Chương 1: Cơ sở lý luận về quy trình phân tích chi phí phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh - Chương 2: Thực trạng về quy trình phân tích chi phí phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh tại công ty cổ phần Thương Mại Xuất Nhập Khẩu Thiên Nam - Chương 3: Xác lập quy trình phân tích chi phí phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh tại công ty cổ phần Thương Mại Xuất Nhập Khẩu Thiên Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ PHỤC VỤ CHO VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH KINH DOANH 1. Tổng quan về quyết định kinh doanh 1. Khái niệm quyết định kinh doanh Ra quyết định của doanh nghiệp là việc lựa chọn từ nhiều phương án khác nhau, trong đó mỗi phương án được xem xét ở nhiều góc độ, tiếp cận rất nhiều thông tin, nhất là thông tin về chi phí nhằm đạt được lợi ích kinh tế cao nhất. Ra quyết định kinh doanh là một quá trình kết nối quan trọng các chức năng quản trị với nhau (hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra).
Quá trình ra quyết định kinh doanh thường được tiến hành theo 8 bước sau: X¸c ®Þnh râ vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt D÷ liÖu cña HÖ thèng kÕ to¸n qu¶n X¸c ®Þnh môc tiªu ra quyÕt ®Þnh X¸c ®Þnh c¸c nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh X©y dùng c¸c ph-¬ng ¸n trÞ Cung cÊp th«ng tin §¸nh gi¸ c¸c ph-¬ng ¸n Lùa chän ph-¬ng ¸n TriÓn khai quyÕt ®Þnh §¸nh gi¸ kÕt qu¶ Sơ đồ 1.1 – Sơ đồ quy trình ra quyết định (www.vn) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Để ra quyết định kinh doanh trong mọi lĩnh vực của doanh nghiệp, nhà quản trị doanh nghiệp phải thường xuyên nắm bắt những thông tin liên quan đến các lĩnh vực đó. Có nhiều phương pháp thu thập thông tin khác nhau hỗ trợ cho quá trình ra quyết định của nhà quản trị. Trong đó, ra quyết định kinh doanh dựa trên nguồn thông tin từ hệ thống kế toán quản trị thực sự mang lại sự đáng tin cậy và ngày càng thu hút sự quan tâm của nhà quản trị thuộc nhiều cấp khác nhau. Tuy nhiên, để đảm bảo cho việc ra quyết định một cách đúng đắn, nhà quản trị cần phải có những công cụ thích hợp giúp họ phân biệt được những thông tin thích hợp và những thông tin không thích hợp, làm căn cứ cho việc ra quyết định.
Tiêu chuẩn kinh tế khi ra quyết định kinh doanh Tiêu chuẩn về mặt kinh tế của việc ra quyết định là lựa chọn hành động dự tính sẽ mang lại lợi nhuận cao nhất (hoặc lỗ ít nhất) cho doanh nghiệp. Việc vận dụng nguyên tắc này để chọn các quyết định đúng đắn không phải lúc nào cũng đơn giản, do đó cần phải có 2 nguyên tắc bổ sung, có tác dụng trong quá trình lựa chọn. Một là: các khoản thu và chi phí thích hợp cho việc ra quyết định thường là những khoản thu và chi phí ước tính chênh lệch giữa các phương án sẵn. Hai là: các khoản thu và chi giống nhau, các khoản thu đã kiếm được hoặc các khoản chi đã chi thì không thích hợp cho việc xem xét quản quyết định.
Tuy nhiên chúng có thể sử dụng để dự đoán các khoản thu và chi trong tương lai. Mặt khác, để ra quyết định một cách hiệu quả, các quyết định đưa ra phải đặt trong mối quan hệ giữa lợi ích và chi phí. Nếu một phương án mang lại lợi nhuận cao nhất cho doanh nghiệp nhưng có chi phí rất cao, làm cho tỷ lệ lợi ích trên chi phí thấp thì chưa hẳn đã là một phương án tối ưu. Bởi vì doanh nghiệp có rất nhiều mục tiêu cần phải đạt đến mà nguồn lực thường thì có hạn.
Trong nền kinh tế thị trường, cùng với sự phát triển của sản xuất hàng hóa và dịch vụ, nhu cầu về sản phẩm của khách hàng ngày càng đa dạng với vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn. Sản phẩm cung cấp cho khách hàng không chỉ thỏa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 mãn nhu cầu của khách hàng mà còn phải tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng khi sử dụng. Vì vậy, chúng ta cần phải xem xét thêm tiêu chuẩn về chi phí biên tế, được đo lường trên cơ sở chi phí một đơn vị hữu ích trên một chức năng sản phẩm. Với tiêu chuẩn này, sẽ giúp nhà quản trị đo lường được chi phí liên quan đến từng bộ phận chức năng của sản phẩm và đánh giá tầm quan trọng của từng bộ phận chức năng, tạo cơ sở cho việc thiết kế sản phẩm với những chức năng thích hợp trong điều kiện nguồn lực cho phép, từ đó giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng sản xuất và giới thiệu một sản phẩm có các chức năng không cần thiết với chi phí quá cao, gây lãng phí nguồn lực của doanh nghiệp.
Các loại quyết định kinh doanh Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp luôn phải đối mặt với các loại quyết định kinh doanh. Tùy theo tính chất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp, các quyết định kinh doanh này có thể được phân loại theo các tiêu thức khác nhau. Xét về mặt thời gian, quyết định kinh doanh trong doanh nghiệp thường được chia thành hai loại: quyết định kinh doanh ngắn hạn và quyết định kinh doanh dài hạn. Quyết định kinh doanh ngắn hạn: Xét về mặt thời gian, một quyết định được xem là ngắn hạn nếu nó chỉ liên quan đến một thời kỳ hoặc ngắn hơn, nghĩa là kết quả của nó thể hiện rõ trong kỳ kế toán.
Xét về mặt vốn đầu tư, quyết định ngắn hạn là quyết định không đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Quyết định ngắn hạn có tính dễ thay đổi hơn nhiều so với quyết định dài hạn và mục tiêu của quyết định ngắn hạn là nhằm phục vụ cho việc thực hiện mục tiêu lâu dài của quyết định dài hạn. Vì vậy, các dạng quyết định ngắn hạn phát sinh một cách thường xuyên, liên tục trong quá trình điều hành, chẳng hạn như: quyết định về các phương pháp sản xuất; quyết định về các cách thức phân phối hàng hoá; quyết định nên sản xuất hay nên mua ngoài; quyết định nên tiếp tục kinh doanh hay ngừng kinh doanh một bộ phận; quyết định nên bán hay tiếp tục sản xuất; quyết định trong điều kiện năng lực sản xuất bị giới hạn và kể cả các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 quyết định về định giá bán các sản phẩm sản xuất trong điều kiện hoạt động bình thường và sản phẩm của các đơn đặt hàng đặc biệt,. Quyết định kinh doanh dài hạn: Quyết định dài hạn là các quyết định liên quan đến quá trình đầu tư vốn để phục vụ mục tiêu lâu dài của tổ chức, hay nói một cách khác, đây là các quyết định liên quan đến vốn đầu tư dài hạn cho mục đích thu được lợi tức trong tương lai.
Các quyết định dài hạn thường liên quan đến việc đầu tư vào các loại tài sản cố định (các tài sản dài hạn - long term assets) như máy móc thiết bị, công trình nhà xưởng,. Một vài dạng quyết định dài hạn thường gặp như: quyết định đầu mở rộng sản xuất, để tiết kiệm chi phí hoạt động; quyết định về lựa chọn loại máy móc thiết bị cần đầu tư; quyết định về phương thức mua sắm hay thuê mướn TSCĐ,. Mỗi loại quyết định kinh doanh cần có những phương thức, kỹ thuật và công cụ hỗ trợ ra quyết định khác nhau. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ trong việc lựa chọn phương thức, kỹ thuật và công cụ hỗ trợ ra quyết định nhằm đưa ra những quyết định kinh doanh mang lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp và đạt được mục tiêu mà doanh nghiệp đã đặt ra.
Chi phí và vai trò của chi phí trong việc ra quyết định kinh doanh 1. Khái niệm và tiếp cận chi phí trong hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm chi phí Chi phí sản xuất kinh doanh là những phí tổn tiêu hao nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Nó là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ của doanh nghiệp.
Nói cách khác, chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu dùng trong một kỳ để thực hiện quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tiếp cận chi phí trong hoạt động kinh doanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Trong hoạt động kinh doanh, chi phí thường được nhận thức và tiếp cận theo những tư duy, quan điểm quản lý chi phí sản xuất kinh doanh khác nhau, phù hợp với đặc điểm của mô hình sản xuất đang áp dụng. Trong quá khứ, với tư duy quản lý chi phí sản xuất kinh doanh theo hướng chuyên môn hóa, chi phí thường được tiếp cận cục bộ theo từng công đoạn, bộ phận chức năng theo từng doanh nghiệp và phù hợp với mô hình sản xuất truyền thống. Với cách tiếp cận này thường hướng góc nhìn chi phí, kiểm soát chi phí, tiết kiệm chi phí cũng như các quyết định liên quan đến chi phí vào bên trong doanh nghiệp, chi phí hiện tại.
Cùng với sự phát triển của sản xuất hàng hóa và dịch vụ, của kinh tế thị trường, mô hình “sản xuất tinh gọn” xuất hiện thay cho mô hình sản xuất truyền thống, tạo tiền đề cho lý thuyết chuỗi giá trị giá trị ra đời. Với tư duy này, chi phí thường được tiếp cận theo từng chuỗi. Đó là chi phí gắn liền và xuyên suốt quy trình hoạt động kinh doanh. Theo cách tiếp cận này chúng ta có thể thông qua chuỗi giá trị để xác định các loại chi phí phát sinh tạo nên giá trị của hàng hóa và dịch vụ ở một số doanh nghiệp theo các sơ đồ dưới đây.
Đối với doanh nghiệp sản xuất công nghiệp: Các nhân tố ảnh hƣởng: Nhân lực Tài chính Pháp lý Hệ thống thông tin Truyền thông Nghiên Chế tạo Dịch vụ Giá trị cứu và Thiết Triển hoặc Marketing Phân khách của Phát triển kế khai Sản xuất phối hàng hàng hóa Giai đoạn Giai đoạn đầu Giai đoạn chính cuối Sơ đồ 1.2 – Sơ đồ tiếp cận chi phí theo chuỗi giá trị tại doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.