Nâng Cao Giáo Dục Kỹ Năng Sống Cho Học Sinh THPT Yên Thành 2

SKKN Yên Thành 2: Nâng cao vai trò đoàn thanh niên, giáo viên chủ nhiệm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT. Giải pháp và kinh nghiệm.

• Tác giả: Hồ Ngọc Hân
• Trường học: Trường THPT Yên Thành 2
• Chuyên ngành: Kỹ Năng Sống
• Đề tài: Nâng Cao Vai Trò Của Đoàn Thanh Niên Và Giáo Viên Chủ Nhiệm Trong Việc Giáo Dục Kỹ Năng Sống Cho Học Sinh Trường THPT Yên Thành 2
• Loại tài liệu: Sáng Kiến Kinh Nghiệm
• Năm xuất bản: 2023 - 2024
• Địa điểm: Yên Thành

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• 1. PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 3. NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN VÀ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG VIỆC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
• 3.1. Quy trình thiết kế các hoạt động để giáo dục kỹ năng sống cho HS
• 3.2. Quy trình tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho HS
• 3.3. Tiến hành thực nghiệm một số chủ đề
• 3.3.1. Chủ đề 1: Giáo dục kỹ năng xác định giá trị - kỹ năng kiểm soát cảm xúc
• 3.3.2. Chủ đề 2: Giáo dục kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ - kỹ năng giải quyết mâu thuẫn
• 3.3.3. Chủ đề 3: Giáo dục kỹ năng ứng phó với bạo lực học đường
• 3.4. Một số giải pháp nâng cao vai trò của Đoàn thanh niên và GVCN trong việc giáo dục kỹ năng sống cho HS
• 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 4.2. Thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Bài test về kỹ năng sống trước và sau khi áp dụng giải pháp
• PHỤ LỤC 2: Bảng tiêu chí đánh giá kỹ năng sống của HS
• PHỤ LỤC 3: Bảng thống kê % nội dung tự nhận xét, đánh giá của HS trường THPT Yên Thành 2 trước khi áp dụng sáng kiến
• PHỤ LỤC 4: Bảng thống kê % nội dung tự nhận xét, đánh giá của HS trường THPT Yên Thành 2 sau khi áp dụng sáng kiến
• PHỤ LỤC 5: Link khảo sát trong quá trình nghiên cứu và áp dụng đề tài
• DANH MỤC VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT hiện nay

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT là một nhiệm vụ cấp thiết trong bối cảnh xã hội hiện đại, nhằm trang bị cho thế hệ trẻ những năng lực cần thiết để phát triển toàn diện. Đây không chỉ là việc truyền thụ kiến thức mà còn là quá trình rèn luyện kỹ năng sống, giúp các em tự tin đối mặt và giải quyết các thách thức trong cuộc sống. Các tổ chức quốc tế lớn đều nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng sống. Theo UNESCO, đó là năng lực cá nhân để tham gia hiệu quả vào cuộc sống hàng ngày. WHO xem đây là khả năng có hành vi thích ứng và tích cực. UNICEF định nghĩa kỹ năng sống là cách tiếp cận giúp hình thành hành vi mới, cân bằng giữa kiến thức, thái độ và kỹ năng. Lứa tuổi THPT là giai đoạn có nhiều biến động tâm sinh lý phức tạp, các em phải đối mặt với áp lực học tập, định hướng tương lai và các mối quan hệ xã hội. Việc trang bị kỹ năng sống giúp các em phát triển bản thân tuổi teen một cách lành mạnh, hình thành nhân cách tốt và có khả năng hòa nhập xã hội hiệu quả. Thiếu kỹ năng sống có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực như bạo lực học đường, trầm cảm, hoặc mất phương hướng.

1.1. Khái niệm kỹ năng sống theo UNESCO WHO và UNICEF

Kỹ năng sống được định nghĩa đa dạng nhưng có chung bản chất là năng lực tâm lý - xã hội. Theo UNESCO, kỹ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hằng ngày. Định nghĩa này nhấn mạnh khả năng tự quản lý bản thân và tương tác xã hội. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa kỹ năng sống là các khả năng để có hành vi thích ứng và tích cực, giúp các cá nhân ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc sống. Trong khi đó, UNICEF xem đây là một cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới, lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ và phát triển kỹ năng. Tựu trung, giáo dục kỹ năng sống là quá trình trang bị kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp để hình thành những hành vi lành mạnh, tích cực.

1.2. Tầm quan trọng của việc phát triển bản thân tuổi teen

Lứa tuổi học sinh THPT là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, đánh dấu sự phát triển vượt bậc về thể chất và những biến đổi tâm lý phức tạp. Đây là thời điểm nhân cách được định hình rõ nét nhất. Do đó, việc phát triển bản thân tuổi teen thông qua giáo dục kỹ năng sống là cực kỳ quan trọng. Các kỹ năng này giúp học sinh xây dựng sự tự tin và bản lĩnh, biết cách kiểm soát cảm xúc, và hình thành tư duy độc lập. Sáng kiến kinh nghiệm tại trường THPT Yên Thành 2 chỉ ra rằng, khi thiếu các kỹ năng cần thiết, học sinh dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý, dẫn đến những suy nghĩ và hành động sai lệch. Việc trang bị kỹ năng sống không chỉ giúp các em học tập tốt hơn mà còn là nền tảng vững chắc để trở thành những công dân có trách nhiệm, biết cách ứng xử văn minh và đóng góp tích cực cho xã hội.

II. Thách thức trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Mặc dù tầm quan trọng đã được công nhận, việc triển khai chương trình giáo dục kỹ năng sống trong các trường THPT vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một bộ phận giáo viên vẫn chú trọng truyền thụ kiến thức sách vở mà chưa thực sự quan tâm đến việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh. Về phía học sinh, nhiều em còn thụ động, thiếu tự giác, lúng túng khi đối mặt với khó khăn và không biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ. Thực trạng này được phản ánh rõ trong khảo sát tại trường THPT Yên Thành 2, nơi phần lớn học sinh thừa nhận còn yếu trong việc kiểm soát cảm xúc và ứng phó với bạo lực học đường. Bối cảnh xã hội với sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng xã hội cũng đặt ra những thách thức mới, đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng an toàn trên không gian mạng và khả năng chọn lọc thông tin. Sự thiếu quan tâm đúng mực từ gia đình do áp lực kinh tế cũng là một rào cản lớn, khiến nhiều em thiếu đi sự định hướng cần thiết.

2.1. Thực trạng thiếu hụt kỹ năng mềm cho học sinh cấp 3

Khảo sát thực tế tại trường THPT Yên Thành 2 trên 246 học sinh cho thấy một bức tranh đáng lo ngại về thực trạng kỹ năng mềm cho học sinh cấp 3. Phần lớn học sinh chọn cách im lặng, nhẫn nhịn khi bị đe dọa; thường xuyên chán nản, mất phương hướng khi gặp khó khăn; và không biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ để giải quyết vướng mắc. Các kỹ năng quan trọng như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, và kỹ năng làm việc nhóm còn rất hạn chế. Nhiều em còn rụt rè, tự ti, chưa xác định được giá trị cá nhân. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động tiêu cực đến sự phát triển nhân cách và khả năng hòa nhập của các em sau này.

2.2. Áp lực học tập và các vấn đề tư vấn tâm lý học đường

Học sinh THPT phải đối mặt với áp lực nặng nề từ các kỳ thi, đặc biệt là học sinh cuối cấp. Việc vượt qua áp lực học tập là một kỹ năng sống còn. Khi không được trang bị kỹ năng này, các em dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu, thậm chí là trầm cảm. Sáng kiến kinh nghiệm chỉ ra rằng, nhiều học sinh gặp vấn đề nhưng lại không biết tìm đến ai để chia sẻ. Điều này cho thấy vai trò của công tác tư vấn tâm lý học đường là vô cùng cần thiết nhưng chưa được phát huy hết hiệu quả. Việc xây dựng một môi trường học đường an toàn, nơi học sinh có thể tin tưởng chia sẻ và nhận được sự hỗ trợ kịp thời là một giải pháp quan trọng để giải quyết các vấn đề tâm lý, giúp các em học tập và phát triển một cách tốt nhất.

III. Top 3 nhóm kỹ năng sống học sinh THPT cần trang bị ngay

Để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT một cách toàn diện, cần tập trung vào các nhóm kỹ năng cốt lõi, có tính ứng dụng cao trong thực tiễn. Dựa trên phân tích thực trạng và nhu cầu, có ba nhóm kỹ năng chính mà học sinh cấp 3 cần được trang bị. Thứ nhất là nhóm kỹ năng nhận thức, bao gồm khả năng suy nghĩ logic, phân tích và đưa ra quyết định đúng đắn. Thứ hai là nhóm kỹ năng xã hội, giúp học sinh tương tác hiệu quả với người khác và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Cuối cùng là nhóm kỹ năng quản lý bản thân, đây là nền tảng để học sinh tự chủ, chịu trách nhiệm về hành vi và cảm xúc của mình. Việc rèn luyện đồng bộ cả ba nhóm kỹ năng này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc, giúp học sinh không chỉ thành công trong học tập mà còn vững bước trong cuộc sống tương lai, sẵn sàng đối mặt và vượt qua mọi thử thách.

3.1. Kỹ năng nhận thức Tư duy phản biện và giải quyết vấn đề

Nhóm kỹ năng nhận thức là nền tảng của sự trưởng thành trí tuệ. Tư duy phản biện giúp học sinh không tiếp nhận thông tin một cách thụ động mà biết cách phân tích, đánh giá và đặt câu hỏi. Kỹ năng này đặc biệt quan trọng trong thời đại thông tin bùng nổ, giúp các em phân biệt tin giả và xây dựng chính kiến riêng. Đi cùng với đó là kỹ năng giải quyết vấn đề, cho phép học sinh nhận diện nguyên nhân cốt lõi của một mâu thuẫn hay khó khăn, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi và lựa chọn phương án tối ưu. Việc rèn luyện các kỹ năng này giúp học sinh trở nên chủ động, sáng tạo và tự tin hơn trong học tập và cuộc sống.

3.2. Kỹ năng xã hội Giao tiếp ứng xử và làm việc nhóm

Tương tác xã hội là một phần không thể thiếu của cuộc sống. Kỹ năng giao tiếp ứng xử hiệu quả giúp học sinh bày tỏ ý kiến một cách rõ ràng, lắng nghe và thấu hiểu người khác, từ đó xây dựng mối quan hệ tích cực. Kỹ năng này bao gồm cả giao tiếp bằng lời nói và phi ngôn ngữ. Bên cạnh đó, kỹ năng làm việc nhóm ngày càng trở nên quan trọng. Nó đòi hỏi mỗi cá nhân phải biết cách hợp tác, chia sẻ trách nhiệm, tôn trọng ý kiến khác biệt và cùng hướng tới một mục tiêu chung. Phát triển tốt nhóm kỹ năng xã hội giúp học sinh dễ dàng hòa nhập, nhận được sự yêu quý và hỗ trợ từ bạn bè, thầy cô.

3.3. Quản lý bản thân Kiểm soát cảm xúc và quản lý thời gian

Khả năng quản lý bản thân là chìa khóa của thành công. Kiểm soát cảm xúc không có nghĩa là kìm nén, mà là nhận biết, thấu hiểu và điều chỉnh cảm xúc một cách hợp lý để không dẫn đến những hành vi tiêu cực. Kỹ năng này giúp học sinh giữ được sự bình tĩnh trước áp lực và giải quyết xung đột một cách hòa bình. Song song đó, quản lý thời gian hiệu quả giúp các em cân bằng giữa việc học, các hoạt động ngoại khóa và nghỉ ngơi. Việc lập kế hoạch, sắp xếp thứ tự ưu tiên và tuân thủ kỷ luật sẽ làm giảm căng thẳng và nâng cao năng suất, đặc biệt là đối với học sinh cuối cấp.

IV. Phương pháp giáo dục kỹ năng sống hiệu quả trong nhà trường

Để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT không còn là lý thuyết suông, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và đa dạng. Sáng kiến kinh nghiệm tại trường THPT Yên Thành 2 đã chứng minh hiệu quả của việc học tập qua trải nghiệm. Thay vì các bài giảng một chiều, nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động thực tiễn, tạo ra một môi trường an toàn để học sinh thực hành và rút kinh nghiệm. Các phương pháp này không chỉ giúp kiến thức và kỹ năng được tiếp thu một cách tự nhiên mà còn tạo ra không khí học tập hứng khởi, thu hút sự tham gia của đông đảo học sinh. Vai trò của các tổ chức đoàn thể và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm được xem là nòng cốt trong việc lên kế hoạch và triển khai các hoạt động này, đảm bảo chúng được thực hiện một cách bài bản, có mục tiêu và mang lại giá trị thiết thực cho sự phát triển của học sinh.

4.1. Tổ chức hoạt động ngoại khóa để rèn luyện kỹ năng

Các hoạt động ngoại khóa rèn luyện kỹ năng là một phương pháp cực kỳ hiệu quả. Tại trường THPT Yên Thành 2, các hình thức đa dạng đã được áp dụng như tổ chức trò chơi ("Chiếc túi bí mật"), phiên tòa giả định ("Cái giá phải trả cho việc mất kiểm soát cảm xúc"), các diễn đàn ("Nếu tôi là bạn"), hội thi, và các chương trình trải nghiệm, thiện nguyện. Thông qua các hoạt động này, học sinh được đặt vào những tình huống thực tế, từ đó hình thành và củng cố các kỹ năng như xác định giá trị bản thân, giải quyết mâu thuẫn, và tìm kiếm sự hỗ trợ. Các hoạt động này tạo ra sân chơi lành mạnh, giúp các em tránh xa các tệ nạn xã hội và phát triển một cách toàn diện.

4.2. Vai trò của Đoàn Thanh niên và Giáo viên chủ nhiệm

Đoàn Thanh niên và Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) giữ vai trò tiên quyết trong việc triển khai chương trình giáo dục kỹ năng sống. Đoàn Thanh niên là đơn vị nòng cốt trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động quy mô lớn và tạo phong trào thi đua. Trong khi đó, GVCN là người gần gũi, sâu sát nhất với học sinh, có vai trò như một người cố vấn, kịp thời nắm bắt tâm tư và hỗ trợ các em giải quyết khó khăn. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai lực lượng này, dưới sự chỉ đạo của Ban Giám hiệu, sẽ tạo ra một mạng lưới giáo dục kỹ năng sống chặt chẽ và hiệu quả, đảm bảo mọi học sinh đều được quan tâm và phát triển.

V. Thực nghiệm giáo dục kỹ năng sống tại trường THPT Yên Thành 2

Sáng kiến kinh nghiệm "Nâng cao vai trò của Đoàn thanh niên và giáo viên chủ nhiệm trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường THPT Yên Thành 2" không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà đã được áp dụng và kiểm chứng thực tế. Quá trình thực nghiệm được tiến hành bài bản, từ việc khảo sát thực trạng ban đầu, thiết kế các hoạt động can thiệp, đến việc đo lường hiệu quả sau khi áp dụng. Đối tượng thực nghiệm là học sinh toàn trường trong năm học 2023 - 2024. Nội dung tập trung vào ba chủ đề chính: (1) Kỹ năng xác định giá trị - kiểm soát cảm xúc, (2) Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ - giải quyết mâu thuẫn, và (3) Kỹ năng ứng phó với bạo lực học đường. Kết quả thu được đã cho thấy những thay đổi tích cực và rõ rệt trong nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh, khẳng định tính đúng đắn và khả thi của các giải pháp đã đề xuất.

5.1. Quy trình thiết kế và tổ chức hoạt động thực nghiệm

Quy trình thiết kế các hoạt động được thực hiện qua 4 bước: (1) Xác định mục tiêu của chủ đề; (2) Xác định đơn vị kiến thức cần truyền tải; (3) Thiết kế hoạt động cụ thể (trò chơi, diễn đàn, phiên tòa giả định); (4) Kiểm tra và điều chỉnh hoạt động cho phù hợp. Quá trình tổ chức gồm 3 bước: (1) Đặt vấn đề thông qua hoạt động trải nghiệm để học sinh nhận ra vấn đề; (2) Giải quyết vấn đề, trong đó giáo viên đóng vai trò cố vấn, hướng dẫn học sinh tìm ra giải pháp; (3) Kết luận, rút ra thông điệp và nội dung cốt lõi cần ghi nhớ. Cách tiếp cận này đảm bảo học sinh là trung tâm của quá trình học tập, giúp các em chủ động tiếp thu và vận dụng kỹ năng.

5.2. Kết quả khảo sát Sự thay đổi tích cực của học sinh

Kết quả thực nghiệm được đo lường thông qua bài test kỹ năng sống trước và sau khi áp dụng sáng kiến. Bảng tổng hợp (Bảng 3.8 trong tài liệu gốc) cho thấy sự cải thiện đáng kể. Ví dụ, với kỹ năng "Biết tự kiểm điểm bản thân thường xuyên", điểm trung bình tăng từ 1.11 lên mức cao hơn (dữ liệu cụ thể trong phụ lục). Tương tự, kỹ năng "Kiềm chế cảm xúc, làm chủ cơn giận" cũng có sự tiến bộ rõ rệt. Đáng chú ý, nhận thức về các dấu hiệu của bạo lực học đường và cách ứng phó tích cực đã được nâng cao. Những con số này là minh chứng thuyết phục cho hiệu quả của các phương pháp giáo dục kỹ năng sống đã được triển khai, cho thấy học sinh đã trở nên tự tin và bản lĩnh hơn.

VI. Hướng đi tương lai cho giáo dục kỹ năng sống ở Việt Nam

Từ thành công của mô hình tại trường THPT Yên Thành 2, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm và định hướng cho tương lai của công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT trên cả nước. Việc giáo dục kỹ năng sống cần được xem là một nhiệm vụ chiến lược, cần sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, chương trình và nguồn nhân lực. Cần có sự thống nhất trong nhận thức và hành động từ cấp quản lý đến từng giáo viên, coi đây là một phần không thể thiếu của quá trình giáo dục toàn diện. Đặc biệt, việc nhân rộng các mô hình học tập qua trải nghiệm, phát huy vai trò của các tổ chức trong nhà trường, và tăng cường sự phối hợp với gia đình là những yếu tố then chốt. Tương lai của giáo dục kỹ năng sống phụ thuộc vào khả năng tích hợp linh hoạt các phương pháp hiện đại vào thực tiễn giáo dục tại mỗi địa phương, nhằm đào tạo ra một thế hệ trẻ năng động, bản lĩnh và sẵn sàng hội nhập.

6.1. Tổng kết các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục

Các giải pháp hiệu quả đã được chứng minh bao gồm: (1) Xác định rõ vị trí của giáo dục kỹ năng sống trong kế hoạch năm học. (2) Đa dạng hóa hình thức tổ chức (diễn đàn, câu lạc bộ, tham quan, trò chơi). (3) Xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng chủ đề. (4) Ứng dụng công nghệ thông tin để hoạt động thêm sinh động. (5) Huy động sự tham gia của các tổ chức khác trong và ngoài nhà trường. (6) Đầu tư cơ sở vật chất. (7) Duy trì hoạt động một cách nề nếp. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi để rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh một cách bền vững.

6.2. Kiến nghị phối hợp giữa gia đình nhà trường và xã hội

Giáo dục kỹ năng sống không phải là trách nhiệm của riêng nhà trường. Để đạt hiệu quả tối đa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba môi trường: gia đình, nhà trường và xã hội. Gia đình cần quan tâm, làm gương và tạo điều kiện cho con em thực hành kỹ năng tại nhà. Nhà trường đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng chương trình và tổ chức hoạt động. Xã hội, thông qua các đoàn thể và chính quyền địa phương, cần hỗ trợ và tạo ra những sân chơi lành mạnh. Sự phối hợp đồng bộ này sẽ tạo ra một môi trường giáo dục thống nhất, giúp học sinh phát triển nhân cách toàn diện và hình thành các giá trị đạo đức tốt đẹp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề. Tổ chức trò chơi: “Chiếc túi bí mật” Phát cho mỗi HS một phong bì và 5 mẫu giấy nhỏ, yêu cầu mỗi bạn chuẩn bị trong 5 phút viết ra những điều nổi bật, đặc biệt mô tả về bản thân mình và mỗi tờ giấy chỉ viết một điều. Sau đó cho 5 mẫu giấy vào phong bì. 18 Sau đó yêu cầu các bạn chia sẻ “Chiếc túi bí mật” của bản thân mình.

Vấn đề đặt ra: Khi tham gia trò chơi này HS cần phải hiểu rõ về bản thân mình: Những điều bí mật về bản thân; Những giá trị cốt lõi của bản thân mình. Những diễn biến tâm lý của HS có thể xảy ra: - Một số ĐVTN sẽ rất hứng thú và cảm thấy dễ dàng khi kể về bản thân. - Một số cảm thấy hoang mang không biết giá trị cốt lõi của bản thân mình là gì. - Số khác lại cảm thấy lo sợ, xấu hổ khi bạn bè biết được bí mật của mình.

Bước 2: Giải quyết vấn đề. GV hướng dẫn HS giải quyết vấn đề bằng cách đưa ra những lưu ý: Trong cuộc sống không một ai là hoàn hảo, không một ai là không có khuyết điểm, điều quan trọng là chúng ta có đủ hiểu rõ chính bản thân mình, biết cách xác định giá trị. Người có nhiều điểm yếu không có gì là đáng xấu hổ, kẻ đáng xấu hổ là kẻ biết được điểm yếu của mình nhưng không chịu khắc phục, sống tha hóa không có giá trị. Để xác định giá trị của bản thân bạn có thể trả lời một số câu hỏi sau: 1.

Những gì là quan trọng đối với bạn trong cuộc sống? 2. Những hành vi nào làm cho bạn tức giận? 3. Những điều gì bạn muốn thay đổi về bản thân? 4. Bạn tự hào điều gì nhất? 5.

Bạn đã thấy hạnh phúc nhất khi nào? Bước 3: Kết luận. GV nhấn mạnh thông điệp giáo dục HS được rút ra sau trò chơi: Giá trị sống là những điều mà bản thân cho là quan trọng, có ý nghĩa với cuộc sống. Giá trị sống trở thành động lực để người ta nỗ lực phấn đấu để có được nó. Giá trị sống mang tính cá nhân, không phải giá trị sống của mọi người đều giống nhau.

Có người cho rằng "tiền bạc là trên hết". Có người cho rằng tình yêu thương mới là điều quý giá nhất trên đời. Có người coi trọng lòng trung thực, sự bình yên…Vì vậy xác định giá trị và sống đúng với giá trị đó giúp chúng ta khẳng định mình, sống vui vẻ, hạnh phúc hơn. Kỹ năng xác định giá trị: Là khả năng xác định những đức tính, niềm tin, thái độ, chính kiến nào mà mình cho là quan trọng và đúng đắn giúp cho ta hành động theo 19 phương hướng đó.

Xác định giá trị ảnh hưởng rất lớn đến quá trình ra quyết định của mỗi người.21: Sản phẩm chiếc túi bí mật của HS 2. Giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc Bước 1: Đặt vấn đề. Tổ chức phiên tòa giả định: “Cái giá phải trả cho việc mất kiểm soát cảm xúc”. Tình huống: Phương và Linh là đôi bạn cùng xóm chơi với nhau từ hồi tiểu học.

Phương xem Linh là bạn thân nhất của mình, tất cả chuyện vui buồn đều tâm sự với Linh. Bỗng một hôm Phương phát hiện đoạn thông tin sai sự thật về mình đang lan truyền trên mạng xã hội. Tìm hiểu kỹ Phương mới biết là do Linh đang đặt điều nói xấu, bôi nhọ mình. Quá nóng giận Phương cầm nón bảo hiểm đánh vào mặt bạn.

Miếng che trước mũ bảo hiểm đã sượt qua trán, gây thương tích ở trán và mắt phải của bạn với tỷ lệ thương tích là 32%. Cuối phiên tòa Phương bị xử mức án 2 năm tù theo điều 134 bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy định. Vấn đề đặt ra: 1/ Hai năm tù là cái giá phải trả cho việc mất kiểm soát cảm xúc cá nhân, nếu bạn là Phương bạn sẽ làm gì để không phải rơi vào trường hợp oái oăm như thế? 2/ Trong cuộc sống có rất nhiều trường hợp làm ta bực dọc, nổi cáu. Vậy ta cần phải làm gì để kiểm soát cảm xúc cá nhân? Những diễn biến tâm lý của HS có thể xảy ra: 20 - Một số HS sẽ rất hứng thú và cảm thấy dễ dàng để đưa ra cách giải quyết vấn đề trên.

- Số khác lại cảm thấy e dè, không biết phải trả lời sao cho thỏa đáng vì bản thân chưa biết cách kiểm soát cảm xúc cá nhân. Bước 2: Giải quyết vấn đề. GV hướng dẫn HS giải quyết vấn đề bằng cách đưa ra lưu ý: Đây chỉ là một phiên tòa giả định, chúng ta cứ mạnh dạn nêu lên chính kiến của bản thân. Nếu lỡ suy nghĩ, cách xử lí của mình đưa ra chưa phù hợp thì qua phiên tòa giả định này sẽ giúp chúng ta hiểu biết hơn về luật pháp, nhận thức được những hành động của mình để tránh những điều đáng tiếc có thể xảy ra.

Chính vì lẽ đó mà các em cứ tự tin, mạnh dạng đưa ra ý kiến. Bước 3: Kết luận. GV nhấn mạnh thông điệp giáo dục HS được rút ra: Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta gặp rất nhiều tình huống, có những điều làm chúng ta xúc động, phấn khích nhưng cũng có những điều làm chúng ta bực dọc, tức giận. Ngay cả khi bị những nguyên nhân gây nên những cảm xúc tức giận, buồn bực, điều đầu tiên chúng ta cần làm là làm chủ bản thân, kìm nén cơn giận.

Sau đó, tìm ra nguyên nhân và lựa chọn cách giải tỏa cảm xúc: Tâm sự với người thân, tìm niềm vui qua việc thực hiện các sở thích cá nhân, …. để tránh những lời nói, cử chỉ, hành động bộc phát khi chúng ta mất kiểm soát gây nên những sai lầm đáng tiếc. Chủ đề 2: Giáo dục kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ - kỹ năng giải quyết mâu thuẫn 2. Giáo dục kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ Bước 1: Đặt vấn đề.

GV tổ chức diễn đàn: “Nếu tôi là bạn”. GV đưa ra tình huống sau: Trang là một bí thư chi đoàn lớp năng nổ, tích cực trong các hoạt động phong trào do Đoàn trường phát động. Khi tham gia chương trình về nguồn – thắp nến tri ân tại nghĩa trang liệt sĩ, Trang bị đau bụng nên xin về nhà trước. Vì nhà Trang cách địa điểm thắp nến tri ân không xa và trời cũng chưa tối hẳn nên Bí thư Đoàn trường đã cho phép Trang về nhà đồng thời gọi điện thoại thông báo cho phụ huynh được biết.

Trên đường về nhà Trang bị một người đàn ông lạ mặt hỏi đường về thị xã. Vì chung đường nên Trang cho phép đi cùng. Đi được một đoạn hắn gạ gẫm xin làm 21 quen với Trang, rủ Trang đi chơi và hứa sẽ cho Trang nhiều tiền và những gì Trang thích nếu không đồng ý hắn sẽ chặn xe Trang lại và đánh Trang. Vấn đề đặt ra: Nếu bạn là Trang bạn sẽ làm gì? Những diễn biến tâm lý của HS có thể xảy ra: - Một số HS sẽ rất hứng thú và cảm thấy dễ dàng để đưa ra cách giải quyết vấn đề trên.

- Số khác lại cảm thấy không biết phải xử lí sao cho thỏa đáng vì bản thân chưa rơi vào trường hợp trên hoặc nếu lỡ đưa ra câu trả lời sai thì sợ các bạn chê cười, chế giễu. Bước 2: Giải quyết vấn đề. Đây là diễn đàn, chúng ta được quyền nêu lên chính kiến của bản thân mà không xét đúng, sai. Nếu lỡ cách xử lí của mình đưa ra chưa phù hợp thì qua diễn đàn này chúng ta sẽ thảo luận để tìm ra cách thức giải quyết đúng đắn nhất, hợp lí nhất.

Chính vì lẽ đó mà các em cứ tự tin, mạnh dạn đưa ra ý kiến.22: HS tham gia diễn đàn: Nếu tôi là bạn Bước 3: Kết luận. GV nhấn mạnh thông điệp giáo dục HS được rút ra sau diễn đàn: Trong cuộc sống nhiều khi các em gặp phải những vấn đề, tình huống như: Gặp kẻ xấu, mâu thuẫn với bạn bè, gặp khó khăn trong giao tiếp – học tập, gia đình xảy ra chuyện buồn dẫn đến tâm trạng không tốt,. Lúc ấy chúng ta thực sự cần đến sự hỗ trợ, giúp đỡ từ những người xung quanh. Những chỉ dẫn, định hướng, ý kiến tư vấn từ các địa chỉ hỗ trợ giúp cho chúng ta lựa chọn được cách giải quyết ổn thỏa, hiệu quả.

Khi tìm đến địa chỉ hỗ trợ, chúng ta cần có thái độ thiện chí, tích cực, tự tin diễn đạt nhu cầu cần hỗ trợ một cách rõ ràng, từ tốn, bình tĩnh. Nếu bị từ chối đừng nản chí, hãy tiếp tục tìm kiếm sự hỗ trợ từ địa chỉ hoặc người khác. Để phát huy hiệu quả của kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ này cần lắng nghe, phân tích thấu đáo ý kiến tư vấn, kỹ năng ra quyết định lựa chọn cách giải quyết tối ưu sau khi được tư vấn. Giáo dục kỹ năng giải quyết mâu thuẫn 22 Bước 1: Đặt vấn đề.

GV mời các bạn xem tiểu phẩm (Do một nhóm HS biểu diễn). Tiểu phẩm: A là bạn học chung lớp với B vì không thích thói sống khoe khoang lắm của nhiều tiền của B nên A đã đăng stastus cạnh khóe B với những lời lẻ thô tục. B quyết định gặp A để làm rõ nguyên do: B: (lịch sự hỏi) chào bạn A, mỗi người có cách sống riêng, mình giàu thì mình khoe liên quan gì đến bạn mà bạn đăng facebook chửi mình vậy? A: (vênh váo) Tao thích chửi cái con nhỏ tỏ vẻ ta đây, suốt ngày khoe khoang đồ hiệu này, đồ hiệu nọ để làm chi vậy? Gạ trai hả? Ngứa con mắt là tao chửi như vậy để cho mày và mấy con nhỏ thích khoe khoang như mày bỏ cái thói đó, nghe chưa con. B: (tức giận, quát) Nhà tao giàu, tao khoe thì sao nào? Liên quan đến chén cơm manh áo của mày mà mày tức? Không được như tao nên mày tức à? Nghèo thì tức cũng nghèo hà, không có giàu lên được đâu, đừng có tức chi cho bất an long thể há.

Trước thái độ hống hách của B, A lao vào đánh tới tấp vào mặt B. Bị đánh bất ngờ B nắm được áo của A và xé toạc đi. Các bạn cùng lớp biết chuyện liền báo ban nề nếp. Kết quả cuối cùng cả hai bạn đều bị phê bình trước toàn trường, hạ hạnh kiểm do tham gia đánh nhau.

Vấn đề đặt ra: HS phải nêu được cách xử lí, giải quyết mâu thuẫn đúng đắn và phù hợp. Những diễn biến tâm lý của HS có thể xảy ra: - Một số HS sẽ cảm thấy dễ dàng để đưa ra cách giải quyết mâu thuẫn trên.