Chương 1: Cơ sở lý luận, pháp lý thực hiện pháp luật về quản lý viên chức Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về quản lý viên chức tại Trường Cao đẳng Long An Chương 3: Lộ trình, giải pháp và các điều kiện đảm bảo thực hiện pháp luật về quản lý viên chức tại Trường Cao đẳng Long An. CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ VIÊN CHỨC 1. Khái quát thực hiện pháp luật về quản lý viên chức 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thực hiện pháp luật về quản lý viên chức Khái niệm viên chức Luật Viên chức 2010 đã đưa ra định nghĩa về viên chức như sau: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [20].
Theo định nghĩa này điều kiện đầu tiên để trở thành viên chức là phải là công dân Việt Nam, nghĩa là chỉ những người có quốc tịch Việt Nam mới đủ điều kiện để được tuyển dụng và làm việc như một viên chức. Quá trình tuyển dụng viên chức được thực hiện dựa trên nhu cầu cụ thể của vị trí công việc, yêu cầu cụ thể cho từng vị trí cần phải được xác định và thực hiện theo quy trình tuyển dụng cụ thể. Viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập, tức là các cơ quan, tổ chức được nhà nước thành lập và điều hành nhằm thực hiện các nhiệm vụ công ích, như trường học, bệnh viện, cơ sở nghiên cứu, các cơ quan hành chính sự nghiệp khác. Viên chức làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc, nghĩa là mối quan hệ lao động giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập được xác lập bằng một hợp đồng lao động có thời hạn hoặc không thời hạn, điều này tạo ra sự linh hoạt trong quản lý và sử dụng lao động.
Lương của viên chức được chi trả từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập mà viên chức đang làm việc. Quỹ lương này có thể được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước, các nguồn thu khác của đơn vị sự nghiệp công lập hoặc các nguồn hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật. Tất cả các quy trình từ 9 tuyển dụng, làm việc và chi trả lương đều phải tuân theo các quy định pháp luật hiện hành, đảm bảo sự minh bạch và công bằng. Quản lý viên chức Để nghiên cứu khái niệm quản lý viên chức, trước hết cần làm rõ khái niệm “quản lý”.
Thuật ngữ “quản lý” có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào quan điểm khoa học và phương pháp tiếp cận của mỗi nhà nghiên cứu. Đây là một lĩnh vực nghiên cứu của cả khoa học xã hội lẫn khoa học tự nhiên. Mỗi ngành khoa học đều định nghĩa “quản lý” theo cách riêng, và khái niệm này không ngừng mở rộng, phát triển sâu rộng trong nhiều khía cạnh của đời sống xã hội. Theo từ điển Luật học thì “Quản lý là tác động của chủ thể lên đối tượng theo mục tiêu nhất định” [34, tr.633] định nghĩa này nhấn mạnh vào sự tương tác và tác động có mục tiêu của chủ thể lên đối tượng quản lý.
Nó bao gồm việc chủ thể sử dụng quyền lực hoặc khả năng của mình để điều hành, kiểm soát và hướng dẫn đối tượng nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể đã đề ra. Điều này tạo ra một mối quan hệ lao động giữa chủ thể và đối tượng, với các hoạt động quản lý được thực hiện có hệ thống và có định hướng rõ ràng. Như vậy, có thể hiểu quản lý viên chức là quá trình mà cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền theo quy định pháp luật thực hiện các nghiệp vụ quản lý tác động vào đội ngũ viên chức để đạt được hiệu quả quản lý mong muốn của Nhà nước. Thực hiện pháp luật về quản lý viên chức Từ quy định tại Điều 47 về quản lý nhà nước đối với viên chức, có thể khái quát rằng: Quản lý viên chức là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm tổ chức, điều hành và giám sát các hoạt động liên quan đến viên chức theo quy định của pháp luật, bao gồm: 10 Thứ nhất, xây dựng, ban hành hoặc hướng dẫn các quy định pháp luật liên quan đến viên chức nhằm đảm bảo tính pháp lý và phù hợp thực tiễn.
Thứ hai, xác định nhu cầu, tiêu chuẩn chức danh, mã số nghề nghiệp, và kế hoạch phát triển đội ngũ viên chức để đáp ứng yêu cầu công việc. Thứ ba, tổ chức thống kê, lập hồ sơ, và vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức để phục vụ công tác quản lý và ra quyết định. Thứ tư, kiểm soát việc thực hiện pháp luật, xử lý vi phạm trong quản lý và sử dụng viên chức để đảm bảo hiệu quả, minh bạch và thực hiện các báo cáo định kỳ về đội ngũ viên chức, đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của các cấp có thẩm quyền. Hoạt động quản lý này được thực hiện thống nhất từ trung ương đến địa phương, với sự tham gia của các cơ quan như Chính phủ, Bộ Nội vụ, các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, nhằm đảm bảo đội ngũ viên chức được phát triển bền vững và hoạt động hiệu quả trong hệ thống công vụ.
Đặc điểm thực hiện pháp luật về quản lý viên chức Thứ nhất, việc thực hiện pháp luật về quản lý viên chức là một hoạt động mang tính quyền lực của Nhà nước, thể hiện qua quá trình áp dụng các quy định pháp luật đối với viên chức. Hoạt động này bao gồm các khía cạnh như tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng và kỷ luật viên chức, tất cả đều được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật. Đây là nhiệm vụ bắt buộc đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân có thẩm quyền, yêu cầu tuân thủ đầy đủ và nghiêm túc các quy định pháp luật mà không được vượt quá hoặc trái với các quy định đó. Thứ hai, đối tượng thực hiện pháp luật về quản lý viên chức: viên chức là đối tượng trực tiếp của thực hiện pháp luật về quản lý viên chức.
Họ có nghĩa vụ thực hiện các quy định, nội quy và nhiệm vụ được giao; tuân thủ các 11 quy định pháp luật, giữ gìn phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp; tham gia vào các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực và kỹ năng làm việc. Thứ ba, Việc thực hiện pháp luật về quản lý viên chức không phải là hoạt động diễn ra một lần mà được thực hiện liên tục, nhằm đảm bảo sự duy trì và phát triển đội ngũ viên chức theo đúng quy định của pháp luật. Các cơ quan và cá nhân tham gia vào việc quản lý viên chức phải chịu trách nhiệm pháp lý cho các quyết định và hành động của mình, đảm bảo rằng việc thực hiện pháp luật về quản lý viên chức diễn ra một cách nghiêm túc và có trách nhiệm. Thứ tư, việc thực hiện pháp luật về quản lý viên chức luôn được kiểm tra, giám sát để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm, đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình quản lý viên chức.
Như vậy, việc thực hiện pháp luật về quản lý viên chức là một hoạt động mang tính quyền lực của Nhà nước, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt và liên tục từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân có thẩm quyền. Hoạt động này phải được thực hiện theo đúng quy định pháp luật, có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ để đảm bảo sự công bằng, minh bạch và trách nhiệm pháp lý trong công tác quản lý viên chức. Vai trò của thực hiện pháp luật về quản lý viên chức Thực hiện pháp luật về quản lý viên chức đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động của đội ngũ viên chức diễn ra một cách hiệu quả, đúng quy định và phù hợp với mục tiêu phát triển của Nhà nước. Cụ thể, nó đảm bảo rằng các quy định pháp luật liên quan đến tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng và kỷ luật viên chức được áp dụng nghiêm túc và thống nhất.
Thực hiện pháp luật về quản lý viên chức giúp đảm bảo quyền và nghĩa vụ của viên chức được thực hiện đúng theo quy định, tạo điều kiện cho viên chức phát huy khả năng của mình. 12 Ngoài ra, việc thực hiện pháp luật về quản lý viên chức còn góp phần duy trì trật tự, kỷ cương trong hệ thống hành chính, thúc đẩy sự chuyên nghiệp và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ viên chức. Đây cũng là cơ chế quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức, đảm bảo tính công bằng, minh bạch trong công tác quản lý và tạo động lực cho viên chức cống hiến và phát triển trong công việc. Chủ thể thực hiện pháp luật về quản lý viên chức Chủ thể thực hiện pháp luật về quản lý viên chức là các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trong hệ thống chính trị, tham gia vào việc xây dựng, ban hành, thực hiện và giám sát các quy định pháp luật liên quan đến viên chức.
Các chủ thể chính bao gồm: Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh và đơn vị trực tiếp sử dụng viên chức. Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, chịu trách nhiệm quản lý chung đối với toàn bộ hệ thống viên chức công lập. Chính phủ ban hành các văn bản pháp luật quan trọng, như các nghị định và quyết định, nhằm quy định và hướng dẫn việc thực thi pháp luật về viên chức trong phạm vi cả nước. Chính phủ đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng và điều chỉnh các chính sách quản lý viên chức, đảm bảo tính thống nhất và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội và hệ thống hành chính công.
Ví dụ, Nghị định số 115/2020/NĐ-CP ngày 25 tháng 9 năm 2020 quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức. Bộ Nội vụ là cơ quan chuyên trách, trực tiếp tham mưu và giúp Chính phủ quản lý nhà nước về viên chức. Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm xây dựng và đề xuất các chính sách, quy định về viên chức để trình Chính phủ ban hành, đồng thời ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật về viên chức.