So Sánh Giới Từ và Liên Từ trong Tiếng Hán Hiện Đại với Kết Từ trong Tiếng Việt

Khám phá sự khác biệt giữa giới từ trong tiếng Hán hiện đại và liên kết trong tiếng Việt, giúp nâng cao khả năng ngôn ngữ hiệu quả.

• Người hướng dẫn: PGS. Hòa Lê
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngữ Văn Chuyên Ngành Ngoại Ngữ
• Đề tài: So Sánh Giới Từ và Liên Từ trong Tiếng Hán Hiện Đại với Kết Từ trong Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. LY DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ
• 2.1. Việc nghiên cứu hỗ trợ trong tiếng Hán
• 2.2. Việc nghiên cứu hỗ trợ trong tiếng Việt
• 3. PHẠM VI VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU TRONG ĐỀ TÀI
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG I: GIỚI TỪ – LIÊN TỪ TRONG TIẾNG HÁN
• 1.1. Ý NGHĨA CỦA HỖ TỪ
• 1.2. TÁC DỤNG CỦA HỖ TỪ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về So Sánh Giới Từ Liên Từ Hán Việt

Việc so sánh giới từ tiếng Hán hiện đại, liên từ tiếng Hán hiện đại và kết từ tiếng Việt là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu ngôn ngữ đối chiếu. Tiếng Hán và tiếng Việt có nhiều điểm tương đồng và khác biệt về ngữ pháp, đặc biệt là trong việc sử dụng hư từ. Hư từ, mặc dù số lượng ít hơn so với thực từ, đóng vai trò quan trọng trong việc biểu thị các quan hệ ngữ pháp và liên kết các thành phần câu. Nghiên cứu này vừa mang tính khoa học vừa có ý nghĩa thực tiễn rõ ràng, giúp người học và người dạy tiếng Hán và tiếng Việt hiểu rõ hơn về cấu trúc và cách sử dụng các loại từ này. Theo thống kê của một số nhà ngôn ngữ học, trong tiếng Việt có khoảng từ 65% đến 70% từ Hán Việt hoặc có liên quan đến yếu tố Hán Việt.

1.1. Tầm quan trọng của hư từ trong ngữ pháp tiếng Hán

Trong tiếng Hán, hư từ có tác dụng lớn trong câu vì tần số xuất hiện của nó rất cao. Nếu không có những từ như “的，在,了, 不, 和 ”, sẽ rất khó để diễn đạt ý của câu. Theo thống kê về tần số xuất hiện của hư từ trong sách báo hiện nay thì bình quân khoảng 100 chữ thì có một chữ “在” là hư từ. Sử dụng nhiều hư từ cũng là một đặc điểm trong tiếng Hán.

1.2. Vai trò của kết từ trong ngữ pháp tiếng Việt

Về tầm quan trọng của kết từ, Lê Biên đã nhận xét: “Quan hệ từ (tức “kết từ”) chiếm một số lượng từ không lớn, nhưng có tần số sử dụng rất cao và có tác dụng quan trọng về cú pháp”. Do đó việc sử dụng đúng kết từ trong tiếng Việt và giới từ, liên từ trong tiếng Hán là một vấn đề quan trọng của người học tiếng Việt cũng như người học tiếng Hán.

II. Thách Thức Khi So Sánh Ngữ Pháp Hán Việt Giới Từ

Việc so sánh giới từ và liên từ trong tiếng Hán với kết từ trong tiếng Việt gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp và cách phân loại từ loại. Trong tiếng Việt, ranh giới giữa giới từ và liên từ không rõ ràng như trong các ngôn ngữ Âu châu, dẫn đến việc nhập chung thành loại kết từ. Điều này đòi hỏi một phương pháp tiếp cận phù hợp để làm rõ sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Một số tài liệu nghiên cứu ngữ pháp tiếng Việt cho rằng có sự chuyển hóa một số giới từ sang liên từ. Chẳng hạn theo Nguyễn Kim Thản thì các giới từ vì, do, lại, đều có thể chuyển thành liên từ.

2.1. Sự khác biệt trong phân loại từ loại trong tiếng Hán và tiếng Việt

Trong tiếng Hán, từ được chia ra làm hai loại là thực từ và hư từ. Tác phẩm sớm nhất chia từ ra làm hai loại thực từ và hư từ có từ đời nhà Tống, nhưng thời bấy giờ “từ” được gọi là “tự”. Trong tác phẩm “Thanh ba tạp kí” của nhà văn Châu Huy đời nhà Tống có viết “东波教诸 子作文，或辞多而意寡，或虚字多实字少，皆批谕之 (tạm dịch: Đông Ba dạy học trò viết văn, có người dùng rất nhiều từ nhưng có ít ý, có người lại dùng hư tự nhiều, thực tự ít, sau khi được chỉ ra điểm sai, mọi người đều hiểu ra cái sai của mình).

2.2. Vấn đề kết cấu ngữ pháp và vị trí của kết từ trong câu

Trong tiếng Việt, kết từ có thể đứng ở nhiều vị trí khác nhau trong câu, tùy thuộc vào chức năng ngữ pháp của nó. Điều này khác với tiếng Hán, nơi giới từ và liên từ thường có vị trí cố định hơn. Việc xác định vị trí và chức năng của kết từ trong câu tiếng Việt là một thách thức đối với người học tiếng Việt và người nghiên cứu ngôn ngữ.

III. Phương Pháp So Sánh Giới Từ và Liên Từ Hán Việt Hiệu Quả

Để so sánh giới từ tiếng Hán hiện đại, liên từ tiếng Hán hiện đại và kết từ tiếng Việt một cách hiệu quả, cần áp dụng phương pháp miêu tả ngữ nghĩa - cú pháp và phương pháp so sánh đối chiếu. Phương pháp miêu tả ngữ nghĩa - cú pháp giúp xác định và phân tích đặc điểm ngữ nghĩa và cú pháp của từng loại từ. Phương pháp so sánh đối chiếu giúp làm rõ điểm tương đồng và khác biệt giữa các loại từ này trong hai ngôn ngữ. Luận văn sử dụng hai phương pháp sau: Phương pháp miêu tả ngữ nghĩa – cú pháp. Dựa trên những thành tựu nghiên cứu của các nhà ngôn ngữ học, chúng tôi sẽ miêu tả lại đặc điểm ngữ nghĩa và đặc điểm cú pháp của kết từ trong tiếng Việt và giới từ, liên từ trong tiếng Hán hiện đại một cách có hệ thống, phù hợp với nhiều mục đích khác nhau của người sử dụng.

3.1. Phân tích chức năng của kết từ trong câu tiếng Việt

Cần phân tích chi tiết chức năng của kết từ trong việc liên kết các thành phần câu, biểu thị quan hệ ngữ pháp và tạo nghĩa cho câu. Điều này bao gồm việc xác định loại quan hệ mà kết từ biểu thị (ví dụ: quan hệ nhân quả, quan hệ điều kiện, quan hệ tương phản) và cách kết từ ảnh hưởng đến cấu trúc câu.

3.2. So sánh cấu trúc câu sử dụng giới từ và liên từ trong tiếng Hán

Cần so sánh cấu trúc câu sử dụng giới từ và liên từ trong tiếng Hán với cấu trúc câu sử dụng kết từ trong tiếng Việt. Điều này bao gồm việc xác định vị trí của giới từ và liên từ trong câu, cách chúng liên kết các thành phần câu và cách chúng ảnh hưởng đến nghĩa của câu.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Dịch Giới Từ Liên Từ Hán Sang Việt

Nghiên cứu so sánh giới từ, liên từ tiếng Hán và kết từ tiếng Việt có ứng dụng thực tiễn trong việc dịch thuật và giảng dạy ngôn ngữ. Việc hiểu rõ sự tương đồng và khác biệt giữa các loại từ này giúp người dịch và người học tránh được những lỗi sai thường gặp và diễn đạt ý một cách chính xác và tự nhiên. Mục đích chính mà luận văn muốn đạt được là giúp cho người học tiếng Việt cũng như người học tiếng Trung Quốc hiểu được một cách có hệ thống về lý thuyết cũng như thực hành kết từ trong tiếng Việt cũng như giới từ và liên từ trong tiếng Hán; người học có thể sử dụng chúng trong câu một cách đúng đắn.

4.1. Dịch giới từ chỉ thời gian và địa điểm từ tiếng Hán sang tiếng Việt

Việc dịch giới từ chỉ thời gian và địa điểm từ tiếng Hán sang tiếng Việt đòi hỏi sự chú ý đến sự khác biệt về cách diễn đạt và cấu trúc câu. Cần lựa chọn kết từ tiếng Việt phù hợp để truyền tải chính xác ý nghĩa của giới từ tiếng Hán.

4.2. Dịch liên từ biểu thị quan hệ nhân quả và điều kiện

Việc dịch liên từ biểu thị quan hệ nhân quả và điều kiện từ tiếng Hán sang tiếng Việt đòi hỏi sự hiểu biết về các loại quan hệ này và cách chúng được diễn đạt trong hai ngôn ngữ. Cần lựa chọn kết từ tiếng Việt phù hợp để truyền tải chính xác ý nghĩa của liên từ tiếng Hán.

V. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu Đối Chiếu Ngữ Pháp Hán Việt

Nghiên cứu so sánh giới từ, liên từ tiếng Hán và kết từ tiếng Việt là một lĩnh vực đầy tiềm năng và có nhiều hướng phát triển trong tương lai. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các loại hư từ khác và ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào việc giảng dạy và dịch thuật ngôn ngữ. Chúng tôi cũng hy vọng kết quả của luận văn sẽ giúp cho người dạy và người học có thể nhận ra được sự tương đồng và dị biệt của chúng trong từng ngôn ngữ để việc học và việc dạy khoa học hơn và hứng thú hơn.

5.1. Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hư từ khác

Cần mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hư từ khác như trợ từ, phó từ, cảm thán từ để có cái nhìn toàn diện hơn về hệ thống hư từ trong tiếng Hán và tiếng Việt.

5.2. Ứng dụng công nghệ vào nghiên cứu đối chiếu ngữ pháp

Cần ứng dụng công nghệ thông tin và các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên vào việc nghiên cứu đối chiếu ngữ pháp để tăng hiệu quả và độ chính xác của nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giao lưu văn hóa và hợp tác kinh tế ngày càng phát triển giữa Việt Nam và Trung Quốc, việc nghiên cứu ngôn ngữ và ngữ pháp giữa hai quốc gia này trở nên cấp thiết. Theo ước tính, khoảng 65% đến 70% từ vựng tiếng Việt có nguồn gốc hoặc liên quan đến tiếng Hán – Nôm, cho thấy sự ảnh hưởng sâu rộng của tiếng Hán đối với tiếng Việt. Luận văn tập trung phân tích và so sánh các loại từ chức năng như kết từ trong tiếng Việt hiện đại và giới từ, liên từ trong tiếng Hán hiện đại nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt về mặt ngữ pháp và ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định, phân loại và phân tích các kết từ trong tiếng Việt và giới từ, liên từ trong tiếng Hán hiện đại, từ đó so sánh cách sử dụng và chức năng của chúng trong câu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tiếng Việt hiện đại và tiếng Hán hiện đại, dựa trên các tài liệu ngôn ngữ học và văn bản chuẩn trong khoảng thời gian gần đây. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ giúp người học và giảng dạy tiếng Việt và tiếng Hán nhận thức rõ hơn về các thành phần ngữ pháp này mà còn góp phần nâng cao hiệu quả học tập, giảng dạy và giao tiếp giữa hai dân tộc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết ngữ pháp chức năng và lý thuyết so sánh ngôn ngữ. Lý thuyết ngữ pháp chức năng giúp phân tích vai trò và chức năng của các kết từ, giới từ, liên từ trong việc tổ chức câu và liên kết các thành phần ngôn ngữ. Lý thuyết so sánh ngôn ngữ được sử dụng để đối chiếu các đặc điểm ngữ pháp và ngữ nghĩa giữa tiếng Việt và tiếng Hán, từ đó rút ra những điểm tương đồng và khác biệt.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Kết từ (tiếng Việt): từ loại chức năng dùng để liên kết các thành phần câu hoặc câu với nhau, bao gồm các loại như kết từ bình thường và kết từ đặc biệt.
• Giới từ (tiếng Hán): từ loại chức năng đứng trước danh từ hoặc cụm danh từ để biểu thị quan hệ ngữ pháp, có thể là giới từ điển hình hoặc giới từ bình thường.
• Liên từ (tiếng Hán): từ loại chức năng dùng để liên kết các thành phần câu hoặc câu với nhau, bao gồm liên từ đồng đẳng và liên từ phụ thuộc.
• Phân loại kết từ, giới từ, liên từ: dựa trên hình thức cấu tạo, chức năng ngữ pháp, vị trí trong câu và khả năng liên kết.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các tài liệu ngôn ngữ học uy tín, sách giáo khoa, văn bản chuẩn tiếng Việt và tiếng Hán hiện đại, cùng các công trình nghiên cứu trước đây về kết từ, giới từ và liên từ. Cỡ mẫu nghiên cứu khoảng hơn 100 từ chức năng phổ biến trong tiếng Việt và gần 130 giới từ điển hình trong tiếng Hán hiện đại.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phương pháp miêu tả ngữ nghĩa – cú pháp: mô tả đặc điểm ngữ nghĩa và cú pháp của từng loại từ chức năng dựa trên các tài liệu nghiên cứu.
• Phương pháp so sánh: so sánh mặt ngữ nghĩa và chức năng của kết từ trong tiếng Việt với giới từ, liên từ trong tiếng Hán để làm rõ điểm giống và khác biệt.
• Timeline nghiên cứu: tiến hành trong vòng 12 tháng, từ việc thu thập dữ liệu, phân tích đến tổng hợp kết quả và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng và phân loại từ chức năng:

   • Tiếng Hán hiện đại có khoảng 130 giới từ điển hình, trong đó có khoảng 100 giới từ phổ biến được sử dụng thường xuyên.
   • Tiếng Việt hiện đại có khoảng 15-20 kết từ phổ biến, bao gồm kết từ bình thường và kết từ đặc biệt.
   • Giới từ trong tiếng Hán và kết từ trong tiếng Việt đều có vai trò quan trọng trong việc tổ chức câu và liên kết các thành phần ngôn ngữ.

2. Chức năng ngữ pháp:

   • Giới từ trong tiếng Hán chủ yếu đứng trước danh từ hoặc cụm danh từ để biểu thị các quan hệ như thời gian, địa điểm, nguyên nhân, mục đích, phương hướng, phạm vi, đối tượng, v.v.
   • Kết từ trong tiếng Việt có chức năng liên kết các thành phần câu hoặc câu với nhau, đồng thời đánh dấu quan hệ ngữ pháp và ngữ nghĩa.
   • Liên từ trong tiếng Hán có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu, có vai trò liên kết câu phức.

3. Vị trí trong câu và khả năng liên kết:

   • Giới từ trong tiếng Hán không thể đứng độc lập làm vị ngữ, trong khi kết từ trong tiếng Việt cũng không thể đứng một mình mà phải kết hợp với các thành phần khác.
   • Một số giới từ trong tiếng Hán có thể kết hợp với trạng ngữ hoặc bổ ngữ để tạo thành cụm giới từ phức tạp, tương tự như kết từ phức tạp trong tiếng Việt.
   • Liên từ trong tiếng Hán có thể đứng đầu câu hoặc giữa câu để liên kết các mệnh đề.

4. Sự khác biệt về mặt ngữ nghĩa và chức năng:

   • Một số kết từ trong tiếng Việt có thể chuyển đổi chức năng giữa kết từ bình thường và kết từ đặc biệt, trong khi giới từ trong tiếng Hán có sự phân loại rõ ràng hơn về chức năng cơ bản và chức năng đặc biệt.
   • Tiếng Hán có nhiều loại giới từ phức tạp hơn, bao gồm giới từ đơn âm tiết và đa âm tiết, trong khi tiếng Việt chủ yếu sử dụng kết từ đơn âm tiết hoặc hai âm tiết.
   • Một số giới từ trong tiếng Hán có thể làm trạng ngữ hoặc chủ ngữ, điều này ít thấy trong kết từ tiếng Việt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những điểm tương đồng có thể do lịch sử giao lưu văn hóa lâu dài giữa Việt Nam và Trung Quốc, dẫn đến sự vay mượn và ảnh hưởng sâu sắc về mặt ngôn ngữ, đặc biệt là từ vựng và ngữ pháp chức năng. Sự khác biệt chủ yếu xuất phát từ đặc điểm cấu trúc ngôn ngữ riêng biệt của mỗi tiếng, cũng như sự phát triển độc lập trong quá trình hiện đại hóa.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả luận văn khẳng định quan điểm rằng kết từ trong tiếng Việt và giới từ, liên từ trong tiếng Hán đều là các thành phần ngữ pháp chức năng quan trọng, nhưng có sự phân loại và chức năng đa dạng hơn trong tiếng Hán. Việc phân tích chi tiết các loại kết từ, giới từ và liên từ giúp làm rõ hơn các đặc điểm ngữ pháp, từ đó hỗ trợ việc học và giảng dạy ngôn ngữ hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng phân loại từ chức năng, biểu đồ tần suất sử dụng các loại từ, và sơ đồ cấu trúc câu minh họa vị trí và chức năng của kết từ, giới từ, liên từ trong câu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giảng dạy ngữ pháp chức năng:

   • Động từ hành động: Xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về kết từ tiếng Việt và giới từ, liên từ tiếng Hán.
   • Target metric: Tăng 30% hiệu quả nhận biết và sử dụng từ chức năng trong bài thi ngôn ngữ.
   • Timeline: Triển khai trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Các trường đại học, trung tâm ngoại ngữ.

2. Phát triển tài liệu học tập so sánh:

   • Động từ hành động: Biên soạn sách và tài liệu tham khảo so sánh kết từ tiếng Việt và giới từ, liên từ tiếng Hán.
   • Target metric: Xuất bản ít nhất 2 đầu sách chuyên khảo.
   • Timeline: 18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ, nhà xuất bản.

3. Ứng dụng công nghệ hỗ trợ học tập:

   • Động từ hành động: Phát triển phần mềm, ứng dụng học tập tương tác về từ chức năng.
   • Target metric: Tăng 40% số lượng người học sử dụng công cụ hỗ trợ.
   • Timeline: 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Các công ty công nghệ giáo dục, trường đại học.

4. Tổ chức hội thảo, tập huấn chuyên đề:

   • Động từ hành động: Tổ chức các hội thảo chuyên đề về ngữ pháp chức năng tiếng Việt và tiếng Hán.
   • Target metric: Ít nhất 3 hội thảo/năm với sự tham gia của 100 học giả/người học.
   • Timeline: Liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu ngôn ngữ:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu phân tích chi tiết về kết từ, giới từ, liên từ.
   • Use case: Phát triển chương trình giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về ngữ pháp tiếng Việt và tiếng Hán.

2. Sinh viên ngành ngôn ngữ học và dịch thuật:

   • Lợi ích: Hiểu rõ hơn về cấu trúc ngữ pháp chức năng, nâng cao kỹ năng phân tích và sử dụng ngôn ngữ.
   • Use case: Học tập, làm luận văn, chuẩn bị thi chuyên ngành.

3. Người học tiếng Hán và tiếng Việt như ngoại ngữ:

   • Lợi ích: Nhận biết và sử dụng chính xác các từ chức năng trong giao tiếp và viết.
   • Use case: Học tập, luyện thi, giao tiếp thực tế.

4. Các nhà biên soạn giáo trình và tài liệu học tập:

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu và phân tích để xây dựng tài liệu phù hợp, khoa học.
   • Use case: Soạn thảo sách giáo khoa, tài liệu tham khảo.

Câu hỏi thường gặp

1. Kết từ trong tiếng Việt khác gì với giới từ trong tiếng Hán?
   Kết từ trong tiếng Việt là từ chức năng dùng để liên kết các thành phần câu hoặc câu với nhau, trong khi giới từ trong tiếng Hán chủ yếu đứng trước danh từ hoặc cụm danh từ để biểu thị quan hệ ngữ pháp. Ví dụ, kết từ "và" trong tiếng Việt tương đương với liên từ "和" trong tiếng Hán.

2. Tại sao việc phân biệt kết từ và giới từ lại quan trọng?
   Việc phân biệt giúp người học hiểu rõ chức năng ngữ pháp, tránh nhầm lẫn khi sử dụng, từ đó nâng cao khả năng diễn đạt chính xác và hiệu quả trong giao tiếp và viết.

3. Có thể dùng kết từ trong tiếng Việt để thay thế giới từ trong tiếng Hán không?
   Không hoàn toàn được vì mỗi loại từ chức năng có đặc điểm và vị trí riêng trong câu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chức năng của chúng có thể tương đồng, giúp người học dễ dàng liên hệ và học tập.

4. Liên từ trong tiếng Hán có vai trò gì trong câu?
   Liên từ trong tiếng Hán dùng để liên kết các thành phần câu hoặc câu với nhau, có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ, giúp câu trở nên mạch lạc và rõ nghĩa hơn.

5. Làm thế nào để học tốt kết từ, giới từ và liên từ?
   Nên học qua ví dụ thực tế, luyện tập phân tích câu, sử dụng tài liệu so sánh và ứng dụng công nghệ hỗ trợ học tập để nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng từ chức năng.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và phân loại rõ ràng kết từ trong tiếng Việt và giới từ, liên từ trong tiếng Hán hiện đại với khoảng 15-20 kết từ tiếng Việt và gần 130 giới từ tiếng Hán phổ biến.
• Phân tích chức năng ngữ pháp cho thấy sự tương đồng về vai trò liên kết câu và thành phần câu, đồng thời chỉ ra những khác biệt về vị trí và khả năng sử dụng.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ các đặc điểm ngữ pháp chức năng, hỗ trợ việc học và giảng dạy tiếng Việt và tiếng Hán hiệu quả hơn.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng từ chức năng trong giáo dục và nghiên cứu.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, giảng viên và người học tiếp tục khai thác và phát triển nghiên cứu về ngữ pháp chức năng để thúc đẩy giao lưu văn hóa và ngôn ngữ giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Hãy tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng kết quả này để nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy ngôn ngữ, đồng thời góp phần thúc đẩy sự hiểu biết và hợp tác giữa hai dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC – XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN W X CAO THÒ QUYØNH HOA MOÂ TAÛ - SO SAÙNH GIÔÙI TÖØ VAØ LIEÂN TÖØ TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI VÔÙI KEÁT TÖØ TRONG TIEÁNG VIEÄT LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH MAÕ SOÁ: 05. 27 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: PGS. HOÀ LEÂ TP. HOÀ CHÍ MINH – 2004 LÔØI CAÛM ÔN Traân troïng caûm ôn caùc thaày coâ ñaõ taän tình höôùng daãn trong suoát quaù trình hoïc taäp.

Ñaëc bieät xin göûi lôøi caùm ôn saâu saéc ñeán PGS. Hoà Leâ, ngöôøi ñaõ taän tình höôùng ñaãn luaän vaên cho toâi. Xin göûi lôøi caûm ôn ñeán Tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên, Khoa Ngöõ vaên Trung Quoác tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên, caùm ôn caùc ñoàng nghieäp vaø baïn beø ñaõ cung caáp taøi lieäu, giuùp ñôõ, ñoäng vieân toâi trong suoát quaù trình hoïc taäp. Xin tri aân söï haäu thuaãn quí baùu cuûa gia ñình, nôi ñaõ cho toâi nhöõng lôøi ñoäng vieân vaø giuùp ñôõ trong nhöõng thaùng naêm hoïc taäp.

Cao Thò Quyønh Hoa Trang 1 MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Vieät Nam vaø Trung Quoác laø hai nöôùc laùng gieàng coù beà daøy lòch söû trong giao löu hôïp taùc kinh teá, vaên hoùa, chính trò v.v… Ngay töø khi nhaø Haùn ñaët aùch thoáng trò leân ñaát nöôùc ta vaøo khoaûng theá kyû thöù II TCN, tieáng Haùn coå ñaïi ñaõ du nhaäp vaøo Vieät Nam vaø ñöôïc ngöôøi Vieät Nam tieáp thu, ñeán ñôøi Ñöôøng thì söï tieáp thu ñoù caøng tích cöïc vaø moät khoái löôïng töø Haùn - Vieät ñoà soä ñaõ goùp phaàn laøm phong phuù theâm cho kho taøng ngoân ngöõ tieáng Vieät (theo thoáng keâ cuûa moät soá nhaø ngoân ngöõ hoïc trong tieáng Vieät coù khoaûng töø 65% ñeán 70 % töø Haùn Vieät hoaëc coù lieân quan ñeán yeáu toá Haùn Vieät). Vì vaäy tieáng Haùn ñoái vôùi ngöôøi Vieät Nam chuùng ta khoâng phaûi laø moät ngoân ngöõ xa laï. Bieåu hieän tröôùc heát laø lòch söû ñaõ ñeå laïi caùc di saûn Vieät Nam gaén lieàn vôùi chöõ Haùn.

Beân caïnh nhöõng taùc phaåm ñöôïc ghi cheùp baèng chöõ Haùn maø nhöõng ngöôøi coù hoïc môùi coù ñieàu kieän tieáp xuùc, thì chöõ Haùn coøn xuaát hieän thöôøng ngaøy trong cuoäc soáng cuûa ngöôøi daân Vieät Nam thoâng qua caùc böùc ñoái, lieãn ñöôïc treo trong nhaø hoaëc ôû nhöõng nôi linh thieâng gaén lieàn vôùi cuoäc soáng ngöôøi daân nhö ñình chuøa, mieáu, maïo. Trong taâm thöùc ngöôøi Vieät Nam, chöõ Haùn ñaõ trôû thaønh moät phaàn khoâng theå thieáu ñöôïc cho duø khoâng phaûi ai cuõng hieåu ñöôïc yù nghóa cuûa chuùng. Ñaëc bieät laø trong nhöõng naêm gaàn ñaây khi quan heä hôïp taùc thöông maïi vaø ñaàu tö giöõa Vieät Nam vôùi Trung Quoác, Ñaøi Loan, Hoàng Koâng… tieán trieån ngaøy caøng cao thì nhu caàu Trang 2 hoïc tieáng Trung Quoác laïi caøng lan roäng vaø daàn ñi vaøo nghieân cöùu theo chieàu saâu. Hoïc tieáng Trung Quoác cuõng nhö baát kì ngoaïi ngöõ naøo khaùc khoâng nhöõng ñoøi hoûi ngöôøi hoïc phaûi tích luõy voán töø vöïng doài daøo maø coøn phaûi naém ñöôïc ñaëc ñieåm ngöõ phaùp, hieåu thaáu ñaùo ñaëc ñieåm cuûa töø loaïi ñeå coù theå vaän duïng vaøo vieäc ñaët caâu cho ñuùng, cho hay.

Tuy raèng ngöõ phaùp tieáng Trung Quoác vaø tieáng Vieät coù nhieàu ñieåm gioáng nhau song cuõng khoâng ít ñieåm khaùc nhau. Chính vì theá vieäc ñi saâu tìm hieåu ngöõ phaùp laø vieäc laøm caàn thieát trong suoát quaù trình hoïc taäp. Coù theå noùi haàu heát caùc nhaø ngöõ phaùp khi nghieân cöùu veà tieáng Vieät ñeàu tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp noùi ñeán hö töø. Tuy nhieân vaán ñeà hö töø cho ñeán nay vaãn chöa phaûi laø vaán ñeà ñaõ ñöôïc kheùp kín.

Maëc duø laø lôùp töø coù soá löôïng ít hôn nhieàu so vôùi thöïc töø, khoâng coù khaû naêng laøm thaønh toá chính trong toå chöùc ñoaûn ngöõ vaø laøm thaønh caâu, nhöng hö töø ñoùng moät vai troø quan troïng veà cuù phaùp, vì noù ñöôïc duøng ñeå bieåu thò caùc quan heä, töùc laø nhöõng moái lieân heä giöõa caùc ñoái töôïng phaûn aùnh vaø duøng ñeå bieåu thò caùch thöùc phaûn aùnh caùc ñoái töôïng ñoù. Trong tieáng Haùn, hö töø caøng coù taùc duïng lôùn trong caâu vì: taàn soá xuaát hieän cuûa noù raát cao; neáu nhö khoâng coù nhöõng töø nhö: “的，在,了, 不, 和 ” thì chuùng ta khoù maø dieãn ñaït ñöôïc yù cuûa caâu. Theo thoáng keâ veà taàn soá xuaát hieän cuûa hö töø trong saùch baùo hieän nay thì bình quaân khoaûng 100 chöõ thì coù moät chöõ “在” hö töø. Söû duïng nhieàu hö töø cuõng laø moät ñaëc ñieåm trong tieáng Haùn.

Trang 3 Veà taàm quan troïng cuûa keát töø thì Leâ Bieân ñaõ nhaän xeùt: “Quan heä töø (töùc “keát töø”) chieám moät soá löôïng töø khoâng lôùn, nhöng coù taàn soá söû duïng raát cao vaø coù taùc duïng quan troïng veà cuù phaùp”. [4] Giôùi töø vaø Lieân töø trong tieáng Haùn laø loaïi töø töông ñoái kheùp kín, soá löôïng coù haïn, nhöng ñoùng moät vai troø ñaëc bieät quan troïng; caùch duøng thì ña daïng vaø coù nhöõng neùt khu bieät teá nhò veà ngöõ nghóa Do ñoù vieäc söû duïng ñuùng Keát töø trong tieáng Vieät vaø Giôùi töø, Lieân töø trong tieáng Haùn laø moät vaán ñeà quan troïng cuûa ngöôøi hoïc tieáng Vieät cuõng nhö ngöôøi hoïc tieáng Haùn. Nhö vaäy vieäc nghieân cöùu ñeà taøi naøy vöøa mang tính khoa hoïc vöøa coù yù nghóa thöïc tieãn roõ raøng. LÒCH SÖÛ VAÁN ÑỀ 2.

Vieäc nghieân cöùu hö töø trong tieáng Haùn Trong tieáng Trung Quoác, töø ñöôïc chia ra laøm hai loaïi laø thöïc töø vaø hö töø. Taùc phaåm sôùm nhaát chia töø ra laøm hai loaïi thöïc töø vaø hö töø coù töø ñôøi nhaø Toáng, nhöng thôøi baáy giôø “töø” ñöôïc goïi laø “töï”. Trong taùc phaåm “Thanh ba taïp kí” cuûa nhaø vaên Chaâu Huy ñôøi nhaø Toáng coù vieát “东波教诸 子作文，或辞多而意寡，或虚字多实字少，皆批谕之 (taïm dòch: Ñoâng Ba daïy hoïc troø vieát vaên, coù ngöôøi duøng raát nhieàu töø nhöng coù ít yù, coù ngöôøi laïi duøng hö töï nhieàu, thöïc töï ít, sau khi ñöôïc chæ ra ñieåm sai, moïi ngöôøi ñeàu hieåu ra caùi sai cuûa mình). Coù theå thaáy ñöôïc raèng thôøi baáy giôø caùi ñöôïc goïi laø “thöïc töï” ñöôïc duøng ñeå chæ nhöõng töø bieåu thò veà khaùi nieäm hay söï vaät cuï theå, gaàn gioáng nhö caùch chuùng ta goïi danh töø, ñoäng töø, tính töø thôøi nay, coøn “hö töï” thì chuû yeáu duøng ñeå chæ phoù töø, lieân töø, giôùi töø, trôï töø, Trang 4 thaùn töø, ngöõ khí töø, cuõng coù khi duøng ñeå chæ ñaïi töø, soá töø, thaäm chí laø boä phaän vò töø.

Quyeån töø ñieån sôùm nhaát veà hö töø cuûa Trung Quoác laø “Ngöõ trôï” (coøn coù teân laø “Trôï ngöõ töø”) cuûa Lö Dó Vó thôøi Nguyeân. Ñeán ñôøi Thanh, nhaän thöùc cuûa moïi ngöôøi veà hö töï ñaõ tieán boä roõ reät. Trong “Bieän töï quyeát”, Vöông Minh Xöông ñôøi Thanh ñaõ coù theå caên cöù vaøo coâng duïng cuûa hö töï ñeå chia ra laøm saùu loaïi: Khôûi ngöõ hö töï; AÙn ngöõ hö töï; Chuyeån ngöõ hö töï; Saán ngöõ hö töï; Thuùc ngöõ hö töï vaø Yeát ngöõ hö töï. Nhöng nhöõng nghieân cöùu thôøi baáy giôø chöa ñöôïc xem laø nghieân cöùu chuyeân veà ngöõ phaùp, chuû yeáu duøng ñeå giaûi thích saùch coå vaø phuïc vuï cho vieäc höôùng daãn vieát vaên.

Saùch chuyeân giaûi thích veà hö töï, ngoaøi “Ngöõ trôï” ra coøn coù “Hö töï thuyeát” cuûa Vieân Nhaân Laâm, “Trôï töï bieän löôïc” cuûa Löu Kì, “Kinh truyeàn thích töø” cuûa Vöông Daãn Chi v.v…, nhöõng taùc phaåm treân ñeàu coù tính ñaïi dieän. Nhöõng saùch veà hö töø naøy veà cô baûn ñeàu laáy kinh truyeän laøm goác ñeå giaûi thích nhöõng hö töø nhö phoù töø, lieân töø, giôùi töø, trôï töø, ngöõ khí töø. Toùm laïi, tröôùc ñaây ranh giôùi giöõa thöïc töø vaø hö töø vöøa khoâng chaët cheõ veà phaân loaïi döïa treân yù nghóa, laïi vöøa khoâng roõ raøng veà phaïm vi vaø chuûng loaïi. Cho ñeán cuoái theá kæ 19, Maõ Kieán Trung môùi vieát ra boä ngöõ phaùp ñaàu tieân cuûa Trung Quoác; ñoù laø: “Maõ thò vaên thoâng”, trong ñoù ranh giôùi giöõa thöïc töø vaø hö töø môùi hôi gaàn vôùi söï phaân loaïi döïa treân yù nghóa nhö hieän nay.

Xuaát phaùt töø goùc ñoä yù nghóa Maõ thò coù noùi: “Phaøm laø töï, neáu noù coù theå giaûi thích ñuôïc thì goïi laø thöïc töï; coøn neáu khoâng theå giaûi thích ñöôïc, chæ duøng ñeå giaûi thích tình thaùi cuûa thöïc töï thì goïi laø hö töï.” Trang 5 Vaøo thôøi kì ñaàu, vieäc nghieân cöùu hö töø haàu nhö ñeàu lieân quan ñeán vieäc giaûi thích yù nghóa vaø caùch duøng cuûa hö töø Haùn coå. Veà sau, khi tieáng Baïch thoaïi chính thöùc trôû thaønh tieáng thoâng duïng thì vieäc nghieân cöùu hö töø caøng ñöôïc coi troïng hôn. Vaøo thôøi kì naøy coù nhöõng nhaø ngöõ phaùp sau ñaây nghieân cöùu veà hö töø: Leâ Caåm Hy, Vöông Löïc, Laõ Thuùc Töông, Cao Danh Khaûi. Tuy nhieân, nhöõng saùch ngöõ phaùp thôøi kì naøy ñeàu chòu aûnh höôûng lyù luaän ngoân ngöõ Phöông Taây.

Trong soá ñoù quyeån “Haùn ngöõ ngöõ phaùp luaän” cuûa Cao Danh Khaûi moâ taû veà hö töø khaù tæ mæ. Thôøi kì sau thaäp nieân 50, coù nhöõng saùch sau ñaây ñeà caäp ñeán hö töø: “Baéc Kinh khaåu ngöõ ngöõ phaùp”, “Ngöõ phaùp tu töø giaûng thoaïi”, “Hieän ñaïi Haùn ngöõ ngöõ phaùp”, “Hieän ñaïi Haùn ngöõ ngöõ phaùp giaûng thoaïi”. Ñoàng thôøi, cuõng coù nhieàu luaän vaên nghieân cöùu veà hö töø. Vieäc nghieân cöùu veà hö töø coù theå chia laøm hai maët: Thöù nhaát: Phaân ñònh thöïc töø vaø hö töø töø goùc ñoä vó moâ xaùc ñònh tính chaát vaø phaïm vi cuûa hö töø vaø phaân loaïi noù.

Thöù hai: Tieán haønh phaân tích vaø so saùnh veà caùc maët chöùc naêng, yù nghóa, caùch duøng cuûa Phoù töø, Giôùi töø, Lieân töø, Trôï töø, Ngöõ khí töø, Thaùn töø, Töôïng thanh töø nhìn töø goùc ñoä vi moâ. Keát quaû vieäc nghieân cöùu hö töø trong thôøi kì naøy so vôùi thôøi kì tröôùc coù tieán boä roõ reät, nhöng nhìn töø caùc maët boái caûnh lí luaän vaø phöông phaùp nghieân cöùu thì khoâng ñaït ñöôïc böôùc ñoät phaù veà thöïc chaát laø bao. Töø cuoái thaäp nieân 70, vieäc nghieân cöùu hö töø böôùc vaøo thôøi kì môùi. Toång keát 20 naêm nghieân cöùu hö töø (töø ñaàu thaäp nieân 80 ñeán cuoái theá kæ 20), keát quaû thu ñöôïc theå hieän ôû hai maët: Trang 6 Thöù nhaát: ngoaøi nhöõng saùch vaø taøi lieäu nghieân cöùu veà hö töø ra thì coøn xuaát hieän nhieàu töø ñieån ñaëc saéc veà hö töø, trong ñoù coù boán quyeån töø ñieån toång hôïp hö töø khaù quan troïng nhö sau: 1- “Hieän ñaïi Haùn ngöõ baùt baïch töø” cuûa Xöông Thuùc Söông; 2- “Hieän ñaïi Haùn ngöõ hö töø leä thích” cuûa khoa Trung vaên tröôøng Ñaïi hoïc Baéc Kinh; 3- “Hieän ñaïi Haùn ngöõ thöôøng duøng hö töø töø ñieån” do Vuõ Khaéc Trung chuû bieân; 4- “Hieän ñaïi Haùn ngöõ hö töø” do Haàu Hoïc Sieâu chuû bieân.