MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đầu tƣ xây dựng cơ bản (ĐTXDCB) là hoạt động đầu tƣ nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo mục đích của ngƣời đầu tƣ, là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra các tài sản cố định (TSCĐ) và tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội. ĐTXDCB là một hoạt động kinh tế. ĐTXDCB của Nhà nƣớc có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Trong những năm qua Nhà nƣớc đã giành hàng chục ngàn tỷ đồng mỗi năm cho ĐTXDCB. ĐTXDCB của Nhà nƣớc chiếm tỷ trọng lớn và giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạt động ĐTXDCB của nền kinh tế ở Việt Nam. ĐTXDCB của Nhà nƣớc đã tạo ra nhiều công trình, nhà máy, đƣờng giao thông, … quan trọng, đƣa lại nhiều lợi ích kinh tế xã hội thiết thực. Tuy nhiên, nhìn chung hiệu quả ĐTXDCB của Nhà nƣớc ở nƣớc ta còn thấp thể hiện trên nhiều khía cạnh nhƣ: đầu tƣ sai, đầu tƣ khép kín, đầu tƣ dàn trải, thất thoát, lãng phí, tiêu cực, tham nhũng.
Công tác quản lý vốn ĐTXDCB là một khâu quan trọng của công tác ĐTXDCB đặc biệt là trong ĐTXCDCB của Nhà nƣớc. Hiệu quả của việc quản lý vốn ĐTXDCB hiệu quả có ảnh hƣởng trực tiếp đến hiệu quả ĐTXDCB nói chung và hiệu quả sử dụng vốn ĐTXDCB nói riêng. ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc (KBNN) là hoạt động đầu tƣ và xây dựng các công trình mới cũng nhƣ cải tạo, mở rộng, sửa chữa, nâng cấp các dự án đã đầu tƣ xây dựng nhằm tạo ra cơ sở vật chất hạ tầng phục vụ cho hoạt động của hệ thống KBNN. ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN là một trong những nhiệm vụ rất quan trọng tạo ra cơ sở vật chất, tạo điều kiện cho việc phát triển hoạt động của hệ thống KBNN phù hợp với mục tiêu xây 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dựng KBNN hiện đại, hoạt động an toàn, hiệu quả, phát triển ổn định bền vững nhằm thực hiện tốt các chức năng quản lý nhà nƣớc về quỹ ngân sách nhà nƣớc, các quỹ tài chính nhà nƣớc; quản lý ngân quỹ nhà nƣớc; tổng kế toán nhà nƣớc; thực hiện việc huy động vốn cho ngân sách nhà nƣớc và cho đầu tƣ phát triển thông qua hình thức phát hành trái phiếu Chính phủ.
Nguồn vốn đƣợc sử dụng trong ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN là vốn Ngân sách Nhà nƣớc (NSNN) chƣa đƣa vào cân đối (để lại cho hoạt động của hệ thống KBNN). Điều đáng chú ý là trong hoạt động ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN, KBNN các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng (từ nay gọi là KBNN tỉnh) vừa chính là Chủ đầu tƣ đồng thời lại cũng chính là đơn vị thực hiện quản lý sử dụng và kiểm soát thanh toán vốn XDCB thuộc nguồn vốn NSNN. Mặc dù trong những năm qua Kho bạc Nhà nƣớc đã có rất nhiều cố gắng cải tiến và đạt đƣợc những thành tựu nhất định trong việc nâng cao hiệu quả quản lý đầu tƣ và sử dụng nguồn vốn nhƣng khi đi sâu phân tích trên các mặt hoạt động cụ thể vẫn cho thấy công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN trong thời gian qua vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, có thể nêu ra sơ bộ nhƣ sau: Thứ nhất, việc lập kế hoạch bố trí nguồn vốn cho từng năm chƣa theo sát đƣợc khả năng giải ngân của từng địa phƣơng, từng dự án dẫn đến có một số dự án vẫn bị thiếu vốn dẫn đến nợ đọng trong thanh, quyết toán dự án, một số dự án lại không giải ngân hết đƣợc theo đăng ký của Chủ đầu tƣ; Thứ hai, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong hệ thống KBNN chƣa theo kịp sự thay đổi của hệ thống văn bản pháp luật mới đƣợc ban hành; Thứ ba, các dự án đƣợc đầu tƣ rộng khắp cả nƣớc đến tận cấp huyện nên vẫn còn tình trạng đầu tƣ chƣa đúng trọng điểm và việc kiểm tra, giám sát công tác sử dụng vốn đúng quy định, chống thất thoát lãng phí gặp nhiều khó khăn. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhằm mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý sử dụng vốn, giảm thiểu thất thoát, lãng phí nguồn vốn đầu tƣ công, tạo tiền đề và nền tảng vững chắc cho quá trình quản lý sử dụng và kiểm soát thanh toán vốn đối với các công trình XDCB nội ngành cũng nhƣ góp phần cải cách và hiện đại hoá hoạt động của hệ thống KBNN đáp ứng những yêu cầu phát triển và ổn định nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo thì việc quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN cần đƣợc củng cố và tăng cƣờng một cách thƣờng xuyên.
Xuất phát từ những yêu cầu đòi hỏi cấp bách nói trên, đề tài nghiên cứu: “Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản trong hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc ở Việt Nam” đã đƣợc lựa chọn để nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu “Những giải pháp quan trọng nào nhằm giúp cho Kho bạc Nhà nước hoàn thiện công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong hệ thống KBNN ở Việt Nam ?” 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lý vốn ĐTXDCB nội ngành và tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN. Nhiệm vụ nghiên cứu (i) Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về ĐTXDCB, quản lý sử dụng vốn ĐTXDCB nội ngành.
(ii) Tổng hợp kinh nghiệm quản lý vốn ĐTXDCB nội ngành của một số đơn vị, ngành từ đó rút ra bài học kinh nghiệm (iii) Phân tích thực trạng quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN, trên cơ sở đó, tiến hành đánh giá và đƣa ra những nhận xét về kết quả 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đạt đƣợc cũng nhƣ những hạn chế của hoạt động quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN trong thời gian qua (từ năm 2013 đến nay). (iv) Đề xuất một số định hƣơng, giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN.
Phạm vi nghiên cứu Luận văn chỉ nghiên cứu công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN, không nghiên cứu công tác quản lý vốn ĐTXDCB ngoài hệ thống KBNN theo chức năng Kiểm soát chi của KBNN. Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN từ năm 2013 đến nay. Luận văn chỉ nghiên cứu về kinh nghiệm và bài học trong quản lý vốn ĐTXDCB nội ngành của cấp tƣơng đƣơng với cấp Tổng cục. Ở trong phạm vi luận văn này, chủ thể quản lý đƣợc tác giả xác định là Kho bạc Nhà nƣớc trung ƣơng – đơn vị trực tiếp thẩm định Chủ trƣơng đầu tƣ, Quy hoạch đầu tƣ giai đoạn, kế hoạch vốn trung hạn và hàng năm, trực tiếp thực hiện công tác quản lý vốn đầu tƣ theo kế hoạch, quy hoạch.
Đóng góp của luận văn Thứ nhất, đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về ĐTXDCB, quản lý sử dụng vốn ĐTXDCB nội ngành. Thứ hai, đã tổng hợp kinh nghiệm quản lý vốn ĐTXDCB nội ngành của một số đơn vị, ngành từ đó rút ra bài học kinh nghiệm Thứ ba, đã phân tích thực trạng quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN, trên cơ sở đó, tiến hành đánh giá và đƣa ra những nhận xét về kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những hạn chế của hoạt động quản lý vốn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN trong thời gian qua (từ năm 2013 đến nay). Thứ tư, đã đề xuất một số định hƣớng, giải pháp và kiến nghị chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong nội bộ hệ thống KBNN. Kết cấu luận văn Luận văn đƣợc thiết kế theo bố cục gồm: 04 chƣơng chính, kết luận, tài liệu tham khảo, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn Đầu tƣ xây dựng cơ bản nội ngành trong hệ thống cấp Tổng cục ở Việt Nam. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng công tác quản lý vốn ĐTXDCB trong hệ thống KBNN ở Việt Nam. Định hƣớng và một số giải pháp chủ yếu hoàn thiện quản lý vốn ĐTXDCB trong hệ thống KBNN ở Việt Nam 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1.
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN NỘI NGÀNH TRONG HỆ THỐNG CẤP TỔNG CỤC Ở VIỆT NAM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tác giả tham khảo nội dung một số công trình nghiên cứu khoa học về các đề tài quản lý vốn đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN; những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn nói chung và vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản nói riêng, đề xuất các giải pháp chống thất thoát, lãng phí trong đầu tƣ xây dựng cơ bản, trong đó có những nghiên cứu của tác giả bên ngoài KBNN (quản lý vốn ĐTXDCB bằng NSNN nói chung) và những nghiên cứu của tác giả trong hệ thống KBNN, cụ thể nhƣ sau: 1. Các công trình nghiên cứu Quản lý vốn ĐTXDCB ở một số tổ chức công - Nguyễn Huy Chí, năm 2016. "Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng Ngân sách Nhà nƣớc ở Việt Nam".
Luận án tiến sỹ. Đề tài phân tích, đánh giá thực trạng đầu tƣ xây dựng cơ bản và thực trạng công tác quản lý Nhà nƣớc đối với đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng vốn NSNN ở Việt Nam. Đề xuất các phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà nƣớc đối với đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng vốn NSNN ở Việt Nam trong giai đoạn tới - Bùi Mạnh Tuyên, năm 2015."Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Hà Giang". Luận văn thạc sỹ kinh tế.
Đề tài nhằm đánh giá, phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN trên địa bàn tỉnh Hà Giang.