phần mở đầu, phần nội dung luận văn gồm hai chương sáu tiết. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1. NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CHO SỰ RA ĐỜI QUAN NIỆM CỦA J.ROUSSEAU VỀ QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC VÀ SỰ PHÂN CHIA QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC TRONG TÁC PHẨM BÀN VỀ KHẾ ƯỚC XÃ HỘI 1.1 Điều kiện kinh tế xã hội và những tiền đề lý luận cho sự ra đời quan niệm của J.Rousseau về quyền lực nhà nƣớc và sự phân chia quyền lực nhà nƣớc.1 Điều kiện kinh tế - xã hội. Châu Âu vào những thế kỷ XIV-XVI đã có những chuyển biến đáng kể trên các mặt kinh tế, xã hội, chuẩn bị cho những thay đổi sâu sắc của lịch sử.
Về công nghiệp. Từ thế kỷ XV, ở Tây Âu, chế độ phong kiến với nền sản suất nhỏ và các đạo luật hà khắc trung cổ đã bắt đầu tan rã. Nhiều công trường thủ công đã xuất hiện ban đầu là ở các nước ven Địa Trung Hải (đặc biệt là ở Italia) sau đó lan sang nước Anh, Pháp và một số nước khác. Đây có thể là một sự thay đổi tích cực, đánh dấu sự phát triển to lớn vượt bậc trong lĩnh vực kinh tế.
Từ nền sản xuất phong kiến lạc hậu, mang nhiều yếu tố tự nhiên kém phát triển thì nay đã thay đổi sang một nền sản xuất công trường thủ công với năng suất lao động cao hơn, có tổ chức hơn. Cùng với đó, công cụ lao động cũng được cải tiến để phục vụ sản xuất. Với việc sáng chế ra máy tự kéo sợi và máy in đã làm cho công nghiệp dệt, công nghệ ấn loát, đặc biệt nhất là ở Anh phát triển vượt bậc. Sự khám phá và chế tạo hàng loạt đồng hồ cơ học đã giúp con người thời kỳ này sản xuất có kế hoạch, tiết kiệm thời gian và tăng năng suất lao động.
Với sự thay đổi to lớn về công cụ sản xuất và khoa học kỹ thuật đã có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung. Những phát kiến địa lý như việc tìm ra châu Mỹ và các đường biển để dẫn đến những miền đất mới đã tạo điều kiện cho nền sản xuất phát triển theo 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xu hướng tư bản chủ nghĩa. Nhờ đó thương mại, trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia được mở rộng và phát triển. Các nước tư bản chủ nghĩa sớm phát triển như Anh, Pháp, Tây Ban Nha…dựa trên sự lớn mạnh của mình đã mở rộng vùng lãnh thổ bằng cách đi xâm chiếm thuộc địa, khai thác tài nguyên, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hoá.
Cùng với sự phát triển không ngừng về kinh tế, trong xã hội Tây Âu thời kỳ này có sự phân hoá giai cấp ngày càng rõ rệt. Tầng lớp tư sản xã hội bao gồm các chủ xưởng công trường thủ công, chủ thuyền buôn… Phần lớn, nông dân từ nông thôn ra thành thị làm thuê cho các công trường, xưởng thợ. Các tầng lớp xã hội trên đại diện cho một nền sản xuất mới cùng với nông dân đấu tranh chống chế độ phong kiến đang suy tàn. Nền sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời mâu thuẫn gay gắt với nền sản xuất phong kiến lạc hậu, thối nát đã dẫn đến các cuộc cách mạng tư sản diễn ra ở một số nước như Anh, Hà Lan… Những cuộc cách mạng này tuy chưa triệt để nhưng đã báo hiệu giờ cáo chung của chế độ phong kiến châu Âu.
Những biến đổi lớn lao về kinh tế đã mở ra một thời kì mới cho nền sản xuất của xã hội. Đó là sức sản xuất phát triển đã làm tiền đề kinh tế cho những biến đổi về chính trị xã hội, đặc biệt là tư tưởng về quyền của con người trong lịch sử đã được quan tâm và khôi phục lại. Sự thay đổi đó được đánh dấu bằng các cuộc cách mạng diễn ra liên tiếp nhằm lật đổ chế độ phong kiến thối nát đương thời đang tìm mọi cách ngăn chặn sự phát triển của mầm mống tư bản chủ nghĩa. Những thay đổi to lớn về kinh tế, chính trị của một số nước Tây Âu nói chung đã có tác động mạnh mẽ đến tình hình kinh tế, chính trị, xã hội nước Pháp lúc đó.
Sự ảnh hưởng của tình hình kinh tế, chính trị Tây Âu với nước Pháp đã làm cho nước Pháp vốn đang nằm ngủ trong chế độ phong kiến mục nát đè nén lâu nay phải cựa mình thức tỉnh. Những hiện thực phũ phàng đang ngày ngày nhấn chìm nước Pháp vào sâu trong nợ nần, khổ cực 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com báo hiệu giai đoạn suy tàn của chế độ phong kiến. Vua Lui XVI thuộc triều đại Buốcbông lên ngôi năm 1774 là một ông vua độc tài “thường tự coi ý muốn của chính mình là luật pháp và quyền lực của nhà vua là do Trời ban cho để trị nước” [42, tr. Nhà vua nắm mọi quyền hành trong tay, công cụ thống trị của nhà nước phong kiến này là quân đội, cảnh sát và nhà thờ.
Hình ảnh tượng trưng nổi tiếng cho chế độ chuyên chế này là nhà tù Baxti ở Pari. “Đó là một nhà tù lâu đời và kiên cố, cao 23m, tường dày từ 1,6m đến 1,8m, có 8 ngục tối ở dưới đất dùng để giam người cùng với rắn rết”. Bên cạnh đó, nhà thờ có vai trò to lớn trong chế độ chính trị phong kiến. Nó đã lợi dụng ảnh hưởng lớn trong nhân dân để thần thánh hóa nhà vua, hướng nhân dân phải nghe theo và tuyệt đối trung thành với nhà vua.
Vua đã sử dụng toàn quyền của mình trong hoạt động bộ máy nhà nước, trong việc sắp xếp cơ cấu bộ máy có lợi cho giai cấp phong kiến đồng thời ra sức bóc lột nhân dân. Từ khi lên ngôi, vua Lui XVI song song với việc bóc lột nhân dân bằng cách ra các đạo luật cai trị hà khắc là việc nhà vua ăn chơi trác táng. Nhà vua sống ở cung điện Vécxai với gần 2 vạn người phục vụ và hoàn toàn sống dựa vào bổng lộc. Người có ảnh hưởng lớn tới công việc cai trị đất nước lại là hoàng hậu Mari Antoannet - công chúa nước Áo, người có tính hách dịch và có lối sống hoang phí.
Chính bởi cuộc sống quá lãng phí của hoàng gia mà đã tiêu tốn 1/12 ngân sách quốc gia. Toàn bộ chi phí đó được lấy từ chính sự đóng góp của nhân dân. Do vậy, đời sống của nhân dân vô cùng khổ cực. Để chăm lo cho bộ máy nhà nước này, ngoài việc thu thuế của nông dân, triều đình Pháp không còn biện pháp nào hữu hiệu hơn.
Do đó, dù cuộc sống vốn đã khổ cực nhưng những người nông dân vẫn phải nuôi mình, nuôi các tầng lớp thống trị của mình. Cho nên, về kinh tế nước Pháp khi đó có thể nói là vô cùng nghèo nàn và lạc hậu. Sự độc tài của nhà vua đối với nhân dân lao động đã làm cho tình trạng bất bình đẳng càng trở nên trầm trọng hơn. Trước hiện 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực đó nhu cầu xóa bỏ bất công, áp bức được đặt ra với các nhà tư tưởng cấp tiến đương thời.
Chính chế độ chuyên chế là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng bất bình đẳng trong xã hội. Đây chính là điều kiện thực tiễn ra đời tư tưởng về nhà nước dân sự đảm bảo quyền bình đẳng, công bằng cho nhân dân đồng thời các nhà tư tưởng thời kì khai sáng sau này cũng đều dựa trên chế độ chuyên chế này mà phê phán trong học thuyết của mình. Về nông nghiệp. Cho đến thế kỉ XVIII nền kinh tế nước Pháp vẫn là một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu.
22 triệu người (chiếm khoảng 90% dân số Pháp) sống bằng nghề nông. Sản lượng nông nghiệp hàng năm rất thấp do chế độ canh tác lạc hậu, đất đai còn bị bỏ hoang. Hơn thế nữa, sự thống trị của chế độ phong kiến lỗi thời càng làm cho nền kinh tế nông nghiệp nước Pháp lâm vào tình cảnh khó khăn, lỗi thời. Ruộng đất chủ yếu nằm trong tay vua chúa, các đại địa chủ, nhà thờ.
Nông dân phải đi làm thuê cho những tầng lớp này để kiếm sống. Vì thế cuộc sống của nhân dân rất đói kém lại cộng thêm với những chính sách tô thuế nặng nề đã làm cho những mâu thuẫn giữa nhân dân và chế độ phong kiến càng thêm sâu sắc. Tuy nhiên, khi chủ nghĩa tư bản đã len lỏi vào một số quốc gia như Anh, Hà Lan thì nó cũng đã bắt đầu xuất hiện ở Pháp và làm thay đổi một phần nền kinh tế nông nghiệp của Pháp. Một số chủ ruộng đất đã chuyển sang canh tác đất đai theo phương thức tư bản chủ nghĩa và thu lợi cao đã làm phân hóa xã hội biến một số chủ ruộng đất trở thành giàu có đối lập hoàn toàn với nông dân.
Mặc dù vậy những thay đổi này chưa có vai trò đáng kể trong nền kinh tế Pháp. Về công thương nghiệp. Cuối thế kỉ XVIII nền công thương nghiệp Pháp đã có sự thay đổi đáng kể. Người ta xây dựng nhà máy, xưởng đóng tàu, xưởng dệt, mỏ khai thác kim loại tương đối lớn.
“Dọc theo biên giới từ phía bắc xuống đến tây nam, người ta thấy nhiều trung tâm kinh tế quan trọng: Ruăng và Havrơ, nơi tập trung công nghiệp vải sợi, hải cảng Năngtơ và 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Boocđô trông ra Đại Tây Dương, nơi buôn bán hương liệu sầm uất với các đảo phương Đông; Mácxây, cửa biển lớn trên Địa Trung Hải. Trên sông Rôn có thành phố Liông sản xuất hàng tơ lụa và nhung nổi tiếng châu Âu. Về phía đông giáp với nước Đức có Andat và Lôren, trù phú nguyên liệu với những lò luyện kim” [42, tr. Trong khi mầm mống của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đang làm thay đổi sản xuất thì chế độ phong kiến lại ra sức kìm hãm bằng các quy chế khắt khe như thuế nặng, kiểm soát chặt chẽ, sản xuất theo khuôn mẫu bắt buộc, số lượng sản phẩm và nhân công bị hạn chế đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến xu hướng tư bản hóa này.
Tuy nhiên, mặc cho sự hà khắc của chế độ phong kiến, mầm mống của chủ nghĩa tư bản vẫn đang tìm cách len lỏi vào đời sống kinh tế nước Pháp. Do đó, việc xoá bỏ sợi dây ràng buộc của chế độ phong kiến đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất đang đi lên đã trở thành một yêu cầu khách quan, tất yếu của lịch sử nước Pháp khi đó.