Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở quận hai bà trưng hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Người hướng dẫn: PGS, TS Hà Nội
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Các khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý trường trung học cơ sở

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS Quận Hai Bà Trưng

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS Quận Hai Bà Trưng là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Tổ chuyên môn không chỉ là nơi tập hợp giáo viên mà còn là nơi thực hiện các hoạt động chuyên môn nhằm cải thiện chất lượng dạy và học. Việc quản lý hiệu quả các tổ chuyên môn sẽ giúp nâng cao năng lực giảng dạy của giáo viên và chất lượng học tập của học sinh.

1.1. Khái niệm và vai trò của tổ chuyên môn trong giáo dục

Tổ chuyên môn là nhóm giáo viên cùng môn học, có nhiệm vụ phối hợp và hỗ trợ nhau trong việc giảng dạy. Vai trò của tổ chuyên môn rất quan trọng, vì nó quyết định đến chất lượng dạy học và sự phát triển chuyên môn của giáo viên.

1.2. Đặc điểm quản lý tổ chuyên môn tại Quận Hai Bà Trưng

Quận Hai Bà Trưng có những đặc điểm riêng trong quản lý tổ chuyên môn, bao gồm sự đa dạng về trình độ giáo viên và các phương pháp giảng dạy khác nhau. Điều này đòi hỏi các biện pháp quản lý linh hoạt và phù hợp.

II. Những thách thức trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS Quận Hai Bà Trưng gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dạy học mà còn tác động đến sự phát triển của giáo viên. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Thiếu sự phối hợp giữa các tổ chuyên môn

Sự thiếu hụt trong việc hợp tác giữa các tổ chuyên môn có thể dẫn đến việc giáo viên không chia sẻ kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy hiệu quả, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

2.2. Chất lượng sinh hoạt chuyên môn chưa cao

Nhiều tổ chuyên môn chưa tổ chức sinh hoạt chuyên môn một cách thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến việc giáo viên không được cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới.

III. Phương pháp quản lý hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn

Để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động tổ chuyên môn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy học mà còn nâng cao năng lực của giáo viên.

3.1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên là một trong những phương pháp quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn. Việc này giúp giáo viên cập nhật kiến thức và kỹ năng mới.

3.2. Xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn rõ ràng

Kế hoạch hoạt động chuyên môn cần được xây dựng rõ ràng và cụ thể, giúp các tổ chuyên môn có định hướng và mục tiêu cụ thể trong hoạt động giảng dạy.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý tổ chuyên môn

Việc áp dụng các biện pháp quản lý tổ chuyên môn tại trường THCS Quận Hai Bà Trưng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua sự cải thiện trong chất lượng dạy học mà còn trong sự phát triển chuyên môn của giáo viên.

4.1. Kết quả đạt được từ việc quản lý tổ chuyên môn

Nhiều tổ chuyên môn đã đạt được những thành tích cao trong giảng dạy, nhờ vào việc áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả và sự hợp tác giữa các giáo viên.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc quản lý tổ chuyên môn có thể được áp dụng cho các trường khác, giúp nâng cao chất lượng giáo dục trong toàn quận.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của quản lý tổ chuyên môn

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS Quận Hai Bà Trưng cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Những biện pháp quản lý hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục.

5.1. Định hướng phát triển quản lý tổ chuyên môn

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển quản lý tổ chuyên môn, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.2. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp quản lý

Đổi mới phương pháp quản lý là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn, từ đó cải thiện chất lượng dạy học trong nhà trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết Đại hội Đảng khóa XI, việc nâng cao chất lượng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường Trung học cơ sở (THCS) trở thành một nhiệm vụ trọng yếu. Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, với 15 trường THCS công lập và hơn 20 phường, đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu phòng học, học sinh học 2 ca, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên tại đây có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn chiếm hơn 70%, tuy nhiên vẫn còn tồn tại những hạn chế về năng lực quản lý chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THCS Quận Hai Bà Trưng, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục học sinh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 18 trường THCS đại diện cho các nhóm trường quản lý tốt, khá và trung bình, với dữ liệu thu thập từ năm 2010 đến nay. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc hoàn thiện cơ sở lý luận, làm rõ thực trạng và đề xuất giải pháp khả thi, có thể áp dụng rộng rãi tại các quận khác của Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và quản lý trường học, trong đó:

• Lý thuyết quản lý giáo dục: Quản lý giáo dục là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến các mắt xích trong hệ thống giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ.

• Lý thuyết quản lý trường THCS: Quản lý trường THCS là quản lý toàn diện các nguồn lực nhà trường, trong đó quản lý hoạt động dạy và học là trung tâm, nhằm đưa nhà trường vận hành theo mục tiêu giáo dục, hướng tới phát triển toàn diện nhân cách học sinh.

• Khái niệm tổ chuyên môn: Tổ chuyên môn là bộ phận trong cơ cấu tổ chức trường THCS, tập hợp các giáo viên cùng chuyên môn, do tổ trưởng và tổ phó quản lý, chịu sự chỉ đạo của hiệu trưởng. Hoạt động tổ chuyên môn bao gồm lập kế hoạch dạy học, bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và các hoạt động giáo dục khác.

Các khái niệm chính bao gồm: quản lý hoạt động tổ chuyên môn, quản lý giáo dục, tổ chuyên môn, sinh hoạt chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ 18 trường THCS Quận Hai Bà Trưng, bao gồm số liệu thống kê, báo cáo tổng kết, sản phẩm hoạt động tổ chuyên môn từ năm 2010 đến nay; khảo sát ý kiến 86 cán bộ quản lý và giáo viên bằng bảng hỏi; quan sát hoạt động tổ chuyên môn; tham khảo ý kiến chuyên gia.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, phân loại - hệ thống hóa, khái quát hóa tài liệu; xử lý số liệu thống kê mô tả; phân tích định tính từ các cuộc trao đổi, tọa đàm.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2013, với khảo sát thực trạng và đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 86 cán bộ quản lý và giáo viên đại diện cho 18 trường THCS, được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện và đại diện cho các nhóm trường quản lý tốt, khá và trung bình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng sinh hoạt chuyên môn: Khoảng 40,69% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá chất lượng sinh hoạt chuyên môn là tốt, 55,8% đánh giá khá, chỉ 3,51% đánh giá trung bình. Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn được bảo đảm tốt ở 45,34% trường hợp, 51,16% bảo đảm, chỉ 3,5% chưa bảo đảm.

2. Quản lý nội dung hoạt động chuyên môn: 66,27% cho rằng việc quản lý nội dung hoạt động chuyên môn là cần thiết, 75,58% thường xuyên thực hiện, nhưng chỉ 72,09% đánh giá hiệu quả quản lý là cao. Việc đổi mới phương pháp quản lý chuyên môn được 59,3% đánh giá là cần thiết, tuy nhiên 23,25% và 16,29% cho rằng chỉ thực hiện đôi khi hoặc không thường xuyên.

3. Tự quản lý chuyên môn của giáo viên: 48,83% cho rằng cần thiết phải tự quản lý, 77,9% thường xuyên thực hiện, 75,58% đánh giá tác dụng tốt. Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ còn hạn chế, đặc biệt ở các môn thực hành.

4. Thanh, kiểm tra và sơ tổng kết: Chỉ 36,04% cán bộ quản lý và giáo viên cho rằng công tác thanh, kiểm tra là cần thiết, 76,74% cho rằng tác dụng bình thường. Trong khi đó, 55,81% cho rằng sơ, tổng kết và rút kinh nghiệm là cần thiết, 87,21% đánh giá hiệu quả cao.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THCS Quận Hai Bà Trưng duy trì ở mức khá tốt, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và giáo dục. Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức chưa đầy đủ và trách nhiệm chưa cao của các chủ thể quản lý, đặc biệt là tổ trưởng và tổ phó chuyên môn chưa được bồi dưỡng đầy đủ kiến thức quản lý giáo dục. Việc xây dựng và triển khai kế hoạch quản lý còn mang tính hình thức, chưa khoa học và chưa đồng bộ.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục phổ thông, những hạn chế này là phổ biến ở nhiều địa phương, nhưng mức độ ảnh hưởng tại Quận Hai Bà Trưng có nét đặc thù do áp lực về cơ sở vật chất và số lượng học sinh. Việc đổi mới phương pháp quản lý và phương pháp dạy học chưa được chú trọng đúng mức làm giảm hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ đánh giá chất lượng sinh hoạt chuyên môn, biểu đồ cột so sánh mức độ thực hiện các nội dung quản lý, và bảng tổng hợp ý kiến về hiệu quả thanh, kiểm tra và sơ kết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của chủ thể quản lý: Tổ chức các khóa bồi dưỡng kiến thức quản lý giáo dục cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng và tổ phó chuyên môn trong vòng 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện là Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm.

2. Hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định quản lý tổ chuyên môn: Rà soát, bổ sung và chuẩn hóa các văn bản quy chế trong 1 năm, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi. Ban Giám hiệu các trường phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm triển khai.

3. Duy trì nghiêm chế độ xây dựng, phê duyệt và thực hiện kế hoạch quản lý chuyên môn: Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo tuần, tháng, học kỳ và năm học, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn. Thời gian thực hiện liên tục, do Ban Giám hiệu và tổ chuyên môn phối hợp thực hiện.

4. Đổi mới phương pháp quản lý và phương pháp dạy học: Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo về đổi mới phương pháp quản lý và dạy học, khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và quản lý. Thời gian triển khai trong 1 năm, do Phòng Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

5. Tăng cường công tác thanh, kiểm tra và sơ kết, rút kinh nghiệm: Thiết lập lịch trình thanh, kiểm tra định kỳ và đột xuất, tổ chức sơ kết hoạt động quản lý tổ chuyên môn hàng học kỳ để đánh giá và điều chỉnh kịp thời. Ban Giám hiệu và tổ chuyên môn chịu trách nhiệm thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng các trường THCS: Nắm bắt thực trạng và giải pháp quản lý tổ chuyên môn để nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.

2. Tổ trưởng và Tổ phó chuyên môn: Áp dụng các biện pháp quản lý chuyên môn khoa học, đổi mới phương pháp dạy học và tổ chức sinh hoạt chuyên môn hiệu quả.

3. Cán bộ quản lý giáo dục tại Phòng Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, hướng dẫn và hỗ trợ các trường THCS trong quận và các địa phương khác.

4. Nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn để phát triển đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn có vai trò gì trong nâng cao chất lượng giáo dục?
   Quản lý hoạt động tổ chuyên môn giúp tổ chức, chỉ đạo và kiểm soát các hoạt động chuyên môn của giáo viên, từ đó nâng cao hiệu quả dạy học và giáo dục học sinh. Ví dụ, việc duy trì sinh hoạt chuyên môn định kỳ giúp giáo viên trao đổi kinh nghiệm và đổi mới phương pháp dạy học.

2. Những khó khăn chính trong quản lý tổ chuyên môn tại các trường THCS Quận Hai Bà Trưng là gì?
   Khó khăn gồm nhận thức chưa đầy đủ của chủ thể quản lý, kế hoạch quản lý chưa khoa học, phương pháp quản lý còn mang tính hành chính, và thiếu sự đổi mới trong sinh hoạt chuyên môn.

3. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn?
   Thông qua các khóa bồi dưỡng kiến thức quản lý giáo dục, tập huấn kỹ năng lãnh đạo, tham quan học tập các mô hình quản lý hiệu quả và khuyến khích tự học, tự rèn luyện.

4. Phương pháp đổi mới dạy học được áp dụng như thế nào trong các tổ chuyên môn?
   Đổi mới phương pháp dạy học bao gồm áp dụng phương pháp tích cực, sử dụng công nghệ thông tin, tổ chức hoạt động nhóm, dự giờ và rút kinh nghiệm, hội thi giáo viên dạy giỏi theo hướng đổi mới.

5. Công tác thanh, kiểm tra và sơ kết có ảnh hưởng ra sao đến quản lý tổ chuyên môn?
   Thanh, kiểm tra giúp phát hiện kịp thời những hạn chế trong hoạt động chuyên môn, từ đó điều chỉnh và nâng cao chất lượng quản lý. Sơ kết, rút kinh nghiệm tạo điều kiện cho việc học hỏi và cải tiến liên tục.

Kết luận

• Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là yếu tố then chốt quyết định chất lượng dạy học và giáo dục tại các trường THCS Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
• Thực trạng quản lý hiện nay còn nhiều hạn chế về nhận thức, kế hoạch, phương pháp quản lý và công tác kiểm tra, đánh giá.
• Đề xuất các biện pháp nâng cao nhận thức, hoàn thiện quy chế, duy trì kế hoạch quản lý, đổi mới phương pháp và tăng cường thanh, kiểm tra có tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế.
• Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng mở rộng cho các quận khác tại Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.
• Khuyến nghị các chủ thể quản lý cần triển khai đồng bộ các giải pháp trong vòng 1-2 năm tới để đạt hiệu quả bền vững.

Hành động tiếp theo: Các trường THCS và Phòng Giáo dục cần phối hợp tổ chức các khóa bồi dưỡng, rà soát quy chế và xây dựng kế hoạch quản lý chuyên môn ngay trong năm học hiện tại để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 c¬ së lý luËn vÒ qu¶n lý ho¹t ®éng tæ chuyªn m«n tr-êng trung häc c¬ së 1. Các khái niệm liên quan đến đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý trường trung học cơ sở * Khái niệm quản lý: Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 1994 thì: “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định. Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”.

Theo tác giả Hà Sĩ Hồ: “Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định”. Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội”. Tác giả Nguyễn Bá Sơn thì cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động”. Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”.

Theo tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định”. Từ các quan niệm trên, ta thấy mặc dù có nhiều cách diễn đạt khác nhau về quản lý, nhưng đều có những dấu hiệu chủ yếu đó là: Quản lý được thực hiện với một tổ chức hay một nhóm xã hội. Quản lý là những tác động có tính hướng đích, những tác động phối hợp nỗ lực của cá nhân thực hiện được mục tiêu của tổ chức. 14 Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm trong quá trình hoạt động quản lý; do vậy có thể khái quát: quản lý nói chung là quản lý các tổ chức của con người và hành vi, hoạt động của con người trong các tổ chức đó.

Quản lý luôn tồn tại với tư cách là hệ thống. Hệ thống quản lý được tạo bởi nhiều thành tố. Các thành tố cơ bản thường được đề cập khi phân tích hệ thống quản lý là: Chủ thể quản lý: là trung tâm thực hiện những hoạt động khai thác, tổ chức và thực hiện nguồn lực của tổ chức; thực hiện những tác động hướng đích, có chủ định đến đối tượng quản lý. Chủ thể là cá nhân hoặc tập thể.

Đối tượng quản lý: là đối tượng chịu tác động và thay đổi dưới những tác động hướng đích, có chủ định đến đối tượng quản lý. Đối tượng quản lý là con người (cá nhân và tập thể) trong tổ chức và các yếu tố được sử dụng là nguồn lực của tổ chức (thông qua việc khai thác, tổ chức và thực hiện). Cơ chế quản lý: là phương thức vận động hợp quy luật của hệ thống quản lý, mà trước hết là sự tác động lẫn nhau một cách hợp quy luật trong quá trình quản lý. Theo nghĩa này, cơ chế quản lý bao hàm cả những yếu tố của công cụ như: phương tiện, giải pháp của chủ thể quản lý nhằm định hướng, dẫn dắt, khích lệ, điều hòa phối hợp hoạt động của con người và các bộ phận trong tổ chức trong việc đạt đến các mục tiêu đã đề ra.

Cơ chế quản lý có vai trò quan trọng trong việc thiết lập phương thức hoạt động hợp với quy luật khách quan cho hoạt động quản lý; nó tác động trực tiếp đến xác lập và vận hành mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, đến định hướng tổ chức thực hiện và điều chỉnh hoạt động trong tổ chức. Mục tiêu quản lý: mục đích quản lý được cụ thể hóa bằng các mục tiêu quản lý, mục tiêu quản lý được hiểu là trạng thái cần và có thể có của tổ chức trong những giai đoạn nhất định được xác định theo tình thế của tổ chức và mối quan hệ giữa tổ chức và môi trường. Trạng thái cần có là trạng thái mà tổ chức phải đạt được để có thể tồn tại và phát triển. Trạng thái có thể có là trạng thái mà tổ chức có thể đạt được hoặc không đạt được tùy thuộc vào khả năng và mức độ huy động các nguồn lực của tổ chức.

Từ các yếu tố trên có thể hiểu: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra”. 15 Về thực chất, quản lý là sự tác động có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng một hệ thống các giải pháp nhằm thay đổi trạng thái của đối tượng quản lý, đưa hệ thống tiếp cận mục tiêu cuối cùng, phục vụ lợi ích của con người. Những khái quát chung về quản lý, tạo cơ sở lý luận để nghiên cứu nhận thức rõ hơn về quản lý giáo dục. * Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường: Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm đã được tích lũy trong quá trình phát triển của xã hội loài người.

Thế hệ đi trước truyền đạt cho thế hệ đi sau, thế hệ đi sau phải có trách nhiệm lĩnh hội, kế thừa, phát triển và bổ sung những kinh nghiệm đó. Giáo dục có một vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là sản phẩm của xã hội đồng thời là nhân tố tích cực, động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Trong thời đại ngày nay, giáo dục đã trở thành nhân tố quyết định thúc đẩy sự phát triển xã hội vì chỉ có giáo dục mới đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của sự phát triển xã hội. Vì vậy giáo dục trở thành mục tiêu phát triển hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới.

Giáo dục là một quá trình, là một hoạt động của xã hội, vì thế có sự quản lý, đó là quản lý giáo dục. Quản lý giáo dục được hiểu một cách rất đa dạng tùy theo góc độ nghiên cứu, tiếp cận của các nhà khoa học. Theo nghĩa tổng quát: Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh mẽ công tác đào tạo thế hệ trẻ yêu cầu phát triển xã hội. Theo Từ điển Tiếng Việt: Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường), nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục.

Một số quan niệm về quản lý giáo dục: Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục nói chung là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành tiến tới mục tiêu đào tạo theo nguyên lý giáo dục”. 16 Còn theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ. Đưa giáo dục đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”. Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường”.

Mục đích của quản lý giáo dục trong nhà trường, là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để đào tạo lớp học sinh thông minh sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và của xã hội. Những khái quát các quan niệm về quản lý, quản lý giáo dục trong nhà trường, tạo cơ sở lý luận để nghiên cứu và nhận thức rõ hơn về quản lý giáo dục trường THCS. * Quản lý trường trung học cơ sở: Quản lý trường học: Xét trên bình diện vi mô, quản lý giáo dục trong phạm vi nhà trường có thể xem là đồng nghĩa với quản lý nhà trường. Trường học là tổ chức giáo dục, là đơn vị cấu trúc cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân.

Do vậy, xét về bản chất trường học là tổ chức mang tính nhà nước – xã hội – sư phạm thể hiện bản chất giai cấp, bản chất xã hội và bản chất sư phạm. Vì thế có thể hiểu: “Quản lý trường học: Là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm, đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh”. Mặt khác, quản lý trường học về bản chất là quản lý con người. Điều đó tạo ra cho các chủ thể (người dạy và người học) trong nhà trường một sự liên kết chặt chẽ.

Trong nhà trường, giáo viên và học sinh vừa là đối tượng, vừa là chủ thể quản lý. Với tư cách là đối tượng quản lý, họ chịu tác động của chủ thể quản lý (hiệu trưởng). Với tư cách là chủ thể quản lý, họ là người tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản lý chung và biến nhà 17 trường thành hệ tự quản lý. Cho nên, quản lý nhà trường không chỉ là trách nhiệm riêng của người hiệu trưởng, mà là trách nhiệm chung của tất cả các thành viên trong nhà trường.

Quản lý trường học, là một dạng lao động đặc biệt, mà nét đặc trưng của nó là tính tích cực sáng tạo, năng lực vận dụng những tri thức đã có để đạt mục đích đặt ra một cách có kết quả là sự cải biến hiện thực giáo dục.