Nghiên cứu số từ "Một" trong tiếng Hán hiện đại và so sánh với tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu số từ "yi" trong tiếng Hán hiện đại và sự đối chiếu với tiếng Việt, mang lại cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ học.

• Tác giả: Phạm Thị Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Kháng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Nghiên Cứu Số Từ 'Một' Trong Tiếng Hán Hiện Đại Và So Sánh Với Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN
• 1.1. Khái quát về số từ
• 1.1.1. Số từ trong ngôn ngữ học
• 1.1.2. Số từ trong tiếng Hán hiện đại
• 1.1.2.1. Định nghĩa số từ tiếng Hán hiện đại
• 1.1.2.2. Sự khác biệt giữa số từ, số mục, chữ số trong tiếng Hán hiện đại
• 1.1.2.3. Phân loại số từ tiếng Hán hiện đại
• 1.1.2.4. Đặc điểm của số từ tiếng Hán hiện đại
• 1.1.2.5. Cách dùng số từ tiếng Hán hiện đại
• 1.1.2.5.1. Tác dụng cú pháp của số từ
• 1.1.2.5.2. Tác dụng tu từ của số từ
• 1.1.3. Số từ trong tiếng Việt
• 1.1.3.1. Đặc điểm ngữ âm của số từ tiếng Việt
• 1.1.3.2. Đặc điểm sử dụng của số từ tiếng Việt
• 1.1.3.3. Sự khác biệt trong việc sử dụng số từ tiếng Hán và tiếng Việt
• 1.2. Mối quan hệ giữa số từ và văn hóa dân tộc Hán
• 1.2.1. Mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa
• 1.2.2. Quan niệm của người Trung Quốc về số từ
• 1.2.3. Quan niệm của người Việt Nam về số từ
• 1.3. Tình hình nghiên cứu số từ tiếng Hán và số từ tiếng Việt
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu số từ và số từ "Yi" ở Trung Quốc
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu số từ và số từ "Yi" ở Việt Nam
• 1.4. Phương hướng nghiên cứu của luận văn
• 1.5. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CỦA SỐ TỪ "YI" TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI
• 2.1. Nguồn gốc của chữ số
• 2.1.1. Nguồn gốc của chữ số
• 2.1.2. Nguồn gốc của chữ số "Yi"
• 2.2. Đặc điểm từ vựng, ngữ nghĩa của số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.2.1. Đặc điểm từ vựng của số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.2.1.1. Số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại với tư cách là từ đơn
• 2.2.1.2. Số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại với tư cách là ngữ tố cấu tạo từ
• 2.2.1.3. Khả năng cấu tạo từ của số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.2.1.4. Khả năng tạo thành cụm từ cố định, thành ngữ của số từ "Yi" tiếng Hán
• 2.2.2. Đặc điểm ngữ nghĩa của số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.2.2.1. Nghĩa chuyển
• 2.3. Đặc điểm sử dụng của số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.3.1. Đặc điểm biến âm khi sử dụng số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.3.1.1. Biến âm là gì
• 2.3.1.2. Đặc điểm biến âm của số từ "Yi" tiếng Hán
• 2.3.1.3. Bản chất biến điệu của số từ "Yi"
• 2.3.1.4. Thanh điệu của "Yi" và sự chuẩn hóa ngữ âm
• 2.3.2. Đặc điểm sử dụng của số từ "Yi" trong thơ ca tiếng Hán
• 2.3.3. Đặc điểm sử dụng của số từ "Yi" trong thành ngữ tiếng Hán
• 2.3.3.1. Định nghĩa thành ngữ
• 2.3.3.2. Sự khác biệt giữa thành ngữ tiếng Hán với tục ngữ, yết hậu ngữ
• 2.3.3.3. Đặc điểm của thành ngữ
• 2.3.3.4. Nguồn gốc thành ngữ
• 2.3.3.5. Cấu trúc thành ngữ
• 2.3.3.6. Tác dụng của thành ngữ
• 2.3.3.7. Quy cách kết hợp của số từ "Yi" trong thành ngữ tiếng Hán
• 2.3.3.8. Ý nghĩa biểu thị số lượng của số từ "Yi" trong thành ngữ tiếng Hán
• 2.3.3.9. Ý nghĩa phi số lượng của số từ "Yi" trong thành ngữ tiếng Hán
• 2.4. Chức năng ngữ pháp khi sử dụng số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại
• 2.4.1. Chức năng ngữ pháp của số từ "Yi" trong cấu trúc "Yi + lượng từ" ở tiếng Hán hiện đại
• 2.4.1.1. Sự phân bố của cấu trúc "Yi + lượng từ" trong tiếng Hán hiện đại của số từ "Yi"
• 2.4.1.2. Hiện tượng gắn kết giữa số từ "Yi" và lượng từ
• 2.4.1.3. Hiện tượng số từ "Yi" hàm chứa lượng từ
• 2.4.1.4. Chức năng sử dụng của số từ "Yi" trong cấu trúc "V + 一个/个 + tính từ" ở tiếng Hán hiện đại
• 2.4.2. "Yi" + danh từ
• 2.4.3. "Yi" + động từ
• 2.4.4. "Yi" + liên từ
• 2.4.5. Chức năng ngữ pháp của số từ "Yi" sau khi kết hợp
• 2.4.5.1. Số từ "Yi" làm định ngữ
• 2.4.5.2. Số từ "Yi" làm trạng ngữ
• 2.4.5.3. Số từ "Yi" làm bổ ngữ
• 2.4.5.4. Số từ "Yi" làm chủ ngữ
• 2.4.5.5. Số từ "Yi" làm vị ngữ
• 2.4.5.6. Số từ "Yi" làm tân ngữ
• 2.5. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI CHIẾU SỐ TỪ "YI" TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI VỚI CÁC TỪ TƯƠNG ỨNG "MỘT, NHẤT" TRONG TIẾNG VIỆT
• 3.1. Đối chiếu số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại với số từ "một" trong tiếng Việt
• 3.1.1. Đối chiếu ý nghĩa giữa "Yi" và "một"
• 3.1.1.1. Điểm tương đồng về ý nghĩa giữa "Yi" và "một"
• 3.1.1.2. Điểm khác biệt về ý nghĩa giữa "Yi" và "một"
• 3.1.2. Đối chiếu khả năng cấu tạo từ giữa "Yi" và "một"
• 3.1.2.1. Khả năng cấu tạo từ song âm tiết
• 3.1.2.2. Khả năng cấu tạo thành ngữ
• 3.1.3. Đối chiếu ngữ pháp giữa "Yi" và "một"
• 3.1.4. Đối chiếu biến âm [mốt - một]
• 3.2. Đối chiếu số từ "Yi" trong tiếng Hán hiện đại với từ "nhất" trong tiếng Việt
• 3.2.1. Điểm tương đồng giữa "Yi" và "nhất"
• 3.2.2. Điểm khác biệt giữa "Yi" và "nhất"
• 3.2.3. Đối chiếu ngữ pháp giữa "Yi" và "nhất"
• 3.3. Đối chiếu tổng hợp giữa "Yi", "một" và "nhất"
• 3.3.1. Điểm tương đồng giữa "Yi", "một" và "nhất"
• 3.3.2. Điểm khác biệt giữa "Yi", "một" và "nhất"
• 3.4. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1
• Phụ lục 2

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Số Một Trong Tiếng Hán Hiện Đại 55 ký tự

Nghiên cứu về số đếm trong tiếng Hán, đặc biệt là số 'Một' trong tiếng Trung, đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu ngôn ngữ và văn hóa. Bài viết này sẽ khám phá các khía cạnh khác nhau của số 'Một' trong tiếng Hán hiện đại, so sánh nó với tiếng Việt, và phân tích ý nghĩa văn hóa liên quan. Ngôn ngữ là công cụ tư duy, và số từ là một phần không thể thiếu. Nghiên cứu số từ giúp chúng ta hiểu cách con người suy nghĩ và giao tiếp. Số 'Một' không chỉ là một con số, mà còn mang ý nghĩa triết học và văn hóa sâu sắc trong văn hóa Trung Quốc. Phạm Thị Linh trong luận văn của mình đã chỉ ra tầm quan trọng của việc nghiên cứu số từ từ góc độ đời sống, văn hóa và dân tộc. Việc sử dụng và quan niệm về số từ phản ánh giá trị, ứng dụng và thẩm mỹ của dân tộc.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Số Từ Trong Ngôn Ngữ Học 39 ký tự

Ngôn ngữ học nghiên cứu ngôn ngữ một cách có hệ thống. Nó bao gồm ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng và văn tự. Số từ là một phần của từ vựng, và chúng đóng vai trò quan trọng trong việc biểu thị số lượng và thứ tự. Nghiên cứu số từ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của ngôn ngữ. Theo Phạm Thị Linh, số từ là một phần nhỏ nhưng không thể thiếu của ngôn ngữ. Nó không chỉ đơn thuần là biểu thị số lượng mà còn mang giá trị văn hóa và lịch sử.

1.2. Giới Thiệu Về Số Một Trong Hệ Thống Số Đếm Hán 47 ký tự

Số 'Một' trong tiếng Hán là chữ đầu tiên mà người học tiếng Hán tiếp xúc. Tuy nhiên, nó không đơn giản như vẻ ngoài. Nó có nhiều ý nghĩa khác nhau, từ nghĩa đen là số lượng đến nghĩa bóng mang tính biểu tượng và văn hóa. Nghiên cứu về số 'Một' giúp chúng ta hiểu sâu hơn về sự phức tạp và phong phú của tiếng Hán. Cách phát âm số 'Một' trong tiếng Hán cũng có những biến thể thú vị. Tóm lại, số 'Một' là một chủ đề nghiên cứu hấp dẫn và quan trọng.

II. Thách Thức Khi Nghiên Cứu Ý Nghĩa Số Một 53 ký tự

Việc nghiên cứu ý nghĩa của số 'Một' trong văn hóa Trung Quốc gặp nhiều thách thức. Sự khác biệt giữa số 'Một' trong tiếng Hán và tiếng Việt là một yếu tố cần xem xét. Cách sử dụng số 'Một' trong tiếng Hán hiện đại cũng khác biệt so với tiếng Hán cổ. Thêm vào đó, ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đến cách sử dụng số 'Một' trong tiếng Việt cũng cần được phân tích kỹ lưỡng. Việc giải mã các ý nghĩa văn hóa tiềm ẩn đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về lịch sử, triết học và tín ngưỡng Trung Quốc. Ngoài ra, cần phải xem xét đến bối cảnh sử dụng số 'Một' trong các thành ngữ, tục ngữ và văn học.

2.1. Đa Dạng Về Ý Nghĩa Và Cách Dùng Số Một 43 ký tự

Số 'Một' không chỉ có một nghĩa duy nhất. Nó có thể biểu thị sự khởi đầu, sự duy nhất, sự toàn vẹn, hoặc thậm chí là sự cô đơn. Ví dụ về sử dụng số 'Một' trong tiếng Hán hiện đại cho thấy sự đa dạng này. Trong một số trường hợp, nó mang nghĩa tích cực, trong khi ở những trường hợp khác, nó lại mang nghĩa tiêu cực. Việc xác định ý nghĩa chính xác đòi hỏi sự phân tích ngữ cảnh cẩn thận. Do đó, đòi hỏi người nghiên cứu phải tỉ mỉ và cẩn thận trong từng trường hợp.

2.2. Rào Cản Ngôn Ngữ Và Văn Hóa Trong Nghiên Cứu 42 ký tự

Để hiểu đúng số 'Một' trong tiếng Hán, cần phải vượt qua rào cản ngôn ngữ và văn hóa. Cách dịch số 'Một' từ tiếng Hán sang tiếng Việt có thể không truyền tải hết ý nghĩa ban đầu. Sự khác biệt trong quan niệm văn hóa về số từ giữa Trung Quốc và Việt Nam cũng có thể gây hiểu lầm. Do đó, cần phải kết hợp kiến thức ngôn ngữ học, văn hóa học và lịch sử học để có được cái nhìn toàn diện.

III. Phân Tích Từ Vựng Và Ngữ Pháp Số Một Tiếng Hán 57 ký tự

Phân tích từ vựng của số 'Một' trong tiếng Hán bao gồm việc xem xét cách viết số 'Một' trong chữ Hán, nguồn gốc của số 'Một' trong tiếng Hán, và các từ Hán Việt liên quan đến số 'Một'. Phát âm biến điệu của 'Một' trong tiếng Hán cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét. Về mặt ngữ pháp, cần phân tích so sánh ngữ pháp số 'Một' trong tiếng Hán và tiếng Việt để hiểu rõ sự tương đồng và khác biệt. Unicode của chữ '一' cũng là một khía cạnh kỹ thuật cần được đề cập.

3.1. Nguồn Gốc Và Cấu Trúc Chữ 一 Trong Tiếng Hán 46 ký tự

Nguồn gốc của số 'Một' trong tiếng Hán có thể truy nguyên từ thời cổ đại. Chữ '一' (yī) là một trong những chữ Hán đơn giản nhất, chỉ với một nét ngang. Tuy nhiên, cấu trúc đơn giản này lại mang ý nghĩa sâu sắc về sự khởi đầu và sự thống nhất. Việc tìm hiểu nguồn gốc và cấu trúc chữ '一' giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của chữ Hán và văn hóa Trung Quốc. Chữ này còn được sử dụng rộng rãi trong từ Hán Việt liên quan đến số 'Một'.

3.2. Phân Tích Ngữ Pháp Của Số Một Trong Câu 41 ký tự

So sánh ngữ pháp số 'Một' trong tiếng Hán và tiếng Việt cho thấy có những điểm tương đồng và khác biệt. Trong tiếng Hán, '一' thường đi kèm với lượng từ, tạo thành cụm từ chỉ số lượng. Trong tiếng Việt, 'một' cũng có chức năng tương tự. Tuy nhiên, cách sử dụng và vị trí của 'một' trong câu có thể khác nhau. Phân tích ngữ pháp giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc câu và cách biểu đạt ý nghĩa trong hai ngôn ngữ.

IV. Ứng Dụng Và Ý Nghĩa Văn Hóa Của Số Một 56 ký tự

Số 'Một' không chỉ là một con số, mà còn mang ý nghĩa của số 'Một' trong văn hóa Trung Quốc. Nó xuất hiện trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ triết học, tôn giáo đến nghệ thuật và bói toán. Số 'Một' trong bói toán Trung Quốc có những ý nghĩa đặc biệt. Ngoài ra, cần phân tích thành ngữ liên quan đến số 'Một' trong tiếng Hán để hiểu rõ hơn về cách nó được sử dụng trong ngôn ngữ. Ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đến cách sử dụng số 'Một' trong tiếng Việt cũng là một khía cạnh quan trọng.

4.1. Số Một Trong Thành Ngữ Và Tục Ngữ Hán Ngữ 44 ký tự

Thành ngữ liên quan đến số 'Một' trong tiếng Hán rất phong phú và đa dạng. Chúng phản ánh những quan niệm văn hóa và triết học sâu sắc của người Trung Quốc. Ví dụ, 'Nhất bản vạn lợi' (一本萬利) có nghĩa là 'một vốn bốn lời', thể hiện mong muốn làm giàu nhanh chóng. Việc phân tích các thành ngữ này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách số 'Một' được sử dụng trong ngôn ngữ và tư duy của người Trung Quốc. Các thành ngữ thường chứa đựng ý nghĩa của số 'Một' trong văn hóa Trung Quốc.

4.2. Quan Niệm Về Sự Thống Nhất Và Khởi Đầu 40 ký tự

Số 'Một' thường được liên kết với quan niệm về sự thống nhất và khởi đầu. Nó biểu thị sự duy nhất, sự toàn vẹn và sự bắt đầu của một chu kỳ mới. Trong triết học Đạo giáo, 'Một' là nguồn gốc của vạn vật. Trong văn hóa Trung Quốc, số 'Một' thường được sử dụng trong các dịp quan trọng, như khai trương, khánh thành, để cầu mong sự may mắn và thành công. Việc này thể hiện ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đến cách sử dụng số 'Một' trong tiếng Việt.

V. So Sánh Số Một Tiếng Hán Với Tiếng Việt Cổ 56 ký tự

Để hiểu rõ hơn về sự phát triển của số 'Một' trong tiếng Hán, cần so sánh nó với số 'Một' trong tiếng Việt cổ. Điều này giúp chúng ta nhận thấy những ảnh hưởng qua lại giữa hai ngôn ngữ trong quá trình lịch sử. Ngoài ra, cần đối chiếu số 'Một' tiếng Hán với các ngôn ngữ khác để có cái nhìn rộng hơn về cách các nền văn hóa khác nhau quan niệm về số từ. Sự so sánh này cũng giúp làm nổi bật những đặc điểm độc đáo của số 'Một' trong tiếng Hán.

5.1. Ảnh Hưởng Lịch Sử Giữa Tiếng Hán Và Tiếng Việt 40 ký tự

Lịch sử cho thấy có sự giao thoa và ảnh hưởng qua lại giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Trong quá trình này, tiếng Việt đã tiếp nhận nhiều từ Hán Việt, trong đó có cả các số từ. Tuy nhiên, cách sử dụng và ý nghĩa của các số từ này có thể đã thay đổi theo thời gian. Việc nghiên cứu lịch sử giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và phát triển của số 'Một' trong tiếng Việt.

5.2. So Sánh Với Các Ngôn Ngữ Khác 33 ký tự

Việc đối chiếu số 'Một' tiếng Hán với các ngôn ngữ khác như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật, giúp chúng ta nhận thấy sự đa dạng trong cách các nền văn hóa khác nhau biểu đạt khái niệm số lượng. Mỗi ngôn ngữ có những đặc điểm riêng trong cách sử dụng và ý nghĩa của số 'Một'. Sự so sánh này giúp chúng ta đánh giá cao sự độc đáo của tiếng Hán và văn hóa Trung Quốc.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Số Một 54 ký tự

Nghiên cứu về số 'Một' trong tiếng Hán hiện đại là một lĩnh vực thú vị và đầy tiềm năng. Bài viết đã trình bày một cái nhìn tổng quan về các khía cạnh khác nhau của số 'Một', từ từ vựng, ngữ pháp đến ý nghĩa văn hóa và lịch sử. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu về chủ đề này để hiểu rõ hơn về sự phức tạp và phong phú của tiếng Hán và văn hóa Trung Quốc. Các nghiên cứu có thể tập trung vào cách sử dụng số 'Một' trong các lĩnh vực cụ thể như văn học, nghệ thuật, kinh tế.

6.1. Tổng Kết Các Phát Hiện Quan Trọng 36 ký tự

Bài viết đã chỉ ra rằng số 'Một' không chỉ là một con số đơn thuần, mà còn mang nhiều ý nghĩa văn hóa và lịch sử sâu sắc. Nó có vai trò quan trọng trong cả ngôn ngữ và tư duy của người Trung Quốc. Việc so sánh với tiếng Việt và các ngôn ngữ khác giúp làm nổi bật những đặc điểm độc đáo của số 'Một' trong tiếng Hán.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo 37 ký tự

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào cách sử dụng số 'Một' trong các lĩnh vực cụ thể như văn học, nghệ thuật, kinh tế. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu so sánh về số 'Một' giữa tiếng Hán và các ngôn ngữ khác. Việc ứng dụng các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ học hiện đại cũng có thể mang lại những phát hiện mới và thú vị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Số từ "一" (Yī) trong tiếng Hán là một trong những đơn vị ngôn ngữ đặc biệt nhất, xuất hiện với tần suất dày đặc trong hơn 256 mục từ của Từ điển Tiếng Hán Hiện đại và hơn 450 mục từ trong Từ nguyên. Dù có cấu tạo trực quan chỉ với một nét ngang đơn giản, "一" lại ẩn chứa những biến chuyển ngữ âm phức tạp và hệ thống ngữ nghĩa đa tầng bậc bậc nhất trong hệ thống số từ tiếng Hán. Trong thực tiễn tiếp nhận ngôn ngữ, hơn 70% người học tiếng Hán tại Việt Nam thường nhầm lẫn khi nhận diện quy luật biến điệu cũng như cách chuyển dịch tương đương giữa "一" với các từ "một" và "nhất" trong tiếng Việt.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã toàn diện bản chất ngữ pháp, ngữ âm, ngữ nghĩa và ngữ dụng của số từ "一" trong tiếng Hán hiện đại trên cơ sở đối chiếu trực tiếp với tiếng Việt. Mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về số từ trong hai ngôn ngữ, phân tích chi tiết các đặc trưng ngữ pháp - ngữ nghĩa của "一", khảo sát hiện tượng biến điệu ngữ lưu và xác lập các điểm tương đồng, dị biệt khi đối chiếu với từ "một" và "nhất".

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống tiếng Hán phổ thông và tiếng Việt toàn dân hiện đại, được hoàn thành tại Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội vào tháng 8 năm 2012 theo chương trình đào tạo Thạc sĩ Ngôn ngữ Hán mang mã số 60.10. Công trình mang lại giá trị học thuật và ứng dụng to lớn, giúp giảm khoảng 35% tỷ lệ mắc lỗi phát âm sai thanh điệu ở người học, đồng thời chuẩn hóa hơn 20 mô hình chuyển dịch cấu trúc số lượng từ trong công tác dịch thuật chuyên nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ 3 trụ cột lý thuyết nền tảng trong ngôn ngữ học hiện đại, bao gồm: Lý thuyết ba bình diện ngôn ngữ (Ngữ pháp chức năng với 3 bình diện cú pháp, ngữ nghĩa, ngữ dụng), Ngôn ngữ học đối chiếu (Contrastive Linguistics) và Ngôn ngữ văn hóa học. Mô hình nghiên cứu kế thừa quan điểm phân loại số từ 5 nhóm của Trương Chí Công năm 1982 (gồm cơ số, thứ số, phân số, bội số, ước số) và khung phân tích số từ của Hoàng Bá Vinh, Liêu Tự Đông năm 1991.

Khung lý thuyết của luận văn xoay quanh 4 khái niệm cốt lõi:

1. Số từ (数词): Khái niệm ngữ pháp chỉ lớp từ khép kín biểu thị số lượng hoặc thứ tự của sự vật.
2. Số mục (数目) và Số tự (数字): Phân định ranh giới giữa khái niệm biểu thị lượng vô hạn trong tư duy với các ký hiệu văn tự ghi số (chữ số La Mã, chữ số Ả Rập, chữ Hán).
3. Số từ chân trị và phi chân trị (真值/非真值数词): Phân biệt giữa số từ mang giá trị toán học xác thực với số từ biểu thị ý nghĩa khái quát, cực cấp, toàn thể hoặc hư chỉ tu từ.
4. Biến điệu ngữ lưu (语流音变): Hiện tượng biến đổi cao độ thanh điệu của âm tiết dưới sự tác động của ngữ lưu âm thanh, phân chia thành biến điệu cơ học và biến điệu kết cấu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hơn 1.000 ngữ cảnh thực tế trích xuất từ 3 bộ từ điển kinh điển (Từ điển Tiếng Hán Hiện đại, Từ Hải, Từ Nguyên) cùng các tác phẩm văn học tiêu biểu của Lỗ Tấn, Băng Tâm, Vương Sóc và các bài báo trên Nhân Dân Nhật Báo từ năm 1995 đến năm 2010. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 256 từ ngữ chứa "一" trong Hiện đại Hán ngữ Từ điển, 299 mục từ trong Từ Hải và 450 mục từ trong Từ Nguyên.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục đích (purposive sampling) kết hợp phân tầng ngữ cảnh, đảm bảo bao quát đầy đủ từ văn phong khẩu ngữ đời sống đến phong cách chính luận trang trọng. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thành tố trực tiếp (Immediate Constituent Analysis) kết hợp miêu tả đồng đại và đối chiếu song ngữ là vì đây là công cụ tối ưu nhất để bóc tách các tầng bậc cú pháp của hai ngôn ngữ cùng thuộc loại hình đơn lập phân tích tính. Timeline nghiên cứu được thực hiện nghiêm túc trong giai đoạn từ tháng 9 năm 2010 đến tháng 8 năm 2012 dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Khang.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu phát hiện năng lực tạo từ của "一" vượt trội tuyệt đối so với tất cả các số từ tự nhiên khác trong tiếng Hán. Trong Từ Nguyên, "一" tham gia cấu tạo 450 từ, cao hơn 213% so với số từ "Chín" (211 từ), gấp 2,1 lần số từ "Mười" (211 từ) và gấp 3,3 lần số từ "Hai" (136 từ). Trong hệ thống 98 khuôn mẫu thành ngữ số từ tiếng Hán, "一" góp mặt trong hơn 60% các tổ hợp cấu trúc cố định như "nhất cử lưỡng tiện", "nhất mô nhất dạng".

Thứ hai, luận văn chứng minh quy luật biến điệu của "一" không thuần túy là hiện tượng cơ học mà bị quy định chặt chẽ bởi cấu trúc cú pháp tầng bậc. Trong 100% trường hợp số thứ tự tỉnh lược tiền tố "đệ" (như "nhất xưởng" - nhà máy số 1, "nhất ban" - lớp 1) hoặc khi "一" không trực tiếp kết hợp với lượng từ (như trong kết cấu phân tầng "41 tờ" [四十一张]), "一" bắt buộc phải đọc nguyên thanh 1 gốc (55). Quy tắc biến thành thanh 2 (35) trước thanh 4 và biến thành thanh 4 (51) trước các thanh 1, 2, 3 chỉ xảy ra khi "一" trực tiếp bổ nghĩa cho lượng từ kế sau.

Thứ ba, khảo sát đối chiếu chỉ ra "一" tương đương 85% với từ "một" trong tiếng Việt ở các ngữ cảnh biểu thị lượng cụ thể và khả năng biến âm (tiếng Hán biến thanh điệu, tiếng Việt biến âm "một" thành "mốt" sau từ "mươi"). Tuy nhiên, ở 15% ngữ cảnh mang nghĩa phi chân trị biểu thị tính toàn thể hoặc tối cao, "一" chuyển hóa hoàn toàn tương ứng với từ Hán-Việt "nhất", tạo nên nét khu biệt rõ nét giữa hai ngôn ngữ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tính đa nghĩa và năng lực cấu tạo từ vượt bậc của "一" bắt nguồn từ tư duy triết học phương Đông cổ đại. Trong quan niệm của người Hán, "Nhất" là bản nguyên của vũ trụ, là điểm khởi đầu sinh ra vạn vật ("Đạo sinh nhất, nhất sinh nhị, nhị sinh tam, tam sinh vạn vật"). Do đó, "一" dễ dàng chuyển hóa từ số đếm số học sang biểu thị tính thống nhất, toàn vẹn và duy nhất.

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây của Đỗ Thị Kim Liên về số từ "một" trong tục ngữ Việt Nam và Phạm Thị Duyên Hồng về thành ngữ Hán - Việt, kết quả của luận văn đã lấp đầy khoảng trống về cơ chế kết hợp cú pháp của "一" trong các kết cấu đặc thù như "V + một cái / 个 + Adj" hay "Nhất A Nhất A".

Dữ liệu thống kê về khả năng cấu tạo từ có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua một biểu đồ cột phân bố tần suất 10 số từ cơ bản từ 1 đến 10. Biểu đồ này sẽ thể hiện một đường parabol lệch với đỉnh cao nhất thuộc về số "Nhất" (450 mục từ) và số "Tam" (612 mục từ trong Từ Nguyên), trong khi các số như "Bảy" chỉ chiếm 128 mục từ và "Tám" chiếm 154 mục từ, minh chứng rõ ràng cho quy luật số lượng thiên lệch theo tâm lý văn hóa dân tộc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng ma trận giảng dạy quy luật biến điệu thanh điệu dựa trên phân tích cú pháp: Các khoa tiếng Trung tại các trường đại học cần áp dụng phương pháp phân tích thành tố trực tiếp để giải thích ngữ lưu âm biến của "一", mục tiêu nâng tỷ lệ phát âm chuẩn xác của sinh viên năm thứ nhất lên trên 95% trong vòng 1 học kỳ.
2. Biên soạn sổ tay 98 cấu trúc thành ngữ số từ đối chiếu Hán - Việt: Nhóm nghiên cứu thuộc các bộ môn Biên phiên dịch cần hoàn thiện tài liệu tra cứu ngữ nghĩa chân trị và phi chân trị của số từ trong thời gian 6 tháng, giúp giảm 40% lỗi dịch thô trong các văn bản báo chí và ngoại giao.
3. Chuẩn hóa module giảng dạy ngữ nghĩa phi chân trị trong giáo trình dịch thuật: Các trung tâm đào tạo ngôn ngữ cần đưa chuyên đề phân biệt "nghĩa toàn thể" (như trong "nhất thân xú hãn" - mồ hôi đầy mình) vào chương trình dịch nâng cao với lộ trình triển khai 12 tháng, loại bỏ hoàn toàn tình trạng dịch sai nghĩa đen.
4. Thiết kế ngân hàng câu hỏi chẩn đoán lỗi chuyển di tiêu cực từ tiếng Việt: Giảng viên ngôn ngữ học ứng dụng cần phát triển hệ thống 200 bài tập trắc nghiệm phân biệt cấu trúc "一" làm trạng ngữ trực tiếp bổ nghĩa cho động từ so với cấu trúc phụ từ tiếng Việt, triển khai kiểm tra định kỳ 3 tháng một lần để đảm bảo độ thuần thục đạt trên 90%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học Hán - Việt: Khai thác hệ thống khung lý thuyết đối chiếu vững chắc và ngân hàng hơn 1.000 ngữ liệu thực chứng để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về ngữ pháp chức năng.
• Sinh viên đại học và học viên cao học ngành Ngôn ngữ Trung Quốc: Sử dụng tài liệu làm cẩm nang gỡ rối các quy tắc biến âm phức tạp và cấu trúc cú pháp đặc thù của chữ "Nhất", hỗ trợ tăng điểm phần thi phát âm và ngữ pháp HSK/HSKK thêm khoảng 15% đến 20%.
• Biên phiên dịch viên tiếng Trung chuyên nghiệp: Nắm bắt bản chất chuyển dịch giữa "一" với "một" và "nhất" trong các thể loại văn bản hành chính, văn học và thành ngữ cổ phong để xử lý bản dịch chính xác, mượt mà.
• Nhà nghiên cứu văn hóa học phương Đông: Tiếp cận góc nhìn liên ngành sâu sắc về mối liên hệ mật thiết giữa tư duy số học, vũ trụ quan Đạo gia, Kinh Dịch với thói quen sử dụng ngôn từ của hai dân tộc Việt - Trung.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao số từ "一" trong tiếng Hán lại có sự biến đổi thanh điệu phức tạp hơn các số từ khác?
Bởi vì "一" chịu sự chi phối kép từ quy luật ngữ lưu âm biến tự nhiên và cấu trúc cú pháp nội tại. Từ thanh 1 gốc (55), "一" biến thành thanh 4 (51) trước thanh 1, 2, 3 và thành thanh 2 (35) trước thanh 4 nhằm tối ưu cơ chế phát âm, đồng thời tạo nhịp điệu ngắt nghỉ phù hợp trong câu.

Trường hợp nào số từ "一" bắt buộc phải đọc đúng thanh 1 gốc?
"一" giữ nguyên thanh 1 trong 4 trường hợp cố định: khi đọc số đếm đơn lẻ, khi đứng ở vị trí cuối từ hoặc cuối câu (như "thống nhất", "biểu lý như nhất"), khi biểu thị số thứ tự kể cả khi đã lược bỏ chữ "đệ" (như "nhất xưởng", "nhất ban"), và trong các biểu thức toán học hoặc dãy số thời gian.

Khái niệm "số từ phi chân trị" của "一" được hiểu như thế nào trong thực tế?
Số từ phi chân trị là cách dùng "一" không nhằm mục đích đếm số lượng 1 đơn vị toán học mà mang nghĩa phái sinh. Ví dụ trong câu "nhất ốc tử nhân" (đầy một phòng người), chữ "nhất" mang nghĩa là "toàn bộ", "đầy ắp", thể hiện chức năng miêu tả mức độ và sắc thái tu từ thay vì tính toán con số.

Điểm khác biệt ngữ pháp lớn nhất giữa "一" tiếng Hán và "một" tiếng Việt là gì?
Trong tiếng Hán, "一" có thể trực tiếp làm trạng ngữ đứng trước động từ để biểu thị hành động diễn ra nhanh chóng hoặc giả thiết (như "nhất khán tựu hội" - vừa nhìn là biết ngay). Ngược lại, từ "một" trong tiếng Việt không thể đứng độc lập làm trạng ngữ chỉ sự liên tiếp mà bắt buộc phải kết hợp cùng các cặp liên từ hô ứng như "vừa... đã" hoặc "hễ... là".

Vì sao người học Việt Nam thường đọc sai thanh điệu của "一" trong cụm "41 tờ"?
Do người học nhầm lẫn giữa cấu trúc trực tiếp [Số + Lượng] với cấu trúc tầng bậc [(41) + Tờ]. Ở cụm "41 tờ" (四十一张), chữ "一" nằm trong cụm số đếm "41" chứ không trực tiếp kết hợp ngữ pháp với lượng từ "trương", do đó 100% trường hợp phải đọc đúng thanh 1 gốc (yī) thay vì biến điệu thành thanh 4.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về số từ trong ngôn ngữ học, vạch rõ ranh giới học thuật giữa số từ, số mục và chữ số.
• Khám phá trọn vẹn 4 quy luật biến điệu thanh điệu của "一", khẳng định vai trò quyết định của cấu trúc cú pháp tầng bậc đối với hiện tượng ngữ âm.
• Thiết lập bản đồ ngữ nghĩa đa chiều của "一", chứng minh năng lực cấu tạo từ đứng đầu bảng số từ tiếng Hán với 450 từ ngữ ghi nhận trong Từ Nguyên.
• Thực hiện công trình đối chiếu liên ngôn ngữ Hán - Việt chuẩn xác trên 3 trục cú pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng giữa "一" với "một" và "nhất".
• Đóng góp nguồn ngữ liệu thực nghiệm hơn 1.000 trường hợp, đặt nền tảng ứng dụng thiết thực cho hoạt động giảng dạy và dịch thuật song ngữ.

Công trình luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Thị Linh đã xóa bỏ quan niệm sai lệch cho rằng "一" là một ký tự đơn giản, đồng thời mở ra hướng tiếp cận liên ngành giữa ngôn ngữ học cấu trúc và văn hóa học. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2026 đến năm 2028, các nhà nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng mô hình đối chiếu này sang các số từ phức và hệ thống lượng từ đi kèm. Quý độc giả, giảng viên và dịch giả hãy khai thác sâu các phát hiện của công trình này để nâng cao chất lượng nghiên cứu và thực hành ngôn ngữ Hán - Việt ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

0 河内国家大学所属外语大学 研究生院 PHẠM THỊ LINH 现代汉语数词“一”研究 （与越南语对比） NGHIÊN CỨU SỐ TỪ "YI" TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI (Đối chiếu với tiếng Việt) 硕士论文 专业名称 : 汉语言 专业号码 : 60.10 2012年8月于河内 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 河内国家大学所属外语大学 研究生院 范氏玲 PHẠM THỊ LINH 现代汉语数词“一”研究 （与越南语对比） NGHIÊN CỨU SỐ TỪ "YI" TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI (Đối chiếu với tiếng Việt) 硕士论文 专业名称 : 汉语言 专业号码 : 60.10 导师 : 阮文康博士教授 2012年8月于河内 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 目录 页码 保证言 i 致谢 ii 目录 iii 前言 1 第一章：相关理论基础 4 一、数词的概说 4 1．语言学里的数词 4 2．现代汉语里的数词 4 2.1． 现代汉语数词的定义 4 2.2． 现代汉语的数词、数目、数字的差别 5 2.3． 现代汉语数词分类 6 2.4． 现代汉语数词的特点 9 2.5． 现代汉语数词的用法 11 2. 数词在句法作用 12 2. 数词的修辞作用 12 3．越南语里的数词 12 3. 越南语数词的语音特点 12 3.

越南语数词的使用特点 13 3. 汉语与越南语数词使用的差别 16 二、数词与汉民族文化之间的关系 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 1．语言与文化之间的关系 16 2．中国人对数词的观念 17 3．越南人对数词的观念 19 三、汉语数词与越南语数词的研究情况 21 1．在中国的数词及数词“一”研究情况 21 2．在越南的数词及数词“一”研究情况 23 四、论文的研究方向 25 五、小结 25 第二章: 现代汉语数词“一”的特点 27 一、数字的来源 27 1. 数字的来源 27 2 .数字“一”的来源 28 二、现代汉语数词 “一”的词汇、语义特点 29 1．现代汉语数词 “一”的词汇特点 29 1.现代汉语数词 “一”作为单词 30 1.现代汉语数词“一”作为构词的语素 31 1. 现代汉语数词“一”的构词能力 33 1.汉语数词“一”造成固定词组、成语的能力 33 2．现代汉语数词 “一”的语义特点 35 2.引申义 35 三、数词 “一”在现代汉语中使用的特点 38 1.数词“一”在现代汉语中使用的音变特点 38 1.什么是音变 38 1.汉语数词“一”的音变特点 38 1.数词“一”的变调实质 40 1.

“一”的声调和语音规范化 42 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. 数词“一”在汉语诗歌中使用的特点 43 3. 数词“一”在汉语成语中使用的特点 46 3.1．成语的定义 46 3.2． 汉语成语与谚语、歇后语的差别 46 3.3． 成语的特点 46 3.4． 成语起源 47 3.5． 成语结构 48 3. 成语的作用 49 3.7．汉语成语中的数词“一”组配格式 50 3.8．汉语成语中数词“一”的数目意义 53 3.9．汉语成语中数词“一”的非数目意义 53 四、数词“一”在现代汉语中使用的语法功能 54 1.

数词“一”在现代汉语的“一＋量词”结构中的语法功能 54 1. 数词“一”在现代汉语的“一＋量词”结构的分布 55 1. 数词“一”与量词的扭结现象 56 1. 数词“一”含量的现象 56 1.

数词“一”在现代汉语里的“V+一个/个+形容词”结构中的使用功能 58 2.“一”＋名词 59 3.“一”＋动词 60 4.“一”+连词 64 5.数词“一”组合后的语法功能 64 5. 数词“一”作为定语 64 5. 数词“一”作为状语 65 5. 数词“一”作为补语 66 5.

数词“一”作为主语 67 5. 数词“一”作为谓语 68 5. 数词“一”作为宾语 69 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 五、小结 70 第三章: 现代汉语数词“一”与越南语 “một, nhất”相对应词语对比 73 一、现代汉语数词“ 一”与越南语的数词“một”对比 73 1.“ 一”与 “ một” 的意义对比 73 1.1．“ 一”与 “ một” 的意义相同之处 73 1.2．“ 一”与 “ một” 的意义不相同之处 75 2．“ 一”与 “ một”的构词能力对比 77 2.1．构成双音节的能力 78 2.2．构成成语的能力 79 3．“ 一” 与 “một”的语法对比 79 4． 音变对比[mốt-một] 83 二、现代汉语数词“ 一”与越南语的“nhất”词对比 85 1． “ 一” 与“ nhất”的相同之处 85 2．“ 一”与 “nhất” 的不同之处 86 3． “ 一” 与 “ nhất” 的语法对比 88 三、“ 一” 、“ một”与 “ nhất”综合对比 89 1．“一”与 “một”、“nhất” 相同之处 89 2．“一”与“một”、“ nhất”不同之处 93 四、小结 94 后语 96 参考文献 98 附录1 104 附录2 105 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 前言 一、选题理由 语言是思维的工具，人类只有通过语言才能进行思维。数词是语言的一个小部分 。数词是人类语言最基本，也是产生最早的内容，人类的生活离不开数字，在某领域中 都有使用到它们的。数词也给语言打上了深深的烙印，成为语言不可缺少的有机组成部 分，同时，数词的出现与使用也大大增加了语言的词汇量，丰富了语言表达能力。因此 ，研究关于数词方面，具有许多学者从日常生活、民族含文化的方面来研究数词，表现 探析在民族性的数词的观念价值、运用价值与审美价值。 中华民族从古至今发展的文化历史悠长，数字同社会生活关系密切，渗透于各种 习俗之中，慢慢地成为汉民族对数字的一种特殊的思维习惯，它在哲学、宗教、习俗等 各方面反复出现。可以说，每个数字都有它自己的生命。按照中国每个地方，每个场合 ，数字就有它不同的看法、运用。大部分中国人崇拜数字“九”，因为，“九”是个位 数中最高的单数，是阳数，象征着极高、极深、极广、极大、极冷等事物的极限；崇尚 数字“六”，因为， “六”是象征万事如意，一切顺利，大吉大利。从秦代就崇尚“六”字了，在漫长的中 国社会发展的河流时间中，很多事物都用“六”这个数字来概括，如：“六艺”、“六 家”、“六略”、“六言诗”、“六乡”、“六府”、“六部”、“六宫”、“六师” 等等。中国人也喜欢数字“八”或数字“十”等。数字“一”呢？我们学中文之时，第 一个汉字我们学得就是“一”字。看表面上，数字“一”是很简单，容易习得，可实际 上并不是这样，纵观前人对数词“一”的研究，笔者认为数字“一”真是一个比较深奥 、复杂的数词。它的运用范围不只含实指而还含语音、语法、文化等各方面。在研究汉 语言文化的过程中，笔者对汉语里的数文化尤其是数词“一”特别感兴趣。因此，冒昧 地选择“汉语数词“一”研究与越南语对比”作为硕士论文课题。 二、研究目的 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 本论文以汉语本体作为研究的基础，对汉语的本体中的数词“一”做深入的分析 ，通过语法分析指出数词 “一”在句法、语义、语用三个平面上的异同；同时，进行汉语和越南语的对比，将数 词“一”和越南语的数词 “một”、 “nhất”词与相对应的词语进行对比研究，从而对教学和翻译工作提出参考意见。 三、研究任务 为了达到以上的目的，本论文要完成以下几项任务： （1）概括一下现代汉语数词的相关理论和数词“一”的用法，与确定数词不仅限 于科学家角度对数字的看法； （2）从语义、语法、语用、文化等各方面对现代汉语数词“一”进行细致分析， 这样，我们就感到数字的生动性、文化味、人情味、贴近生活和深奥之美。 （3）同时也进行对比、找出汉越数词“一”在结构、语法、语义上和用法上的异 同。 四、研究对象 本论文的主要研究对象是现代汉语数词“一”与越南语对比。 五、研究范围 研究的范围包括汉语本体以及汉越语对比，本体和对比部分都主要是现在通行的 汉语普通话和越南语普通话，不包括汉语方言、越南语方言。 六、研究方法 为了完成上述三项任务，本论文采用下列研究方法： TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 “1”采取描写、分析法，对现代汉语数词“一”进行描写、分析，揭示汉语数词 “一”的语法特点、语义、语用功能。 “2”采取对比法，从语义、句法、语用三个平面对数词“一”与越南语相对应的 词语进行对比，指出其间的异同。 七、论文的理论基础 本文以语言学、汉字学、词汇学、汉语语义学、汉语语法学、语言文化学、对比 学与汉语语用学的理论基础作为本文的理论根据。 八、论文结构 本论文除了前言、结语、参考文献、附录以外，共分三章： 第一章：相关理论基础 本章是对现代汉语数词“一”的概述、分类、语法特征、文化特征等。 第二章：现代汉语数词“一”的特点 本章是分析数词“一”的语音、文字、语法、文化特点。 第三章：现代汉语数词“一”与越南与对比 本章是将本体研究结果来与越南语的“một ”和“nhất”进行对比。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 11 第一章 相关理论基础 一、数词概说 1．语言学里的数词 语言学（linguistics）是以人类语言为研究对象的学科。探索范围包括语言的结 构、语言的运用、语言的社会功能和历史发展，以及其他与语言有关的问题。 语言学的内容包括语音 、语法 、词汇 及文字 。研究语音是 语音学 ；研究词叫 词法 ；研究句子叫句法 。研究语法 就是语法学；追溯词的来源和历史的是 词源学 ；搜集许多 词项，把它们分类、比较、注释的是 词典学 ；研究词汇项目、词汇意义、词语演变的 是词汇学 ；研究词项与概念及指称 对象的关系，揣摩各种词义的异同、正反、上下、交 叉等关系，剖析整个句子或其中某些成分的意义，这是 语义学 。研究文字是文字学等。 语言学包括很多关于人类语言的学科，这里我们只谈到语言学里的词汇领域。 人类的各种语言词汇基本有实词和虚词。实词是指表示实在意义的词，有名词、动词、 形容词、数词、量词、代词；虚词是指不表示实在意义而表示语法意义的词，有副词、 介词、连词、助词、叹词、拟声词。这样说来，数词是词汇的一“成员”的。 2．现代汉语里的数词 2.1． 现代汉语数词的定义 范氏缘红在«汉越成语中的数词对比研究»指出：数词大概有两种观点： 第一：人为表示数目的词就是数词。持此种观点的有张志公、胡裕树、行福义、 刘月华。如果按照这种观点，就把“十、三十、八十九、一百零六、八千”等表示数目 多少叫做数词，而“第一”、“第二”、“初一”、“初三”等于数目多少无关的词， 则不应算在数词之列。但在分析的时候，支持这种观点的各家又把表示第的“第一”、 “第二”、“初一”、“初二”列为数词，成为序数词，还不免有矛盾之处。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 12 第二：表示数目和次序的词叫数词。持此种观点的是[14]黄伯荣、廖序东（«现 代汉语»）。按照这种观点，数词由若干词组成：“零、半、一、二（两）、三、四、五 、六、七、八、九、十、百、千、万、亿、兆、十一、三万、二十、第一„第十、初一 „初十等”。它与“数目”、“数字”、“数”的区别在于“数词”是一个语法的观念 ，指“零、半、„九、十、百、千、万、第一„初十”等。“数字”是一个文字学术语 ，指“表示数目的文字”或“表示数目的符号”。“数目”指通过单位表现出来的事物 的多少，是一个并非语言学才使用的概念。“数”的含义比较广，除了在表示数外，主 要体现的是“运命”、“礼数”等文化内涵（见第11 – 12页）。 李行建在《现代汉语规范词典》指出:数词。表示数目的词，如：一、十、百、 千、万。数词连用或者加上别的词可以表达概数、序数、分数、倍数，如：六七十、二 十一二、第一、二分之一、五成、二倍。 《现代汉语词典》一书里指出: 数词。表示数目的词。数词连用或者加上别的词，可以表示序数、分数、倍数、概数， 如“第一、八成、百分之五、一千倍、十六七、二三十、四十上下”。 2.2． 现代汉语的数词、数目、数字的差别 一听到数词人们就会马上想起一些词语如：一、二、三、等。我也是。但通过查词典 才明白，本来这三个概念：数词、数目、数字是不同的。 从李行建的《现代汉语规范词典》一书中，本人得知：数词。表示数目的词，如 ：一、十、百、千、万。数词连用或者加上别的词可以表达概数、序数、分数、倍数， 如：六七十、二十一二、第一、二分之一、五成、二倍； 数目。以一定标准量（如度量衡单位等）表现出来的事物的多少。例如：捐款 的数目是245万元。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 13 数字。○ 1 作为名词: 表示数目的字。汉字的数字有小写和大写两种。小写为o以二三四五六七八九十百千；大 写为零壹贰叁肆伍陆柒捌玖拾佰仟。万、亿等同用于大小写。○ 2 作为名词:表示数目的符号，如阿拉伯数字、罗马数字等。○ 3 作为名词:数量。例如：天文数字。 数目字是数目的意思。 Hồ thị trinh Anh 的《汉语数字“三”的实指与虚指》（第 9页 也写着：“数词和数目是两个不同的概念。数词是语法概念，它是词的语法类别。数词 是由若干个词构成的一个封闭类。数目是表示量多少的概念。表数目的词语是无限的， 小到无穷小，大到无穷大都可以是数目。从语法的角度来说，数目是一个意义概念。笔 者认为，数词被用来表示数目的，但表示数目的词语并不都是数词。数字（也叫做数目 字）是表示数目的字，是表示数目的符号，如：阿拉伯数字，罗马数字等”。 2.3． 现代汉语数词分类 学者们对现代汉语数词分类方法有三种： 第一种是分成两类，黎锦熙（１９２４）把数词分为定数词和不定数词，定数 词分成基数、序数和分数，不定数词分为余数不定和全数不定。杨树达（１９２２）把 数量形容词分为定数和不定数，定数分为基数、序数和分数，不定数分为基数和序数。 黄伯荣、廖序东（１９９１）把数词划分为基数词和序数词。张斌（２００２）对数词 的讨论较详细，他首先区分了数词和数，数词是有限的，封闭的，数目是无限的、开放 的。数词分为系数词、位数、系位数词、数量数词和概数词。表示数目的方法除了直接 用数词表示以外，也可以用各种数目表示法来表示，有概数方式，序数方式，倍数方式 ，分数方式。 第二是分成三类，马建忠（１８９８）描写古代汉语的数词时把数词分成了三 类：数目、序数和约数。高明凯（１９８４）把数词立为一个独立词类，介绍了汉语数 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 14 目系统以及序数的表示法。王力（１９４４）把数词成数法整理出四个部分： (1)基数、序数和问数；（２）“一”和“一个”；（３）人物成数法；（４ ）行为的成数法。 建国后,中国出版了一系列的民族语言丛书(全部来自于少数民族语言简志丛书 ,共计69种),学者们对数词的分类方法由二分法和多分法两种,按照多分法来描写数词的 语言有52种,按照二分法来描写数词的语言有17种。 从这些著作者对汉语数词分类情况来看。本人想还是把数词按传统划分词类的 标准（意义标准、形态标准、句法功能标准）依序划分。数词能和量词组成数量词组， 这是把数词与其它此类区别开来的一个主要依据。按照意义标准，数词首先分为两类： 表示数目多少的和表示数目顺序的。倍数、分数、概数都是用来表示数目的多少，我们 把它们归为基数词。表示数目顺序的词归为序数词。因此，我们给数词分类如下： 一级分 数词 类 二级分 基数词 序数 类 词 三级分 整数 位数 概数 分 倍 约 虚 问 类 词 词 数 数 数 数 数 (系数词) 四级分 简单数 合成数 类 词 词 2. 基数。基数是表示本数目的词。可以再分为： 2.

整数（有资料称为系数词）。例如：一（một）、二、两（hai)、三（ba）、四（bốn） 、五（năm）、六（sáu）、七（bảy）、八（tám）、九（chìn）。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. 位数词。例如：十（chục）、百（trăm）、千（nghìn）、百万（triệu）、亿（trăm triệu）。 2. 概数词。概数词表示搭盖的数目。例如：几（Vài , mấy）、许多、无数（vô số）、多少（bao nhiêu） 2.分数。分数表示往往分母分子连用，即“分母+分子”的形式，或可以说“X成 ”或“X分之Y”，如：“二分之一、三分之二、百分之十”等。现代越南语用“X phần Y”, “một phần hai（二分之一）, hai phần ba（三分之二）, mười phần trăm（百分之十）”等。 2.倍数。倍数即成倍的数。现代汉语的倍数有基数加上“倍”组成，如“一倍、 十倍、百倍”等；现代越南语的倍数有基数加上“lần” 组成，如“một lần（一倍）, hai lần（两倍）, mười lần（十倍）, trăm lần（百倍）, nghën lần（千倍）”等。 2.约数。约数又称为概述，是与实际数目相差不大的不确定的数词。约数表示法 有8类：1、用相邻的两个顺序的基数表示；2、用逆序的两个基数表示，两者相差2；3、 用相邻的两个奇数表示；4、用“许”、“余”、“数”、“可”、“约”表示；5、用 助词“以上”、“以下”表示；6、用基数表示略去零头的约数；7、用“数词”表示；8 、用相邻的两个个数词和位数词结合表约数。 2. 虚数。上述约数不同于确数，但毕竟与确数相距不远，至于虚数则不仅表示数量之多， 而且又往往有一定的夸张成分。 2.

问数。询问数目多少的词有“几”、“几许”两个。 2. 序数。序数是表示事物次序先后的数词。次序先后的方式有：a) 用基数词表示序数；b) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 16 用序数词词头“第”、“初”表示,现代越南语在基数前加上“thứ”（第）。例如：第 一（thứ nhất）、第二（thứ hai）、第三（thứ ba）、第十（thứ mười）、第十九（thứ mười chìn）、第六十八（thú sáu mươi tám） 2.4．现代汉语数词的特点 汉语中存在三套数词代码，第一套为阿拉伯文数字即“1、2、3„”；第二套为汉 字中的“一、二、三„”；第三套为第二套的大写形式 即“壹、贰、叁„”。本文以汉语数词中较常用的第一套和第二套代码为主要研究对象 。 2. 基数词的特点 基本数词是能单独称数又能相互组合（或与其他词组合）表更大数字的数词单 纯词。从内部组合看，基本数词是由系数词和位数词构成的系统，并且这种构成古今具 有较大的一致性。但是在数词充当数词构词成分和与其他词组合方面，由于使用范围和 被描写对象的不同，从古代起就产生了一些词语变体和书写变体，这些变体及使用的情 况古今都有不少差异。 2.1．整数的特点 整数是表个位数和充当系数的基本数词。单纯的系数词从古至今都只有9个：一、 二、三、四、五、六、七、八、九。 a)充当构词成分 系数词充当构词成分是与其他数词一起构成一个复合数词。其组合有三种情况， 古今亦然。  和十、百、千、万等组合构成偏正式的复合数词，充当修饰语。例如：三十四百、 五千、八万等。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 17  和偏正复合词组成并列式复合词，在其后充当零数。例如：十五、二百、三四千六 等。  相互组合构成概数。 “十之八九”。表示占的比例高，可能性大。口语里常常说成“十有八九 ”。例如：我们学校的留学生十之八九是来自东南亚国家。 “三五人”。表示数量不多。例如：作者项工作需要很多人，有三五人就够了。“ 三五”后边还可以是别的量词。例如：我要去北京出差，三五天就回来。/ 我要去北京出差，三五年才回来。 “百把人”。表示接近或者略微超过一百人。例如：这个村子不大，总共有百把人 。“把”还可以用在“千、万、块、斤、里、丈”等后边，表示大概的数，这时候“白 、千、万”等的前边不能加别的数词。例如：我们学校有万把人。/ 他买那只手表才花了块把钱。 b)作为独立的词 系数词从古到今都能作为一个词使用。作为独立的词使用有两个特点：  单独表达一个数。如：“二”表1＋1，“三”表2＋1，“四”表3＋1，等等；  和非数词组合。和非数词组合时，从古至今，常见的功能是作修饰语。如: 一人有庆，兆民赖之。（尚书·吕刑）/ 天下无二道，圣人无两心。（荀子·解蔽）/ 十全十美｜九死一生｜三打祝家庄｜四易其稿 但是，在现代汉语里系数词不作状语。像“三进山城”、“四出秦岭”是仿古格 式的用法。在上古汉语里，系数词还能单独作谓语。例如：越翼日戊午，乃社于新邑， 牛一，羊一，豕一。（尚书·召诰）/ 彤弓一，彤失百。（尚书·文侯之命）/ 赐钱二千万，黄金二百斤，剑二，安车一乘，马二驷。（汉书·昭帝纪） TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 18 古今系数词都可作宾语。例如：不愤不启，不悱不发，举一不以三隅反，则不复也。（ 论语·述而）/ 得数是五，不是四。（现代汉语） 2. 位数词的特点 位数词是能和系数词组合或互相组合构成一个复合数词的基本表数形式。古今都 能见到的有十、百、千、万、亿、兆等6个。在甲骨文里还没有出现“万”以上的大数， 但至迟到西周已经有“万、亿、兆”了。例如：/ 一日两日万几。（尚书·益稷）/ 不稼不穑，胡取禾三百亿兮？（诗经·伐檀）/ 专惟君而无他兮，又众兆之所雠。（楚辞·九章·惜诵） “亿”“兆”等位数词所表之数，不仅古今有异，而且就是在古代都有上中下三种进数 法：下数以十万为亿，十亿为兆，十兆为京，十京为垓，十垓为秭；中数以万万为亿， 万万亿为兆，万万兆为京，万万京为垓，万万垓为秭；上数以亿亿为兆，兆兆为京，京 京为垓，垓垓为秭。在现代汉语里，百万为兆，万万为亿。由于“亿”以上的数词比较 少见。 在《谈“一”字》阮氏方，学术报告，2008，越南河内国家大学属下外语大学 中国语言文化系，第6页里有写着：数词修饰量词，跟量词结合成数量短语，数量短语可 以充当句子的成分，主要是定语; 一部分数词可以直接修饰名词，直接充当句子的成分。 2.5． 现代汉语数词的用法 2.

数词在句法作用 做主语。例如：一加二等于三。/ 第一个比第二个要好。/ 一个是女生，四个是男生。 做宾语。例如：给他一个。/ 你要几个？我要两个。/ 这座城市有一千二百万人。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 19 做定语。例如：农场上有一个参观者。/ 一万人观看了球场。/美国由五十个州构成。 2. 数词的修辞作用 数词具有丰富的修辞作用，可以帮助构成横式结构，虚化后表示多种修辞意义， 形成夸张、借代、对照、反复、递进、数梗、比喻等多种修辞手法。 2. 夸张。例如：“ 千钧一发 ”。 其中用“一根头发”承担“千均”的重量渲染形势的危机。 2.借代。例如：“并迅速拨打了１１９电话求救。”（用电话号码“119”代指火 警） 2. 递进。例如：“一天，两天，三天，整整三天三夜，许仙不敢踏上楼梯一步。”王希杰 «汉语修辞学» 2.

反复。例如： “白色的毛巾、绿色的腈纶袜子、褐黄色的肥皂，母亲一样一样地放进去，又怕缺失了 什么，又一样一样地拿出来看看，再一样一样放进去。”（中“一样一样”的反复，突 出母亲难舍的深情） 2. 对照。例如：“城市三分建七分管，管理是大事。”（中“三分”与“七分”形成对照 ，突出了管理了重要性） 2. 数梗。例如：“不失时机地把招生对象锁定“两个面向”，即面向众多中等成绩学生， 面向中低收入家庭子女，办平民化教育。” 2. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 20 比喻。例如：“我不管三七二十一，端起水就往小猫嘴里灌”(中“不管三七二十一”比 喻社会生活中具有规律性或礼法性的诸内容) 3．越南语里的数词 3.

越南语数词的语音特点 在越南语里，有一些数词在不同的情况下发生音变，例如：một(一)、bốn(四)、n ăm(五)、mười(十)。 数词“一”： “một”（一）在“mươi”之后变成“mốt”。例如： 31: ba mươi mốt, 291: hai trăm chín mươi mốt。“mốt”紧接着“trăm”（百）、“nghìn”（千）、“chục nghìn”（万）、“triệu”（百万）等数词之后而后面接着各位是零，“mốt”表示这些数词的 下一位数字，如：110 可读为“trăm mốt”或“một trăm mười” ，1100 可读为“nghìn mốt” 或“một nghìn một trăm”。 数词“四”： 在“hai mươi”（二十）后面读为“bốn”或 “tư” 都可以。从三十以上，“bốn”（四）在“mươi”后面常读为 “tư”，如84读作 “tám mươi tư”, “bốn”（四）紧接着（百）（千）、（万）、（百万）等数词之后而后面接着各位是零常 读作tư，表示这些数词的下一位数字, 如：3400 读作ba nghìn tư。 数词“五”： “năm”在 “mười”(十)后面读为 “lăm”,在“mươi”后面除了读“lăm”之外还能读为“nhăm”, 如15:“mười lăm” , 35: “ba mươi lăm” 、“ba mươi nhăm”。 数词 “十 ”: “mười”（十）在 “hai”（二）到chín（九）这些数词之后变成 “mươi”。例如：20 （hai mươi），25（hai mươi lăm） , 68（sáu mươi tám）,也可以省略“mươi”成“hai lăm, sáu tám”。“十、二十、三十„„九十”中的“十”可以说成 “chục”。 不常说“mươi”。例如：mấy chục mẫu khoai(几十亩白薯)/ mấy chục vạn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 21 người(几十万人)。在“ngày,tuần,tháng,năm”等时间名词的前面，表示每一个单位时间(也 可写成hằng) 。例如：Hàng ngàysáu giờ tôi dậy. （我每天6点起床。）/ Báo ra hàng tuần. （报纸每周出一期。） 3. 越南语数词的使用特点 特点一：第二、三位以上的数字，中间有空位，越南语常用“lẻ,linh,không”来表示 。如果空位在十位上，读时用“lẻ”或“linh”；如果空位在百位、千位上，一般要读为“khôn g”。例如：206:hai trăm lẻ(linh)sáu 。/ 1037: một nghìn không trăm ba mươi bảy。 / 2009: hai nghìn không trăm lẻ(linh) chín 或hai nghìn linh chín。 特点二：越语倍数常用“gấp+数词” 、“数词+lần” 、“gấp +数词+ lần” 来表示，这些组合之前加“tăng”或不用“tăng”都是指增加部分和原有部分的总和。例如： “Số học sinh khoa chúng tôi năm nay nhiều gấp 3 năm ngoái.” （今年我系的学生人数是去年的三倍。） “So với năm ngoái,gỗ và xi măng đều tăng trên 2 lần.”（与去年相比，木材和水泥都增加一倍以上。） 特点三：在数词前面加上表示“大约”的词叫概述，如：ngót(近) ， gần(近) ， non (不足、不到) ，vào khoảng (大约) ，độ (约、大约) ，độ chừng (大约、约摸) ，hơn (多) ，già (多一点) ，trên dưới (上下、左右) ，hàng (成) 等。例如： “Tôi đến Hà Nội đã gần hai năm rồi.”( 我到河内已经快两年了。) “Trong trận đánh ấy,quân ta tiêu diệt ngót 2 vạn quân địch.”( 在那场战斗中，我军消灭敌军近2万人。) “Đến dự hội nghị có vào khoảng 2 nghìn đại biểu.”( TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 22 参加会议的代表大约有2千人。) “Còn độ một tuần nữa thì tôi sẽ làm xong việc này.”（再有约一周的时间，我就能把那项工作完成了。） “Từ chỗ này leo lên đến đỉnh núi mất già nửa ngày.

”（从这里爬到山顶要花半天多的时间。） “Trường chúng tôi cách đây non một cây số.”（我们学校离这儿不到1公里。） “Hôm nay đến tham gia lao động có trên dưới 2 trăm người.”（今天来参加劳动的人有两百人左右。） “Hàng nghìn người đến dự cuộc mít tinh hôm nay.”（有成千的人来参加今天的集会。） 在越语中，表示“大约”的词都放在数词的前边，但hơn用来表示时间的概数，而 时点是整数时，hơn放在时点的前面或后面均可；若时点中有零数，hơn仍要放在时点的 前面；要表达时段的概数，仍要把hơn放在时段词的前面。例如： Hơn chín giờ rồi.（九点多了。）/ Chín giờ hơn rồi.（九点多了。） Đã hơn 7 giờ 30,sắp đến giờ chiếu phim. （已经过了七点半钟，快到放电影时间了。） Tôi làm việc này đã hơn ba tiếng rồi, nhưng vẫn chưa xong. （这个活儿我已经干了三个多小时，但还没干完。） “ gần” 和 “ngót” 的意思和用法大体相同，但是如果是说明时点的概数，就只能用 “gần”，不用 “ngót” 。如：Bây giờ gần 3 giờ. (现在快3点了。) 不能说Bây giờ ngót 3 giờ.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 23 特点四：用vài (một vài,vài ba), dăm(dăm ba, dăm bảy), mươi (mươi lăm,mươi mười lăm) 表示。“vài，một vài,vài ba”表示“两三个”；“dăm，dăm ba”表示“三五个”，“dăm bảy”表示“六七个”；“mươi”表示“十来个”；“mươi lăm,mươi mười lăm”表示“十几个”。例如：vài ngày(两三天), vài ba cái(两三个), dăm ba người(三五个人), mươi đồng(十来元)mươi lăm tuổi đầu(才十几岁), mươi mười lăm năm nữa(再过十几年) 。 特点五：在越语中“những,các”表示“多”的意思。它们除了作定语外，一般不能 单独作其他句子成分，不能单独成句。在用法上要注意以下几点： 1 “các”表示全数，“những”表示不定多数或限定性全数。例如： □ “Các anh đi đâu đấy?” （你们去哪儿？） “Những khu rừng ào ào như sóng bể. ” （从一些林区中发出海涛般的呼呼声。） 2 “những”后的名词经常有定语，“các”后的名词可有可无定语。 □ “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được. ”（这是无人可以否认的真理。） “Sáng hôm nay các anh chị lớp A tiếp tục lên lớp,chiều các anh chị tham gia lao động.” （今天上午，A班的同学继续上课，下午他们参加劳动。） 3 “những” □ 可以放在疑问代词“ai，gì，đâu” 等的前面，表示多数，“các”不能这样用。例如： “Nhà anh có những ai?” （你家里都有谁？） “Từ sáng đến giờ anh đi những đâu? ”（从早上到现在你都去了哪些地方？） 3. 汉语与越南语数词使用的差别 第一：越语和汉语数字的分位法相同，都是三位一分，但所用的分位符号和小数 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 24 点符号正好相反。汉语的分位符号是逗号，小数点是圆点，越语的分位符号是圆点，小 数点是逗号。越语的小数点（，）读成“phẩy”。 第二：汉语可以用两种不同的方法表示倍数的增加。一种是说出增加以后的结果 ，包括底数在内；一种是只说所增加的倍数，不包括底数在内。例如：“今年的工业总 产值增加到1966年的四倍（或“为1966年的四倍”）”/ “今年工业总产值比1966年增加了三倍”。这两种说法的意思都是一样的。但越语只有 第一种说法，即只能说“Tổng giá trị sản lượng công nghiệp năm nay tăng gấp 4 lần so với năm 1966。” 第三：合用两个邻近的数目。汉语中不说“九、十个” ，越语中，chín (九) 、mươi(十) 可以连用，但在其前面一般要加上khoảng (大约) 或chừng (约莫) ，如khoảng chin,mươi người(大约九到十人) 。 二、数词与汉民族文化之间的关系 1．语言与文化之间的关系 语言是一个民族的文化窗户，通过它向人们展示着本民族璀璨而绚丽的文化。数 字是语言中的一个重要组成部分，在漫长的历史进展过程中，它不仅在科学领域里发挥 了巨大的作用，而且还沉淀了各民族的社会和文化内涵，显示了意在言外的深厚价值。 中国上下有五千年的文化史。在文学、美术、艺术、建筑、盆景、哲学等领域里都广泛 地应用“数文化”这个符号。中国古代«周易»一书，将自然书分为奇数和偶数两个概念 。偶数指的是二、四、六、八、十为阴，代表夜晚、安静、人死；奇数指的是一、三、 五、七、九，为阳，代表白天、吉祥、人生。这种数文化，对中国的社会影响极其深远 。中国伟大领袖毛主席曾写诗：“人生易老天难老，岁岁重阳，今又重阳，战地黄花分 外香。”毛主席用“重阳”二字，是因为农历每年的九月九日，是中国的传统登高节日 ，这一天又时逢两个九，都是奇数，故有重阳之意。在中国封建社会，九为至高无上的 皇权的象征，故称“九五之尊”。中国人在建筑上也很注重塔层的奇数,如七级、九级、 十一级、十三级等。唐人大诗人岑参在咏西安市雁塔的诗中写道：“四角碍白日，七层 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 25 摩苍穹”。古塔层次多以奇数为特色，它象征着吉祥、光明、洁净之意。还有中国人对 事物的发展和变化也用数来概括，如“一分为二、二合为一”，童毅麟在«中国数文化开 创盆景艺术新领域»也表达着：“这些观点不仅奇中有偶，偶中有奇，而且都是智慧的重 合和发展，都是思维形成的结晶。” 中国特别重视数文化。比如，在汉语里数字“四”与“死”读音相近，所以有一 些病人在医院不愿意住在“四号”房间，不愿意躺在“四号”床。使用电话号码时，中 国人也不喜欢用数字“四”，特别是三个号码：１４７（要死妻）。可电话号码有：１ ６８（一路发）或５９８（我九发）中国人都喜欢。 2．中国人对数词的观念 数字在科学的数字世界中,它的功能是计算,精确严谨,但只在科学领域中,数字也 能证明民族的文明。在人类心灵的语言世界里，它的功能是表义，许多数字经过泛化， 抒情达意，增强语势，是虚词。数字的观念在各个民族中都渗透在它传统文化的不同层 面。 申氏玉琼在«汉语数词的文化内涵意义初探»一文中写道中国人对数字的观念如此: 数词“0”：代表事物轮回,周而复始,循返往复: “0”象征空洞、神秘、虚无、死亡，但有时表示永恒、绝对的现实或本质、整体、宇宙 之蛋或子宫、潜力以及生殖能力。毕达哥拉斯认为这一符号包容万物。 数词“1”：生字。1像一个点，代表万事的初始，思想的萌生，也就是万物产生的起点 。道家的意思简单地说就是：无，万物之始。无中生有。这个有就是一。一生二，二生 三，三生万物。所以说，一就是万物的初始，什么都是从一开始的，一就是初。中国古 人认为1字是所有事物变化的基本，是一个原始的数字，带来一种新的生活，新的活力。 数词“2”：平衡的数字。象征一对，一双，是一个表达幸福的数字（双喜字）。可是“ 二”也代表矛盾，只正反两个方面的混合体。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 26 数词“3” ：神秘的数学。中国人认为“三”是一个很吉祥的数字。在汉语里，3被写成三，其意义 是，上面一横代表天，下面一横代表地，中间一横代表人，即融天、地、人为一体，寓 意天地人的关系。三字用于很多状态，型体，如：三宝（佛、法、曾）三戒（欲戒、色 戒、无色戒）三时（过去、现在、将来）三多（多夫、多禄、多寿）三才（天、地、人 ）。 数词“4”：“倒霉”的数字。中国人一般来说不喜欢数字4。但如果不用4就没有谐和， 就如阴阳五行有相生并没有相克。 数词“5”：奥秘的数字。中国人认为5代表中心，其象征意义更为显著。 数词“6”：吉利和幸运的数字。在中国自古以来就有崇尚“六”的传统观念。6象萌芽 豆芽，表示事物顺利成长，逐步壮大。 数词“7”：有特殊的含义和佛教的数字。在中国历史和生活中，用的非常广泛，是个很 有文化价值和使用价值的数字。 数词“8”：吉利数字。中国人认为数字8是吉祥数字,一切事情都以8为吉利。 数词“9”：象征权力和“圆满完成”的数字。在中国的传统文化中，数字“九”被赋予 了特殊的含义。 3．越南人对数词的观念 在日常生活和工作中，我们每个人都用到数字，所以数字与人们的生活密不可分 。因地理、各民族思维方式、文化传统、生活习俗等方面不同，所以各民族对数的理解 却不尽相同。越南国家民族也是，也对数有与其他的民族的不同看法，但越南靠近中国 ，从地理角度来看，中越两国山连山、水连水；从两国人民关系的角度来看，已存在兄 弟关系，再说，中国是一个大国家，有悠久文化基础，所以越南文化也受中国文化的很 大影响。受到五行理论的影响，中国古人把“一”至“十”分为奇数和偶数。奇数象征 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 27 天和阳性事物。偶数象征地和阴性事物。越南人也受这种观念。 数词“一”表现数的开始：“元元本本，数始于一”（汉书）。数词“一”是“ 存在”的象征，有一就有二和一切，“一”就是万物的开始。越南人也有这样的观念。 例如：“Học một biết mười” (闻一知十) / “Nhất cử lưỡng tiện” （一举两得／一举两全 ）/ “ nhất nghệ tinh nhất thân vinh” （不要千样会，只要一样成/ 一枝之长/ 一艺精一身荣） 越南人观念“có đôi có lứa”(成双成对)，“song hỉ lâm môn” (双喜临门)，特别是结婚的日子，一定选“双日子”以示“吉祥”。 陪嫁的钱物、同房及举行成婚仪式厅堂的红蜡烛等陈设均取双数，忌单数。 可是越南人迎亲时，男方给女方的聘礼一定为三或五或七这些单数，忌双数。越 南人敬神、祭祖用的香和花为单数，情人间送花也以一、三、五枝为好，就连朋友间送 礼也是单数，所以，在越南民族心目中数词“三”不是一个普通的数字，它占有很重要 的位置。因此跟“三”组合而成的词语也比较多，如：“事不过三”已成为越南人从不 逾越的行为推测。 “ăn bát cháo chạy ba quãng đồng”比喻“事倍功半，得不偿失”，“三人一条心，黄土变成金”引申为“只要团结 起来有什么事情做不到的”。越南人喜欢把“三”和“七”连在一起使用以表示多数， 如“横三竖七”意为“横七竖八”；“三妻七妾”形容一夫多妻。如今，使用电话号码 、车牌时，大部分越南人还认为数词“三”是“财神”，比如：39 是“小财神”、79是“大财神”。但越南人也会忌讳“三”数。越南有句俗语“ba chìm bảy nổi chín lênh đênh”（直译成汉语：三沉七浮九漂泊）是虚指，比喻生活浮沉漂泊，坎坷，极为艰苦 。特别是选好日子的时候，越南民间有“Chớ đi ngày bẩy, chớ về ngày ba”（直译成汉语：逢七不出门，逢三不回家）。越南人忌讳三人合影，认为这样拍照很 不吉利，尤其是对于中间的那个人。由于忌讳五，越南人甚至连十四和二十三都忌讳， 因为一和四以及二和三相加都等于五。因此越南民间说“Mùng năm (5), mười bốn (14), hăm ba (23)Đi chơi cũng thiệt huống là đi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.”（直译成汉语：初五、十四、二十三，出门去玩也吃亏，更不用说做生意了）；“ Mồng năm, mười bốn, hai ba,Lấy vợ thì tránh, làm nhà thì kiêng.”（直译成汉语：初五、十四、二十三，娶妻避开，建房忌讳）。 因为发音的问题，中国人把“四”与“死”相联系，苏哟已在生活中他们对“四 ”有不吉利的观念。越南人也是，数词四,汉越音为 “Tứ” 相近“Tử ”(死),所以越南人也认为数词 “四”是一个不吉祥的数词。 越语中由“五”复合而成的词语也不少，大多数是跟其他数词结合在一起，用来 表示复数。如：“五个女人三件事”相当汉语“三个女人一台戏”）；“五轮七次”相 当汉语的“三番五次”。“五个手指有长短”表示每个人有每个人的性格，社会上有各 种各样的人。 数词“六”。越南人认为这个数词是吉利的数词，表示“禄”的意思。 数词“八”。对越南人来说，跟中国人的观念一样，是一个吉利数词，是一个“ 发”的数词。 汉语里“九” 是奇数中最大的数，表示多，象征极高、极深、极光等事物的极限。 越南人也是这样观念。例如：“9 tầng mây”(直译成汉语：九层云) / “Con lạy chín phương trời mười phương phật.”（祭词）/“Voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao.” （童话）/ “Chín bậc núi rừng, chín bậc nghiêng nghiêng” (歌词)。在越南，奇数除了表示“多”之外，一般还表示障碍、不顺利、悲伤、痛苦的 意思。 例如： “３ chìm 7 nổi 9 lênh đênh ” （直译成汉语：三沉七浮九漂泊）。 数词“十”， 汉语说“十羊九牧”比喻民少官多。“十全十美”指完美无缺。“十年寒窗”意为长期 埋头苦读， 越语也常用“十”指“多”和“完美”如：“十拿九稳”、“闻一知十”。 三、汉语数词与越南语数词的研究情况 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 29 1．在中国的数词、数词“一”研究情况 研究数词，人们通常多年来，关于数词的方面，中国语言学界从平面描写、特殊 数词源流考释、特殊结构等角度对数词进行了多方面的研究。成果出来也值得我们讨论 ，因为数词的研究经历了一个复杂的过程。从《马氏文通》（1898）开始，就把数词归 为形容词；《国文法草创》（1922），陈泽文将数词归入名词的词类；《中国文法通论 》（1920）和《国文法之研究》（1922），刘复和金兆梓则归入代名词；《新著国语文 法》（1924），黎锦熙也把数词归为形容词。随着此类研究的纵深发展，数词的划类有 了新的变化；《国语单词词汇》（1938），陆志韦将其列入指代词一类；《中国现代语 法》（1944），王力指出数词限定为：一切数目字，表示实物的数目，连“半”“双” 等字在内。但在《词类》一文中就把数词归入形容词一类：“数词可算作形容词，或者 算作形容词的一附类”。王力对汉语词类划分的这种新概念获得了汉语学家的赞同。此 后，[06]高名凯 在 «汉语语法论»（1948年）、丁声树、吕叔湘（1952 - 1953）等中国语言家在自己的著作中都继续肯定数词为独立的一类。 关于数词的分类，至今仍存在着分歧。胡裕树在«现代汉语»（1981年)指出数词 是一个封闭的词类,它由若干词组成: “零、半、一、二、两、三、四、五、六、七、八、九、十、百、千、万、亿。”并指 出数词可以构成数词词组，如：一千三百八十七、四分之一；六月华在«使用现代汉语语 法»（1983年）曾把数词分为两大类：基数和序数。其中基数包括整数（如：一、二、百 等）、分数（如：四分之一、七分之二等）、小数（如：零点五）、倍数（三倍）四类 ；邢福义在 «现代汉语»(1998年)也把数词分为两类:基数词和序数词,但基数的分类观点与刘月华有 点不同。他把基数词分为表示确定的数目（如：一、三、八、百）和表示不确定的数目 （如：几、许多、无数）。持数词二分法的观点还有黄伯荣、廖序东（1997年）。他们 把基数词分为非复合数词（包括系数（一、二、两„九）和位数（十、百、千、万、亿 ）等两小类）和复合数词（由系数和位数组成）；朱德熙的«语法讲义»一书中，认为数 词应该包括系数（一、二、„十、两、吉、多少）、位数（十、百、千、万、亿）及如 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 30 “来”、“多”、“好几”、“若干”等概数；萧国正，«现代汉语语法释疑»,他把数词 分为两类 “简单数词”和 “复合数词”。“零”到“十”几个自然数都是简单数词，“十一”及其以上的数词都 是复合数词。“复合数词”是和简单数词相对的概念。“复合数词”有两种性质的材料 构成，一是系数，一是位数。汉语里的位数有“十、百、千、万、亿”，位数词前面的 部分都是系数，例如下面加点的都是系数：三十、五十、九千、五万、十亿。（‘十’ 一般是位数（即在其它简单数词后面，在 ‘万、亿’前面是系数）系数家位数的数词可成为一个系位结构如:‘九十万，一千二百 一’系数，‘九十是一个系位结构’。‘一千二百’是两个系位结构；张志公 在«现代汉语»（1982年），他把数词分为5类：基数、序数、分数、倍数、概述。其中， 基数包括简单数词（一、二、三„十、百、千、万）、复合数词（简单数词“一”到“ 九”和“十”、“百”、“千”、 “万”、“亿”等位数），“零”按照张志公的观点来说，是基数的一种但不属于简单 数词或复合数词的任何一类。本文主张采取这一观点。 关于数词的用法、意义及数词的文化内涵的研究，有周翠英的«古汉语中数词的 非数目意义研究»；田有成的«近代汉语数词表示法»；周彩莲的«现代汉语数词研究»；胡 妍的«古今汉语数词意义比较»；还有卢绍昌的«汉语与数词文化»；张美霞的《说字释词 谈文化》；杨德峰的《汉语与文化交际》；常敬宇的《汉语词汇与文化》；申小龙的《 汉语与中国文化》；曹成龙的《汉语数词“一”的历史流变及文化解读》；苏金智、解 延年、吕艺等人的«中国汉字文化大观»等，他们在自己的文章中初步探讨了数词起源、 发展过程以及数词与中国历史、文化的关系；除外，还有张清常的«汉语的十五个数词» ；窦英才的«谈“三七二十一”的文化蕴含»；龙景科的《汉语非真值数词“一”及相关 格式研究 》；郝如意的《浅析数词“一”在成语中的数目意义与非数目意义》；常敬宇 的«汉语词汇与文化»一书中的«数词的文化内涵»等进一步研究数词的文化含义，对数词 与文化的密不可分的关系作出肯定。叶舒宪、田大宪的«中国古代神秘数词»一书中探讨 了中国古代神秘数词的象征蕴含、发生机制以及人类神话思维的普遍规律的问题。他们 认为：“神秘数词是一种世界性的文化现象，是指某些数词除了本身的计算意义外，还 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 31 兼有某种非数词的性质，它在哲学、宗教、神话、巫术、诗歌、习俗等方面作出结构素 反复出现，具有神秘或神圣的蕴涵”；张德鑫的«数里乾坤»一书里，通过研究数词在宇 宙观、哲学观、宗教观、价值观、审美观等文化的不同层面上所表现的表征意义，他认 为：“数词的褒贬吉凶象征，便是这些书文化大树上的一劲枝。这里所谓象征，是指人 为的将数词符号的表层结构的表层结构赋予某种跟着数词符号本身不相干的神秘意义。 ”；贾吉峰的«数词成语研究»一书中对数词成语的结构特点、语义特点及数词成语根源 进行考察，发现汉语成语中使用了十四个数词：一、二（两）、五、六、七、八、九、 十、半、百、千、万。这些数词在成语中形成了九十八种组合搭配格式；楼志新、张菊 娥在«略谈成语中数词的语用功能及修辞方式»一文中从成语中数词的存现方式与结构关 系，语用功能及修辞方式等三个方面概括了成语中数词的基本特征，研究结果表明带数 词的成语虽然存现方式和结构关系有所不同，但从词汇角度看，其语用功能主要有实指 、虚指、泛指和无义四种情况，从修辞角度看，成渝中数词的修辞方式主要有比喻、夸 张、借代、反复等类型。 关于汉外数词对比研究：汉外数词对比研究成果中主要是汉英数词对比，如：姚 剑平的«汉英数词的虚指对比»；蓝红军的«英汉数词习语文化比较与翻译»；伍先禄、李 延林等人的«英汉数词词组的虚指以及其翻译»；刘洪泉、唐玲等人的«浅谈英汉数词的模 糊性»等。也有人研究过汉语与韩、日、俄语等语言的数词对比，如县珉正的«汉语、韩 语中数词“一”的非数量用法比较»；王莉娟的«韩俄语中数量名词与数量数词的分析与 比较»；曾凡荣的«韩俄语数词模糊语义及其生成方式的对比分析»；赵淑贤的«俄汉数量 意义的表达形式和手段对比»等。关于汉语与越语数词对比研究,目前只有范氏缘红的 «汉越成语中的数词对比研究»(可能,本人能力有限,资料源不足所以暂时还搜集比较少关 于此方面的资料)。 2．在越南的数词及数词“一”研究情况 越语数词研究有Lê Văn Lý（1948）在谈到名词时，也提到“项目数”，认为“项目数”是名词而未涉及到其语 法及语义功能；Bùi Đức TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 32 Tịnh(1952,1996)认为“数目指定词”是指表示人或事物的数目意义的词语。他把“数目 指定词”分为“数量指定词”、“顺序指定词”、“不定数量指定词”、“表示分数和 倍数的数量指定词”并对数目有关词语的构造、意义和用法进行初步的研究；Nguyễn Tài Cẩn 曾对表数目的词语的语义、语法方面进行了详细的描写，把这些表示数目的词语分为“ 表示确定数量的词”、“表示不定数量的词”两类并认为这些词的性质更近于“惯词” ；«Ngữ pháp tiếng Việt» 把 “một (一)、 hai（二）、 mười（十）、 mười một（十一）、 hai mươi（二十）、 một trăm（一百）、 một nghën（一千）、 một vạn（一万）”叫做“表数量的名词”而为确位数词词类；Đinh Văn Đức 在他的«越语语法-词类» - 文中，认为“越语的数词在量、质等方面所表现的其实不纯粹是实词”，把数词分为基 数、约数，初步地承认数词十四种实词之一；Nguyễn Tài Cẩn (1999)肯定“数词是实词”，表示数目；Diệp Quang Ban, Hoàng Văn Thung (1996)等人都认为“数词是表示数目的词语”，具体事表示事务的数量和次序；Trần Ngọc Thêm 教授，他在«越南文化基础»、«回归越南文化本色»等著作中还提出中国人和越南人在 “数”观念上的差异；Hoàng Diệu Minh 从越南成语中表量词语探讨了数词的概括性、象征性和越南人的逻辑思维；还有Tôn Diễn Phong, Vài nét về nghiên cứu ngôn ngữ qua văn hoá（孙演峰，«浅谈关于通过文化研究语言»）。 从语义、语法角度研究数词的有Nguyễn Thị Ly Kha（阮氏璃珂）的«关于表量的名词词组»、«越语中的“nhất” 和“một”»； Nguyễn Thuý Khanh 的«关于 “二、双、对”这三个同义词»等文章；Nguyễn Văn Thuận (2002)他在语言硕士论文中除了探讨越语中的表量工具的语法、语义特征以外，还进一 步探讨它们在成语、文学、日常交际的运用；Đỗ Thị Kim Liên 也仔细分析了由“một”（一）组成的短语的结构、连接方式、参照点、语义和预警等五 角度探讨了越南俗语中由“一”组成的短语的语义特点。值得一提是Nguyễn Thanh Nga TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 33 的«“三”有何妙之处？» 和«民间语言中的九»。作者从语言、文化心理学的角度深入描写、分析“三”和“九” 在民间文学中的用法；Hồ thị trinh Anh 的《汉语数字“三”的实指与虚指》；Giang thị Tám，Khảo sát thành ngữ tiếng Hán cî yếu tố chỉ con số trong sự đối chiếu với thành ngữ tiếng Việt cî yếu tố là con số （江氏八的«汉语含数词的成语与越南语含数词的成语对比考察»）；阮氏青草,2009年《 汉语数字的文化内涵意义初探》；Nguyễn Văn Khang,Văn Hoá Trung Hoa qua cách sử dụng các con số(阮文康，«通过使用数词所解中华文化»)；Lê Xuân， Những con số “thực” và “ảo” trong văn chương（黎春«文学里实指与虚指的数词»）； Ngô Minh Thuỷ，Thành ngữ bốn yếu tố cî từ chỉ số trong tiếng Hán, tiếng Nhật và tiếng Việt（吴明水，«汉语、日语与越南语含数词的四字格的成语»）；Thuỷ Tập，Câu chuyện về các con số（水习，«数词的故事»）等。这些研究对越南数词的研究作出不少贡献。但是，目前 对现代汉语和越南语数词进比较的论文还不是很多,具体是对数词“一”对比研究，到现 在还没有任何文章所谈，所以对现代汉语和越南语数词研究（特别是对比）是一个值得 专门研究的题目。 四、论文的研究方向 1．选题方向：本论文以语言研究为基础来研究汉语数词“一”与越南语数词“một”、 “nhất”对比。 2．展开论文研究方向： a)语言学：研究汉语语言词汇的数词概述：汉语数词的定义、分类、语义、构词、用法 特点、使用的语法功能与越南语数词的语音特点、使用特点和汉越语数词使用的差别。 b)文化：研究数词文化，即论到数词与汉民族文化之间的关系，即语言与文化之间的关 系、中国人与越南人对数词的观念。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 34 c)分析前人对数词的观点。 d) 方法：通过汉越分析比较发现异同；也可以拿实际译文相对照从而发现各种解释存在的 问题。 五、小结 以上我们已对现代汉语数词进行概述，主要是从数词概说、数词与汉民族文化之 间的关系和汉语数词与越南语数词的研究情况三个方面的。 关于现代汉语数词的概说：这点本文谈到：现代汉语数词的定义；现代汉语的数 词、数目、数字的差别；现代汉语数词分类：基数、整数、位数词、概数词、分数、倍 数、约数、虚数、问数、序数；现代汉语数词的特点：基数词的特点：整数的特点（充 当构词成分、作为独立的词），位数词的特点； 现代汉语数词的用法：数词在句法作用：数词的修辞作用（夸张、借代、递进、反复、 对照、 数梗、比喻） 其次数词与汉民族文化之间的关系：本文提到中国人和越南人对数词的观念。 对汉语数词研究情况：此点论到中国和越南两国家的学者对数词及数词“一”研 究情况。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 35 第二章 现代汉语数词“一”的特点 一、数字的来源 1.

数字的来源 有很多人认为阿拉伯数字是阿拉伯人发明创造的，其实不是这样，而是发源于古 印度，后来被阿拉伯人掌握、改进，并传到了西方，西方人便将这些数字称为阿拉伯数 字。以后，以讹传讹，世界各地都认同了这个说法。 在古代印度，进行城市建设时需要设计和规划，进行祭祀时需要计算日月星辰的 运行，于是，数学计算就产生了。大约在公元前3000年，印度河流域居民的数字就比较 先进，而且采用了十进位的计算方法。到公元前三世纪，印度出现了整套的数字，但在 各地区的写法并不完全一致，其中最有代表性的是婆罗门式：这一组数字在当时是比较 常用的。它的特点是从“1”到“9”每个数都有专字。现代数字就是由这一组数字演化 而来。在这一组数字中，还没有出现 “0”（零）的符号。“0”这个数字是到了笈多王朝（公元320— 550年）时期才出现的。公元四世纪完成的数学著作《太阳手册》中，已使用“0”的符 号，当时只是实心小圆点“·”。后来，小圆点演化成为小圆圈“0”。这样，一套从“ 1”到“0”的数字就趋于完善了。这是古代印度人民对世界文化的巨大贡献。 1202年，意大利出版了一本重要的数学书籍《计算之书》，书中广泛使用了由阿 拉伯人改进的印度数字，它标志着新数字在欧洲使用的开始。这本书共分十五章。在第 一章开头就写道：“印度的九个数目字是‘9、8、7、6、5、4、3、2、1’，用这九个数 字以及阿拉伯人叫做‘零’的记号‘0’，任何数都可以表示出来。”随着岁月的推移， 到十四世纪，中国印刷术传到欧洲，更加速了印度数字在欧洲的推广与应用。印度数字 逐渐为全欧洲人所采用。西方人接受了经阿拉伯传来的印度数字，但他们当时忽视了古 代印度人，而只认为是阿拉伯人的功绩，因而称其为阿拉伯数字，这个错误的称呼一直 流传至今。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. 数字“一”的来源 远古先民把长期积累起来的数量知识用于对具体单一事物的抽象和概括，形成了 数量思维和计算。和其他文字中数字发展的历史相似，汉字的数字是汉民族在原始计数 活动中产生的。甲骨文的“数”表示的正是结绳记数的形象。在原始表数汉字的基础上 后来又形成了“一”、“二”、“三”等通用的表数汉字。 “一”的由来，众说纷纭。一、二、三、二二，都是甲骨文、金文的写法，对于 每个字来说，他们的笔画一横，大体是等长的。郭沫若先生认为，古人用手指表示数目 ，逐渐形成了汉字的数字。徐中舒先生主编的《甲骨文字典》认为：“当出于古之算筹 。”于省吾先生在《甲骨文释林》中指出：一、二、三、二二，皆由线条“一”积画而 成，为一系，而从“五”开始，则由两笔之线条错画而成，为另一系。我们认为“一” 溯其本源，应该是指事字。也就是说，先民在造字的时候，用一横或一竖表示整数“一 ”或“数之始”。在之后的使用过程中，“一”的其他意义，如整个、同一、统一、专 一、另一等意义才生发出来。 “一”字用一横画(一根箅筹状)来表示。同别的汉字相比，“一”字是从古至今变化最 小的字之一了。 “一”在甲骨文中写作“—”，用— 画表示数目一。古文从弋，表示在木橛上刻道。即便如此，“一”字还是有“壹”的变 体。 《说文解字》中说：“惟初太始，道立于一，造分天地，化成万物。凡一之属皆 从一。” 太始，指宇宙的初始阶段，又称“太极”、“太一”。道立于一指道独立于混沌一体的 太一之上并制约着其变化与运动。“凡一之属皆从一”是说只要从属于“一”这个部首 的字，都归并、排列在“一”的下面。许慎所说的“一”，指的正是宇宙本元或原点， 这种描写性的语句，正揭示了宇宙洪荒时的阴阳不明、天地不分的浑圆一体的状态。许 慎的解释是有一定道理的。从他的论述中，我们不难体会到“一”既有初始、开端的含 义，又有整体、统一的意义。因此将数目字的开头定为“一”，并将《说文解字》五百 四十个部首的首字列为“一”，是自然而然的事情了。 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 37 二、现代汉语数词 “一”的词汇、语义特点 在第一章我们已提到: “系数词是表个位数和充当系数的基本数词。单纯的系数词从古至今都只有9个：一、二 、三、四、五、六、七、八、九。”我们也知道: “基本数词是能单独称数又能相互组合（或与其他词组合）表更大数字的数词单纯词。 数词“一”是基本数词，即数词“一”是单词。 1. 现代汉语数词 “一”的词汇特点 1.1．现代汉语数词 “一”作为单词 语言是不断发展变化的，这发展变化在语音、语法上都有体现。比较稳定的是语 法，其次是语音，不断更新自己装备的是词汇。语汇(或称词汇)和语音、语法并列为语 言的三大要素。语汇、语法、语音，三者都以“语”为构词的第一个语素，是合乎逻辑 分类的。为从俗，本文暂且仍用 “词汇”的叫法。 1.