Chương 1 Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ qui chÕ ph¸p lý cña th¬ng nh©n trong kinh doanh du lÞch 1. CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA KINH DOANH DU LỊCH VÀ SỰ CẦN THIẾT XÂY DỰNG QUI CHẾ PHÁP LÝ CỦA THƯƠNG NHÂN TRONG KINH DOANH DU LỊCH 1. Khái niệm kinh doanh du lịch Ngày nay, du lịch đó trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến không chỉ ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên cho đến nay, không chỉ ở Việt Nam, nhận thức về nội dung du lịch vẫn chưa thống nhất.
Trước thực tế phát triển của ngành du lịch các nhà kinh tế, các chuyên gia nghiên cứu về du lịch vẫn đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm du lịch. Pháp lệnh Du lịch định nghĩa: "Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định". Luật Du lịch năm 2005 quan niệm: "Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định". Việc làm rõ và thống nhất các nội dung cơ bản trong khái niệm về du lịch có ý nghĩa quan trọng, nó giúp cho các nhà làm luật, các nhà kinh doanh hiểu một cách rõ ràng trong quá trình nghiên cứu luật và đầu tư trong kinh doanh.
Bởi du lịch không chỉ là một ngành kinh doanh mà cũng là một hiện tượng xã hội. Vậy kinh doanh du lịch là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, cung ứng dịch vụ du lịch. Đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình trong khoảng thời gian nhất định, nhằm mục đích sinh lợi. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Điều 38 của Luật Du lịch Việt Nam được Quốc hội Việt Nam ban hành năm 2005: Kinh doanh du lịch là kinh doanh dịch vụ bao gồm các ngành nghề sau đây: - Kinh doanh lữ hành; - Kinh doanh lưu trú du lịch; - Kinh doanh vận chuyển khách du lịch; - Kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch; - Kinh doanh dịch vụ du lịch khác.
Để tạo ra các dịch vụ du lịch nhằm thoả mãn các nhu cầu du lịch, đòi hỏi cần phải có các loại hình du lịch tương ứng. Vai trò cụ thể của từng loại hình du lịch này như sau: 1. Kinh doanh lữ hành (Tour Operators Business) Tồn tại phổ biến hai loại hình sau: - Kinh doanh lữ hành (Tour Operators Business): Là việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết lập các chương trình du lịch trọn gói hay từng phần, quảng cáo và bán các chương trình này trực tiếp hay gián tiếp qua các trung gian hoặc văn phòng đại diện, tổ chức thực hiện chương trình và hướng dẫn du lịch. - Kinh doanh đại lý lữ hành (Travel Agency Business): Là việc thực hiện các dịch vụ đưa đón, đăng kí nơi lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn tham quan, bán các chương trình du lịch của các doanh nghiệp lữ hành, cung cấp thông tin du lịch, tư vấn du lịch nhằm hưởng hoa hồng.
Tuy nhiên cách phân chia trên đây chỉ mang tính tương đối. Không có nghĩa là tồn tại các doanh nghiệp chỉ kinh doanh lữ hành và đại lý lữ hành với các hoạt động kể trên. Các doanh nghiệp lữ hành đương nhiên được phép tổ chức mạng lưới đại lý lữ hành. Trên thực tế các công ty lữ hành du lịch có rất 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều loại khác nhau, với những hoạt động phong phú, đa dạng, phức tạp và biến đổi không ngừng trong quá trình phát triển của hoạt động du lịch.
Kinh doanh dịch vụ lưu trú (Hospitality Business) Ban đầu, kinh doanh dịch vụ lưu trú là kinh doanh dịch vụ nhằm đảm bảo chỗ nghỉ qua đêm cho khách có trả tiền. Sau đó, cùng với đòi hỏi thoả mãn nhiều nhu cầu hơn và ở mức cao hơn của khách du lịch, khách sạn tổ chức thêm dịch vụ kinh doanh ăn uống và các dịch vụ khác. Từ đó, các chuyên gia trong lĩnh vực này thường sử dụng hai khái niệm: kinh doanh dịch vụ lưu trú theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, kinh doanh dịch vụ lưu trú là dịch vụ cung cấp các dịch vụ phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi, ăn uống cho khách.
Còn theo nghĩa hẹp, kinh doanh khách sạn chỉ đảm bảo việc phục vụ nhu cầu ngủ, nghỉ của khách. Nền kinh tế ngày càng phát triển, đời sống vật chất ngày càng được cải thiện tốt hơn, con người có điều kiện chăm lo đến đời sống tinh thần nhiều hơn, số người đi du lịch ngày càng tăng nhanh. Cùng với sự phát triển của hoạt động du lịch, sự cạnh tranh của các cơ sở lưu trú nhằm thu hút ngày càng nhiều khách và nhất là những khách có khả năng thanh toán cao đã làm tăng tính đa dạng của hoạt động kinh doanh lưu trú. Ngoài các hoạt động chính nói trên thì điều kiện cho những cuộc hội họp, các mối quan hệ, cho việc chữa bệnh, vui chơi giải trí ngày càng tăng nhanh.
Theo đó, kinh doanh dịch vụ lưu trú được bổ sung thêm các dịch vụ giải trí, thể thao, y tế, dịch vụ chăm sóc sắc đẹp, dịch vụ giặt là… 3. Kinh doanh vận chuyển khách du lịch (Transportation) Đặc trưng nổi bật của hoạt động du lịch là sự dịch chuyển của con người từ nơi này đến nơi khác ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ, thường với khoảng cách xa. Do vậy, khi đề cập tới hoạt động du lịch nói chung, đến hoạt động kinh doanh du lịch nói riêng không thể không đề cập tới hoạt động kinh doanh vận chuyển khách du lịch. Kinh doanh vận chuyển khách du lịch là hoạt động kinh doanh, nhằm giúp khách du lịch dịch chuyển từ nơi cư trú 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thường xuyên của mình đến điểm du lịch cũng như là vận chuyển cho khách du lịch theo tuyến du lịch, theo chương trình du lịch và tại các khu du lịch.
Để phục vụ cho hoạt động kinh doanh này có nhiều phương tiện khác nhau như ô tô, tầu hoả, máy bay, tàu thuỷ… Thực tế cho thấy, ít có doanh nghiệp du lịch nào có thể đảm nhiệm toàn bộ việc vận chuyển khách du lịch từ nơi cư trú thường xuyên của họ đến điểm du lịch và tại điểm du lịch. Kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch Khu du lịch, điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn. Kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch bao gồm đầu tư nâng cấp, bảo tồn các tài nguyên du lịch đã có. Khai thác các tài nguyên du lịch tiềm năng, đầu tư phát triển khu du lịch, điểm du lịch mới.
Kinh doanh xây dựng kết cấu hạ tầng du lịch, cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ du lịch. Khu du lịch, điểm du lịch được qui hoạch đầu tư phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch. Mọi tổ chức cá nhân kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch được hưởng các chế độ ưu đãi đầu tư, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất có tài nguyên du lịch phù hợp với dự án, qui hoạch phát triển du lịch. Trong quá trình kinh doanh phải quản lý, bảo vệ, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, các di tích lịch sử văn hoá, các công trình sáng tạo của con người, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường tự nhiên, môi trường xã hội nhân văn.
Xây dựng dự án phải phù hợp với qui hoạch phát triển du lịch đã được phê duyệt và tuân theo pháp luật về đầu tư. Kinh doanh dịch vụ du lịch khác Ngoài các hoạt động kinh doanh như đã nêu ở trên trong lĩnh vực kinh doanh du lịch còn có một số hoạt động kinh doanh bổ trợ như kinh doanh các loại hình dịch vụ vui chơi, giải trí, bán đồ lưu niệm, tuyên truyền, quảng cáo du lịch, tư vấn, đầu tư du lịch… 1. Đặc điểm của kinh doanh du lịch - Du lịch, dịch vụ là ngành kinh tế có hiệu quả cao, tỷ lệ lợi nhuận trên vốn rất cao, thời gian thu hồi vốn nhanh, song đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Hoạt động kinh doanh du lịch, dịch vụ mang tính thời vụ, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, văn hoá, xã hội, điều kiện về tài nguyên du lịch nhân văn cũng như tính độc đáo, hấp dẫn của phong cảnh tự nhiên.
- Đối tượng phục vụ của ngành thường xuyên thay đổi và rất phức tạp (Nhu cầu của con người về dịch vụ du lịch thường xuyên thay đổi và rất phức tạp vì nó phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: thu nhập, thời gian rảnh rỗi, trình độ văn hoá, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp…). - Kinh doanh du lịch, dịch vụ là ngành kinh tế tổng hợp gồm nhiều hoạt động khác nhau như: kinh doanh dịch vụ vận chuyển, lưu trú, ăn uống, dịch vụ vui chơi giải trí, kinh doanh hàng hoá…Các hoạt động này có quy trình công nghệ khác nhau. - Sản phẩm của hoạt động kinh doanh du lịch phần lớn là những sản phẩm dịch vụ mang tính vô hình. Vì thế việc quản lí và đánh giá chất lượng chất lượng sản phẩm rất khó khăn nó phụ thuộc nhiều vào trạng thái tâm lý cũng như kì vọng của khách du lịch.
- Quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm du lịch, dịch vụ diễn ra đồng thời, trong cùng một địa điểm. Do đó, sản phẩm du lịch không thể tồn kho, cất giữ như các sản phẩm hàng hoá thông thường khác. Sự cần thiết xây dựng qui chế pháp lý của thương nhân trong kinh doanh du lịch Du lịch Việt Nam đang phát triển nhanh chóng thu hút sự tham gia của nhiều tổ chức cá nhân và cộng đồng dân cư, nhiều loại hình dịch vụ mới ra đời, sự cạnh tranh trong nước và khu vực ngày càng trở nên gay gắt. Thực hiện chủ trương của Đảng phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, yêu cầu ban hành một quy chế pháp lý trong kinh doanh du lịch rõ ràng minh bạch, giảm bớt các thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, công bằng và các chính sách ưu đãi để đảm bảo: 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.