phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn ĐTXD cơ bản từ nguồn vốn NSNN Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý vốn ĐTXD cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn ĐTXD cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh 3 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐTXD CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài 1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu về quản lý ngân sách nhà nước và quản lý vốn ĐTXD cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước ở Việt Nam Vấn đề Ngân sách Nhà nƣớc, sử dụng NSNN, nâng cao hiệu quả NSNN và quản lý ngân sách Nhà nƣớc nói chung, công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN là một nội dung quan trọng, đƣợc nhiều sự quan tâm của các các nhà nghiên cứu, các cơ quan quản lý ơ cả cấp Trung ƣơng và địa phƣơng. Trong thời gian gần đây, có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề quản lý ngân sách Nhà nƣớc, quản lý vốn đầu tƣ XDCB ở các địa phƣơng, ngành và cả nƣớc với những khía cạnh nghiên cứu khác nhau.
Một số công trình tiêu biểu nhƣ: * Về quản lý Ngân sách Nhà nước: Vũ Hoài Nam (2007) đã nghiên cứu về công tác quản lý ngân sách trong các cơ quan hành chính Nhà nƣớc, đơn vị sự nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Công trình đã nghiên cứu và chỉ ra những bất cập trong việc sử dụng nguồn vốn NSNN ở các cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và đề xuất một số giải pháp cơ bản nh m nâng cao hiệu quả sử dụng vốn NS địa phƣơng tại các cơ quan hành chính Nhà nƣớc, đơn vị sự nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh từ vấn đề lập dự toán, chấp hành dự toán, thanh quyết toán và thanh tra kiểm tra vón đầu tƣ. Tác giả Vƣơng Thị Hải Anh (2016), công trình “Quản lý chi Ngân sách Nhà nước cho các cơ sở khám chữa bệnh thuộc Sở Y tế Hà Nội” – Luận văn Thạc sỹ - Trƣờng Đại học Kinh tế, Đại học quốc gia Hà Nội: Công trình đã hệ thống hoá cơ sở lý luận về NSNN và chi NSNN, phân tích thực trạng quản lý chi 4 z NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh thuộc Sở Y tế Hà Nội và đề xuất một số giải pháp cơ bản hoàn thiện quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh thuộc Sở Y tế Hà Nội.
Nguyễn Đức Tuấn (2014) đã phân tích làm rõ thực trạng quản lý thu - chi ngân sách cấp Quận trên địa bàn Quận Cầu Giấy , Thành phố Hà Nội. Từ đó, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại và đề xuất hệ thống các giải pháp căn bản nh m hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp Quận trên địa bàn Quận Cầu Giấy. Nguyễn Thụy Hải (2014) đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý đầu tƣ công b ng vốn NSNN, phân tích thực trạng và rút ra những kết quả, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý đầu tƣ công từ vốn NSNN tại tỉnh Hà Nam từ 2010-2013 để đề xuất những giải pháp hoàn thiện quản lý đầu tƣ công từ vốn NSNN tại tỉnh Hà Nam trong thời gian tới. * Về quản lý vốn ĐTXD cơ bản từ NSNN: Hồ Thị Hƣơng Mai (2017) đã phân tích đánh giá thực trạng vốn và quản lý vốn đầu tƣ phát triển hạ tầng tại Hà Nội và đề xuất quan điểm, giải pháp cơ bản hoàn thiện quản lý Nhà nƣớc với nguồn vốn đầu tƣ này trong những năm tới thực hiện CNH, HĐH, hội nhập và phát triển của Hà Nội.
Lê Xuân Hùng (2015) đã đề cập đến những vấn đề cơ bản nhất về lý luận, thực tiễn và giải pháp nh m hoàn thiện, nâng cao hiệu quả trong quản lý dự án ĐTXD hạ tầng giao thông tại Sở Giao thông vận tải Hà Nội. Nguyễn Hải Sơn (2017) đã hệ thống hóa sơ sở lý luận và phân tích thực tế quản lý, sử dụng nguồn vốn NSNN cho đầu tƣ XDCB tại Huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang. Từ nghiên cứu thực trạng, tác giả luận văn đã đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý hiệu quả vốn NSNN cho đầu tƣ XDCB trên địa bàn Huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang. Hoàng Quang Phú (2014) đã phân tích thực trạng quản lý, sử dụng nguồn vốn NSNN cho đầu tƣ XDCB, đƣa ra các giải pháp hoàn thiện quản lý để nâng 5 z cao hiệu quả vốn NSNN cho đầu tƣ XDCB trên địa bàn Huyện Huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.
Những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu Nhìn chung, các tác giả của các công trình nghiên cứu khoa học trên đã tiếp cận tìm hiểu công tác quản lý ĐTXD cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc từ nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau; nghiên cứu, phân tích và đƣa ra những giải pháp nh m nâng cao hiệu quả công tác quản lý ĐTXD cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. Tuy nhiên, hiện chƣa có công trình nghiên cứu nào về quản lý nhà nƣớc ĐTXD cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nƣớc của huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Với đặc thù là một huyện ở đồng b ng sông Hồng n m trong vùng trọng điểm kinh tế, là huyện có nhiều hoạt động trong lĩnh vực ĐTXD, do vậy việc quản lý nhà nƣớc ĐTXD cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc của tỉnh Bắc Ninh cũng có những điểm riêng biệt. Vì thế, luận văn này sẽ kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã công bố, đồng thời tập trung làm rõ thực trạng hoạt động quản lý nhà nƣớc ĐTXD cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc ở huyện Thuận Thành, đề xuất một số giải pháp nh m nh m nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nƣớc trong lĩnh vực XDCB từ nguồn vốn ngân sách, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phƣơng.
Lý luận chung về quản lý vốn đầu tƣ ây d ng cơ ản ng nguồn ngân s ch nhà nƣớc 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về đầu tư Đầu tƣ đƣợc hiểu là việc bỏ vốn ở hiện tại để kỳ vọng mong nhận đƣợc kết quả lớn hơn trong tƣơng lai. Kết quả mang lại đó có thể là lợi nhuận, là hiệu quả KTXH.
Còn hoạt động đầu tƣ là quá trình sử dụng vốn đầu tƣ nh m duy trì những tiềm lực sẵn có, hoặc tạo thêm tiềm lực mới để mở rộng qui mô hoạt động của các ngành sản xuất, dịch vụ, KTXH nh m phát triển nền kinh tế, nâng cao đời sống 6 z vật chất, tinh thần cho các thành viên trong xã hội [12]. Mục tiêu của đầu tƣ có thể thực hiện đƣợc thông qua các vốn ĐTXD cơ bản cho DAĐT. Vốn đầu tƣ XDCB cho DAĐT là một tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo cơ sở vật chất nhất định nh m đạt đƣợc sự tăng trƣởng về số lƣợng, hoặc duy trì cải tiến, nâng cao chất lƣợng sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định. Khái niệm vốn ĐTXD cơ bản Đầu tƣ XDCB là việc sử dụng vốn để tiến hành các hoạt động XDCB nh m tái sản xuất (giản đơn và mở rộng), hiện đại hoá, hoặc khôi phục tài sản cố định [9].
Vốn đầu tƣ XDCB đƣợc hiểu là toàn bộ vốn đầu tƣ phí đã bỏ ra để đạt đƣợc mục đích đầu tƣ, gồm chi phí cho việc khảo sát quy hoạch xây dựng, chuẩn bị đầu tƣ, thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc, thiết bị và các vốn đầu tƣ phí khác đƣợc ghi trong tổng dự toán. Vốn đầu tƣ XDCB bao gồm: vốn cho xây lắp; vốn đầu tƣ thiết bị; vốn đầu tƣ phí xây dựng cơ bản khác làm tăng giá trị tài sản cố định. Vốn đầu tƣ XDCB đƣợc hình thành từ các nguồn vốn khác nhau, trong đó nguồn vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN là nguồn vốn chính đƣợc dành cho đầu tƣ kết cấu hạ tầng KTXH [17]. - Căn cứ vào nguồn gốc hình thành, vốn đầu tƣ XDCB đƣợc hình thành từ: Vốn NSNN; Vốn tín dụng đầu tƣ; Vốn tự có của các đơn vị SXKD dịch vụ thuộc các thành phần kinh tế quốc dân; Vốn hợp tác, liên doanh với nƣớc ngoài; Vốn vay nƣớc ngoài.
Trong các nguồn vốn trên, nguồn vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN là nguồn vốn chủ yếu, không có khả năng thu hồi trực tiếp. Đó là các công trình/dự án cơ sở hạ tầng nhƣ đƣờng điện, trƣờng học, bệnh viện, hệ thống thuỷ lợi, đƣờng giao thông,…các dự án trồng rừng (đầu nguồn, phòng hộ); các công trình/dự án thuộc chƣơng trình mục tiêu quốc gia, phát triển kinh tế xã hội; các công trình/ dự án văn hoá xã hội, công cộng; các công trình/dự án quốc phòng, an ninh. Khái niệm vốn đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước Đầu tƣ XDCB từ NSNN là quá trình nhà nƣớc sử dụng một phần vốn tiền tệ đã tập trung đƣợc dƣới hình thức: Thuế, phí, lệ phí. để đầu tƣ cho xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, văn hoá xã hội.
[8,tr15] Vốn đầu tƣ XDCB là khoản vốn đầu tƣ đƣợc ƣu tiên hàng đầu trong tổng vốn đầu tƣ NSNN, là quá trình sử dụng một phần vốn tiền tệ đã đƣợc tập trung vào NSNN nh m thực hiện tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng, từng bƣớc tăng cƣờng và hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế. Chi đầu tƣ XDCB từ NSNN đƣợc thực hiện hàng năm nh m mục đích để ĐTXD các công trình, kết cấu hạ tầng kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng, các công trình không có khả năng thu hồi vốn. Chi đầu tƣ XDCB là vốn đầu tƣ cho đầu tƣ phát triển. Hiện nay nguồn vốn từ NSNN đƣợc bố trí trực tiếp cho các công trình văn hoá, y tế, giáo dục, quản lý nhà nƣớc, cơ sở hạ tầng và những công trình trọng điểm quan trọng, có ý nghĩa làm thay đổi cơ cấu kinh tế của cả nƣớc, của vùng lãnh thổ và địa phƣơng.