Luận văn quản lý nhà nước đối với phát triển kinh tế trang trại tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

Luận văn phân tích quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang, nhằm nâng cao hiệu quả phát triển nông nghiệp.

• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Quản lý Nhà nước và Phát triển Kinh tế Trang Trại tại Lục Nam, Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bắc Giang

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.1.1. Khái niệm về trang trại và kinh tế trang trại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KINH TẾ TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LỤC NAM - TỈNH BẮC GIANG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LỤC NAM - TỈNH BẮC GIANG
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước và kinh tế trang trại tại Lục Nam

Quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế trang trại tại Lục Nam, Bắc Giang. Kinh tế trang trại không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Đặc điểm địa lý và khí hậu của Lục Nam tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các mô hình trang trại đa dạng. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng gặp nhiều thách thức từ chính sách quản lý nhà nước.

1.1. Khái niệm và vai trò của kinh tế trang trại

Kinh tế trang trại (KTTT) là hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp, chủ yếu dựa vào hộ gia đình. KTTT không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn góp phần vào việc giải quyết việc làm và nâng cao đời sống cho người dân. Sự phát triển của KTTT tại Lục Nam đã chứng minh được vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Đặc điểm của kinh tế trang trại tại Lục Nam

Lục Nam có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển các loại cây ăn quả và chăn nuôi. Các trang trại tại đây thường có quy mô nhỏ và vừa, chủ yếu do hộ gia đình quản lý. Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ và quản lý còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.

II. Thách thức trong quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại tại Lục Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại tại Lục Nam vẫn gặp nhiều khó khăn. Các chính sách chưa đồng bộ và thiếu sự hỗ trợ kịp thời từ chính quyền địa phương. Điều này dẫn đến tình trạng phát triển tự phát, thiếu quy hoạch và định hướng rõ ràng.

2.1. Thiếu quy hoạch và chính sách hỗ trợ

Nhiều trang trại tại Lục Nam chưa được quy hoạch rõ ràng, dẫn đến việc sử dụng đất đai không hiệu quả. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước chưa đủ mạnh để khuyến khích người dân đầu tư vào sản xuất.

2.2. Thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý

Người dân tại Lục Nam thường thiếu kiến thức về thị trường và kỹ thuật sản xuất hiện đại. Điều này khiến cho họ gặp khó khăn trong việc cạnh tranh và phát triển bền vững.

III. Phương pháp quản lý nhà nước hiệu quả cho kinh tế trang trại

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại tại Lục Nam, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn địa phương. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ và quy hoạch rõ ràng sẽ giúp người dân phát triển kinh tế trang trại một cách bền vững.

3.1. Xây dựng chính sách hỗ trợ cụ thể

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho các trang trại, bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường. Điều này sẽ giúp người dân yên tâm đầu tư vào sản xuất.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao kỹ năng

Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho người dân là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo về quản lý, kỹ thuật sản xuất sẽ giúp người dân nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Lục Nam

Nghiên cứu thực tiễn tại Lục Nam cho thấy rằng việc áp dụng các mô hình kinh tế trang trại hiệu quả có thể mang lại lợi ích kinh tế cao. Các trang trại đã áp dụng công nghệ mới và quản lý tốt đã đạt được kết quả khả quan trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

4.1. Mô hình trang trại thành công tại Lục Nam

Một số mô hình trang trại thành công tại Lục Nam đã chứng minh được hiệu quả kinh tế cao. Các trang trại này thường áp dụng công nghệ mới và có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển kinh tế trang trại không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho kinh tế trang trại tại Lục Nam

Kinh tế trang trại tại Lục Nam có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cần có sự quản lý nhà nước hiệu quả hơn. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ và quy hoạch rõ ràng sẽ giúp người dân phát triển kinh tế trang trại một cách bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ phát triển kinh tế trang trại. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân.

5.2. Định hướng phát triển kinh tế trang trại bền vững

Định hướng phát triển kinh tế trang trại bền vững cần tập trung vào việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang sở hữu diện tích tự nhiên 597 km², trong đó đất nông nghiệp chiếm 18.720 ha và đất lâm nghiệp chiếm hơn 26.323 ha, quy tụ dân số trên 210.000 nhân khẩu thuộc 48.300 hộ gia đình. Nhận diện kinh tế trang trại là động lực then chốt thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn, địa phương đã ban hành nhiều đề án phát triển theo tinh thần Quyết định số 751/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang. Mục tiêu trọng tâm là đưa giá trị sản xuất bình quân đất nông nghiệp từ mức 35 triệu đồng/ha năm 2010 lên trên 50 triệu đồng/ha vào năm 2020, đồng thời nâng tỷ trọng ngành chăn nuôi đạt khoảng 45% tổng giá trị nông nghiệp.

Tuy nhiên, thực tiễn quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại tại huyện Lục Nam trong giai đoạn 2010–2016 bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Hoạt động sản xuất chủ yếu mang tính tự phát, quy hoạch hạ tầng giao thông và thủy lợi chưa đồng bộ, trong khi tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện thời kỳ đầu còn ở mức 39,1% với 18.869 hộ. Phần lớn chủ trang trại gặp khó khăn trong việc tiếp cận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài và thiếu hụt vốn đầu tư mở rộng quy mô.

Trước yêu cầu cấp thiết đó, luận văn thạc sĩ tập trung phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại tại 5 xã trọng điểm gồm Tam Dị, Vô Tranh, Huyền Sơn, Khám Lạng và Đông Phú trong giai đoạn 2010–2016, định hướng đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách quản lý công, tạo đòn bẩy nâng cao hiệu quả kinh tế và giải quyết việc làm cho hơn 1.000 lao động địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý kinh tế công kết hợp với học thuyết sản xuất hàng hóa nông nghiệp quy mô lớn. Hoạt động quản lý nhà nước được nhìn nhận dưới sự phối hợp hài hòa giữa bàn tay vô hình của thị trường và bàn tay hữu hình của chính quyền thông qua các công cụ quy hoạch, chính sách đất đai, tín dụng và kiểm tra giám sát. Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Trang trại: Cơ sở sản xuất nông lâm thủy sản quy mô tập trung của hộ gia đình hoặc cá nhân vượt trội hơn mức bình quân của kinh tế hộ truyền thống.
• Kinh tế trang trại: Hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa gắn với thị trường, khai thác tối ưu các yếu tố đất đai, vốn, công nghệ và lao động nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
• Quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại: Sự tác động có tổ chức, có định hướng của các cơ quan công quyền bằng hệ thống pháp luật, chiến lược quy hoạch và đòn bẩy kinh tế nhằm định hướng kinh tế trang trại phát triển lành mạnh, bền vững.
• Tiêu chí định lượng trang trại: Khung chuẩn hóa theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, quy định hạn điền tối thiểu 2,1 ha tại các tỉnh Bắc Bộ và doanh thu hàng năm đạt từ 1 tỷ đồng trở lên đối với trang trại chuyên ngành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa tầng, bao gồm dữ liệu thứ cấp từ Chi cục Thống kê huyện Lục Nam, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn 2010–2016 và dữ liệu sơ cấp thu thập thực địa. Tác giả tiến hành khảo sát chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với cỡ mẫu 120 đối tượng, bao gồm 95 chủ trang trại thuộc các lĩnh vực chăn nuôi, trồng trọt, lâm nghiệp, thủy sản và 25 cán bộ quản lý nông nghiệp, địa chính tại 5 xã đại diện: Tam Dị, Vô Tranh, Huyền Sơn, Khám Lạng, Đông Phú.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phương pháp hạch toán kinh tế được lựa chọn làm công cụ phân tích chủ đạo. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này xuất phát từ tính chất phức tạp của địa hình miền núi Lục Nam, cho phép bóc tách cấu trúc phi đối xứng giữa các ngành hàng, đánh giá độ trễ của chính sách công và phản ánh chính xác hiệu quả tài chính của từng mô hình sản xuất. Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu hoàn thành trong giai đoạn 2015–2017 phục vụ việc đề xuất các định hướng đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng trang trại có sự biến động sâu sắc do điều chỉnh khung pháp lý. Năm 2010, toàn huyện ghi nhận 596 trang trại theo tiêu chí cũ. Khi áp dụng chuẩn hóa theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT, đến cuối năm 2015 số lượng trang trại đủ điều kiện giảm xuống còn 89 cơ sở, sau đó tăng trưởng trở lại đạt 102 trang trại vào năm 2016, tương ứng mức tăng 14,6%.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế trang trại mất cân đối nghiêm trọng giữa các lĩnh vực. Năm 2015, trang trại chăn nuôi chiếm vị thế áp đảo tuyệt đối với 73 cơ sở (chiếm 82,02% tổng số trang trại) và tạo ra 145,44 tỷ đồng doanh thu, chiếm tới 94,44% tổng cơ cấu doanh thu toàn huyện. Ngược lại, 6 trang trại trồng trọt chỉ đóng góp 1,13% doanh thu, trong khi 6 trang trại lâm nghiệp đóng góp 4,11% doanh thu dù chiếm tỷ trọng diện tích đất rất lớn.

Thứ ba, hiệu quả tạo việc làm và nâng cao thu nhập đạt bước tiến rõ rệt. Lực lượng lao động tham gia kinh tế trang trại tăng từ 708 người năm 2012 lên 1.042 người năm 2015, tương ứng mức tăng 47,17%, chủ yếu tập trung ở mảng chăn nuôi với 738 lao động. Toàn huyện có 71 trang trại đạt mức lợi nhuận trên 300 triệu đồng/năm, cá biệt có mô hình chăn nuôi vịt trời tại xã Đông Hưng đạt doanh thu 3,6 tỷ đồng/năm và trang trại lâm nghiệp 185 ha đạt doanh thu hơn 1,2 tỷ đồng/năm.

Thứ tư, rào cản lớn về ứng dụng khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường. Chỉ có 2 trên 70 trang trại trồng trọt áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động (chiếm chưa đầy 3%), còn lại đều canh tác thủ công. Công tác thanh tra môi trường chưa đủ sức răn đe khi mức xử phạt hành chính vi phạm xả thải phổ biến ở mức 5–7 triệu đồng, mức cao nhất chỉ đạt 28 triệu đồng.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh phát triển nhanh nhưng thiếu tính liên kết chuỗi tại Lục Nam. Khi thể hiện trực quan qua biểu đồ cơ cấu hình tròn và bảng phân tích doanh thu so sánh, sự phân hóa ngành thể hiện rõ nét qua mức đóng góp hơn 94% của chăn nuôi gia súc, gia cầm. Điều này tiềm ẩn rủi ro dịch bệnh và ô nhiễm nguồn nước rất lớn cho khu vực hạ lưu sông Lục Nam dài 38 km.

So sánh với bài học kinh nghiệm từ huyện Lục Ngạn – địa phương phát triển thành công 4.000 ha vải thiều VietGAP và đăng ký bảo hộ thương hiệu tại 7 quốc gia, huyện Lục Nam vẫn chưa xây dựng được chuỗi giá trị nông sản gắn với công nghiệp chế biến sâu. Tương tự, mô hình liên kết ba nhà tại huyện Yên Thế với quy mô mỗi trang trại từ 5.000 đến 30.000 con gà đồi an toàn sinh học chỉ ra rằng Lục Nam cần đẩy mạnh vai trò dẫn dắt của nhà nước trong quy hoạch vùng đệm an toàn và hỗ trợ chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất và đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại. Ủy ban nhân dân huyện Lục Nam cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường cần rà soát chỉ tiêu 18.720 ha đất nông nghiệp, hoàn thành kế hoạch sử dụng đất điều chỉnh giai đoạn 2016–2020. Mục tiêu là nâng tỷ lệ cấp giấy chứng nhận đạt chuẩn cho 100% trang trại đủ điều kiện trước năm 2020, tạo cơ sở pháp lý ổn định cho nông dân dồn điền đổi thửa.

Thứ hai, mở rộng gói hỗ trợ tín dụng và vốn ưu đãi cho kinh tế nông thôn. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Lục Nam phối hợp các quỹ tín dụng triển khai chính sách theo Quyết định số 67/1999/QĐ-TTg. Huyện cần bố trí nguồn ngân sách hỗ trợ 50% lãi suất vay vốn cho các dự án ứng dụng công nghệ cao, nâng hạn mức vay vốn trung và dài hạn từ 500 triệu đồng lên 2 tỷ đồng/trang trại trong lộ trình 2017–2020.

Thứ ba, chuyển giao khoa học kỹ thuật và xây dựng thương hiệu nông sản đặc thù. Trạm Khuyến nông huyện chủ trì tổ chức từ 12 đến 15 lớp tập huấn kỹ thuật hàng năm về quy trình VietGAP, GlobalGAP và mô hình kinh tế tuần hoàn vườn - ao - chuồng - ruộng (VAC-R). Huyện cần hỗ trợ xây dựng chỉ dẫn địa lý và bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm chủ lực như na Huyền Sơn, dứa Bảo Sơn đến năm 2020.

Thứ tư, siết chặt thanh tra môi trường và nâng cao năng lực bộ máy quản lý. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện cần ban hành quy chế kiểm soát chất thải chăn nuôi, nâng mức chế tài xử phạt hành vi gây ô nhiễm lên khung 20–50 triệu đồng kết hợp hậu kiểm định kỳ. Đồng thời, tổ chức chuẩn hóa chuyên môn nghiệp vụ quản lý kinh tế cho 100% cán bộ địa chính - nông nghiệp cấp xã trong giai đoạn 2018–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước cấp huyện và cấp xã: Nắm vững quy trình thẩm định, hồ sơ thủ tục cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT và phương pháp xây dựng quy hoạch nông nghiệp bền vững.
• Chủ trang trại và hợp tác xã nông nghiệp: Tiếp cận phương pháp hạch toán chi phí - doanh thu, quy trình canh tác an toàn sinh học tuần hoàn VAC-R và cách thức tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi của nhà nước.
• Học viên, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý công, Kinh tế nông nghiệp: Khai thác bộ số liệu thực chứng giai đoạn 2010–2016 tại địa bàn trung du miền núi, làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu về quản lý tài nguyên đất và chính sách kinh tế vi mô.
• Nhà hoạch định chính sách phát triển nông thôn mới: Tham khảo các đề xuất tích hợp chương trình mục tiêu quốc gia với cơ chế khuyến nông nhằm giải quyết việc làm cho lao động địa phương và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao số lượng trang trại tại huyện Lục Nam giảm mạnh từ 596 xuống 89 trong giai đoạn 2010–2015?

Sự sụt giảm này xuất phát từ việc thay đổi tiêu chí phân loại trang trại khi chuyển sang áp dụng Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT. Bộ tiêu chuẩn mới siết chặt hạn điền tối thiểu 2,1 ha và yêu cầu doanh thu hàng năm đạt trên 1 tỷ đồng, khiến nhiều cơ sở quy mô nhỏ trở về diện kinh tế hộ gia đình.

Vì sao doanh thu từ trang trại chăn nuôi lại chiếm tới 94,44% tổng cơ cấu năm 2015?

Lục Nam có địa hình đồi núi thấp và trung du rộng lớn, tạo điều kiện lý tưởng để các hộ đầu tư chuồng trại quy mô lớn. Với 73 trang trại chăn nuôi tập trung gia súc, gia cầm có chu kỳ quay vòng vốn nhanh, ngành chăn nuôi đã tạo ra giá trị sản lượng vượt trội so với trồng trọt và lâm nghiệp.

Trở ngại lớn nhất trong việc áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt tại các trang trại là gì?

Chi phí lắp đặt hệ thống ban đầu rất cao trong khi địa hình đồi dốc phức tạp gây khó khăn kỹ thuật. Ngoài ra, nguồn vốn tự có của các chủ trang trại còn hạn chế và chỉ có khoảng 2 cơ sở tiếp cận được sự hỗ trợ kỹ thuật đồng bộ, dẫn đến việc ứng dụng chưa thể nhân rộng.

Bài học nào từ huyện Lục Ngạn có thể áp dụng ngay cho huyện Lục Nam?

Đó là chiến lược quy hoạch vùng chuyên canh gắn liền với chứng nhận chất lượng VietGAP (Lục Ngạn đạt trên 4.000 ha) và đăng ký bảo hộ thương hiệu quốc tế. Lục Nam có thể học hỏi cách tổ chức xúc tiến thương mại để quảng bá các đặc sản như na Huyền Sơn và dứa Bảo Sơn.

Chính quyền địa phương cần làm gì để ngăn ngừa ô nhiễm chất thải từ các trang trại chăn nuôi?

Ủy ban nhân dân huyện cần quy hoạch khu chăn nuôi tách biệt khu dân cư, bắt buộc 100% trang trại đầu tư hầm biogas xử lý chất thải theo mô hình VAC-R. Đồng thời, cần nâng mức xử phạt hành chính vượt khung 5–7 triệu đồng hiện tại để tăng tính răn đe đối với các hành vi xả thải độc hại.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và chuẩn mực pháp lý về quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT.
• Bóc tách thực trạng kinh tế trang trại huyện Lục Nam giai đoạn 2010–2016 với 102 cơ sở đạt chuẩn, chỉ rõ đóng góp áp đảo 94,44% doanh thu từ chăn nuôi và giá trị giải quyết việc làm cho 1.042 lao động.
• Chỉ ra các tồn tại cốt lõi về quy hoạch đất đai, thiếu vốn tín dụng, tỷ lệ áp dụng tưới tiêu hiện đại dưới 3% và mức phạt ô nhiễm môi trường chưa đủ sức răn đe.
• Xác lập 4 nhóm giải pháp đột phá về quy hoạch đất đai, đòn bẩy tài chính, đào tạo chuyển giao khoa học kỹ thuật và tăng cường chế tài giám sát môi trường đến năm 2020.
• Cung cấp nguồn tài liệu khoa học giá trị cao cho các cấp chính quyền, nhà nghiên cứu và chủ trang trại trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KINH TẾ TRANG TRẠI 1. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI 1. Khái niệm về trang trại và kinh tế trang trại Lịch sử phát triển nông nghiệp trên thế giới nói chung và ở nước ta nói riêng đã cho thấy có nhiều hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp khác nhau.

Tuy nhiên, hình thức sản xuất nông nghiệp tập trung, quy mô lớn và gắn với sản xuất nông nghiệp hàng hóa hay còn được gọi là kinh tế trang trại (KTTT) chỉ thực sự bắt đầu khi xuất hiện nền sản xuất lớn tư bản chủ nghĩa. Do đó, đã sớm có nhiều quan điểm khác nhau về trang trại nhưng đều có những điểm chung về nguồn gốc hình thành và chủ sở hữu trang trại như sau:. Trang trại là một hình thức tổ chức kinh tế trong nông lâm ngư nghiệp, phổ biến được hình thành trên cơ sở kinh tế hộ gia đình nhưng có tính chất hàng hóa rõ rệt. Các trang trại có sự tập trung, tích tụ cao hơn so với mức bình quân của kinh tế hộ gia đình trong xã hội ở từng vùng về các điều kiện sản xuất như đất đai, vốn, lao động đạt khối lượng và tỷ lệ sản phẩm hàng hóa lớn hơn và thu được lợi nhuận nhiều hơn[4].

Trang trại mang tính chất sản xuất hàng hóa nông nghiệp, gắn liền với thị trường vì vậy có nhu cầu cao hơn kinh tế hộ về tiếp thị, về sự tác động của khoa học - công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, sự phát triển của công nghiệp, nhất là đối với công nghệ bảo quản, chế biến nông - lâm - thủy sản, chế tạo công cụ nhằm tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản xuất và đáp ứng được đòi hỏi của khách hàng về quy cách, chất lượng sản phẩm để đảm bảo tiêu thụ hàng hóa cạnh tranh trên thị trường[5]. Trang trại và kinh tế trang trại là hai khái niệm khác nhau, theo đó trang trại là nơi kết hợp các yếu tố vật chất của sản xuất và là chủ thể của quan hệ kinh tế. 7 Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá trong kinh tế nông nghiệp, chủ yếu dựa vào hộ gia đình, nhằm mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, trồng rừng, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông, lâm, thuỷ sản. Sự phát triển KTTT nhằm khai thác, sử dụng có hiệu quả đất đai, vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý góp phần phát triển KTTT bền vững; có việc làm tăng thu nhập, khuyến khích làm giàu đi đôi với xoá đói giảm nghèo; phân bổ lao động, dân cư xây dựng nông thôn mới.

Với tư cách là một loại hình kinh tế, KTTT bao gồm tổng thể các yếu tố vật chất với các hoạt động kinh tế - xã hội và các hoạt động này có quan hệ, tác động với môi trường tự nhiên. Do vậy, KTTT bao gồm có ba mặt cơ bản là kinh tế, xã hội và môi trường. Về mặt kinh tế: KTTT là loại hình tổ chức sản xuất trong khu vực nông, lâm, ngư nghiệp. Bao gồm tổng thể các yếu tố vật chất của sản xuất các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tồn tại và hoạt động của trang trại.

Các yếu tố vật chất của sản xuất trước hết là ruộng đất, tiền vốn và các tư liệu sản xuất khác được tập trung ở quy mô nhất định nhằm mục tiêu sản xuất hàng hóa.