Quản lí ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tại các trường trung học cơ sở tỉnh hải dương hiện nay

Chuyên khảo giáo dục phân tích Quản lí ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tại các trường trung học cơ sở tỉnh hải dương, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trần Minh Thái
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Quang Trung
• Trường học: Học viện Quản lý Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lí ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tại các trường trung học cơ sở tỉnh Hải Dương hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản lý Ứng dụng CNTT trong Dạy học THCS

Cách mạng Công nghiệp 4.0 tác động sâu sắc đến giáo dục. Công nghệ thông tin ngày càng quan trọng, thay đổi cách dạy và học. Bộ Giáo dục và Đào tạo liên tục ban hành văn bản chỉ đạo, thúc đẩy ứng dụng CNTT trong quản lý và giảng dạy. Đề án 117 và Quyết định 749/QĐ-TTg nhấn mạnh chuyển đổi số trong giáo dục, xem đó là khâu đột phá. Chuyển đổi số không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo cơ hội hội nhập quốc tế. Ứng dụng CNTT và quản lý CNTT trở nên cần thiết hơn bao giờ hết, tin học hóa quy trình nghiệp vụ. Các phần mềm hiện đại dần thay thế các hoạt động giáo dục truyền thống. Kỹ năng về chuyển đổi số cần được trang bị căn cơ cho từng cấp bậc học. Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh rèn luyện phẩm chất năng lực người học, thay đổi cách tiếp cận, vai trò của thầy, trò và nhà quản lý. Hiệu quả ứng dụng CNTT phụ thuộc vào giải pháp quản lý của người đứng đầu nhà trường.

1.1. Vai trò của CNTT trong bối cảnh giáo dục hiện đại

Ứng dụng CNTT không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu tất yếu trong giáo dục hiện đại. CNTT giúp tăng cường tương tác giữa giáo viên và học sinh, tạo ra môi trường học tập sinh động, hấp dẫn. Đồng thời, CNTT còn hỗ trợ giáo viên trong việc chuẩn bị bài giảng, đánh giá kết quả học tập một cách hiệu quả hơn. Cuộc cách mạng 4.0 đã mở ra nhiều cơ hội để ứng dụng CNTT trong giáo dục, giúp nâng cao chất lượng dạy và học.

1.2. Thực trạng ứng dụng CNTT tại các trường THCS Hải Dương

Mặc dù đã có sự quan tâm và đầu tư, việc ứng dụng CNTT tại các trường THCS ở Hải Dương vẫn còn nhiều hạn chế. Việc triển khai chưa đồng bộ giữa các trường, một số giáo viên chưa nắm vững quy trình ứng dụng CNTT. Hình thức làm việc còn rời rạc và mang tính kinh nghiệm cá nhân. Cần có chiến lược và lộ trình rõ ràng để hỗ trợ ứng dụng CNTT trong dạy học, đồng thời nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý về tầm quan trọng của vấn đề này.

II. Thách thức và Vấn đề trong Ứng dụng CNTT tại THCS Hải Dương

Việc triển khai ứng dụng CNTT gặp nhiều rào cản. Thiếu đồng bộ giữa các trường là một vấn đề lớn. Giáo viên chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng, quy trình ứng dụng. Phương pháp làm việc còn mang tính cá nhân, chưa có hệ thống. Cán bộ quản lý chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng, thiếu khung lý luận và quy trình quản lý. Các cấp quản lý chưa xây dựng chiến lược và lộ trình hỗ trợ. Theo nghiên cứu của Trần Minh Thái, hiệu quả ứng dụng CNTT phụ thuộc lớn vào các giải pháp quản lý. Cần có sự thay đổi trong tư duy và hành động để ứng dụng CNTT hiệu quả hơn trong dạy học.

2.1. Hạn chế về năng lực và kỹ năng CNTT của giáo viên

Một trong những thách thức lớn nhất là trình độ CNTT của giáo viên còn hạn chế. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về ứng dụng CNTT trong dạy học. Họ gặp khó khăn trong việc sử dụng các phần mềm, công cụ hỗ trợ giảng dạy. Do đó, cần có chương trình đào tạo, bồi dưỡng CNTT phù hợp để nâng cao năng lực cho giáo viên.

2.2. Cơ sở vật chất và hạ tầng CNTT chưa đáp ứng yêu cầu

Hạ tầng CNTT tại nhiều trường THCS ở Hải Dương còn thiếu thốn và lạc hậu. Máy tính, thiết bị trình chiếu, internet chưa đáp ứng được nhu cầu dạy và học. Điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng ứng dụng CNTT trong giảng dạy. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất và hạ tầng CNTT để tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh.

2.3. Thiếu chính sách và chiến lược đồng bộ

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học cần có chính sách và chiến lược rõ ràng, đồng bộ từ cấp quản lý đến các trường học. Hiện nay, nhiều trường vẫn còn lúng túng trong việc triển khai ứng dụng CNTT do thiếu hướng dẫn cụ thể. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để xây dựng và thực hiện chính sách ứng dụng CNTT hiệu quả.

III. Giải pháp Quản lý Ứng dụng CNTT hiệu quả Dạy học THCS

Quản lý ứng dụng CNTT hiệu quả cần giải pháp toàn diện. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của CNTT. Bồi dưỡng nâng cao trình độ ứng dụng CNTT cho giáo viên. Tổ chuyên môn triển khai ứng dụng CNTT trong dạy học. Đầu tư kinh phí mua sắm cơ sở vật chất, thiết bị đạt chuẩn. Xây dựng môi trường dạy học đa phương tiện. Đổi mới kiểm tra, đánh giá ứng dụng CNTT trong dạy học, gắn liền với cải tiến chất lượng. Các giải pháp cần đảm bảo khoa học sư phạm, khoa học công nghệ, chuẩn nghề nghiệp giáo viên, tính liên thông, hiện đại, mở và hiệu quả.

3.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của CNTT cho giáo viên

Giáo viên cần nhận thức rõ vai trò của CNTT trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Các buổi tập huấn, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm là cơ hội để giáo viên hiểu rõ hơn về lợi ích của ứng dụng CNTT. Cần tạo động lực cho giáo viên tham gia tích cực vào quá trình ứng dụng CNTT.

3.2. Bồi dưỡng kỹ năng CNTT cho giáo viên THCS tại Hải Dương

Chương trình bồi dưỡng cần tập trung vào kỹ năng sử dụng các phần mềm, công cụ hỗ trợ giảng dạy. Giáo viên cần được hướng dẫn cách thiết kế bài giảng điện tử, sử dụng internet để tìm kiếm tài liệu, tạo ra các hoạt động tương tác trực tuyến. Chương trình bồi dưỡng cần phù hợp với trình độ và nhu cầu của từng giáo viên.

3.3. Xây dựng môi trường dạy học đa phương tiện tiên tiến

Môi trường dạy học đa phương tiện giúp tăng cường tính sinh động, hấp dẫn của bài giảng. Cần trang bị cho các lớp học các thiết bị trình chiếu, âm thanh, internet. Giáo viên cần được khuyến khích sử dụng các phương tiện trực quan để minh họa nội dung bài học. Cần tạo ra không gian học tập thoải mái, sáng tạo để học sinh phát huy tối đa khả năng của mình.

IV. Mô hình Quản lý Ứng dụng CNTT trong Dạy học THCS hiệu quả

Mô hình quản lý cần tập trung vào: Xây dựng kế hoạch bài dạy ứng dụng CNTT. Tổ chức dạy học ứng dụng CNTT. Hỗ trợ và khuyến khích học tập cho học sinh thông qua CNTT. Khai thác tiện ích trên mạng Internet. Quản lý cơ sở vật chất. Yếu tố con người, cơ sở vật chất, chế độ chính sách ảnh hưởng đến quản lý. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tác động mạnh mẽ đến giáo dục Việt Nam. Cần có sự phối hợp giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh để ứng dụng CNTT thành công.

4.1. Xây dựng kế hoạch bài dạy tích hợp CNTT chi tiết rõ ràng

Kế hoạch bài dạy cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học. Cần xác định rõ các hoạt động ứng dụng CNTT trong từng giai đoạn của bài học. Kế hoạch bài dạy cần linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học và từng môn học.

4.2. Đánh giá và kiểm soát chất lượng ứng dụng CNTT

Cần có hệ thống đánh giá và kiểm soát chất lượng ứng dụng CNTT trong dạy học. Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể, khách quan. Việc đánh giá cần được thực hiện thường xuyên, liên tục để kịp thời phát hiện và khắc phục những hạn chế. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để cải tiến quá trình ứng dụng CNTT.

4.3. Kinh nghiệm triển khai ứng dụng CNTT thành công

Nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm từ các trường học đã triển khai ứng dụng CNTT thành công. Tìm hiểu về các mô hình quản lý hiệu quả, các phần mềm, công cụ hỗ trợ giảng dạy hữu ích. Áp dụng những kinh nghiệm này vào thực tế của trường học mình.

V. Nghiên cứu Luận án Tiến sĩ về Quản lý CNTT Dạy học THCS

Nghiên cứu luận án tiến sĩ tập trung vào phân tích thực trạng quản lý, xác định giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT. Đánh giá thực trạng ứng dụng CNTT trong dạy học các môn học ở THCS Hải Dương. Chia sẻ kinh nghiệm quản lý và sử dụng phần mềm hỗ trợ. Đề xuất giải pháp dựa trên kết quả nghiên cứu tại Hải Dương. Nghiên cứu mối liên hệ giữa trình độ CNTT của giáo viên và hiệu quả ứng dụng CNTT. Phân tích yếu tố ảnh hưởng đến ứng dụng CNTT ở vùng nông thôn. Xây dựng mô hình quản lý phù hợp. Nghiên cứu ảnh hưởng của ứng dụng CNTT đến hứng thú học tập. So sánh hiệu quả của phương pháp truyền thống và ứng dụng CNTT. Quản lý rủi ro khi ứng dụng CNTT.

5.1. Phân tích thực trạng ứng dụng CNTT tại THCS Hải Dương

Nghiên cứu cần chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu trong việc ứng dụng CNTT tại các trường THCS ở Hải Dương. Xác định rõ những khó khăn, thách thức mà giáo viên và học sinh đang gặp phải. Đánh giá hiệu quả của các hoạt động ứng dụng CNTT đã được triển khai.

5.2. Đề xuất giải pháp khả thi dựa trên kết quả nghiên cứu

Các giải pháp cần có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tế của các trường THCS ở Hải Dương. Giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao năng lực CNTT cho giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng môi trường dạy học đa phương tiện. Giải pháp cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, có tính thực tiễn cao.

5.3. Khảo nghiệm và đánh giá hiệu quả của các giải pháp

Sau khi đề xuất, các giải pháp cần được khảo nghiệm và đánh giá hiệu quả trên thực tế. Quá trình khảo nghiệm cần được thực hiện một cách khách quan, khoa học. Kết quả khảo nghiệm sẽ là cơ sở để điều chỉnh, bổ sung các giải pháp, đảm bảo tính hiệu quả và khả thi.

VI. Kết luận và Hướng đi tương lai về Quản lý CNTT Dạy học

Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học THCS ở Hải Dương là vấn đề cấp thiết. Cần có sự quan tâm và đầu tư từ các cấp quản lý. Giáo viên cần chủ động nâng cao trình độ CNTT. Học sinh cần được tạo điều kiện để tiếp cận và sử dụng CNTT hiệu quả. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội là yếu tố quan trọng. Hướng đi tương lai là xây dựng môi trường giáo dục số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, học máy trong dạy học.

6.1. Tổng kết các kết quả nghiên cứu chính

Tóm tắt lại những kết quả nghiên cứu chính đã đạt được trong luận án. Nhấn mạnh những đóng góp mới của nghiên cứu cho lĩnh vực quản lý giáo dục và ứng dụng CNTT trong dạy học.

6.2. Đề xuất các khuyến nghị cho các nhà quản lý giáo dục

Đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho các nhà quản lý giáo dục về việc triển khai và quản lý ứng dụng CNTT trong các trường THCS. Khuyến nghị cần dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn, có tính khả thi cao.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực quản lý CNTT

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học. Gợi ý các vấn đề cần được quan tâm và nghiên cứu sâu hơn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường phổ thông 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Hiện nay, các nước trên thế giới đều khẳng định vai trò to lớn của CNTT trong GD&ĐT nói chung và trong quản lí dạy học nói riêng.

Tác giả Christ Abbott đã khẳng định: “ICT is changing the face of education - CNTT và truyền thông đang thay đổi bộ mặt của Giáo dục” [113, tr. Hiệu trưởng Saverius Kaka, trường SMA Tarsissius nói “Các nhà quản lí giáo dục cần phải khôn ngoan trong việc thực hiện các chiến lược để ứng dụng CNTT vào trong giảng dạy và học tập”; Ông cũng cho rằng: “Ngày nay CNTT đã và đang phát triển rất nhanh chóng; vì thế toàn bộ hệ thống giáo dục cần được cải cách và CNTT nên được tích hợp vào các hoạt động giáo dục” [132, tr. Tác giả David Mousund, thuộc bộ phận quản lí và chính sách đào tạo trường đại học Oregon Australia đã đưa ra nhận xét: “Lĩnh vực CNTT đang thay đổi nhanh chóng đến mức nó vượt quá khả năng cập nhật của đa số nhà lãnh đạo khiến họ ngần ngại” [115]. Với nhận định đó, chúng ta thấy rằng, một trong những trở ngại lớn của việc ứng dụng CNTT là kiến thức về CNTT của các nhà quản lí thường đi sau sự phát triển của công nghệ.

John Mcbeath and Kate Myer cũng khẳng định: “Những tư tưởng chủ đạo cơ bản về việc sử dụng CNTT trong giáo dục tuy đã thay đổi nhưng thay đổi rất chậm” [118, tr. Đây có thể coi là hệ quả của chính sự ngần ngại của các nhà lãnh đạo khi ứng dụng CNTT. Hai tác giả Marjolein Drent, Martina Meelissen University of Twente, P. Box 217, 7500 AE Enschede, The Netherlands đã có đề tài: Which factors obstruct or 11 stimulate teacher educators to use ICT innovatively [122] (Những nhân tố cản trở hoặc kích thích giảng viên sử dụng CNTT sáng tạo).

Đề tài đề cập về các yếu tố kích thích cũng như những hạn chế trong việc sử dụng CNTT của các nhà giáo dục Hà Lan. Tác giả Andrew Jones thuộc British Educational Communications and Technology Agency (Beca), có đề tài: A Review Of The Research Literature On Barriers To The Uptake Of ICT By Teachers [111] (Một đánh giá về tổng quan nghiên cứu vào các rào cản về sự tiếp thu CNTT của giáo viên). Đề tài đã đưa ra dẫn chứng từ các nguồn nói về những rào cản trong nhận thức của các giáo viên về việc ứng dụng CNTT. Đó là: Thiếu tự tin và lo lắng của giáo viên về máy tính; thiếu năng lực về CNTT; thiếu phương pháp sư phạm trong việc ứng dụng CNTT; công tác quản lí, tổ chức yếu kém; chưa có phần mềm phù hợp; thiếu nguồn lực về CNTT; không có điều kiện truy cập Internet.

Xu hướng chung của các nước trên thế giới là: Tin học, ứng dụng CNTT đã được hầu hết các nước trên thế giới quan tâm đưa vào trong các trường học và đã trở nên một vấn đề mang tính toàn cầu. CNTT mang đến sự đổi mới về cách dạy, cách học cho mọi cấp học. CNTT tạo điều kiện trong việc liên kết nghiên cứu khoa học. CNTT trong giáo dục sẽ là giải pháp chiến lược nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế tri thức.

Về chương trình giảng dạy: CNTT được tích hợp trong các môn học trên phạm vi toàn quốc. Ở Hàn Quốc, CNTT được tích hợp từ 10% đến 20% trong các môn học, nhằm nâng cao kĩ năng tư cho học sinh. Ở Australia, CNTT tại các trường tiểu học đã được tích hợp hoàn toàn trong việc giảng dạy vào các môn học như Tiếng Anh, Toán, Khoa học, Nghệ thuật, Y tế và Giáo dục thể chất, Ngôn ngữ, Xã hội và môi trường. Trong các trường THCS, CNTT được được tích hợp vào các môn học hoặc dạy như là một chủ đề riêng biệt.

Triển khai học E-Learning, dạy học online ngày càng được sử dụng nhiều và đã phát huy hiệu quả. Các nước trên đã dùng các 12 công nghệ hiện đại, đó là: công nghệ truyền thông đa phương tiện (Multimedia); công nghệ mạng (Network) và Internet. Về việc bồi dưỡng giáo viên, đây là một khâu quan trọng trong chương trình CNTT. Giống như dạy E-Learning, việc bồi dưỡng giáo viên đã áp dụng dưới hình thức online, tập huấn các kĩ năng sử dụng máy tính, hỗ trợ tốt nhất việc tích hợp CNTT trong các tài liệu và trong giảng dạy của các môn học.

Ở Úc, giáo viên được đào tạo về CNTT thường xuyên và mỗi giáo viên được trang bị một máy tính xách tay để sử dụng. Việc đào tạo cho giáo viên về CNTT ở Hàn Quốc là một hoạt động thường xuyên. Hàng năm, giáo viên được đào tạo và được cấp chứng nhận về CNTT chiếm 33%. Tại Thái Lan, Philippines, Malaysia, Trung Quốc, Nhật Bản, và Ấn Độ: chính sách phát triển CNTT trong giáo dục gắn với chính sách, kế hoạch tổng thể về CNTT của quốc gia.

Đầu tư cơ sở hạ tầng CNTT, đào tạo giáo viên, đẩy mạnh các hoạt động ứng dụng CNTT trong dạy học học tập nhưng không hoàn toàn tích hợp CNTT trong một hoạt động giáo dục cụ thể nào đó. Việc dạy học trực tuyến (online) vẫn còn đang trong giai đoạn khởi đầu. Malaysia tiến hành xây dựng nhiều dự án thúc đẩy việc học trực tuyến. Ở Thái Lan và Indonesia, trường học điện tử đang trở thành phổ biến nhưng chỉ tập trung chủ yếu về số lượng, mà chưa coi trọng chất lượng.

Hai tác giả Christa S. Asterhan, Edith Bouton trường Giáo dục, Đại học Hebrew ở Jerusalem, Israel (2017) với nghiên cứu: Chia sẻ kiến thức qua mạng xã hội trong các trường trung học. Bài viết phân tích về cách thức giáo viên và học sinh đã sử dụng các công cụ CNTT cho các mục đích liên quan đến trường học. Các tác giả nêu rõ: “Các kết quả kết hợp từ các nghiên cứu này cho thấy cùng với việc giáo viên sử dụng thông tin mạng xã hội với học sinh của mình cho các mục đích xã hội và tâm lí học sư phạm, mà còn để hỗ trợ các hoạt động dạy học”.

Việc giới thiệu phần mềm dạy toán học trên cơ sở máy tính (The learning Equation Mathematics) tại 13 Canada đã đem lại kết quả nổi bật so với việc sử dụng sách giáo khoa truyền thống. Tuy nhiên các phần mềm mới chỉ đưa vào dạy học bộ môn toán. Một trong các nguyên nhân mà nền giáo dục của các nước ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương có trình độ tương đương với các nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, đó chiến lược ứng dụng CNTT trong giáo dục, đặc biệt là việc triển khai ứng dụng CNTT trong dạy học và quản lí. Ở các nước này, đã và đang xuất hiện một xã hội thông tin được nối mạng.

Ở đó việc học tập được tổ chức trên cơ sở một hệ thống thông tin cường độ cao, môi trường mạng máy tính kết nối đến từng giáo viên, từng học sinh. Khả năng học tập của học sinh được tăng cường với những mô hình dạy học rất mới và hiện đại. Qua thực tiễn ở các nước này, rút ra bài học kinh nghiệm để việc ứng dụng CNTT trong dạy học ở nhà trường đạt hiệu quả cao là: - Phải có cơ sở hạ tầng CNTT đảm bảo việc triển khai ứng dụng CNTT trong dạy học và trong quản lí. Trường học được kết nối Internet tốc độ cao, phòng học phải được trang bị máy tính, Projector và các thiết bị CNTT khác, nhất là phòng đa phương tiện (Multimedia).

- Việc đào tạo, bồi dưỡng những kiến thức và kĩ năng về CNTT cho giáo viên, cán bộ quản lí là một hoạt động liên tục và thường xuyên. Triển khai ứng dụng hình thức trực tuyến trong đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ về sự hiểu biết, kĩ năng sử dụng máy tính, tích hợp CNTT trong giáo án và trong giảng dạy của các môn học khác nhau; - Tăng cường sử dụng hình thức dạy học trực tuyến (online), dạy học điện tử (E-Learning); tăng cường dùng mạng trường học để trao đổi, hợp tác, chia sẻ giữa các trường trong các hoạt động ứng dụng CNTT. Như vậy các nghiên cứu ở nước ngoài đã có những công trình khoa học bàn về ứng dụng CNTT trong dạy học, ứng dụng CNTT trong quản lí giáo dục. Các công trình nghiên cứu đều xác định: Trong dạy học hiện đại, vai trò của CNTT và ứng dụng CNTT trong dạy học là xu hướng tất yếu.

Chính vì vậy ở các nước tiên tiến trên 14 thế giới đều đặt ra vấn đề cần phải đưa CNTT vào trong quá trình dạy học và coi là một trong những hình thức dạy học hiện nay. Tuy nhiên các nghiên cứu về ứng dụng CNTT ở trường THCS vẫn là quá ít so với những yêu cầu của công tác quản lí ứng dụng CNTT trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4. Nghiên cứu ở trong nước Việc nghiên cứu các xu hướng sử dụng công nghệ trong GD&ĐT đã được bàn đến trong nhiều công trình với các phạm vi khác nhau. Dựa trên tiêu chí coi CNTT với GD&ĐT là hai thành tố có quan hệ tác động qua lại lẫn nhau.

Tác giả Tô Xuân Giáp đã xác định 2 xu hướng chính sử dụng CNTT trong GD&ĐT. Đó là: CNTT vừa là phương tiện dạy học mới với nhiều ưu điểm và vừa là một ngành học với những đặc thù riêng theo sơ đồ sau đây: Sơ đồ 1. Công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo Nếu xét CNTT như là một hệ phương tiện dạy học đặt trong mối quan hệ tương tác giữa người dạy và người học thì hiện nay trên thế giới đang có 3 hướng sử dụng phương tiện này (3 xu hướng được minh hoạ trong sơ đồ 1.2): (1) CNTT đóng vai trò là phương tiện của người giáo viên. Trong đó giáo viên sử dụng CNTT phục vụ trực tiếp cho việc thiết kế và trình bày bài giảng.

Hình thức dạy học vẫn là dạy trực tiếp, mặt giáp mặt. Tương tác qua lại giữa giáo viên và học sinh là tương tác trực tiếp; (2) CNTT đóng vai trò là phương tiện dạy và học của thầy và trò. Trong đó, người giáo viên sử dụng CNTT để thiết kế bài dạy và các tài liệu hỗ trợ học tập, học sinh sử dụng CNTT là phương tiện để học. Hình thức dạy học này vẫn là dạy trực tiếp, mặt giáp mặt.

Tương tác giữa giáo viên và học sinh là tương tác trực tiếp; (3) CNTT chỉ là 15 phương tiện của trò và là “môi trường” học tập mới, đó là một môi trường học tập ảo.