CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHẬT HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Ở nước ngoài có nhiều tác giả nghiên cứu và bàn tới việc ứng dụng CNTT trong dạy học giúp ích cho công tác quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học trong đó Luận án tiến sĩ của Mohammed I. Isleem đã nghiên cứu về mối tương quan của các yếu tố cơ bản với mức độ ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học của giảng viên ngành công nghệ giáo dục (technology education teachers).
Trong nghiên cứu này tác giả đã chỉ ra được mối tương quan thuận của các yếu tố được lựa chọn với mức độ ứng dụng CNTT trong HĐDH, tuy nhiên chỉ dừng lại ở khách thể nghiên cứu là GV ngành công nghệ giáo dục trong phạm vi bang Ohio, Hoa Kỳ. Trong nghiên cứu của mình, Mohammed đã xác định được các yếu cơ bản có tương quan đến mức độ ứng dụng CNTT trong HĐDH của GV cùng với bộ công cụ đo lường gồm 63 biến quan sát đã trở thành gợi ý hữu ích cho tác giả luận văn này trong việc xác định khung lý thuyết cũng như xây dựng công cụ đo lường cho đề tài luận văn [32]. Tác giả Jeannette Vos – Gorden Dryden, trong cuốn “Cách mạng học tập những yếu tố và phương pháp để học tập tốt” có nói đến vai trò mới của những phương tiện liên lạc điện tử: “Chính sự kết hợp internet, máy tính và cách mạng trang Web, thế giới đang được định hình lại toàn bộ thế hệ, thậm chí còn mạnh mẽ hơn so với trước đây khi báo chí, in ấn, radio và tivi đã tạo ra”. Tác giả còn đề cập đến vai trò của máy vi tính đối với giáo viên và học sinh: “Máy vi tính với công nghệ tiên tiến cao có khả năng phục vụ những người thầy phụ đạo và như những thư viện, cung cấp thông tin và ý kiến phản hồi nhanh chóng cho từng học sinh” [31].
Tác giả Muhammad ZM ZainHanafi AtanRozhan M Idrus đã viết bài: “Các tác động của thông tin và công nghệ truyền thông vào thực tiễn quản lý trong Nhà 7 trường thông minh của Malaysia”, tác giả đã chỉ rõ sự tác động của CNTT và truyền thông vào thực tiễn quản lý trong nhà trường. Qua điều tra, phân tích cho thấy sự tác động của CNTT làm phong phú mối quan hệ giữa GV và SV, khả năng tiếp cận của GV và SV với CNTT, một số tồn tại, hạn chế, lạm dụng CNTT trong hoạt động dạy học. Bài viết cũng phân tích một số vấn đề khó khăn liên quan đến tài chính, các thủ tục cứng nhắc về hành chính, đội ngũ GV [34]. “Teacher ICT skill”, một nghiên cứu của Sở giáo dục Tây Úc (Western Australia) đã tiến hành khảo sát và đánh giá mức độ kiến thức, kỹ năng của GV trên địa bàn Western Australia trong lĩnh vực ứng dụng CNTT và truyền thông phục vụ dạy học.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng năng lực sử dụng CNTT, nguồn lực của nhà trường về CNTT, thái độ và động lực của GV, chính sách và sự quan tâm của lãnh đạo là những yếu tố chủ yếu tác động đến mức độ ứng dụng CNTT trong dạy học. Nghiên cứu cũng đã chỉ ra các yếu tố tác động đến năng lực ứng dụng CNTT của GV [26]. Nghiên cứu vấn đề ảnh hưởng của CNTT trong các Nhà trường; tác giả Mojgan Afshari, Đại học Malaya đã có bài viết: “Các yếu tố ảnh huỏng đến sự thay đổi vai trò lãnh đạo của hiệu trưởng trong việc thực hiện CNTT trong các Nhà trường”. Bài viết này dựa trên phản hồi của 320 hiệu trưởng ở Iran và đưa ra kết quả nghiên cứu như sau: trình độ sử dụng CNTT của hiệu trưởng trường trung học gián tiếp ảnh hưởng đến vai trò lãnh đạo của hiệu trưởng trong thực hiện CNTT trong các Nhà trường; cần đào tạo, cung cấp kiến thức kỹ năng cho cán bộ quản lý từ đó tạo sự uy tín cũng như truyền cảm hứng để tạo động lực khuyến khích các cá nhân trong Nhà trường tham gia ứng dụng CNTT trong lĩnh vực của họ [33].
Tác giả Schacter đã chứng minh tác động tích cực của việc ứng dụng CNTT trong giáo dục bằng việc phân tích hơn 700 nghiên cứu về tác động của công nghệ giáo dục đến thành quả học tập của người học và kết luận rằng người học được tiếp cận với công nghệ phục vụ học tập đều có tác động tích cực đối với kết quả học tập [36]. 8 Nhóm tác giả Sara Hennessy, David Harrison, và Leonard Wamakote đã chỉ ra rằng ngoài các yếu tố bên ngoài thì kỹ năng và mức độ tự tin về trình độ công nghệ, nghiệp vụ sư phạm trong sử dụng công nghệ, vai trò của GV là những yếu tố quan trọng có tác động đến “lớp học có ứng dụng CNTT” (Classroom Use of ICT) trong một nghiên cứu tại Châu Phi. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc ứng dụng CNTT trong dạy học và học tập, sử dụng phương pháp sư phạm hiện đại, là điều cần thiết [28]. Theo nghiên cứu của nhóm tác giả Cher Ping Lim, Ching Sing Chai, Daniel Churchill đã chỉ ra rằng “Những phương tiện đánh giá từ các bài kiểm tra trình độ được chuẩn hóa đến hồ sơ bài dạy điện tử đã được sử dụng để đánh giá trình độ tích hợp CNTT phục vụ cho giảng dạy của các giáo sinh.
Việc đánh giá dựa trên bốn phương diện: khả năng sử dụng CNTT, thái độ và niềm tin đối với việc sử dụng CNTT, lý luận sư phạm và việc sử CNTT trong thực tế”. Và nhận định: “Mặc dù đã cónhiều bằng chứng cho thấy CNTT có tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng dạy và học cũng như việc tiếp cận CNTT ngày càng dễ dàng hơn, đa số GV trên thế giới ngày nay vẫn chưa sử dụng công nghệ thành thạo hay thường xuyên để có thể khai thác tiềm năng của nó” [32]. Nhấn mạnh yếu tố nhân lực trong việc ứng dụng CNTT trong dạy học, Craig Barrett khẳng định: “Tất cả thiết bị công nghệ đang có trong Nhà trường ngày nay sẽ chẳng có giá trị gì nếu GV không biết sử dụng chúng một cách có hiệu quả. Chính các GV mới đem lại sự kỳ diệu, chứ không phải là chiếc máy vi tính” [29].
Nghiên cứu ở trong nước Cùng với vấn đề đổi mới, nâng cao chất lượng GDĐT, việc ứng dụng CNTT trong HĐDH ở Việt Nam đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm trong suốt những năm qua. Nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: “Ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục hướng đến một nền giáo dục điện tử” của Quách Tuấn Ngọc [20]. Những công trình này chủ yếu nói về tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT trong giáo dục, trong đó việc ứng dụng CNTT trong HĐDH 9 của GV, đồng thời đưa ra các giải pháp cũng như hướng dẫn kỹ thuật ứng dụng CNTT trong giáo dục. Đảng, Chính phủ và Bộ GDĐT đã có những chủ trưởng, chỉ thị, hướng dẫn về tăng cường giáo dục, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục.
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã chỉ rõ: “Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, nhất là về chương trình, nội dung và chất lượng giáo dục và đào tạo đối với các cơ sở giáo dục, đào tạo của nước ngoài tại Việt Nam. Phát huy vai trò của công nghệ thông tin và các thành tựu khoa học – công nghệ hiện đại trong quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo” [1]. Ngày 26 tháng 8 năm 2016 ban hành Chỉ thị số 3031/CT-BGDĐT về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2016-2017 của ngành Giáo dục, chỉ thị đã nêu “Phát triển hệ thống hạ tầng và thiết bị công nghệ thông tin toàn ngành theo hướng đồng bộ, hiện đại”. Như vậy, CNTT ngày càng đóng vai trò quan trọng, là một trong những nhân tố thúc đẩy đối với thành công trong công cuộc đổi mới của Việt Nam.
Đảng và Nhà nước ta coi CNTT là một trong những lĩnh vực ưu tiên, đặt nền móng cho những đột phá về phát triển trong lĩnh vực công nghệ cao nói riêng, trong công cuộc hiện đại hoá nói chung. Ngày nay CNTT ở nước ta đã và đang phát triển mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Trong nghiên cứu “Quản lý ứng dụng CNTT và truyền thông trong dạy học ở các trường đại học, học viện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay” của tác giả Đào Xuân Sang trong tạp chí Nghiên cứu dân tộc, tác giả cũng đề cập đến trong những năm gần đây việc ứng dụng CNTT đã phát triển mạnh mẽ trên thế giới và Việt Nam. Ứng dụng CNTT và truyền thông vào thiết kế và sử dụng giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT và truyền thông là hướng đi tất yếu của một nền giáo dục hiện đại.
Với giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT và truyền thông, toàn bộ ý tưởng bài giảng được thể hiện một cách hoàn thiện và kênh chữ, kênh hình và kênh tiếng. Tuy nhiên, máy móc chỉ là phương 10 tiện giúp cho bài giảng hay hơn, sinh động hơn mà nó không phải là tất cả. Hiệu quả của một giờ dạy học tích cực đòi hỏi phải có sự kết hợp hài hoà giữa nghệ thuật sư phạm, các phương pháp, biện pháp, phương tiện kỹ thuật dạy học mà giảng viên đã tiến hành [13]. Theo Hoàng Phương Bắc, ứng dụng CNTT và truyền thông trong quản lý, đào tạo và nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại trường đại học Thái Bình, tác giả đã chỉ ra rằng CNTT và truyền thông sẽ làm thay đổi cách tương tác, cách học, con người tiếp cận nhanh nhất đến kho tàng kiến thức của nhân loại nhờ vào ứng dụng CNTT, tác giả cũng đã đề cập đến những nhu cầu tất yếu của ứng dụng CNTT trong dạy học, trên những thuận lợi và thách thức [17].
Theo Thượng Tọa Tiến sỹ Thích Minh Nhẫn - Phó ban, Chánh Thư ký Ban Hoằng pháp Trung ương, Tổng Biên tập Kênh Thông tin Tổng hợp Phật sự Online - GHPGVN, hiện nay việc ứng dụng CNTT trong GHPGVN đang phát huy rất hiệu quả.
