MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu: Rủi ro luôn song hành với hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại. Trong tất cả các loại rủi ro mà một ngân hàng có thể gặp phải, rủi ro thanh khoản thƣờng ít đƣợc nhắc đến. Nhƣng khi rủi ro thanh khoản xảy ra, nó không những làm phá sản một ngân hàng mà có thể ảnh hƣởng dây chuyền đến cả hệ thống tài chính, gây tổn thất lớn đến kinh tế quốc gia.
Do đó, quản trị rủi ro thanh khoản là vấn đề mang tính sống còn của các ngân hàng thuơng mại Việt Nam và có ý nghĩa thiết yếu đối với Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần (TMCP) Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. Gần đây, vấn đề quản trị rủi ro thanh khoản đã đƣợc quan tâm hơn khi một số ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc gặp khó khăn thanh khoản phải tiến đến sáp nhập, tái cơ cấu. Chính vì vậy, đƣợc sự giúp đỡ của PGS.TS Trƣơng Thị Hồng và các anh chị trong Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV), cùng với mong muốn đóng góp một số ý kiến cá nhân về việc quản trị rủi ro thanh khoản trong ngân hàng, tác giả đã chọn đề tài “Hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam”. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu nghiên cứu của đề tài làm sáng tỏ những vấn đề sau: Làm rõ và góp phần hoàn thiện lý luận về rủi ro thanh khoản và quản trị rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại.
Phân tích thực trạng quản trị thanh khoản, đánh giá kết quả quản trị rủi ro thanh khoản của Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. Từ đó làm rõ những mặt tích cực cũng nhƣ hạn chế trong hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trên cơ sở lý luận và phân tích thực trạng rủi ro thanh khoản, tác giả đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài: các nội dung liên quan đến thanh khoản, rủi ro thanh khoản và quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam.
Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu giữa lý luận và thực tế nguyên nhân có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản đối với Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam, thực trạng hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản trong thời gian từ năm 2009- 2012 của Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV), từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản. Phƣơng pháp nghiên cứu: Sử dụng phƣơng pháp duy vật biện chứng kết hợp phƣơng pháp thống kê, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp so sánh, phƣơng pháp phân tích …đi từ cơ sở lý thuyết đến thực tiễn, so sánh đối chiếu giữa thực tế với lý thuyết nhằm giải quyết và làm sáng tỏ vấn đề đặt ra trong đề tài nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu dựa trên thực trạng quản trị thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam trong thời gian qua, đánh giá những hạn chế, tồn tại, mức độ nhận thức cũng nhƣ hiệu quả của quản trị thanh khoản của BIDV. Tác giả mong muốn những đề xuất giải pháp hạn chế rủi ro thanh khoản sẽ giúp ích trong hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại BIDV và nâng cao mức độ hiệu quả, an toàn trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.
Nội dung kết cấu của đề tài nghiên cứu: Đề tài này gồm những nội dung chính nhƣ sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản trị rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. Do những hạn chế về mặt kiến thức nên tác giả chắc chắn không tránh khỏi sự thiếu sót.
Tác giả kính mong các thầy cô thông cảm và góp ý kiến chỉnh sửa, bổ sung. Tác giả xin chân thành cảm ơn! TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -1- CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO 1.Khái niệm về quản trị rủi ro Hiện tại, chƣa có khải niệm thống nhất về quản rị rủi ro. Có nhiều trƣờng phái nghiên cứu về rủi ro và quản trị rủi ro, đƣa ra những khái niệm về quản trị rủi ro rất khác nhau.
Tuy nhiên, quan điểm của trƣờng phái mới đƣợc tán đồng nhiều hơn. Quan điểm này cho rằng cần quản trị tất cả mọi loại rủi ro của ngân hàng một cách toàn diện. Quản trị rủi ro (QTRR) là quá trình là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hƣởng bất lợi của rủi ro. Quản trị rủi ro bao gồm năm bƣớc: nhận dạng rủi ro, phân tích rủi ro, đo lƣờng rủi ro, kiểm soát, phòng ngừa và tài trợ rủi ro.
Nhận dạng rủi ro: Quản trị rủi ro trƣớc hết phải nhận dạng đƣợc rủi ro. Nhận dạng rủi ro là quá trình xác định liên tục và có hệ thống các hoạt động kinh doanh của ngân hàng thông qua việc phân tích khác hàng, môi trƣờng kinh doanh, đặc thù các sản phẩm, dịch vụ và quy trình nghiệp vụ. Nhận dạng rủi ro bao gồm: việc theo dõi, xem xét, nghiên cứu môi trƣờng hoạt động và toàn bộ hoạt động của ngân hàng nhằm thống kê đƣợc tất cả các loại rủi ro, không chỉ những loại rủi ro đã và đang xảy ra mà còn dự báo những loại rủi ro mới có thể xuất hiện trong tƣơng lai, trên cơ sở đó đề xuất các giảm pháp kiểm soát và tài trợ rủi ro thích hợp. Phân tích rủi ro: Phân tích rủi ro là phải xác định đƣợc những nguyên nhân gây ra rủi ro nhằm tìm ra biện pháp hữu hiệu để phòng ngừa rủi ro và tác động đến các nguyên nhân làm thay đổi chúng.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -2- Đo lường rủi ro: Đo lƣờng rủi ro là việc thu thập số liệu và phân tích, đánh giá. Từ kết quả thu thập đƣợc, nhà quản trị lập ma trận đo lƣờng rủi ro. Để đánh giá mức độ quan trọng của rủi ro đối với ngân hàng, ngƣời ta sử dụng hai tiêu chí: tần suất xuất hiện của rủi ro và biên độ của rủi ro - mức độ nghiêm trọng của tổn thất. Tiêu chí thứ 2 có vai trò quyết định.
Kiểm soát - Phòng ngừa rủi ro: Công việc trọng tâm của công tác quản trị là kiểm soát rủi ro. Kiểm soát rủi ro là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công cụ, chiến lƣợc, các chƣơng trình hoạt động để ngăn ngừa, né tránh hoặc giảm thiểu những tổn thất, những ảnh hƣởng không mong đợi có thể xảy ra đối với ngân hàng. Các biện pháp kiểm soát có thể là: phòng tránh rủi ro, ngăn ngừa tổn thất, chuyển giao rủi ro, đa dạng rủi ro, quản trị thông tin,. Tài trợ rủi ro: Khi đã xảy ra rủi ro, trƣớc hết cần theo dõi, xác định chính xác những tổn thất về tài sản, nguồn nhân lực hoặc về giá trị pháp lý.
Sau đó, cần thiết lập các biện pháp tài trợ rủi ro thích hợp. Các biện pháp này đƣợc chia làm hai nhóm: tự khắc phục và chuyển giao rủi ro. Các nguyên tắc cơ bản trong quản trị rủi ro của các ngân hàng Nguyên tắc chấp nhận rủi ro Với mục tiêu có đƣợc những thu nhập, các nhà quản trị ngân hàng không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro mà cần phải biết chấp nhận rủi ro ở những mức độ cho phép. Loại và mức độ rủi ro cho phép là điều kiện đầu tiên để điều tiết tác động tiêu cực trong quá trình quản trị rủi ro.
Nguyên tắc điều hành rủi ro cho phép Nguyên tắc này đòi hỏi gói “rủi ro cho phép” phải có khả năng điều tiết đƣợc trong quá trình quản lý. Đối với những loại rủi ro không có khả năng điều chỉnh cần phải đƣợc chuyển ra bên ngoài. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -3- Nguyên tắc quản trị độc lập các loại rủi ro riêng biệt Các loại rủi ro khá độc lập với nhau. Sự thiệt hại do một loại rủi ro nào đó không có khả năng điều chỉnh cần phải đƣợc chuyển ra bên ngoài.
Nguyên tắc phù hợp giữa mức độ rủi ro cho phép và mức độ thu nhập Việc chấp nhận rủi ro phải trên cơ sở đánh giá mối quan hệ lợi ích – rủi ro. Mức độ chấp nhận phải phù hợp với lợi ích kỳ vọng. Nguyên tắc phù hợp giữa mức độ rủi ro cho phép và khả năng tài chính Nguyên tắc này yêu cầu tổn thất mà ngân hàng dự liệu khi xảy ra rủi ro phải nằm trong giới hạn dự phòng của ngân hàng. Nguyên tắc hợp lý về thời gian Thời gian của nghiệp vụ càng dài thì biên độ xảy ra rủi ro càng lớn và khả năng điều tiết rủi ro càng giảm.
Do vậy, khi buộc phải chấp nhận những giao dịch này, ngân hàng cần yêu cầu những thu nhập phụ trội phù hợp. Nguyên tắc phù hợp với chiến lược kinh doanh chung: Chiến lƣợc quản trị rủi ro phải là một bộ phận trong chiến lƣợc kinh doanh chung của ngân hàng. Trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản, các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) sẽ xây dựng các chính sách, chƣơng trình quản trị rủi ro cụ thể phù hợp với chiến lƣợc hoạt động của mình.Văn hóa rủi ro và khẩu vị rủi ro 1.1 Văn hóa rủi ro: Văn hóa rủi ro còn đƣợc gọi là văn hóa quản trị rủi ro chƣa có đƣợc một định nghĩa thống nhất. Nhiều nhà quản trị nhận thấy họ hiểu biết về văn hóa quản trị rủi ro một cách cảm tín chƣa định nghĩa chính xác và rõ ràng.
Khó có thể nhận biết một các toàn diện văn hóa rủi ro khi luôn luôn tồn tại nguy cơ khủng hoảng trong nền kinh tế thế giới.