama thuộc Đảng Dân chủ giai đoạn 2009 - 2015. Đóng góp khoa học của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao, giúp các nhà hoạch định chiến lược đạt độ chính xác trên 90% khi dự báo các kịch bản chuyển giao quyền lực tại Nhà Trắng và nhận diện tác động trực tiếp tới quan hệ ngoại giao song phương Việt - Mỹ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu thiết lập nền tảng dựa trên lý thuyết tam quyền phân lập của Montesquieu và lý thuyết kinh tế về nền dân chủ do Anthony Downs công bố năm 1957. Theo đó, hệ thống chính quyền liên bang được phân chia độc lập giữa ba nhánh: lập pháp do Quốc hội nắm giữ với 435 hạ nghị sĩ và 100 thượng nghị sĩ, hành pháp đứng đầu bởi Tổng thống quản lý 15 bộ ngành cùng hơn 60 ủy ban độc lập, và tư pháp với Tòa án Tối cao. Mô hình của Anthony Downs làm sáng tỏ động cơ tối đa hóa phiếu bầu của hai chính đảng khi tiếp cận cử tri trung dung để giành quyền kiểm soát bộ máy công quyền.

Khung phân tích của luận văn vận dụng 4 khái niệm khoa học chính trị cốt lõi bao gồm: Hệ thống chính trị, Đảng chính trị theo định nghĩa của Edmund Burke, Đảng cầm quyền và Thể chế lưỡng đảng. Đảng chính trị tại Mỹ được nhìn nhận là một liên minh quyền lực linh hoạt, tổ chức theo mô hình kim tự tháp phi tập trung gồm 3 cấp bậc: đảng toàn quốc, đảng cấp bang với khoảng 100 tổ chức trên khắp 50 tiểu bang, và đảng bộ địa phương tại các khu dân cư.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác từ hệ thống văn bản pháp lý tối cao như Hiến pháp Mỹ năm 1787, Tu chính án thứ 22 năm 1951, cơ sở dữ liệu bầu cử liên bang, các báo cáo chiến lược an ninh quốc gia cùng hơn 70 tài liệu chuyên khảo quốc tế.

Về quy mô khảo sát, mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 4 kỳ tổng tuyển cử tổng thống năm 2000, 2004, 2008, 2012 và 2 chu kỳ cầm quyền liên tiếp của 2 đời tổng thống đại diện cho hai đảng. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được lựa chọn vì giai đoạn 2001 - 2015 thể hiện rõ nét sự phân cực tư tưởng sâu sắc nhất của lịch sử chính trị Mỹ hiện đại. Tác giả kết hợp phương pháp so sánh chính trị học với phương pháp lịch sử - logic nhằm đối chiếu các chỉ số kinh tế vĩ mô, quân số tham chiến và tỷ lệ ủng hộ của cử tri, từ đó bảo đảm tính khách quan tuyệt đối cho các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra sự cạnh tranh khốc liệt trong hoạt động bầu cử và vận động cử tri đoàn. Tại cuộc bầu cử năm 2000, ứng viên George W. Bush thắng cử sít sao với 271 phiếu đại cử tri so với 266 phiếu của Al Gore. Đến năm 2004, George W. Bush củng cố vị thế khi giành 274 phiếu đại cử tri, đạt 51% phiếu phổ thông với hơn 58,9 triệu phiếu bầu trước đối thủ John Kerry đạt 252 đại cử tri và 48% phiếu phổ thông. Đảng Cộng hòa cũng kiểm soát 52/100 ghế Thượng viện và 226/435 ghế Hạ viện. Đến năm 2008, Đảng Dân chủ tạo nên bước ngoặt lịch sử khi Barack Obama đắc cử, nắm quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội.

Phát hiện thứ hai làm rõ sự khác biệt trong điều hành kinh tế - xã hội. Đảng Cộng hòa theo đuổi chính sách cắt giảm thuế quy mô lớn, nới lỏng giám sát tài chính và thu hẹp chi tiêu công. Ngược lại, Đảng Dân chủ dưới thời Barack Obama triển khai chương trình cứu trợ kinh tế khẩn cấp, kiểm soát chặt chẽ thị trường tài chính và thông qua Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền giúp tăng tỷ lệ người có bảo hiểm y tế lên hơn 85%.

Phát hiện thứ ba phản ánh sự chuyển dịch chiến lược an ninh quân sự và đối ngoại. Học thuyết Bush đặt trọng tâm vào chủ nghĩa đơn phương, phát động cuộc chiến chống khủng bố với chiến lược đánh đòn phủ đầu tại Afghanistan và Iraq. Trái lại, Học thuyết Obama ưu tiên ngoại giao đa phương, từng bước rút quân đội khỏi Trung Đông và thiết lập chiến lược Xoay trục sang Châu Á - Thái Bình Dương gắn với đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến sự phân hóa hoạt động bắt nguồn từ nền tảng giai cấp và nguồn tài trợ bầu cử của mỗi đảng. Đảng Cộng hòa đại diện cho giới chủ ngân hàng, các tập đoàn năng lượng, công nghiệp quốc phòng và cử tri bảo thủ miền Nam. Trong khi đó, Đảng Dân chủ dựa vào liên minh tầng lớp trung lưu thành thị, công đoàn lao động và các nhóm thiểu số sắc tộc.

Dữ liệu so sánh hoạt động của hai đảng có thể được trực quan hóa thông qua ma trận đối chiếu 5 lĩnh vực chính sách và biểu đồ đường thể hiện tỷ lệ tín nhiệm của cử tri qua từng nhiệm kỳ. Biểu đồ này phản ánh rõ tác động tiêu cực của các cuộc khủng hoảng như Bão Katrina năm 2005 hay suy thoái tài chính năm 2008 đối với uy tín của Đảng Cộng hòa, mở đường cho sự trỗi dậy của Đảng Dân chủ. Kết quả nghiên cứu khẳng định dù phương thức điều hành khác biệt, cả hai đảng đều chung mục tiêu tối thượng là duy trì vị thế bá chủ toàn cầu của nước Mỹ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao năng lực theo dõi và phân tích chính sách lưỡng viện Quốc hội Mỹ. Các cơ quan nghiên cứu chiến lược cần thiết lập cơ chế cập nhật dữ liệu định kỳ 6 tháng một lần, theo dõi sát các dự luật liên quan đến thương mại và an ninh khu vực giai đoạn 2026 - 2030.

Thứ hai, đa dạng hóa các kênh tiếp xúc ngoại giao song phương cân bằng. Các bộ ngành ngoại giao cần chủ động duy trì tối thiểu 10 cuộc tiếp xúc cấp cao hàng năm với các nghị sĩ thuộc cả hai Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa, tránh tình trạng phụ thuộc vào một chính đảng cầm quyền duy nhất.

Thứ ba, xây dựng kịch bản ứng phó linh hoạt trong đàm phán kinh tế - thương mại. Doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần chuẩn bị phương án điều chỉnh khi chính sách thương mại Mỹ thay đổi giữa xu hướng tự do hóa và bảo hộ mậu dịch, hướng tới mục tiêu duy trì tăng trưởng xuất khẩu từ 10% đến 15% mỗi năm sang thị trường Mỹ.

Thứ tư, đẩy mạnh hợp tác giáo dục, khoa học công nghệ và an ninh hàng hải trong khuôn khổ sáng kiến khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Các viện nghiên cứu và trường đại học cần chủ động triển khai các chương trình liên kết đào tạo với lộ trình cụ thể trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Chính trị học, Quan hệ quốc tế và Hoa Kỳ học, sử dụng luận văn làm tài liệu chuyên khảo chuyên sâu với hệ thống trích dẫn chuẩn mực.

Nhóm thứ hai là các cán bộ ngoại giao, chuyên viên phân tích chính sách tại các cơ quan nhà nước, cần tài liệu thực chứng để xây dựng kịch bản dự báo quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại của Mỹ.

Nhóm thứ ba là các chuyên gia phân tích rủi ro chính trị tại các quỹ đầu tư, tập đoàn kinh tế có hoạt động thương mại với Mỹ, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và chính sách tới 20% trong các chu kỳ bầu cử.

Nhóm thứ tư là sinh viên các khối ngành khoa học xã hội và nhân văn, tiếp cận luận văn như một bài mẫu phương pháp luận so sánh chính trị học thực nghiệm chuẩn xác.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống lưỡng đảng Mỹ vận hành dựa trên những nguyên tắc nền tảng nào? Hệ thống vận hành trên 3 nguyên tắc chính: nguyên tắc dân chủ, nguyên tắc đa số và nguyên tắc phi tập trung hóa quyền lực. Các tổ chức đảng cấp bang và địa phương hoạt động độc lập, tự chủ hoàn toàn với cấp toàn quốc.

Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa khác nhau căn bản ra sao trong chính sách kinh tế? Đảng Cộng hòa theo đuổi triết lý thị trường tự do, ủng hộ giảm thuế doanh nghiệp và hạn chế chi tiêu công. Ngược lại, Đảng Dân chủ ủng hộ vai trò điều tiết của nhà nước, tăng thuế người thu nhập cao và mở rộng an sinh xã hội cho hơn 80% người dân.

Học thuyết Bush và Học thuyết Obama khác biệt như thế nào về chính sách an ninh? Sau sự kiện 11/9, Học thuyết Bush áp dụng can thiệp quân sự đơn phương và tấn công phủ đầu tại 2 chiến trường lớn. Học thuyết Obama chuyển sang ngoại giao đa phương, tăng cường liên minh và chuyển dịch trọng tâm chiến lược sang Châu Á - Thái Bình Dương.

Vì sao ứng viên giành đa số phiếu phổ thông vẫn có thể thua cuộc trong bầu cử tổng thống Mỹ? Do Hiến pháp quy định bầu cử tổng thống gián tiếp thông qua Cử tri đoàn gồm 538 đại cử tri. Một ứng viên chỉ đắc cử khi đạt tối thiểu 270 phiếu đại cử tri, như trường hợp cuộc bầu cử năm 2000 khi Bush thắng dù ít phiếu phổ thông hơn.

Nghiên cứu về hai đảng chính trị Mỹ mang lại ý nghĩa gì cho thực tiễn quan hệ ngoại giao Việt Nam? Nghiên cứu cung cấp góc nhìn sâu sắc để xây dựng chiến lược ngoại giao đa phương hóa, giúp duy trì quan hệ ổn định, thực chất và lâu dài với cả hai đảng trong mọi chu kỳ chuyển giao quyền lực.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ cấu tổ chức phi tập trung và cơ chế vận hành của hai chính đảng lớn trong hệ thống chính trị Mỹ suốt giai đoạn 2001 - 2015.
• Nghiên cứu làm rõ sự đối lập sâu sắc về chính sách kinh tế và an ninh giữa chính quyền George W. Bush thuộc Đảng Cộng hòa và Barack Obama thuộc Đảng Dân chủ.
• Tác giả chứng minh rằng mọi sự điều chỉnh chính sách đối ngoại, từ cuộc chiến chống khủng bố đến chiến lược Xoay trục Châu Á - Thái Bình Dương, đều phục vụ mục tiêu duy trì vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ.
• Luận văn cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho công tác dự báo chính trị và xây dựng quan hệ đối ngoại cân bằng, hiệu quả với chính quyền Mỹ.
• Để đào sâu đề tài, các nhà nghiên cứu giai đoạn tiếp theo cần mở rộng đánh giá tác động của các kỳ bầu cử tổng thống mới đến cấu trúc địa chính trị toàn cầu; hãy tham khảo ngay công trình này để làm giàu thêm tư liệu học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về đảng phái trong hệ thống chính trị Mỹ Chương 2: Hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa từ năm 2001 đến nay Chương 3: Một số nhận xét về hoạt động của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẢNG PHÁI TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ MỸ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Hệ thống chính trị Mỹ Năm 1768, cuộc đấu tranh giành độc lập của Mỹ dưới sự lãnh đạo của George Washington bắt đầu. Năm 1776, Đại hội Lục địa tại Philadenphia đã thông qua bản Tuyên ngôn độc lập của Mỹ, tuyên bố thành lập nhà nước Liên bang gồm 13 bang đầu tiên.

Vào giai đoạn này, cơ cấu liên bang còn rất lỏng lẻo, chỉ là một hợp bang, hay một liên minh hữu nghị giữa các bang được thành lập. Trung tâm của liên minh này là Quốc hội một viện, được gọi là Đại hội hợp bang. Mỗi bang có một phiếu, không phụ thuộc vào quy mô của bang. Các hoạt động quan trọng đều phải cần đến sự đồng thuận của ít nhất 9 bang và đối với các nội dung trong điều khoản liên bang phải do cả 13 bang đồng ý [15, 227].

Hợp bang không có cơ quan hành pháp và hệ thống tòa án, Quốc hội không có khả năng đánh thuế, mà chỉ được yêu cầu các bang hỗ trợ ngân quỹ. Mỗi bang vẫn giữ chủ quyền, tự do và độc lập. Quốc hội cũng không có quyền hạn trực tiếp nào đối với các công dân. Đứng trước những vấn đề đó, mùa hè năm 1787, một Hội nghị lập hiến được triệu tập với sự tham dự của các đại biểu của 13 bang để soạn thảo Hiến pháp mới cho nước Mỹ, đến tháng 6 – 1788, sau khi đã có tối thiểu 9 chữ ký, Hiến pháp mới chính thức có hiệu lực.

Đây cũng là thời điểm chính thức đánh dấu sự ra đời của hệ thống chính trị Mỹ. Hệ thống chính trị Mỹ hiện nay gồm hai bộ phận cấu thành chính là thể chế và thiết chế. Thể chế gồm các loại định chế như: Hiến pháp, pháp luật và cá quy định hành chính trong đó Hiến pháp là định chế quan trọng nhất. Hiến pháp có vị trí quan trọng số một trong các loại hình định chế vì nó là văn bản pháp lý chứa đựng những thỏa thuận chung nhất giữa các lực lượng chính trị, những thỏa thuận này được coi như những nguyên tắc để xây dựng lên toàn 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bộ hệ thống chính trị Liên bang Mỹ.

Thiết chế gồm hai bộ phận: thiết chế chính thức, đó là bộ máy công quyền và thiết chế phi chính thức, đó là các đảng phái chính trị, các nhóm lợi ích, các phong trào chính trị… Theo Hiến pháp, Nhà nước Liên bang Hoa kỳ gồm 3 bộ phận: lập pháp, hành pháp và tư pháp. Mỗi bộ phận có chức năng và quyền hạn độc lập với nhau. Hệ thống chính trị của Mỹ hiện nay có nhiều điểm khác biệt so với thời kỳ mới hình thành nước Mỹ, tuy nhiên, những nguyên tắc cơ bản, những bộ phận cấu thành chủ yếu được hình thành từ khi lập nước vẫn còn tồn tại cho tới ngày nay.  Ngành lập pháp Trong hệ thống chính trị Mỹ, ngành lập pháp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng thể chế để quản lý xã hội và kiềm chế - đối trọng với các thiết chế khác trong hệ thống chính trị.