Quản Lý Tài Chính Cấp Xã Phường Trên Địa Bàn Thị Xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý kinh tế và tài chính cấp xã phường tại thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lê Xuân Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Quốc Hội
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Tài Chính Cấp Xã, Phường Tại Thị Xã Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CẤP XÃ, PHƯỜNG
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính cấp xã, phường
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1.1. Quản lý, quản lý tài chính công, quản lý tài chính cấp xã
• 1.1.2. Vai trò, đặc điểm, chức năng quản lý tài chính cấp xã
• 1.1.3. Nội dung quản lý tài chính cấp xã
• 1.1.4. Nguyên tắc quản lý tài chính cấp xã
• 1.1.5. Bộ máy tổ chức quản lý tài chính cấp xã, phường
• 1.1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý tài chính cấp xã
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý tài chính cấp xã ở một số địa phương
• 1.2.1. Kinh nghiệm quản lý tài chính cấp xã tại một số địa phương
• 1.2.2. Bài học kinh nghiệm cho quản lý tài chính xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích
• 2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Nhóm chỉ tiêu thể hiện các nguồn thu, nhiệm vụ chi tài chính cấp xã
• 2.3.2. Nhóm chỉ tiêu thể hiện kết quả quản lý tài chính xã, phường
• 2.3.3. Nhóm chỉ tiêu thể hiện thực trạng quản lý tài chính xã, phường
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC XÃ, PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ THỌ, TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Khái quát về các xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Hệ thống tổ chức quản lý tài chính cấp xã trên địa bàn thị xã Phú Thọ
• 3.2. Thực trạng quản lý tài chính cấp xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ
• 3.2.1. Thực trạng công tác lập dự toán tài chính xã
• 3.2.2. Chấp hành dự toán tài chính xã
• 3.2.3. Kế toán, quyết toán tài chính xã
• 3.2.4. Kiểm tra, thanh tra tài chính
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính cấp xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ
• 3.3.1. Các yếu tố thuộc về cơ quan quản lý
• 3.3.2. Các yếu tố thuộc về đối tượng quản lý
• 3.3.3. Cơ chế, chính sách
• 3.4. Đánh giá thực trạng quản lý tài chính xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ
• 3.4.1. Kết quả đạt được
• 3.4.2. Một số hạn chế
• 3.4.3. Nguyên nhân của hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CẤP XÃ, PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ THỌ
• 4.1. Định hướng hoàn thiện quản lý tài chính cấp xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ đến năm 2025
• 4.1.1. Định hướng chung
• 4.1.2. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Phú Thọ đến năm 2025
• 4.1.3. Định hướng quản lý tài chính xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính cấp xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ
• 4.2.1. Hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý tài chính đối với cấp xã
• 4.2.2. Tăng cường sự chỉ đạo, kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan quản lý
• 4.2.3. Hoàn thiện quy trình quản lý tài chính đối với cấp xã, phường trên địa bàn thị xã Phú Thọ
• 4.2.4. Thực hiện cải cách hành chính trong quản lý tài chính xã
• 4.2.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong quản lý tài chính xã
• 4.2.6. Đối với Trung ương
• 4.2.7. Đối với Ủy ban nhân dân Tỉnh Phú Thọ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Tài Chính Cấp Xã Phường Tại Thị Xã Phú Thọ

Quản lý tài chính cấp xã phường tại thị xã Phú Thọ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Chính quyền cấp xã là cầu nối giữa nhà nước và người dân, thực hiện các chính sách tài chính nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh của quản lý tài chính cấp xã, từ cơ sở lý luận đến thực tiễn, nhằm tìm ra giải pháp tối ưu cho vấn đề này.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản Về Quản Lý Tài Chính Cấp Xã

Quản lý tài chính cấp xã bao gồm các hoạt động liên quan đến ngân sách xã, các quỹ ngoài ngân sách và các hoạt động tài chính khác. Điều này giúp đảm bảo các nguồn lực tài chính được sử dụng hiệu quả và hợp lý.

1.2. Vai Trò Của Chính Quyền Cấp Xã Trong Quản Lý Tài Chính

Chính quyền cấp xã có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách tài chính, đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội và an ninh trật tự tại địa phương. Họ là những người thực hiện và giám sát các hoạt động tài chính của xã, phường.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Tài Chính Cấp Xã Phường

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong quản lý tài chính cấp xã, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Các vấn đề này bao gồm việc lập dự toán chưa sát thực tế, chi tiêu vượt dự toán và thiếu minh bạch trong quản lý tài chính.

2.1. Những Hạn Chế Trong Lập Dự Toán Tài Chính

Việc lập dự toán tài chính hàng năm chưa thực sự sát với tình hình kinh tế, dẫn đến việc bỏ sót nguồn thu và chi tiêu không hợp lý. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp xã.

2.2. Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý Tài Chính

Nhiều xã, phường gặp khó khăn trong việc công khai thông tin tài chính, dẫn đến sự thiếu tin tưởng từ phía người dân. Việc này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Quản Lý Tài Chính Cấp Xã Phường

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp phân tích định tính và định lượng để đánh giá thực trạng quản lý tài chính cấp xã phường tại thị xã Phú Thọ. Các phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các cơ quan quản lý nhà nước, các báo cáo tài chính và ý kiến của người dân. Điều này giúp tạo ra một bức tranh tổng thể về tình hình tài chính cấp xã.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê để đánh giá các chỉ tiêu tài chính, từ đó đưa ra các nhận định và kết luận về thực trạng quản lý tài chính cấp xã.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Tài Chính Cấp Xã Phường Tại Thị Xã Phú Thọ

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính cấp xã, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải cách quy trình lập dự toán, tăng cường kiểm tra giám sát và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý tài chính.

4.1. Cải Cách Quy Trình Lập Dự Toán

Cần xây dựng quy trình lập dự toán tài chính sát thực tế hơn, đảm bảo tính khả thi và minh bạch. Điều này sẽ giúp tăng cường hiệu quả sử dụng ngân sách.

4.2. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát

Việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên và nghiêm túc để phát hiện kịp thời các sai phạm trong quản lý tài chính, từ đó có biện pháp xử lý phù hợp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Quản Lý Tài Chính

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về quản lý tài chính cấp xã phường mà còn đưa ra các ứng dụng thực tiễn cho các địa phương khác. Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý.

5.1. Kết Quả Đạt Được Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu trong quản lý tài chính cấp xã, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình hình tài chính tại địa phương.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Vào Thực Tiễn

Các giải pháp đề xuất có thể được áp dụng tại các xã, phường khác trong tỉnh Phú Thọ, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và phát triển kinh tế - xã hội.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Quản Lý Tài Chính Cấp Xã Phường

Quản lý tài chính cấp xã phường tại thị xã Phú Thọ cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tương lai của quản lý tài chính cấp xã phụ thuộc vào sự đổi mới và cải cách trong các quy trình quản lý.

6.1. Định Hướng Tương Lai

Cần có các chính sách và chiến lược dài hạn để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính cấp xã, phường, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Liên Tục

Nghiên cứu và đánh giá thường xuyên về quản lý tài chính cấp xã là cần thiết để điều chỉnh kịp thời các chính sách và giải pháp, đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý tài chính cấp xã, phường giữ vai trò then chốt trong việc duy trì bộ máy hành chính cơ sở và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tại Việt Nam, hệ thống chính quyền cấp cơ sở có hơn 9.064 xã, chiếm trên 80% tổng số 11.162 đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn trên cả nước. Đây là cấp ngân sách trực tiếp giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân và tổ chức cơ sở.

Thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ là trung tâm đô thị cửa ngõ trung du phía Bắc với quy mô diện tích tự nhiên 6.810,46 ha và dân số 70.855 người phân bổ tại 10 đơn vị hành chính, gồm 5 phường nội thị và 5 xã ngoại thị. Giai đoạn 2017 - 2019, nền kinh tế thị xã ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 10,7%/năm, kéo theo nhu cầu phân bổ nguồn lực công ngày càng lớn. Tuy nhiên, hoạt động quản lý ngân sách xã trên địa bàn còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: công tác lập dự toán thu chi chưa sát thực tế, tình trạng thất thu các khoản phí cục bộ, chi vượt định mức, và việc thanh quyết toán các công trình xây dựng cơ bản còn chậm trễ.

Mục tiêu của nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng thu - chi ngân sách và các quỹ công chuyên dùng giai đoạn 2017 - 2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính cấp xã tại thị xã Phú Thọ đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, trực tiếp hỗ trợ chính quyền địa phương nâng cao hiệu quả giải ngân nguồn vốn hạ tầng hơn 90 tỷ đồng cho giao thông và 50,8 tỷ đồng cho thủy lợi, siết chặt kỷ cương tài khóa và bảo đảm tính minh bạch trong quản trị công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân cấp tài khóa và lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại. Theo đó, tài chính công cấp xã là tổng thể các nguồn lực tiền tệ do chính quyền cấp cơ sở trực tiếp huy động, phân bổ và sử dụng nhằm phục vụ chức năng quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 cùng Nghị định 163/2016/NĐ-CP của Chính phủ.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào bốn trụ cột khái niệm chính:

• Chu trình quản lý ngân sách cấp xã: Quy trình khép kín gồm ba khâu bắt buộc là lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán - kiểm toán ngân sách theo Thông tư 344/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Phân cấp quản lý tài chính công: Cơ chế xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn và tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu giữa ngân sách thị xã và ngân sách 10 xã, phường.
• Quản lý các quỹ tài chính ngoài ngân sách: Cơ chế vận động, quản lý và sử dụng các quỹ công chuyên dùng như Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, Quỹ Vì người nghèo, Quỹ Quốc phòng - An ninh và Quỹ Khuyến học trên nguyên tắc tự nguyện và công khai.
• Kiểm soát và thanh tra tài chính: Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân, cơ quan Kho bạc Nhà nước và Phòng Tài chính - Kế hoạch nhằm ngăn ngừa thất thoát nguồn vốn công.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khoa học và khách quan, nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2017 - 2020.

Dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo quyết toán ngân sách, niên giám thống kê của Chi cục Thống kê thị xã Phú Thọ và báo cáo kinh tế - xã hội của 10 xã, phường giai đoạn 2017 - 2019. Về dữ liệu sơ cấp, tác giả thực hiện khảo sát thực địa trong năm 2020 với cỡ mẫu n = 100 đối tượng. Cỡ mẫu được xác định khoa học theo công thức xác suất với độ tin cậy 95% và sai số cho phép ±10%. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng trên địa bàn 5 xã (Thanh Minh, Văn Lung, Hà Thạch, Hà Lộc, Phú Hộ) và 5 phường (Hùng Vương, Âu Cơ, Phong Châu, Trường Thịnh, Thanh Vinh). Cơ cấu mẫu gồm 20 cán bộ tài chính xã, 10 lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã, 5 cán bộ chuyên môn Phòng Tài chính - Kế hoạch thị xã, 50 hộ gia đình kinh doanh tiểu thủ công nghiệp và 15 đơn vị thụ hưởng ngân sách.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh theo chiều ngang (biến động theo chuỗi thời gian 3 năm) và chiều dọc (cơ cấu nguồn thu, tỷ trọng chi ngân sách). Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải đo lường chính xác mức độ hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch tài chính, bóc tách các khoản thu 100% với các khoản thu điều tiết, đồng thời nhận diện chính xác nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự chênh lệch giữa dự toán và thực tế thực hiện tại cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng tại 10 xã, phường thuộc thị xã Phú Thọ giai đoạn 2017 - 2019 mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng thu ngân sách có sự bứt phá nhưng tính bền vững chưa cao. Tổng giá trị sản xuất toàn thị xã năm 2019 đạt 1.676 tỷ đồng, trong đó thương mại - dịch vụ đạt 795 tỷ đồng và công nghiệp - xây dựng đạt 755 tỷ đồng. Mặc dù các xã, phường đều cơ bản hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách nhà nước được giao, song tỷ trọng thu phụ thuộc quá lớn vào tiền sử dụng đất và nguồn trợ cấp cân đối từ ngân sách cấp trên. Tại các xã ngoại thị chiếm tới 89,94% diện tích tự nhiên, nguồn thu phát sinh tại chỗ từ hoạt động sản xuất kinh doanh chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn dưới 25% tổng thu ngân sách xã.

Thứ hai, cơ cấu chi ngân sách còn nặng về chi thường xuyên và phát sinh sai lệch định mức. Chi ngân sách xã hàng năm tập trung phần lớn cho hoạt động quản lý hành chính và sự nghiệp giáo dục, y tế. Trong khi đó, các khoản chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn (với hơn 15 dự án giao thông dài 40km trị giá 90 tỷ đồng và 48,2km kênh mương kiên cố hóa trị giá 50,8 tỷ đồng) thường xuyên đối mặt với tình trạng chậm tiến độ nghiệm thu, dẫn đến nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài qua nhiều năm.

Thứ ba, công tác quản lý các quỹ tài chính ngoài ngân sách chưa thực sự đồng bộ. Nguồn thu từ các quỹ vận động như Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, Quỹ Vì người nghèo tại các đơn vị như xã Phú Hộ, xã Văn Lung đạt kết quả khả quan nhưng khâu ghi chép kế toán, hạch toán thu - chi tại một số thôn, khu dân cư vẫn còn mang tính thủ công, thiếu sổ sách chuẩn hóa theo chế độ kế toán hành chính sự nghiệp.

Thứ tư, chất lượng nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin còn nhiều hạn chế. Toàn bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch thị xã chỉ có 7 cán bộ chuyên trách, trong khi tại các xã, phường, đội ngũ kế toán thường xuyên có sự luân chuyển. Kết quả khảo sát 100 đối tượng cho thấy có hơn 35% ý kiến đánh giá năng lực dự báo thu chi và kỹ năng vận hành phần mềm quản lý ngân sách của cán bộ cấp xã chỉ dừng ở mức trung bình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự chênh lệch lớn về điều kiện kinh tế giữa khu vực nội thị và ngoại thị. Phường Âu Cơ và phường Hùng Vương có mật độ dân số rất cao, lần lượt là 3.687 người/km2 và 3.368 người/km2, tạo nguồn thu thương mại dồi dào; ngược lại, các xã ngoại thị thuần nông gặp khó khăn trong việc khai thác nguồn thu ngoài đất. Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý ngân sách đôi lúc chưa đi kèm với chế tài kiểm soát chặt chẽ từ phía Kho bạc Nhà nước và cơ quan thuế.

Khi so sánh với bài học thành công từ huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang (nơi thu ngân sách xã đạt khoảng 40 tỷ đồng/năm nhờ quản lý chặt chẽ 0,2 - 0,3 ha đất sử dụng mỗi năm và hoàn thành 60% bê tông hóa giao thông) hoặc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định (thành lập Ban chống thất thu và công khai 100% số liệu thu qua đài truyền thanh), thị xã Phú Thọ cần đẩy mạnh tính minh bạch và tăng cường sự giám sát của nhân dân.

Trong nghiên cứu, các dữ liệu tài chính được trực quan hóa thông qua bảng biểu so sánh cơ cấu thu 100% với thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giai đoạn 2017 - 2019, cùng đồ thị thể hiện mức độ chênh lệch dự toán chi thường xuyên tại 10 đơn vị hành chính. Cách tiếp cận này giúp các cơ quan quản lý nhận diện ngay các điểm nghẽn tài khóa và phát hiện các khoản mục có rủi ro thất thoát cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài chính cấp xã trên địa bàn thị xã Phú Thọ đến năm 2025, bốn nhóm giải pháp hành động đồng bộ cần được triển khai:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế phân cấp nguồn thu và quy trình lập dự toán ngân sách. Phòng Tài chính - Kế hoạch thị xã Phú Thọ chủ trì phối hợp với Chi cục Thuế xây dựng phần mềm dự báo số thu sát với thực tế tăng trưởng kinh tế địa phương, hoàn thành trước ngày 30 tháng 10 hàng năm. Mục tiêu đặt ra là kiểm soát sai số giữa dự toán và thực tế quyết toán thu chi hàng năm xuống dưới mức 5%.

Thứ hai, hiện đại hóa và số hóa 100% công tác kế toán - quyết toán tài chính công. Ủy ban nhân dân thị xã cần bố trí kinh phí trang bị đồng bộ hệ thống máy tính, nâng cấp phần mềm kế toán ngân sách xã liên thông trực tiếp với hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Kho bạc Nhà nước. Giải pháp này giúp rút ngắn 50% thời gian tổng hợp báo cáo tài chính hàng tháng và kiểm soát chặt chẽ 100% hồ sơ thanh toán vốn xây dựng cơ bản.

Thứ ba, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và siết chặt kỷ luật tài khóa. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thị xã định kỳ tổ chức kiểm tra tài chính tối thiểu 2 lần/năm tại 10 xã, phường. Quy định rõ trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và kế toán trưởng đối với các khoản chi sai nguyên tắc, phấn đấu xử lý dứt điểm 100% nợ đọng xây dựng cơ bản tại các dự án giao thông, thủy lợi trước năm 2025.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tài chính cơ sở. Sở Tài chính tỉnh Phú Thọ cùng Ủy ban nhân dân thị xã định kỳ tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ bắt buộc hàng quý cho toàn bộ cán bộ kế toán và lãnh đạo phụ trách kinh tế tại 10 xã, phường, bảo đảm 100% cán bộ tài chính xã đạt trình độ từ đại học chuyên ngành và thành thạo kỹ năng phân tích dữ liệu số.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng:

• Đội ngũ cán bộ quản lý và kế toán cấp xã, phường: Trực tiếp áp dụng quy trình chuẩn hóa từ khâu lập biểu mẫu dự toán thu - chi, phương pháp hạch toán sổ sách kế toán máy đến kỹ năng xử lý hồ sơ thanh quyết toán công trình cơ sở hạ tầng.
• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, thị xã: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham mưu để hoạch định chính sách phân cấp tài khóa, điều hành cân đối thu chi và tổ chức bộ máy kiểm soát chi tiêu công hiệu quả.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Khai thác bộ khung lý thuyết chuẩn tắc, phương pháp chọn mẫu phân tầng với 100 phiếu điều tra thực tế và các mô hình kinh nghiệm địa phương làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.
• Các cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước và đơn vị tư vấn chính sách: Tham khảo các tiêu chí nhận diện vi phạm quyết toán ngân sách cơ sở và mô hình quản trị các quỹ ngoài ngân sách để xây dựng khung giám sát rủi ro tài chính công.

Câu hỏi thường gặp

Ngân sách xã giữ vai trò như thế nào đối với phát triển kinh tế - xã hội tại thị xã Phú Thọ? Ngân sách xã là công cụ tài chính nền tảng bảo đảm duy trì bộ máy hành chính cơ sở và trực tiếp giải ngân các công trình hạ tầng trọng yếu. Điển hình tại thị xã Phú Thọ, nguồn lực này đã góp phần hoàn thiện 15 dự án giao thông trị giá hơn 90 tỷ đồng và 48,2km kênh mương thủy lợi phục vụ sản xuất.

Vì sao công tác lập dự toán thu chi ngân sách cấp xã thường chưa sát với thực tế? Nguyên nhân chủ yếu do năng lực phân tích dự báo của cán bộ kế toán cơ sở còn hạn chế, chưa bao quát hết biến động kinh tế tại khu vực nông thôn chiếm 89,94% diện tích. Bên cạnh đó, nguồn thu tiền sử dụng đất thường biến động bất thường khiến dự toán thu phát sinh chênh lệch lớn so với thực tế.

Làm thế nào để xử lý triệt để tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại các xã, phường? Chính quyền địa phương cần tuân thủ nghiêm Luật Đầu tư công và Thông tư 344/2016/TT-BTC, chỉ phê duyệt dự án khi đã xác định rõ nguồn vốn bố trí. Đồng thời, Kho bạc Nhà nước cần tăng cường kiểm soát chứng từ nghiệm thu khối lượng hoàn thành trước khi giải ngân, gắn trách nhiệm trực tiếp với người đứng đầu địa phương.

Các quỹ ngoài ngân sách tại cấp xã được kiểm soát như thế nào để tránh thất thoát? Các quỹ công chuyên dùng như Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, Quỹ Vì người nghèo phải được mở sổ theo dõi kế toán riêng biệt, hạch toán độc lập với ngân sách nhà nước. Mọi khoản thu - chi đều phải được công khai minh bạch định kỳ trên hệ thống đài truyền thanh xã và niêm yết tại nhà văn hóa khu dân cư theo đúng quy chế dân chủ cơ sở.

Yếu tố mang tính đột phá để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính cấp xã đến năm 2025 là gì? Yếu tố then chốt là việc chuyển đổi số toàn diện hoạt động quản trị tài khóa thông qua việc liên thông 100% phần mềm kế toán cấp xã với hệ thống quản lý ngân sách của Kho bạc và Phòng Tài chính - Kế hoạch, kết hợp với việc chuẩn hóa trình độ chuyên môn cho toàn bộ đội ngũ cán bộ tài chính cơ sở.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính công cấp xã, làm rõ các quy định tại Thông tư 344/2016/TT-BTC và Luật Ngân sách Nhà nước.
• Phân tích chi tiết thực trạng tài chính tại 10 xã, phường thuộc thị xã Phú Thọ giai đoạn 2017 - 2019, chỉ rõ thành tựu tăng trưởng 10,7%/năm cũng như các điểm nghẽn trong lập dự toán và giải ngân vốn xây dựng cơ bản.
• Ứng dụng phương pháp điều tra thực chứng với cỡ mẫu 100 đối tượng khảo sát, phản ánh khách quan năng lực cán bộ và mức độ chấp hành kỷ luật tài chính tại cơ sở.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi gắn liền với lộ trình hiện đại hóa công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đến năm 2025.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực chứng và bài học kinh nghiệm sâu sắc cho công tác hoàn thiện thể chế quản lý tài chính công địa phương.

Lộ trình triển khai các giải pháp cần được cụ thể hóa theo từng giai đoạn từ nay đến năm 2025. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cơ quan chuyên môn hãy chủ động ứng dụng các khuyến nghị từ công trình này nhằm xây dựng một nền tài chính công cấp cơ sở minh bạch, kỷ cương và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CẤP XÃ, PHƯỜNG 1. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính cấp xã, phường 1. Các khái niệm cơ bản 1. Tài chính, tài chính công, tài chính cấp xã Sản xuất và trao đổi hàng hoá là tiền đề phát triển các quan hệ hàng hoá tiền tệ.

Trong điều kiện tư hữu về tư liệu sản xuất, các chủ thể trong nền kinh tế, kể cả Nhà Nước, muốn tập trung được một khối lượng tiền tệ nhất định, đều phải thông qua quá trình phân phối và phân phối lại của cải xã hội, từ đó hình thành lên các quỹ tiền tệ tập trung và không tập trung, nói cách khác đó là các quỹ tài chính. Vậy Tài chính là các quỹ tiền tệ thuộc quyền sở hữu của các chủ thể, được hình thành thông qua quá trình phân phối và phân phối lại của cải xã hội trong một thời kỳ nhất định. Khi xem xét Nhà nước chủ thể của quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ, là nội dung cơ bản của Tài chính công. Như vậy Tài chính công là các quỹ tiền tệ tập trung và không tập trung thuộc sở hữu và chi phối của Nhà nước, được hình thành và sử dụng trên cơ sở công quyền thông qua các văn bản pháp quy trong một thời kỳ nhất định.

Căn cứ vào sự phân cấp theo hệ thống chính quyền, Tài chính công được chia thành: Tài chính công thuộc cấp trung ương và tài chính công thuộc cấp địa phương. Tài chính công thuộc cấp địa phương bao gồm: Tài chính công cấp tỉnh và tương đương, Tài chính công cấp huyện và tương đương, Tài chính công cấp xã và tương đương.[1] Theo Thông tư số344/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính thì: Hoạt động tài chính công cấp xã bao gồm ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã. Hoạt động tài chính của xã, phường gọi chung là hoạt động tài chính cấp xã bao gồm các hoạt động liên quan đến ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã như: Các quỹ công chuyên dùng của xã; tài chính các hoạt động sự nghiệp của xã; tài chính thôn bản (các khoản thu, chi từ các khoản đóng góp của dân trên nguyên tắc tự nguyện do thôn bản huy động) và một số hoạt động tài chính khác theo quy định của pháp luật.[2] 6 Hoạt động tài chính khác của xã bao gồm: Các quỹ ngoài ngân sách và các hoạt động tài chính khác ở cấp xã. + Các quỹ ngoài ngân sách bao gồm: Các quỹ công chuyên dùng ở cấp xã thường có các quỹ công chuyên dùng sau: (i) Quỹ quốc phòng - an ninh; (ii) Quỹ Đền ơn đáp nghĩa.

Quỹ quốc phòng - an ninh là một trong những “kênh”để tạo lập nguồn kinh phí đảm bảo cho nhu cầu hoạt động của dân quân tự vệ. Quỹ quốc phòng - an ninh được lập ở cấp xã, do cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động, cư trú trên địa bàn tự nguyện đóng góp để hỗ trợ cho xây dựng, huấn luyện, hoạt động của dân quân tự vệ và các hoạt động giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở cấp xã. UBND cấp tỉnh ban hành quy chế thu, quản lý và sử dụng quỹ quốc phòng - an ninh đúng mục đích, đúng đối tượng, hiệu quả, thiết thực”. Quỹ Đền ơn đáp nghĩa: Quỹ Đền ơn đáp nghĩa được xây dựng bằng sự đóng góp tự nguyện theo trách nhiệm và tình cảm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong nước và ngoài nước để cùng nhà nước chăm sóc người có công với cách mạng.

Quỹ Đền ơn đáp nghĩa được thành lập ở các cấp sau: Quỹ Đền ơn đáp nghĩa trung ương. Quỹ Đền ơn đáp nghĩa ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là Quỹ Đền ơn đáp nghĩa cấp tỉnh). Quỹ Đền ơn đáp nghĩa ở huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là Quỹ Đền ơn đáp nghĩa cấp huyện). Quỹ Đền ơn đáp nghĩa ở xã, phường, thị trấn (gọi chung là Quỹ Đền ơn đáp nghĩa cấp xã).

Quỹ Đền ơn đáp nghĩa không thuộc NSNN, Quỹ được hạch toán độc lập, thực hiện chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp hiện hành và báo cáo theo quy định của pháp luật về kế toán,… Ngoài ra, tùy theo hoàn cảnh kinh tế-xã hội của mỗi địa phương mà mỗi nơi còn tạo lập ra các quỹ khác, như: Quỹ khuyến học. Nhìn chung, việc đóng góp quỹ ngoài ngân sách được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện; còn quản lý và sử dụng quỹ phải công bằng, dân chủ, công khai, đúng pháp luật. + Các hoạt động tài chính khác ở cấp xã. Ngoài quỹ ngân sách xã và các quỹ công chuyên dùng, tại xã còn phát sinh các hoạt động tài chính khác thuộc các hoạt động mang tính sự nghiệp, như: chợ, đò, bến bãi, giao thông, giáo dục, y tế,… Các hoạt động tài chính khác ở cấp xã tuy rất đa dạng, nhưng quy mô của mỗi hoạt động lại nhỏ bé và thường chưa có được một bộ phận chuyên trách để quản lý.

Chính vì 7 vậy, công tác quản lý các hoạt động tài chính khác ở cấp xã rất khó khăn, đòi hỏi phải có sự hướng dẫn, kiểm tra của các cơ quan quản lý nhà nước ở cấp xã. Đặc điểm của tài chính xã, phường Tài chính xã, phường chủ yếu là ngân sách xã, phường (gọi chung là ngân sách xã). Nó có vị trí vô cùng quan trọng trong hoạt động của xã, phường được thể hiện qua đặc điểm của ngân sách xã. Đặc điểm đó được khái quát như sau: -Thứ nhất:NSX là một loại quỹ tiền tệ của cơ quan chính quyền Nhà nước cấp cơ sở.

Hoạt động của quỹ này thể hiện trên hai phương diện: huy động nguồn thu (thu ngân sách xã) và phân phối sử dụng vốn, quỹ đã (chi ngân sách xã). -Thứ hai: Hoạt động thu, chi NSX luôn gắn chặt với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã đã được phân cấp; đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lực Nhà nước ở cấp xã và chính quyền cấp trên. Vì vậy các chỉ tiêu thu - chi NSX mang tính pháp lý cao. -Thứ ba: Các hoạt động thu, chi NSX chính là thể hiện quan hệ về lợi ích giữa một bên là lợi ích chung của nhân dân mà chính quyền xã là người đại diện với một bên là lợi ích của các chủ thể kinh tế xã hội khác.

- Thứ tư: Quan hệ thu - chi NSX rất đa dạng và biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Nhưng số thu, số chi theo từng hình thức chỉ có thể được thực hiện khi nó đã được ghi vào dự toán và đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt đây cũng chính là đặc điểm của ngân sách nói chung. Quản lý, quản lý tài chính công, quản lý tài chính cấp xã 1. Khái niệm quản lý Theo Phan Huy Đường (2012) cho rằng: “quản lý nói chung là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật”.

Theo Dương Đăng Chinh (2009) thì quản lý nói chung được quan niệm như một quy trình công nghệ mà chủ thể quản lý tiến hành thông qua việc sử dụng các công cụ và phương pháp thích hợp nhằm tác động và điều khiển đối tượng quản lý hoạt động phát triển phù hợp với quy luật khách quan và đạt tới các mục tiêu đã định. Trong hoạt động quản lý, các vấn đề về: chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, công cụ và phương pháp quản lý, mục tiêu quản lý là những yếu tố trung tâm đòi hỏi phải xác định đúng đắn. Khái niệm quản lý tài chính công Trong hoạt động tài chính công, chủ thể quản lý tài chính công là nhà nước hoặc các cơ quan được nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện các hoạt động tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ công. Chủ thể trực tiếp quản lý tài chính là bộ máy tài chính trong hệ thống cơ quan nhà nước.

Đối tượng của quản lý tài chính công là các hoạt động tài chính công. Nói cụ thể hơn đó là các hoạt động thu - chi bằng tiền của Nhà nước; hoạt động tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ trong bộ phận cấu thành của tài chính công, đó cũng là nội dung chủ yếu của quản lý tài chính công. Có thể có khái niệm tổng quát về quản lý tài chính công như sau: Quản lý tài chính công là hoạt động của các chủ thể quản lý tài chính công thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp quản lý và công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của tài chính công nhằm đạt được các mục tiêu đã định. Thực chất của quản lý tài chính công là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát hoạt động thu - chi của Nhà nước nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước có hiệu quả nhất.

Khái niệm quản lý tài chính cấp xã Tài chính xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước, là nguồn tài chính tập trung quan trọng trong hệ thống ngân sách nhà nước. Tài chính xã là tiềm lực tài chính, là sức mạnh về mặt tài chính của chính quyền cấp xã. Quản lý và điều hành tài chính cấp xã có tác dụng chi phối trực tiếp đến các hoạt động tài chính khác ở cơ sở. Quản lý tài chính cấp xã có phạm vi hẹp hơn khái niệm về quản lý ngân sách nhà nước.

Quản lý tài chính cấp xã, phường (gọi chung là quản lý tài chính cấp xã) là sự tác động của hệ thống các cơ quan của Nhà nước đến quá trình huy động và phân phối các nguồn lực tài chính ở cấp xã để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương. Vai trò, đặc điểm, chức năng quản lý tài chính cấp xã 1. Vai trò quản lý tài chính xã Một là, đảm bảo thực hiện chức năng phân phối thông qua động viên và tập trung các nguồn lực tài chính để đáp ứng đầy đủ, kịp thời cho các nhu cầu chi tiêu của bộ máy quản lý cấp xã. Các nguồn tài chính này có thể được động viên từ mọi 9 lĩnh vực hoạt động và mọi thành phần kinh tế, dưới nhiều hình thức khác nhau, có bắt buộc và tự nguyện, có hoàn trả và không hoàn trả.