Luận Văn Thạc Sĩ Về Quyền Hiến Bộ Phận Cơ Thể Theo Bộ Luật Dân Sự 2005

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích quyền hiến bộ phận cơ thể cá nhân theo Bộ luật Dân sự 2005, cung cấp cái nhìn sâu sắc về pháp lý.

• Tác giả: Lê Hƣơng Trà
• Người hướng dẫn: Ts. Phùng Trung Tập
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Quyền Hiến Bộ Phận Cơ Thể Của Cá Nhân Theo Quy Định Của Bộ Luật Dân Sự 2005
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp mới về mặt khoa học của Luận văn
• 0.7. Cơ cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN
• 1.1. Quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân ở một số nước trên thế giới
• 1.2. Khái niệm quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 1.3. Nguyên tắc thực hiện quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 1.3.1. Tự nguyện đối với người hiến, người được ghép
• 1.3.2. Vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học
• 1.3.3. Không nhằm mục đích thương mại
• 1.3.4. Giữ bí mật thông tin có liên quan đến người hiến, người được ghép, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác
• 1.4. Tiến trình phát triển những quy định của pháp luật Việt Nam về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 1.4.1. Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989
• 1.4.2. Điều lệ khám bệnh, chữa bệnh và phục hồi chức năng ban hành kèm theo Nghị định của Hội đồng Bộ trưởng số 23-HĐBT ngày 24 tháng 1 năm 1991
• 1.4.3. Bộ luật dân sự năm 1995
• 1.4.4. Bộ luật dân sự năm 2005
• 1.4.5. Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC YẾU TỐ CỦA QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN
• 2.1. Chủ thể của quan hệ hiến bộ phận cơ thể
• 2.1.1. Bên hiến bộ phận cơ thể
• 2.1.2. Bên nhận bộ phận cơ thể người
• 2.1.2.1. Người nhận bộ phận cơ thể là cá nhân
• 2.1.2.2. Người nhận bộ phận cơ thể người để chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học
• 2.2. Đối tượng của quan hệ hiến bộ phận cơ thể
• 2.3. Nội dung quan hệ hiến bộ phận cơ thể người
• 2.3.1. Quyền của bên hiến bộ phận cơ thể người và điều kiện hiến bộ phận cơ thể người
• 2.3.2. Quyền của bên nhận bộ phận cơ thể và điều kiện nhận bộ phận cơ thể người
• 2.4. Hình thức, thủ tục hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 2.4.1. Hình thức hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 2.4.2. Thủ tục hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 2.5. Điều kiện đối với cơ sở y tế lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người
• 2.5.1. Điều kiện đối với cơ sở y tế lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người
• 2.5.2. Trình tự thủ tục cho phép cơ sở y tế hoạt động lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người
• 2.6. Các hành vi bị nghiêm cấm
• 2.6.1. Trách nhiệm pháp lý và xử lý vi phạm
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN
• 3.1. Thực trạng pháp luật Việt Nam về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 3.2. Tình hình ghép bộ phận cơ thể người và nhu cầu ghép bộ phận cơ thể người tại Việt Nam
• 3.3. Thực trạng pháp luật Việt Nam về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 3.4. Hướng hoàn thiện những quy định của pháp luật về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• 3.4.1. Những vấn đề bất cập của pháp luật liên quan đến quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân hiện nay
• 3.4.2. Hướng hoàn thiện những quy định của pháp luật về hiến bộ phận cơ thể của cá nhân
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền hiến bộ phận cơ thể theo Bộ luật Dân sự 2005

Quyền hiến bộ phận cơ thể là một vấn đề pháp lý quan trọng trong xã hội hiện đại. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005, quyền này được công nhận như một quyền nhân thân của cá nhân. Điều này có nghĩa là mỗi cá nhân có quyền tự quyết định về các bộ phận trên cơ thể mình, bao gồm việc hiến tặng cho mục đích nhân đạo, chữa bệnh hoặc nghiên cứu khoa học. Quyền hiến bộ phận cơ thể không chỉ thể hiện sự tự do cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển của y học và khoa học. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này cũng đặt ra nhiều thách thức về mặt pháp lý và đạo đức.

1.1. Khái niệm quyền hiến bộ phận cơ thể và ý nghĩa

Quyền hiến bộ phận cơ thể được hiểu là quyền của cá nhân trong việc cho phép một phần cơ thể của mình được sử dụng cho mục đích y tế. Điều này không chỉ mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mà còn thể hiện tinh thần nhân đạo của con người. Theo quy định tại Điều 33 Bộ luật Dân sự 2005, quyền này được bảo vệ và đảm bảo thực hiện một cách tự nguyện và không vì mục đích thương mại.

1.2. Nguyên tắc thực hiện quyền hiến bộ phận cơ thể

Việc hiến bộ phận cơ thể phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản như tự nguyện, không vì mục đích thương mại và bảo mật thông tin cá nhân. Điều này đảm bảo rằng quyền lợi của người hiến được bảo vệ và không bị xâm phạm. Ngoài ra, các cơ sở y tế cũng phải tuân thủ quy trình pháp lý nghiêm ngặt khi thực hiện việc hiến tặng.

II. Vấn đề và thách thức trong quyền hiến bộ phận cơ thể

Mặc dù quyền hiến bộ phận cơ thể đã được công nhận, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc thực hiện quyền này. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn cung cấp bộ phận cơ thể cho việc ghép. Nhiều bệnh nhân phải chờ đợi lâu để có thể nhận được bộ phận cần thiết. Bên cạnh đó, vấn đề đạo đức và tâm lý xã hội cũng ảnh hưởng đến quyết định hiến tặng của cá nhân.

2.1. Tình trạng thiếu hụt nguồn hiến bộ phận cơ thể

Theo thống kê, nhu cầu ghép bộ phận cơ thể ở Việt Nam ngày càng tăng, nhưng nguồn cung cấp lại rất hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều bệnh nhân phải ra nước ngoài để thực hiện phẫu thuật ghép, gây tốn kém và khó khăn cho gia đình họ. Việc nâng cao nhận thức về quyền hiến bộ phận cơ thể là cần thiết để khuyến khích nhiều người tham gia hiến tặng.

2.2. Vấn đề đạo đức trong hiến bộ phận cơ thể

Đạo đức trong việc hiến bộ phận cơ thể là một vấn đề nhạy cảm. Nhiều người vẫn còn e ngại về việc hiến tặng, lo ngại về việc xâm phạm đến cơ thể của mình. Cần có các chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức và giảm bớt những lo ngại này, từ đó khuyến khích việc hiến tặng.

III. Phương pháp và giải pháp cho quyền hiến bộ phận cơ thể

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền hiến bộ phận cơ thể, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy định liên quan đến hiến bộ phận cơ thể là rất quan trọng. Đồng thời, cần có các chương trình giáo dục và truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền hiến bộ phận cơ thể.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về hiến bộ phận cơ thể

Cần xem xét và điều chỉnh các quy định trong Bộ luật Dân sự 2005 để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu xã hội. Việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người hiến và người nhận, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các ca ghép.

3.2. Tăng cường giáo dục và truyền thông về hiến bộ phận cơ thể

Các chương trình giáo dục và truyền thông cần được triển khai rộng rãi để nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền hiến bộ phận cơ thể. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm và các hoạt động truyền thông sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc hiến tặng và khuyến khích họ tham gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền hiến bộ phận cơ thể

Việc thực hiện quyền hiến bộ phận cơ thể đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong lĩnh vực y tế. Nhiều ca ghép thành công đã cứu sống hàng ngàn bệnh nhân, cải thiện chất lượng cuộc sống cho họ. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và cải thiện quy trình hiến tặng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

4.1. Kết quả thực tiễn từ việc hiến bộ phận cơ thể

Nhiều bệnh viện đã thực hiện thành công các ca ghép bộ phận cơ thể, từ đó cứu sống nhiều bệnh nhân. Những kết quả này không chỉ thể hiện sự tiến bộ của y học mà còn khẳng định giá trị nhân đạo của việc hiến tặng.

4.2. Nghiên cứu và cải tiến quy trình hiến tặng

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về quy trình hiến tặng để đảm bảo an toàn cho người hiến và người nhận. Việc cải tiến quy trình sẽ giúp tăng cường sự tin tưởng của cộng đồng vào việc hiến tặng, từ đó khuyến khích nhiều người tham gia hơn.

V. Kết luận và tương lai của quyền hiến bộ phận cơ thể

Quyền hiến bộ phận cơ thể là một vấn đề quan trọng và cần thiết trong xã hội hiện đại. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ góp phần thúc đẩy việc hiến tặng, từ đó cứu sống nhiều bệnh nhân. Tương lai của quyền hiến bộ phận cơ thể phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức y tế và cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về quyền hiến bộ phận cơ thể sẽ tạo ra một khung pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi của người hiến và người nhận. Điều này không chỉ giúp tăng cường sự tin tưởng của cộng đồng mà còn thúc đẩy sự phát triển của y học.

5.2. Hướng đi tương lai cho quyền hiến bộ phận cơ thể

Tương lai của quyền hiến bộ phận cơ thể sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ y tế và sự thay đổi trong nhận thức của xã hội. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho việc hiến tặng, từ đó tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc thực hiện quyền này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ thuật ghép tạng được ghi nhận là một trong 10 phát minh y học vĩ đại nhất của thế kỷ XX, mở ra cơ hội tái sinh sự sống cho hàng triệu bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo giai đoạn cuối. Tại Việt Nam, nhu cầu ghép mô và bộ phận cơ thể người đang gia tăng với tốc độ nhanh chóng. Số liệu thống kê y tế cho thấy cả nước có khoảng 5.000 bệnh nhân suy thận mạn tính đang cần được chỉ định ghép thận để duy trì sự sống, cùng với hơn 5.000 người bệnh suy giảm thị lực nặng đang mòn mỏi chờ đợi nguồn giác mạc thay thế. Tương tự, một khảo sát lâm sàng tại 5 bệnh viện tuyến đầu ở khu vực Hà Nội đã ghi nhận 1.353 trường hợp có chỉ định ghép gan trên tổng số 4.143 bệnh nhân mắc bệnh gan mật mạn tính.

Tuy nhiên, nguồn cung mô và tạng hiến tặng trong nước rơi vào tình trạng khan hiếm nghiêm trọng. Sự thiếu hụt trầm trọng này buộc hơn 200 bệnh nhân phải ra nước ngoài thực hiện phẫu thuật với chi phí đắt đỏ vượt mức 20.000 USD cho mỗi ca ghép, gây thất thoát nguồn lực tài chính xã hội. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc giải quyết xung đột gay gắt giữa nhu cầu y học bức thiết với hệ thống quy phạm pháp luật điều chỉnh quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của công trình là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của quyền hiến bộ phận cơ thể dưới tư cách là quyền nhân thân theo Điều 33 Bộ luật Dân sự năm 2005 và Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006. Luận văn tiến hành phân tích toàn diện thực trạng áp dụng pháp luật tại các cơ sở y tế Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1989 đến năm 2008, đồng thời so sánh đối chiếu với kinh nghiệm lập pháp quốc tế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc xây dựng hệ thống luận cứ khoa học nhằm hỗ trợ ngành y tế hiện thực hóa mục tiêu chiến lược đến năm 2020: thực hiện thành công 1.000 ca ghép thận, 100 ca ghép gan, 30 ca ghép tim và 2.000 ca ghép giác mạc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quyền nhân thân trong khoa học pháp lý dân sự hiện đại, nhấn mạnh thuộc tính bất khả xâm phạm về thân thể của con người và quyền tự định đoạt cá nhân. Theo đó, quyền hiến bộ phận cơ thể là một quyền dân sự tuyệt đối, mang bản chất phi tài sản và không thể chuyển giao dưới dạng hàng hóa thương mại. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết hợp đồng dân sự đặc biệt để giải thích mối quan hệ pháp lý giữa bên hiến và cơ sở y tế tiếp nhận, trong đó ý chí tự nguyện của chủ thể được xem là điều kiện tiên quyết quyết định hiệu lực pháp lý của hành vi chuyển giao mô, tạng vì mục đích nhân đạo.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa 3 yếu tố cấu thành quan hệ pháp luật hiến tạng: chủ thể thực hiện quyền, khách thể quyền và nội dung quyền và nghĩa vụ pháp lý. Khung lý thuyết làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

Thứ nhất, bộ phận cơ thể người được xác định là một phần hữu cơ riêng biệt của cơ thể, được hình thành từ nhiều loại mô khác nhau nhằm thực hiện các chức năng sinh lý độc lập theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người năm 2006.

Thứ hai, bộ phận cơ thể không tái sinh là những cơ quan sau khi tách rời khỏi cơ thể người sống sẽ không thể tự sản sinh hoặc tái tạo bộ phận thay thế, tiêu biểu như thận, gan, tim và phổi.

Thứ ba, bộ phận cơ thể tái sinh là cấu trúc sinh học có khả năng tự phục hồi, biệt hóa và tiếp tục tăng sinh sau khi lấy ra một phần, chẳng hạn như da, tủy xương và tế bào gốc.

Thứ tư, quyền tự định đoạt thân thể của cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự từ đủ 18 tuổi trở lên, bảo đảm việc bày tỏ ý chí hiến tặng diễn ra minh mẫn, không bị ép buộc, lừa dối hay thương mại hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ 4.143 hồ sơ bệnh án gan mật tại 5 bệnh viện trung ương, 1.500 hồ sơ phẫu thuật ghép giác mạc tại Viện Mắt Trung ương giai đoạn 1985 - 2008, cùng hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật trong nước và quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu thực tiễn bao gồm 100% các văn bản luật chuyên ngành từ Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989, Nghị định 23-HĐBT năm 1991, Bộ luật Dân sự năm 1995, Bộ luật Dân sự năm 2005 đến Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người năm 2006. Phương pháp chọn mẫu điển cứu được sử dụng để khảo sát thực trạng thiếu hụt xác phục vụ giảng dạy tại Trường Đại học Y Hà Nội với 22 xác và Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh với 173 xác cho hàng ngàn sinh viên y khoa.

Luận văn kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp phân tích luật học so sánh giữa Việt Nam và 7 quốc gia tiêu biểu gồm Pháp, Mỹ, Bỉ, Singapore, Nhật Bản, Trung Quốc và Úc. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này xuất phát từ tính chất đặc thù của đề tài: vừa mang tính lý luận pháp lý sâu sắc, vừa gắn liền với thực tiễn y sinh học phức tạp. Việc phân tích quy phạm kết hợp tổng hợp dữ liệu hồi cứu giai đoạn 1989 - 2008 cho phép đánh giá khách quan tính tương thích của pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực y tế quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm và hệ thống lập pháp mang lại 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, tình trạng mất cân đối trầm trọng giữa cung và cầu mô, tạng tại Việt Nam. Toàn quốc hiện có 5.000 ca suy thận mạn và 1.353 ca chỉ định ghép gan, song tỷ lệ tiếp nhận nguồn tạng hiến thực tế chỉ đáp ứng dưới 5% nhu cầu điều trị. Tại Viện Mắt Trung ương, nhu cầu ghép giác mạc luôn vượt mức 500 ca mỗi năm, nhưng giai đoạn 2004 - 2005 cơ sở này chỉ thực hiện được trung bình từ 103 đến 150 ca ghép mỗi năm, trong đó nguồn mô chủ yếu phụ thuộc vào viện trợ quốc tế với khoảng 50 đến 100 giác mạc hàng năm.

Thứ hai, quy định pháp lý về độ tuổi người hiến còn bộc lộ điểm nghẽn. Điều 5 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người năm 2006 quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên có đầy đủ năng lực hành vi dân sự mới có quyền hiến tạng. Quy định này giúp bảo vệ tối đa trẻ vị thành niên nhưng lại tạo rào cản tuyệt đối đối với nhóm từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi có nguyện vọng tự nguyện hiến tạng cứu cha mẹ hoặc anh chị em ruột khi không còn nguồn thay thế nào khác.

Thứ ba, sự thiếu hụt hành lang pháp lý đồng bộ dẫn đến tình trạng chảy máu nguồn lực y tế. Hơn 200 bệnh nhân Việt Nam đã phải sang Trung Quốc và các nước khác cấy ghép với mức chi phí tối thiểu 20.000 USD cho mỗi ca phẫu thuật, gây tổn thất lớn về tài chính cho các hộ gia đình và nền kinh tế.

Thứ tư, công tác lưu trữ và bảo mật hồ sơ người hiến và người nhận theo Điều 38 Luật năm 2006 quy định thời hạn 30 năm vẫn chưa có cơ chế vận hành dữ liệu số hóa tập trung, dẫn đến rủi ro rò rỉ thông tin cá nhân và nguy cơ phát sinh thị trường ngầm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự khan hiếm nguồn tạng xuất phát từ rào cản văn hóa Á Đông và nhận thức xã hội còn nặng định kiến về việc giữ toàn vẹn thân thể sau khi qua đời. So sánh quốc tế cho thấy, tại các quốc gia Châu Âu, 95% nguồn tạng cấy ghép được khai thác từ bệnh nhân chết não thông qua cơ chế đăng ký tự nguyện minh bạch. Ngược lại, tại Việt Nam, nguồn tạng gần như phụ thuộc 100% vào người hiến sống cùng huyết thống, gây áp lực tâm lý và sức khỏe nặng nề cho thân nhân người bệnh.

Về chế tài phòng chống thương mại hóa, Đạo luật Ghép tạng Hoa Kỳ năm 1984 áp dụng mức xử phạt nghiêm khắc lên tới 50.000 USD và 5 năm tù giam đối với hành vi mua bán tạng. Tại Pháp, Điều 16-5 Bộ luật Dân sự tuyên bố vô hiệu mọi thỏa thuận sử dụng bộ phận cơ thể người như tài sản thương mại. Pháp luật Việt Nam đã tiếp thu tinh thần này nhưng cần thiết lập quy trình giám sát độc lập chặt chẽ hơn.

Để phục vụ công tác quản trị y tế, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột kép so sánh tương quan giữa nhu cầu chỉ định điều trị 5.000 ca thận và 1.353 ca gan với số lượng ca ghép thực tế đạt được hàng năm. Bên cạnh đó, một bảng ma trận pháp lý so sánh các tiêu chí về độ tuổi hiến tặng, chế độ bảo mật 30 năm và quy chuẩn vận hành hội đồng tư vấn giữa Việt Nam, Pháp và Singapore sẽ cung cấp góc nhìn toàn diện cho các nhà làm luật.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Một là, sửa đổi Điều 5 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người năm 2006 theo hướng tích hợp đăng ký hiến tạng tự nguyện trên giấy phép lái xe và thẻ căn cước công dân. Mục tiêu nhằm nâng tỷ lệ công dân trưởng thành đăng ký hiến tạng sau khi chết não lên mức 15% đến 20% trong giai đoạn 2008 - 2015. Cơ quan chủ trì thực hiện là Bộ Y tế phối hợp cùng Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Công an.

Hai là, thành lập Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người trực thuộc Bộ Y tế trước năm 2010. Đơn vị này chịu trách nhiệm quản lý mạng lưới dữ liệu trực tuyến, kết nối 100% các bệnh viện hạng đặc biệt và bệnh viện đa khoa tuyến trung ương vào năm 2012 để bảo đảm quy trình phân bổ tạng ghép diễn ra công khai, minh bạch và vô danh.

Ba là, ban hành chính sách bảo trợ y tế toàn diện và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí trọn đời cho 100% người hiến tạng sống kể từ quý I năm 2009. Cơ quan thực hiện là Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, nhằm tôn vinh nghĩa cử nhân đạo và bảo đảm sức khỏe lâu dài cho người hiến.

Bốn là, triển khai chiến dịch truyền thông đa phương tiện cấp quốc gia nhằm nâng cao nhận thức của 80 triệu người dân về ý nghĩa nhân văn của việc hiến tặng mô, tạng và xác cho y học. Hoạt động này do Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam thực hiện liên tục từ năm 2008 đến năm 2020, hướng tới mục tiêu hoàn thành 1.000 ca ghép thận và 2.000 ca ghép giác mạc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm thứ nhất bao gồm các nhà hoạch định chính sách, đại biểu Quốc hội và cán bộ pháp chế thuộc Bộ Y tế. Tài liệu cung cấp luận cứ thực tiễn và cơ sở pháp lý vững chắc phục vụ công tác rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quyền nhân thân trong Bộ luật Dân sự và Luật chuyên ngành.

Nhóm thứ hai là ban lãnh đạo, bác sĩ chuyên khoa và hội đồng y đức tại hơn 10 bệnh viện đa khoa, trung tâm ghép tạng lớn trên toàn quốc như Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Quân y 103 và Bệnh viện Chợ Rẫy. Luận văn giúp đội ngũ y tế chuẩn hóa quy trình tiếp nhận tạng, tuân thủ nghiêm ngặt thủ tục pháp lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người hiến.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Dân sự và Luật Y tế. Luận văn là tài liệu tham khảo với hơn 50 nguồn trích dẫn pháp lý chuyên sâu cùng phương pháp phân tích luật học so sánh đạt chuẩn học thuật.

Nhóm thứ tư là các tổ chức xã hội nhân đạo, cơ quan truyền thông và bệnh nhân cần ghép tạng. Công trình cung cấp hiểu biết rõ ràng về quy định bảo mật hồ sơ 30 năm, các hành vi nghiêm cấm thương mại hóa và quy trình đăng ký hiến tạng hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

Cá nhân dưới 18 tuổi có quyền hiến bộ phận cơ thể theo pháp luật hiện hành không?

Căn cứ Điều 5 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người năm 2006, người chưa đủ 18 tuổi tuyệt đối không được phép hiến tạng khi còn sống, kể cả trường hợp có sự đồng ý của cha mẹ. Quy định này nhằm bảo vệ sự phát triển thể chất chưa hoàn thiện của trẻ vị thành niên và ngăn chặn triệt để nguy cơ bị cưỡng ép hiến tạng trong gia đình.

Hành vi mua bán bộ phận cơ thể người bị pháp luật điều chỉnh như thế nào?

Bộ luật Dân sự năm 2005 và Luật chuyên ngành năm 2006 nghiêm cấm mọi hành vi mua bán, kinh doanh mô và bộ phận cơ thể người. Trên bình diện quốc tế, Đạo luật Ghép tạng Hoa Kỳ năm 1984 quy định mức án 5 năm tù và phạt 50.000 USD cho hành vi thương mại hóa nội tạng, khẳng định cơ thể người là khách thể phi thương mại.

Người nhận bộ phận cơ thể có cần đáp ứng điều kiện về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự không?

Theo Điều 35 Bộ luật Dân sự năm 2005, mọi cá nhân bị bệnh đều có quyền nhận bộ phận cơ thể để điều trị mà không bị giới hạn về độ tuổi hay mức độ năng lực hành vi dân sự. Trường hợp người bệnh mất khả năng nhận thức hoặc chưa thành niên, người đại diện hợp pháp có quyền ký đơn tự nguyện xin ghép vì sự sống của bệnh nhân.

Thông tin cá nhân của người hiến và người nhận tạng được bảo mật trong thời gian bao lâu?

Khoản 3 Điều 38 Luật năm 2006 quy định toàn bộ hồ sơ y tế, danh tính của người hiến và người nhận phải được mã hóa và bảo mật nghiêm ngặt trong thời hạn 30 năm. Việc cung cấp thông tin chỉ được thực hiện trong trường hợp đặc biệt phục vụ hoạt động tố tụng hoặc theo yêu cầu bằng văn bản của người đứng đầu cơ sở khám chữa bệnh.

Ngành y tế Việt Nam đặt mục tiêu phẫu thuật ghép tạng cụ thể nào đến năm 2020?

Theo Chiến lược tổng thể ghép tạng quốc gia, ngành y tế Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2020 thực hiện thành công khoảng 1.000 ca ghép thận, 80 đến 100 ca ghép gan, 20 đến 30 ca ghép tim, 10 đến 15 ca ghép phổi và 2.000 ca ghép giác mạc, giúp giải quyết triệt để nhu cầu cấp bách của người bệnh trong nước.

Kết luận

• Luận văn khẳng định quyền hiến bộ phận cơ thể là quyền nhân thân thiêng liêng gắn liền với nhân phẩm con người theo quy định tại Điều 33 Bộ luật Dân sự năm 2005.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực thực trạng khan hiếm nguồn tạng với hơn 5.000 ca suy thận và 1.353 ca bệnh gan đang chờ nguồn hiến, đối lập với tỷ lệ đáp ứng dưới 5% từ nguồn người sống.
• Hệ thống hóa kinh nghiệm lập pháp của 7 quốc gia tiên tiến, đúc rút bài học then chốt về việc cấm thương mại hóa thân thể và thiết lập cơ chế hiến tạng từ người chết não.
• Đóng góp hệ thống giải pháp lập pháp toàn diện, định hướng thành lập Trung tâm Điều phối quốc gia trước năm 2012 và bảo đảm chính sách bảo hiểm trọn đời cho 100% người hiến tạng.
• Lộ trình 2008 - 2020 mở ra bước chuyển mình quan trọng cho nền y học nước nhà; độc giả và cộng đồng xã hội hãy tích cực đăng ký hiến tạng tự nguyện để lan tỏa sự sống và chung tay xây dựng xã hội nhân văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Khái quát chung về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân - Chương 2 : Các yếu tố của quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân - Chương 3 : Thực trạng pháp luật Việt Nam về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân và hướng hoàn thiện những quy định của pháp luật về quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân - Kết luận Với đề tài còn khá mới này ở Việt Nam, tác giả biết rằng hạn chế của mình còn nhiều, thiếu sót và lỗi không phải là ít và rất có thể Quý thầy cô và các bạn đọc có những điều không đồng ý với tác giả song tác giả cũng hy vọng có được sự ủng hộ, đóng góp ý kiến của Quý thầy cô và các bạn đọc. Luận văn được hoàn thành dựa trên sự giúp đỡ nhiệt tình của Tiến sỹ Phùng Trung Tập và đồng thời là kết quả quá trình nghiên cứu của bản thân. Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Tiến sỹ Phùng Trung tập đã giúp tôi hoàn thành Luận văn này. CHƢƠNG 1 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN 1.

Quyền hiến bộ phận cơ thể của cá nhân ở một số nƣớc trên thế giới. Từ nền văn minh cổ đại, ước mơ của con người thể hiện ở các huyền thoại với mong muốn có thể gắn lại đầu, tay, chân….cho con người. Từ thế kỷ XII đến thế kỷ XVI từ ngữ (greffe, graft) ghép xuất phát từ tiếng Hy Lạp, greife là con dao sắc nhọn dùng để cấy ghép mô, cành tạo cây lai giống với đoạn ghép (greffon, graft) và cây chủ mang hoặc nhận đoạn ghép (porte greffe, implant, recipienti)1 Bắt đầu từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX đã xuất hiện việc cấy ghép một số bộ phận cơ thể (BPCT) ở gia cầm, gia súc như cấy ghép cựa gà lên mào gà, lên tai bò, cấy ghép da trên lưng cừu và cấy ghép mảnh biểu bì da tự thân lên vết thương ở người. Từ thế kỷ XX việc hiến BPCT và ghép BPCT người được thực hiện ở nhiều nước trên thế giới.

Công tác ghép BPCT người được khởi đầu bằng việc ghép thận thực nghiệm và ghép thận tử thi vào người. Ở Áo năm 1902 có Emerich Ulmann thực hiện việc ghép thận trên chó và ghép thận lợn cho người. Năm 1912 ở nước Pháp có ông Elexis Carrel đã đạt giải thưởng Nobel từ việc ghép thận trên chó, kỹ thuật nối các mạch máu rửa thận bằng dung dịch Locke. Đồng thời thực hiện ghép nối chi, ghép tim phổi, ruột, lách, giáp trạng, buồng trứng, tinh hoàn trên động vật.

Việc ghép thận tử thi cho người, ghép thận tử tù cho người, ghép thận lấy từ người bệnh đột tử trên bàn mổ ghép cho người đều được các nhà khoa học của các nước như Ukraina, Hoa 1 Giáo sư - tiến sỹ khoa học Lê Thế Trung: “Chiến lược tổng thể về ghép mô, tạng và bộ phận cơ thể trong giai đoạn 2006 – 2010 và tầm nhìn đến 2020”, Tạp chí y học thảm họa và bỏng, số 1/2006, tr.7 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kỳ, Pháp thực hiện nhưng đều thất bại. Việc cấy ghép BPCT đã thành công thực sự từ những năm 1954 ở Pháp và Hoa Kỳ2. Các nhà nghiên cứu trên thế giới thực hiện thành công việc ghép BPCT trên người và động vật là một thành tựu lớn trong ngành y học thế giới. Vì vậy, ghép tạng là một trong mười phát minh lớn của thế kỷ XX 3.