CHƯƠNG 1: Tổng quan về quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 1. Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 1. Khái niệm thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu (hay thuế Hải quan ) là một loại thuế gián thu đánh vào các mặt hàng mậu dịch và phi mậu dịch được phép xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới Việt Nam. Đặc điểm thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Thứ nhất: Đối tượng chịu thuế xuất khẩu, nhập khẩu là hàng hóa được phép xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới Việt Nam chỉ có những hàng hóa được vận chuyển một cách hợp pháp qua biên giới Việt Nam mới là đối tượng chịu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
Thứ hai: Hàng hóa chịu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phải là hàng hóa được mang qua biên giới Việt Nam. Hàng hóa là đối tượng chịu thuế xuất khẩu, nhập khẩu phải có một hành vi thực tế làm dịch chuyển hàng hóa đó qua biên giới Việt Nam thông qua mua bán trao đổi, tặng biếu…. Thứ 3 : thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là loại thuế gián thu, tiền thuws phải nộp cấu thành trong giá cả hàng hóa. Thứ tư : Đối tượng nộp thuế là các tổ chức, cá nhân trực tiếp có hành vi xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa qua biên giới 1.
Vai trò của thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Thuế xuất nhập khẩu là nguồn thu lớn trong tổng thu ngân sách nhà nước Cho đến nay, Việt Nam đã mở rộng quan hệ buôn bán trao đổi với hơn 100 nước trên thế giới. Các mặt hàng xuất, nhập khẩu ngày càng đang dạng, phong phú, tăng cả về số lượng và chất lượng. Kim ngạch xuất nhập khẩu Tạ Thị Phi Hà Lớp CQ50/05.04 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính tăng không ngừng, tương ứng là số thu thuế xuất, nhập khẩu cũng ngày một tăng, đóng góp từ 20-23% tổng thu ngân sách nhà nước về thuế. Thuế xuất nhập khẩu là công cụ góp phần thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về hải quan, kiểm tra và điều tiết vĩ mô hoạt động xuất nhập khẩu, vừa kích thích định hướng hoạt động xuất nhập khẩu vừa hướng dẫn tiêu dùng.
Trong số các công cụ kinh tế mà nhà nước sử dụng để quản lý hoạt động xuất nhập khẩu thì thuế xuất nhập khẩu là một công cụ linh hoạt và có hiệu quả nhất. Thuế xuất nhập khẩu có tác dụng khuyến khích hay hạn chế tiêu dùng thông qua việc điều chỉnh thuế suất. Thông qua việc xây dựng biểu thuế, chính chỉnh cơ cấu kinh tế cho phù hợp với đường lối phát triển trong từng giai đoạn nhằm thu hút vốn đầu tư nước ngoài, sách miễn giảm thuế, nhà nước có thể kiểm soát và hướng dẫn hoạt động xuất nhập khẩu, từ đó điều thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Thuế xuất nhập khẩu góp phần thực hiện bảo hộ nền sản xuất trong nước Thuế xuất nhập khẩu giúp các thành phần kinh tế đứng vững và vươn lên trong cơ chế thị trường, tăng khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế.
Trên thực tế, mô hình thị trường hoàn hảo không tồn tại. Đa phương hoá quan hệ kinh tế đối ngoại là một yêu cầu tất yếu, vì thế sự tồn tại của thuế xuất nhập khẩu là một tất yếu khách quan, song song tồn tại với hoạt động ngoại thương. Bảo hộ là bảo vệ và trợ giúp các thành phần kinh tế trong điều kiện cần thiết, nhà nước dùng các công cụ điều tiết vĩ mô tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển. Một trong những công cụ đó là thuế xuất, nhập khẩu.
Thuế xuất nhập khẩu là một khoản chi phí nằm trong giá thành hàng hoá, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận thu được của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế cạnh tranh gay gắt như hiện nay thì vấn đề giá cả là yếu tố hàng đầu, cạnh tranh về Tạ Thị Phi Hà Lớp CQ50/05.04 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính giá bao giờ cũng là loại cạnh tranh có hiệu quả cao. Giá cả hàng hoá xuất nhập khẩu cao hay thấp phụ thuộc rất nhiều vào chính sách thuế xuất nhập khẩu. Các nước phát triển có điều kiện áp dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất, do vậy giá thành sản phẩm thường thấp hơn giá thành sản xuất trong nước.
Do vậy đánh thuế là công cụ hữu hiệu để san bằng khoảng cách về giá đó. Thuế xuất nhập khẩu góp phần thực hiện chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong quan hệ quốc tế, góp phần đảm bảo bình đẳng và công bằng xã hội. Việc Việt Nam gia nhập khối ASEAN đánh dấu bước ngoặt lớn trong đường lối kinh tế đối ngoại của nhà nước Việt Nam. Cùng với sự kiện này là việc Việt Nam đồng ý tham gia chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEPT) trong khuôn khổ mậu dịch tự do AFTA.
Một trong những điều khoản cơ bản của CEPT mà các nước thành viên ASEAN cam kết là cùng nhau giảm thuế đánh vào hàng nhập khẩu được sản xuất tại bất kỳ quốc gia thành viên nào xuống mức thuế suất 0-5%. Đồng thời loại bỏ các hạn chế định lượng cũng như các hàng rào phi thuế quan khác khi Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO. Quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Sự cần thiết phải quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
Khái niệm quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Xét theo nghĩa rộng, quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có thể được hiểu là quản lý nhà nước trong lĩnh vực thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là việc nhà nước tác động có tổ chức và bằng pháp quyền đối với các quá trình kinh tế xã hội và hành vi của con người nhằm thực hiện các mục tiêu chung thông qua công cụ thuế quan. Còn xét trong phạm vi nghiên cứu Tạ Thị Phi Hà Lớp CQ50/05.04 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính của luận văn, khái niệm thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu được hiểu theo nghĩa hẹp là việc cơ quan Hải quan sử dụng quyền lực nhà nước để tổ chức thực hiện các quy định về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hoá xuất nhập khẩu. Sự cần thiết của quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Quản lý thuế là công việc liên quan đến nhiều tổ chức, cá nhân. Đặc biệt, từ năm 2004, khi thực hiện cơ chế người nộp thuế tự tính, tự khai, tự nộp thuế, vai trò của người nộp thuế đã được đề cao hơn.
Theo đó, người nộp thuế tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của mình, cơ quan quản lý thuế tập trung vào thực hiện các chức năng tuyên truyền, hỗ trợ kiểm tra, giám sát người nộp thuế. Trong khi đó, nội dung quản lý thuế lại được quy định rải rác ở nhiều luật thuế nên đã gây khó khăn cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế trong việc tuân thủ các quy định về quản lý thuế nên công tác quản lý thuế ở các cơ quan ban ngành lại càng phải nâng cao hiệu quả. Nội dung quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 của Quốc hội ban hành ngày 29/11/2006 quy định : Nội dung của quản lý thuế gồm 8 nội dung: 1. Đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế.
Quy trình đăng ký thuế : - Hướng dẫ nộp hồ sơ. - Tiếp nhận và kiểm tra thủ tục Hồ sơ đăng ký thuế - Cấp mã số thuế, mã số doanh nghiệp Khai thuế Quá trình quản lý khai thuế diễn ra theo trình tự sau : - Tiếp nhận khai báo thuế - Kiểm tra khai báo thuế Tạ Thị Phi Hà Lớp CQ50/05.04 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Ra quyết định ấn định thuế - Thực hiện công tác kế toán theo dõi thu nộp thuế Nộp thuế Quá trình quản lý nộp thuế diễn ra theo trình tự: - Tiến hành theo dõi quá trình chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp. - Tiếp nhận chứng từ nộp thuế của doanh nghiệp và tiến hành xóa nợ thuế cho doanh nghiệp trên hệ thống mạng quản lý nợ thuế. - Tiến hành tính tiền chậm nộp thuế.
Ấn định thuế Việc ấn định thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thực hiện theo quy định riêng trong Luật Quản lý thuế. Cơ quan Hải quan dựa vào điều 39 Luật quản lý thuế, điều 25,26 Nghị định 85/2007 NĐ-CP ngày 25/05/2007 để thực hiện ấn định thuế đối với các trường hợp sau: - Người khai thuế dựa vào các tài liệu không hợp pháp để khai báo căn cứ tính thuế, tính và kê khai số thuế phải nộp; không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, chính xác các căn cứ tính thuế làm cơ sở cho việc tính thuế; - Cơ quan hải quan có đủ bằng chứng về việc khai báo trị giá không đúng với trị giá giao dịch thực tế; - Người khai thuế không tự tính được số thuế phải nộp. Nếu cho rằng quyết định ấn định thuế của cơ quan thuế không đúng thì doanh nghiệp có quyền khiếu nại với cơ quan quản lý thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc xem xét lại quyết định của cơ quan quản lý thuế, hành vi hành chính của công chức quản lý thuế khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp mình theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo. Tạ Thị Phi Hà Lớp CQ50/05.04 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Khi không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại hoặc hết thời hiệu giải quyết khiếu nại lần đầu doanh nghiệp có thể khởi kiện quyết định của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.