CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nước ngoài Kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn nền kinh tế tri thức. Vì vậy việc nâng cao chất lượng GD&ĐT sẽ là yếu tố sống còn, quyết định sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia.
Việc áp dụng những công nghệ mới vào giáo dục trong đó có CNTT là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục. Điều này đặt ra vấn đề cho các nhà quản lý giáo dục là: Làm thế nào để thúc đẩy việc ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học? Chính vì vậy vấn đề nghiên cứu các biện pháp quản lý để thúc đẩy ứng dụng CNTT trong giáo dục đã thực sự phát triển rộng khắp trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Trên thế giới, các nước có nền giáo dục phát triển đều chú trọng đến việc ứng dụng CNTT như: Nước Mỹ, Australia, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore,. Để việc ứng dụng CNTT được như ngày nay các nước này đã trải qua rất nhiều các chương trình quốc gia về tin học hoá cũng như ứng dụng CNTT vào các lĩnh vực khoa học, kĩ thuật và trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là ứng dụng vào khoa học công nghệ và giáo dục.
Họ coi đây là vấn đề then chốt của cuộc cách mạng khoa học, kĩ thuật, là chìa khoá để xây dựng và phát triển CNH, HĐH đất nước, tăng trưởng nền kinh tế để xây dựng và phát triển nền kinh tế tri thức, hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới. Vì vậy, họ đã thu được những thành tựu rất đáng kể trên các lĩnh vực như: điện tử, y tế, giáo dục,. Ở Cộng hòa Pháp: Một chính sách quốc gia đầu tiên mang tên Plan de Cancul đề xuất vào giữa những năm 60 dưới thời Tổng thống Đờ Gôn. Ở Nhật Bản: Xây dựng chương trình Quốc gia có tên: “Kế hoạch một xã hội thông tin và mục tiêu quốc gia đến năm 2000” đã được công bố từ những năm 1972.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Ở Singapore: Năm 1981 Singapore thông qua một đạo luật về Tin học hóa Quốc gia quy định ba nhiệm vụ: Một là, thực hiện việc tin học hóa mọi công việc hành chính và hoạt động của Chính phủ. Hai là, phối hợp GD&ĐT với tin học. Ba là, phát triển và thúc đẩy công nghiệp dịch vụ tin học. Một ủy ban máy tính Quốc gia được thành lập để chỉ đạo công tác đó.
Ở Đài Loan: Năm 1980 chính sách tin học của Đài Loan đã được công bố và “Kế hoạch 10 năm phát triển CNTT ở Đài Loan” đã đề cập đến cấu trúc tổ chức phát triển CNTT trong nước và những nội dung mà chính phủ cần làm để phát triển CNTT, tiếp tục khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới. Ở Hàn Quốc: Các hoạt động về chính phủ điện tử và ứng dụng CNTT được phân biệt: Các dự án có liên quan đến nhiều Bộ, Ngành, địa phương được xem như là dự án chính phủ điện tử được sử dụng ngân sách tập trung. Các dự án ứng dụng CNTT được tiến hành bởi từng Bộ, Ngành, địa phương sử dụng ngân sách chi thường xuyên hoặc “Quỹ thúc đẩy” CNTT do Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý. Tương ứng, có hai cơ quan chỉ đạo và điều phối: Ban thúc đẩy tin học hóa và Ban đặc biệt về chính phủ điện tử thuộc Ban đổi mới chính phủ của Tổng thống.
Ban thúc đẩy tin học hóa có nhiệm vụ trông coi và khai thông các chính sách, kế hoạch và dự án để tạo điều kiện thúc đẩy Hàn Quốc thành một xã hội thông tin tiên tiến. Ban thúc đẩy tin học hóa có trách nhiệm trông coi các chức năng về tin học hóa, khởi xướng và hiệu đính kế hoạch các chiến lược về tin học hóa và các kế hoạch triển khai liên quan, điều phối việc xây dựng các dự án và các chính sách, xây dựng và sử dụng siêu xa lộ thông tin quốc gia, đưa ra các biện pháp quản lý, vận hành các nguồn tài chính, đánh giá hiệu quả của các chính sách và hoạt động về CNTT. Việt Nam Ở nước ta, một bộ phận quan trọng của chiến lược ứng dụng CNTT trong GD&ĐT là xác định đưa kiến thức tin học vào dạy trong nhà trường. Vào đầu những năm 1980, ngành GD&ĐT nhận thức được sự cần thiết phải trang bị 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cho thế hệ trẻ các kiến thức phổ thông về tin học.
Đến năm 1985, những kiến thức nhập môn tin học đã được triển khai dạy thí điểm ở một số địa phương. Đến nay, tin học đã trở thành một môn học trong hầu hết các nhà trường, từ trường đại học đến các trường THCS trên cả nước. Về mặt tổng thể, ngành GD&ĐT đã triển khai ứng dụng hệ thống thông tin quản lý. Chương trình quản lý CBQL, GV của Bộ GD&ĐT đã được các trường trong cả nước áp dụng nhằm thống nhất cách thức quản lý, các biểu mẫu, báo cáo về hồ sơ CBQL, GV trong toàn ngành GD&ĐT.
Dự án hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục (SREM) thực hiện từ tháng 4/2006, được ký kết giữa cộng đồng Châu Âu và Chính phủ Việt nam cũng đã xây dựng mới hệ thống thông tin quản lý trường học (VEMIS). Với hệ thống thông tin này, trường THCS sẽ được cung cấp các chương trình quản lý như quản lý CBQL, GV (PMIS), quản lý hồ sơ trường (EMIS),… Hệ thống thông tin này sẽ hỗ trợ cho công tác quản lý ở các trường THCS được dễ dàng, nhanh chóng và đạt hiệu quả cao. Đây là sự khẳng định về mặt khoa học vai trò, tầm quan trọng của ứng dụng CNTT trong nhà trường nói chung và trong công tác quản lý nhà trường nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trước xu thế của thời đại mới. Với sự phát triển như vũ bão của CNTT, đặc biệt là sự ra đời của mạng Internet đã xuất hiện một hướng mới trong việc ứng dụng CNTT vào nhà trường.
Đó là máy tính cùng với các phần mềm và mạng Internet được sử dụng là phương tiện dạy học mới. Đây có thể nói là bước phát triển nhảy vọt của ngành GD&ĐT để nhanh chóng tiếp cận với các nền giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. Với tư cách là phương tiện, CNTT đã làm thay đổi cách dạy và cách học, hỗ trợ cho việc đổi mới PPDH, nâng cao CLDH. Khai thác những ưu điểm nổi bật của CNTT, nhiều tài liệu, giáo trình, bài viết của nhiều tác giả đã nghiên cứu theo nhiều khía cạnh khác nhau.
Một số tác giả như Nguyễn Hữu Chí, Đỗ Trung Tá,… đã đánh giá xu thế phát triển của giáo dục thế giới, cũng như của Việt Nam, đồng thời phân tích 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com những ưu thế của CNTT mang lại để từ đó khẳng định ứng dụng CNTT trong dạy học là cần thiết và là xu thế tất yếu của nhà trường Việt Nam. Các tác giả Phó Đức Hòa, Ngô Quang Sơn đã nghiên cứu và đưa ra những yêu cầu đối với GV về việc ứng dụng CNTT nói chung và kỹ năng ứng dụng CNTT trong dạy học nói riêng. Các công trình nghiên cứu của các tác giả trên đã khẳng định vai trò, ưu thế của CNTT trong dạy học. CNTT là phương tiện dạy học mới phục vụ cho việc đổi mới phương pháp để nâng cao CLDH.
Đồng thời, các tác giả cũng chỉ rõ việc ứng dụng CNTT trong dạy học muốn có hiệu quả thì đòi hỏi GV phải có những yêu cầu về năng lực ứng dụng CNTT nhất định. CNTT được ứng dụng để giải quyết hầu hết các hoạt động ở trường phổ thông như hoạt động quản lý, hoạt động dạy học,… Ứng dụng CNTT trong dạy học làm sao cho có hiệu quả đã được nhiều các nhà khoa học nghiên cứu. Tuy nhiên, hiệu quả dạy học với sự hỗ trợ của CNTT vẫn chưa đạt được như những gì mong muốn. Một trong những nguyên nhân dẫn đến hạn chế này là việc quản lý ứng dụng CNTT của HT các trường phổ thông chưa được nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện.
Đội ngũ GV là lực lượng then chốt quyết định sự thành công việc ứng dụng CNTT trong dạy học, còn HT là người có vai trò quan trọng, chịu trách nhiệm chính trong việc nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường phổ thông. Nhận thức được tầm quan trọng, ưu thế của CNTT trong dạy học, một số tác giả đã có những bài viết, công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này. Các tác giả Phó Đức Hòa, Ngô Quang Sơn đã đưa ra một số biện pháp của các nhà quản lý giáo dục trong việc thiết kế và sử dụng hiệu quả GADHTC có ứng dụng CNTT trong môi trường dạy học ĐPT. Trong những năm qua việc ứng dụng CNTT trong quản lý và tổ chức hoạt động dạy học đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu.
Các hội nghị, hội thảo khoa học nghiên cứu về CNTT đã đề cập nhiều đến vấn đề 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quản lý ứng dụng CNTT trong giáo dục và khả năng áp dụng vào môi trường GD&ĐT ở Việt Nam như: - Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và triển khai E-Learning” do Viện Công nghệ thông tin (ĐHQG Hà Nội) và Khoa Công nghệ thông tin (ĐH Bách khoa Hà Nội) phối hợp tổ chức đầu tháng 3/2005 là hội thảo khoa học về ứng dụng CNTT trong hệ thống giáo dục đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam. - Hội thảo khoa học toàn quốc về CNTT: “Các giải pháp công nghệ và quản lý trong ứng dụng CNTT vào đổi mới phương pháp dạy học” do trường ĐHSP Hà Nội phối hợp với dự án Giáo dục đại học tổ chức từ tháng 9/12/2006. Trong các hội thảo các nhà khoa học, các nhà quản lý đã mạnh dạn đưa ra các vấn đề nghiên cứu vị trí tầm quan trọng, ứng dụng và phát triển CNTT đặc biệt là các giải pháp thúc đẩy ứng dụng CNTT trong giáo dục. Trong thời gian gần đây, đã có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản lý ứng dụng CNTT trong giảng dạy ở các trường phổ thông ở nước ta đã được bảo vệ thành công như: - Tác giả Lê Hồng Vân với đề tài: “Quản lý hoạt động ứng dụng CNTT vào dạy học ở các Trường Tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.