phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản trị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ở trường THCS theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh; Chƣơng 2: Thực trạng quản trị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ở trường THCS Khúc Xuyên, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh; Chƣơng 3: Giải pháp tăng cường quản trị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ở trường THCS Khúc Xuyên, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CƠ SỞ VẬT CHẤT, THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trực quan trong dạy học là một trong những nguyên tắc lý luận dạy học, được nghiên cứu xuyên suốt qua các thời k triết học: Trực quan trong triết học cổ đại, trực quan trong triết học siêu hình cận đại, trực quan trong triết học biện chứng duy tâm và trong triết học duy vật biện chứng. Trong quá trình dạy học, CSVC, TBDH là công cụ lao động sư phạm của giáo viên và học sinh, yếu tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học.
Với tư cách là công cụ lao động sư phạm của giáo viên và học sinh, khi chúng ta sử dụng đúng quy trình, phù hợp với đặc trưng của từng bộ môn, CSVC, TBDH đóng vai trò cung cấp nguồn thông tin cho học sinh trong học tập, tạo ra nhiều khả năng để giáo viên trình bày nội dung bài học một cách sâu sắc, thuận lợi, hình thành được ở học sinh những phương pháp học tập tích cực, chủ động, sáng tạo. Cùng với sự phát triển của các tư tưởng trong lĩnh vực tâm lý học, giáo dục học, lý thuyết về dạy học trực quan đã có những bước tiến mới nhận thức được vai trò quan trọng của phương tiện dạy học trực quan. Tính trực quan trong dạy học đóng vai trò minh họa trong bài giảng của giáo viên, giúp học sinh không chỉ nhận biết được hiện tượng mà còn nắm rõ được bản chất của hiện tượng. Chính vì vậy, công tác quản trị cơ sở vật chất trường học nói chung và công tác quản trị CSVC, TBDH nói riêng đã được nhiều nhà trường và địa phương quan tâm.
Việt Nam, có câu tục ngữ cho rằng: “Trăm nghe không bằng một thấy” Chủ tịch Hồ Chí Minh, Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới đã nói: “Học phải đi đôi với hành”. 6 CSVC, TBDH là một trong những điều kiện cơ sở vật chất không thể thiếu trong mỗi nhà trường, mỗi cơ sở giáo dục, đã được Đảng, Nhà nước đưa vào thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”. CSVC, TBDH là công cụ lao động của giáo viên, là phương tiện giúp học sinh dễ hiểu các khái niệm, dễ lĩnh hội kiến thức, giúp học sinh hình thành những kỹ năng thói quen cần thiết, bước đầu luyện tập thực hành, lao động, ứng dụng trong đời sống. Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần II, khóa VIII chỉ rõ: “Tất cả các trường phổ thông đều có các thiết bị tối thiểu để thực hiện các thí nghiệm trong chương trình.
Sớm chấm dứt tình trạng dạy chay, học chay nhằm nâng cao chất lượng dạy và học” [1]. Tuy nhiên, trong thực tế công tác sử dụng CSVC, TBDH của đội đội ngũ nhà giáo chưa đạt được kết quả như mong muốn do nhận thức về vai trò quan trọng của quản trị CSVC, TBDH, kỹ năng sử dụng còn hạn chế, CSVC, TBDH kém chất lượng, thiếu đồng bộ, công tác quản trị thiếu các biện pháp có hiệu quả. Chính vì vậy mà đã có nhiều đề tài nghiên cứu đến công tác quản trị, sử dụng CSVC, TBDH nhằm tìm ra những biện pháp quản trị như: Đề tài: “Nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học ở trường phổ thông” của tác giả Trần Quốc Đắc, nghiên cứu việc nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học ở các bộ môn theo chương trình SGK. Đề tài cấp Bộ “Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học phục vụ triển khai chương trình sách giáo khoa tiểu học và trung học cơ sở” của tác giả Trần Đức Vượng chủ trì đã đưa ra những biện pháp sử dụng thiết bị có hiệu quả [11].
Trong cuốn “Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” do tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc làm chủ biên có phần nghiên cứu về: “Quản lý tài chính và cơ sở vật chất- thiết bị giáo dục” đã chỉ ra cách phân loại và các nguyên tắc quản lý cơ sở vật chất- thiết bị giáo dục ở trường phổ thông [17]. Năm 2013, Trong cuốn tài liệu dùng cho học viên cao học chuyên 7 ngành quản lý giáo dục của tác giả Phạm Văn Thuần đã đề cập đến quản lý CSVC, TBDH, đưa ra những vấn đề chung về CSVC, TBDH và nội dung quản lý CSVC, TBDH. Luận án tiến sỹ của nghiên cứu sinh Lê Đình Sơn “Quản lý cơ sở vật chất phục vụ đào tạo của trường đại học theo quan điểm quản lý chất lượng tổng thể TQM ” [19]. Luận văn thạc sĩ “Quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp” của Tác giả Đỗ Ngọc Tân đã đề cập đến các vấn đề quản lý thiết bị dạy học của các trường THCS trên địa bàn gồm các nội dung: nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tác dụng của thiết bị dạy học; quản lý thiết bị dạy học.
Luận văn cũng chỉ ra những mặt đạt được, những điểm còn hạn chế và đưa ra hệ thống các biện pháp quản lý thiết bị dạy học tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Nha Trang [20]. Tuy nhiên, việc nghiên cứu về quản trị CSVC, TBDH ở các trường THCS theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh còn rất ít đề tài đề cập đến, đặc biệt ở trường THCS Khúc Xuyên chưa có một tác giả nào nghiên cứu đề tài này. Từ đó, tác giả nghiên cứu đề tài: “Quản trị cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ở trường THCS Khúc Xuyên thành phố Bắc Ninh tỉnh Bắc Ninh theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh” nhằm nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp quản trị CSVC, TBDH theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học cũng như đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực của học sinh trong thời đại hiện nay là đề tài mới, không trùng lặp với bất k một đề tài nào. Một số khái niệm cơ bản 1.
Quản trị, quản trị nhà trường * Khái niệm quản trị Quản trị là thuật ngữ có nhiều cách định nghĩa khác nhau tu từng tác 8 giả nghiên cứu. Chẳng hạn, James H.Gibson trong giáo trình “Quản trị học căn bản” đã cho rằng “Quản trị là một quá trình do một hoặc nhiều người thực hiện, nhằm phối hợp những hoạt động của những người khác để đạt được những kết quả mà một người hành động riêng rẽ không thể nào đạt được [22]. Lý thuyết hành vi lại định nghĩa “Quản trị là hoàn thành công việc thông qua con người”. Harold Kootz và Cyril O’Donnell: “Quản trị là thiết lập và duy trì một môi trường mà các cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả” [13].
Robert Albanese: “Quản trị là một quá trình kĩ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi để đạt được mục tiêu của tổ chức” [13]. Stonner và Rabbins: “Quản trị là một tiến trình bao gồm các việc hoạch định, tổ chức quản trị con người và kiểm tra các hoạt động trong một đơn vị một cách có hệ thống nhằm hoàn thành mục tiêu của đơn vị đó. Có người lại cho quản trị là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra các nguồn lực và hoạt động của tổ chức nhằm đạt được mục đích của tổ chức với kết quả và hiệu quả cao trong điều kiện môi trường luôn biến động. Nói một cách tổng quát, quản trị là hoạt động cần thiết phải thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu chung.
* Các năng lực quản trị Năng lực là sự tổng hoà của kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ của mỗi con người góp phần tạo nên tính hiệu quả trong công việc. Năng lực quản trị là tập hợp các kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ mà một quản trị viên cần có để tạo ra hiệu quả trong các hoạt động quản trị khác nhau ở các tổ chức khác nhau. 9 6 năng lực quản trị chủ yếu [10]: Sơ đồ 1. Năng lực của quản trị Năng lực truyền thông Năng lực truyền thông là khả năng truyền đạt và trao đổi một cách hiệu quả thông tin làm sao để mình và người khác có thể hiểu rõ.
Bao gồm các khía cạnh: Truyền thông không chính thức: Khuyến khích truyền thông 2 chiều thông qua đặt câu hỏi để có thông tin phản hồi, lắng nghe và thiết lập những cuộc trò chuyện thân mật. Hiểu được tình cảm của người khác. Thiết lập mối quan hệ cá nhân mạnh mẽ với mọi người. Truyền thông chính thức: Thông báo các hoạt động và các sự kiện liên quan đến mọi người giúp họ cập nhật các sự kiện, hoạt động.
Tạo khả năng thiết phục, trình bày ấn tượng trước công chúng và kiểm soát được vấn đề. Viết rõ ràng, súc tích và hiệu quả, sử dụng các nguồn dữ liệu trên máy tính. Thương lượng: Thay mặt nhóm để đàm phán một cách hiệu quả về vai trò và nguồn lực. 10 Rèn luyện kỹ năng phát triển tốt mối quan hệ với cấp trên, công bằng đối với thuộc cấp.
Năng lực hoạch định và điều hành Năng lực hoạch định và điều hành bao gồm việc quyết định những nhiệm vụ cần phải thực hiện, xác định rõ xem chúng có thể được thực hiện, phân bổ các nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ đó và giám sát toàn bộ tiến trình để đoán chắc rằng chúng đang được thực hiện tốt. Các khía cạnh của năng lực hoạch định và điều hành: Thu thập, phân tích thông tin và giải quyết vấn đề. Kiểm soát và sử dụng thông tin. Đưa ra quyết định kịp thời Tính toán những rủi ro và tiên liệu kết quả.
