MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 04 tháng 6 năm 2019 của chính phủ về Tăng cường huy động các nguồn lực của xã hội đầu tư cho phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2019 – 2025 đã nêu rõ: Tăng cường huy động các nguồn lực của xã hội, tạo bước chuyển biến rõ rệt, thực chất trong thu hút, sử dụng và quản lý các nguồn lực của các cá nhân, tổ chức ở trong và ngoài nước đầu tư cho phát triển giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế (Chính phủ, 2019). Chính vì vậy, việc tăng cƣờng công tác huy động các nguồn lực xã hội phục vụ công tác phát triển, đổi mới ngành giáo dục và đào tạo là một yêu cầu cáp thiết hiện nay. Luật Giáo dục năm 2019, ban hành ngày 14 tháng 6 năm 2019, đã đƣa ra mục tiêu thể chế hóa chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và pháp luật của Nhà nƣớc về đổi mới giáo dục, đào tạo, tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng nền giáo dục Việt Nam phát triển toàn diện; Luật xác định: “Thực hiện đa dạng hóa các loại hình cơ sở giáo dục và hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục; khuyến khích phát triển cơ sở giáo dục dân lập, tư thục đáp ứng nhu cầu xã hội về giáo dục (Quốc hội, 2019).
Chính vì vậy, huy động các nguồn lực xã hội cho giáo dục là một tƣ tƣởng chiến lƣợc, một bộ phận của đƣờng lối giáo dục, một con đƣờng phát triển giáo dục của nƣớc ta. Đồng thời, chủ trƣơng HĐNLXH là xuất phát từ quan điểm coi giáo dục là sự nghiệp của Đảng, của Nhà nƣớc và của nhân dân. HĐNLXH là con đƣờng cơ bản, lâu dài giúp giải quyết những vấn đề lớn của giáo dục nhƣ đầu tƣ phát triển, dân chủ hóa, trƣờng học thân thiện, chất lƣợng và hiệu quả giáo dục, mạng lƣới và cơ cấu giáo dục…, thậm chí, nâng cao nhận thức lí luận và kinh nghiệm quản lý trong giáo dục. Đất nƣớc ta đang bƣớc vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đòi hỏi phải có nguồn nhân lực chất lƣợng cao.
Vì vậy, phải phát triển mạnh 1 mẽ quy mô giáo dục đào tạo, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của nhân dân. Trong điều kiện nhà nƣớc chƣa đủ sức và không thể bao cấp toàn bộ sự nghiệp phát triển giáo dục thì HĐNLXH là một trong những phƣơng thức cơ bản để phát triển giáo dục. Công tác quản lý, chỉ đạo, phát triển giáo dục đào tạo cần phải gắn với công tác vận động xã hội, sao cho, mọi ngƣời đều quan tâm và tham gia vào sự nghiệp giáo dục nói chung và quan tâm đến giáo dục cấp học THCS nói riêng. Đặc biệt, là trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay thì giáo dục phải đƣợc coi nhƣ là một nhân tố then chốt để đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài, góp phần vào xây dựng, phát triển nền kinh tế nƣớc nhà bền vững.
Vì vậy, cùng với việc tăng cƣờng đầu tƣ cho giáo dục từ nguồn ngân sách nhà nƣớc, các bậc học nói chung và bậc học THCS nói riêng cần làm tốt công tác HĐNLXH nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện và vững chắc đối với sự nghiệp giáo dục, thể hiện quan điểm của Đảng coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Trong những năm qua, dƣới sự Lãnh đạo của Thành uỷ, Hội đồng nhân dân, UBND thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng, công tác HĐNLXH đã đƣợc tiến hành dƣới nhiều hình thức phong phú, cùng với cuộc vận động xã hội đóng góp nhân lực, tài lực, vật lực, huy động các nguồn đầu tƣ cho giáo dục. Đặc biệt là cấp học THCS, thực hiện đa dạng hoá các loại hình trƣờng lớp, gắn kết giáo dục nhà trƣờng với cộng đồng xã hội. Do vậy, sự nghiệp giáo dục của thành phố Thuận An đã thu đƣợc những thành tựu đáng tự hào về sự phát triển quy mô, số lƣợng và chất lƣợng giáo dục và đào tạo.
Tuy nhiên, trong những thành tích đã đạt đƣợc, việc thực hiện HĐNLXH bậc THCS thành phố Thuận An nói riêng vẫn còn gặp không ít khó khăn, trở ngại nhƣ: chƣa khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để các lực lƣợng trong xã hội tham gia phát triển giáo dục THCS, hƣớng nghiệp cho học sinh sau khi tốt nghiệp THCS có khả năng tham gia trực tiếp vào sản xuất của địa phƣơng theo làng nghề truyền thống, theo mô hình nông thôn mới, hoặc phát triển kinh tế địa phƣơng, khu công nghiệp, khu chế xuất, tạo hiệu quả năng suất lao động cao, đáp ứng nhu cầu cuộc sống của bản thân, gia 2 đình và xã hội. Đặc biệt, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học xuống cấp, thiếu thốn, các thiết bị dạy học hiện đại chƣa đáp ứng cho đổi mới phƣơng pháp, hình thức dạy học còn hạn chế. Kinh phí cho việc sửa chữa, tu tạo các trƣờng THCS còn khiêm tốn. Mặt khác, năng lực quản lý, năng lực HĐNLXH của lãnh đạo các trƣờng THCS còn yếu.
Nguồn lực, kinh tế của địa phƣơng những năm gần đây đã đƣợc cải thiện. Thế nhƣng, việc quản lý huy động nguồn lực cho giáo dục THCS còn thiếu một số biện pháp phù hợp, hiệu quả. Chính từ thực trạng trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Quản lý hoạt động huy động nguồn lực xã hội tại các trường trung học cơ sở thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương”. Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý HĐNLXH tại các trƣờng THCS và đánh giá thực trạng quản lý HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng.
Từ đó, đề xuất một số biện pháp quản lý HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động HĐNLXH tại trƣờng THCS. Đối tƣợng nghiên cứu: Quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng.
Giả thuyết khoa học Trong thời gian qua, hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng đã đƣợc triển khai, mang lại một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, công tác quản lý hoạt động HĐNLXH vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập trong nhận thức, trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, thực hiện nội dung và kiểm tra, đánh giá. Nếu khảo sát và đánh giá đúng thực trạng quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng thì tác giả nghiên cứu có thể đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 - Hệ thống hóa cơ sở lý luận của hoạt động HĐNLXH và quản lý hoạt động HĐNLXH tại trƣờng THCS.
- Khảo sát và phân tích thực trạng hoạt động HĐNLXH và công tác quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. - Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 6. Giới hạn về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động HĐNLXH và quản lý hoạt động HĐNLXH tại một số trƣờng THCS công lập thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng, dƣới sự điều hành, lãnh đạo của hiệu trƣởng nhà trƣờng.
Giới hạn về địa bàn nghiên cứu Đề tài khảo sát 7 trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng: Trƣờng THCS Trịnh Hoài Đức, Trƣờng THCS Châu Văn Liêm, Trƣờng THCS Nguyễn Văn Tiết, Trƣờng THCS Nguyễn Văn Trỗi, Trƣờng THCS Bình Chuẩn, Trƣờng THCS Tân Thới, Trƣờng THCS Phú Long 6. Giới hạn về thời gian: Sử dụng số liệu thu thập trong 2 năm học: 2019 – 2020 và 2020 – 2021 của các trƣờng THCS công lập thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng để nghiên cứu đề tài. Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết Thu thập tài liệu, sách báo, tạp chí và các công trình nghiên cứu liên quan đến HĐNLXH; Thực hiện phân tích nội dung, dữ liệu từ nhiều nguồn để có cái nhìn tổng quan về HĐNLXH và quản lý hoạt động HĐNLXH nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn 7. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi - Mục đích: Thu thập số liệu, dữ liệu nhằm làm rõ thực trạng quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS. 4 - Nội dung: Tập trung khảo sát thực trạng hoạt động HĐNLXH và quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Chẳng hạn nhƣ: nhận thức của CBQL, GV về hoạt động HĐNLXH, về quản lý hoạt động HĐNLXH, những ƣu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An.
Đề tài cũng sử dụng phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi để khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. - Cách thức thực hiện: xây dựng phiếu khảo sát đối tƣợng CBQL, GV, PHHS, cán bộ chính quyền địa phƣơng tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Phương pháp phỏng vấn - Mục đích: Thu thập thêm thông tin một cách trực tiếp; đối chiếu và so sánh với kết quả khảo sát thực trạng qua phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi. Thu thập thêm ý kiến, thông tin cần thiết từ ngƣời đƣợc phỏng vấn mà khảo sát qua phiếu hỏi chƣa đáp ứng đƣợc.
- Nội dung và cách thực hiện: Trao đổi, phỏng vấn trực tiếp một số CBQL, cán bộ chính quyền địa phƣơng về thực trạng hoạt động HĐNLXH và quản lý hoạt động HĐNLXH tại các trƣờng THCS thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu - Mục đích: Đánh giá một cách chính xác từ những số liệu, dữ liệu khảo sát thực tế để đƣa ra những phân tích, nhận định phù hợp trên cơ sở kết quả thu thập đƣợc. - Nội dung: Tiến hành mã hóa các câu hỏi (định tính và định lƣợng) từ bảng khảo sát; thiết lập thông tin và thực hiện các biện pháp tính toán phù hợp với nhu cầu cần phân tích của đề tài nghiên cứu. Xây dựng kết hợp các yếu tố khi phân tích, nhận định vấn đề cần quan tâm.