PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI Hiện nay, Việt Nam đang bước trên con đường hội nhập và phát triển. Trong xu hướng ấy đòi hỏi Việt Nam phải tự do hóa, mở cửa thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Chính vì lý do đó, hoạt động ngân hàng cần có nhiều đổi mới để nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế.
Để đạt được mục tiêu này thì vấn đề trước tiên cần quan tâm là xây dựng hệ thống tín dụng lành mạnh, an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, thời gian vừa qua ngành ngân hàng Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn như tỷ lệ tăng trưởng tín dụng ở mức thấp, tỷ lệ nợ xấu tăng cao và các vụ vỡ nợ nghiêm trọng của các doanh nghiệp lớn trong nước xảy ra liên tục. Việc phát sinh nhiều khoản thiệt hại đáng kể do những khoản tín dụng kém chất lượng đã khiến các ngân hàng ngày càng chú trọng hơn đến công tác quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng. Trong môi trường và bối cảnh như trên Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hậu Giang (BIDV– CN Hậu Giang) cũng không ngoại lệ.
Trước thực tế đó, đòi hỏi các ngân hàng thương mại nói chung và BIDV Hậu Giang nói riêng cần xây dựng chiến lược kiểm soát tín dụng chặt chẽ. Điều này không chỉ có ý nghĩa đối với sự tồn tại và phát triển của ngân hàng mà còn góp phần thúc đẩy, xây dựng, mở rộng phát triển nền kinh tế nước nhà. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu trên, không chỉ giới hạn trong phạm vi ngân hàng, mà nó còn bị chi phối bởi khách hàng, và các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế. Thật vậy, tình hình tài chính của khách hàng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khoản vay, từ đó chi phối hiệu quả hoạt động của ngân hàng.
Khi khách hàng sử dụng nguồn vốn vay ngân hàng một cách hiệu quả, sẽ tạo ra lợi nhuận, từ đó đảm bảo khả năng trả nợ cho ngân hàng. Và ngân hàng cũng sẽ thu được gốc và lãi đúng hạn. Khi đó ngân hàng vừa tạo ra hiệu quả kinh tế lại tạo được hiệu quả xã hội. Vì vậy để góp phần hạn chế rủi ro tín dụng đòi hỏi các ngân hàng nâng cao khả năng nhận diện khách hàng, nhằm lựa chọn được khách hàng tốt để cho vay, phát hiện và xử lý các món vay có nguy cơ mất vốn một cách kịp thời.
Muốn được như vậy ngân hàng phải có khả năng đánh 2 giá tình hình tài chính và thẩm định khả năng thanh toán nợ vay của các khách hàng một cách triệt để nhằm bảo toàn nguồn vốn cho ngân hàng. Với những lý do trên, đề tài “quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hậu Giang” được thực hiện nhằm giúp BIDV – Chi nhánh Hậu Giang có cái nhìn tổng quan về thực trạng hoạt động tín dụng tại Chi nhánh, xác định được các rủi ro, những hạn chế cần khắc phục. Từ đó nhận biết, phòng ngừa cũng như xử lý các khoản nợ xấu kịp thời, hiệu quả, có những chính sách quản lý hoạt động tín dụng tại chi nhánh một cách phù hợp. Nhằm nâng cao khả năng quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh, góp phần vào sự phát triển kinh doanh của toàn hệ thống BIDV.
MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 2.1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2.1 Mục tiêu chung Phân tích đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hậu Giang, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng cho BIDV – Chi nhánh Hậu Giang.2 Mục tiêu cụ thể Mục tiêu 1: Thực trạng về quản trị rủi ro tín dụng ở BIDV – Chi nhánh Hậu Giang trong thời gian qua, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế mắc phải và nguyên nhân. Mục tiêu 2: Phân tích các yếu tố ảnh đến quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Mục tiêu 3: Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hậu Giang trong thời gian tới. Câu hỏi nghiên cứu Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu đề tài phải trả lời được các câu hỏi sau: Câu 1: Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng BIDV – Chi nhánh Hậu Giang hiện nay như thế nào ? 3 Câu 2: Các yếu tố nào ảnh đến quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng ? Câu 3: Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Hậu Giang cần thực hiện các giải pháp nào để hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của mình ? 3.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng BIDV – Chi nhánh Hậu Giang. Phạm vi nghiên cứu 3. Không gian nghiên cứu Đề tài thực hiện nghiên cứu thực trạng hoạt động tín dụng và Quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hậu Giang.
Thời gian nghiên cứu Đề tài nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 06/2018 đến tháng 12/2018, số liệu thứ cấp được thu thập từ năm 2016 đến năm 2018. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Đề tài nghiên cứu dựa trên thực trạng rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hậu Giang Trên cơ sở phân tích thực trạng kết hợp với lý luận, các nghiên cứu của các chuyên gia ngân hàng cũng như kinh nghiệm của bản thân, đồng nghiệp trong quá trình tham gia hoạt động tín dụng để đưa ra các giải pháp toàn diện nhằm quản trị rủi ro tín dụng phù hợp với hoạt động của BIDV hiện nay. Đây là một công trình nghiên cứu với nhiều công sức và những nỗ lực cao, những kết quả nghiên cứu sẽ mang lại những đóng góp nhất định cho cả lý luận và thực tiễn trong việc nâng cao khả năng tiếp cận quản trị rủi ro tín dụng theo phương thức hiện đại, nâng cao mức độ an toàn trong hoạt động tín dụng, góp phần to lớn vào kết quả kinh doanh của BIDV – Chi nhánh Hậu Giang trong thời gian tới. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Số liệu thứ cấp được tác giả thu thập trong vòng 05 năm từ năm 2014 đến năm 2018, số liệu sơ cấp thu thập thông qua phỏng vấn chuyên gia.
Thu thập số liệu thứ cấp Số liệu thứ cấp đề tài cần sử dụng như: tình hình huy động vốn, hoạt động tín dụng, kết quả hoạt động kinh doanh, hoạt động quản trị rủi ro tín dụng được thu thập tại phòng Kế toán – Tài chính của Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hậu Giang. Bên cạnh đó, tác giả còn thu thập thông tin về 40 khách hàng (cá nhân và doanh nghiệp) có thực hiện vay vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hậu Giang thông qua hồ sơ vay vốn. Thông qua một số nghiên cứu đã lược khảo cho thấy, các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng ngân hàng của khách hàng thường là: trình độ học vấn, kinh nghiệm, thu nhập/lợi nhuận, giá trị tài sản đảm bảo, thời hạn vay, giá trị khoản vay. Chính vì thế, tác giả tiến hành thu thập các thông tin này của khách hàng thông qua hồ sơ vay vốn của khách hàng tại Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hậu Giang.
Từ đó, thực hiện kiểm định sự khác biệt về các nhân tố này giữa khách hàng không có rủi ro tín dụng và khách hàng có rủi ro tín dụng tại ngân hàng. Phân tích định tính: Là phương pháp mà các ngân hàng tiến hành thu thập thông tin, phân tích thông tin, đo lường rủi ro tín dụng khách hàng vay về nhiều mặt: Năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự; nhu cầu vốn vay; mục đích sử dụng vốn vay; khả năng tài chính trả nợ vay ngân hàng; tài sản thế chấp; kinh nghiệm của khách hàng. Phân loại tài sản có và cam kết ngoại bảng theo phương pháp định tính Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hậu Giang thực hiện phân loại nhóm (PLN) và cam kết ngoại bảng của khách hàng thuộc đối tượng xếp hạng tín dụng nội bộ theo quy định về Hệ thống xếp hạng tín 5 dụng nội bộ (XHTDNB) của BIDV Căn cứ vào kết quả của hệ thống XHTDNB, BIDV PLN, cam kết ngoại bảng của khách hàng theo 05 (năm) nhóm sau đây: Bảng 1: Cam kết ngoại bảng của khách hàng Phân loại Đặc điểm - Các khoản nợ được BIDV đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ cả nợ gốc và lãi đúng hạn. Nhóm 1 - Các cam kết ngoại bảng được BIDV đánh giá là (Nợ đủ tiêu chuẩn) khách hàng có khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo cam kết.
- Các khoản nợ được BIDV đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ cả nợ gốc và lãi nhưng có dấu hiệu khách hàng suy giảm khả năng trả nợ. Nhóm 2 - Các cam kết ngoại bảng được BIDV đánh giá (Nợ cần chú ý) là khách hàng có khả năng thực hiện nghĩa vụ theo cam kết nhưng có dấu hiệu suy giảm khả năng thực hiện cam kết. - Các khoản nợ được BIDV đánh giá là không có khả năng thu hồi nợ gốc và lãi khi đến hạn. Các khoản nợ này được BIDV đánh giá là có khả năng Nhóm 3 tổn thất.
(Nợ dưới tiêu chuẩn) - Các cam kết ngoại bảng được BIDV đánh giá là khách hàng không có khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo cam kết. - Các khoản nợ được BIDV đánh giá có khả năng tổn thất cao. Nợ nhóm 4 (Nợ ghi ngờ) - Các cam kết ngoại bảng mà khả năng khách hàng không thực hiện cam kết là rất cao. - Các khoản nợ được BIDV đánh giá là không Nợ nhóm 5 còn khả năng thu hồi, mất vốn.
(Nợ có khả năng mất vốn) - Các cam kết ngoại bảng mà khách hàng không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ cam kết.