phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường tiểu học huyện Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường tiểu học huyện Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC THEO CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề được qua tâm hàng đầu đối với các nhà quản lý giáo dục trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Việc tìm ra biện pháp để nâng cao chất lượng giảng dạy nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển GD - ĐT của xã hội là hết sức quan trọng.
Vấn đề này thu hút sự quan tâm đặc biệt của các nhà quản lý cả trong và ngoài nước. Hoạt động của tổ chuyên môn là một trong những hoạt động quan trọng nhất trong nhà trường. Do đó nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường. Vì vậy các nhà quản lý luôn nghiên cứu thực tiễn các nhà trường để tìm ra biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất và quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học đã và đang được xem như là một trong những hoạt động góp phần nâng cao hoạt động sinh hoạt chuyên môn một cách hữu hiệu.
Các nghiên cứu quản lí giáo dục của VA.Xukhomilinki (Nga), đã chỉ ra: Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lí công tác hoạt động của đội ngũ GV. Ông cùng với nhiều tác giả khác đưa ra một số biện pháp quản lí của trường tiểu học như: Việc phân công công việc hợp lí qua các thành viên trong Ban giám hiệu, Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn; Tổ trưởng, Tổ phó chuyên môn. Các tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lí giữa Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng và Tổ trưởng chuyên môn để đạt mục tiêu đề ra. Trong những trang viết của mình, V.Xukhomlinki cũng như các tác giả V.PXtrezicodin, Gigoocscaia, Zakhonôp.
đều đặc biệt quan tâm tới việc xây dựng tổ chuyên môn và bồi dưỡng đội ngũ GV, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện vì tay nghề sư phạm của mình, yêu nghề, yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lí luận dạy học, lí luận giao tiếp, tâm lí học. [29] 6 Ở các nước có nền kinh tế thị trường hoàn chỉnh, nói đến quản lí giáo dục, người ta đặt trọng tâm vào quản lí nhà trường vì nhà trường được coi như một thực thể tự chủ hoạt động dựa trên cơ sở tuân thủ pháp luật tương tự như các thực thể trong các lĩnh vực khác. Chính vì thế, hầu hết các lí thuyết và mô hình về quản lí giáo dục mà đa số do các tác giả Anh, Mĩ khởi xướng đều lấy nhà trường làm đối tượng nghiên cứu, phân tích. Trong đó có đề cập tới việc phân cấp quản lí trong nhà trường, chú trọng tới việc xây dựng tổ chuyên môn và bồi dưỡng đội ngũ GV.
Điển hình có thể kể tới như Jay W. Lorsch - Đại học Harvard, Mĩ đã rất nổi tiếng với cuốn “Thiết kế cơ cấu tổ chức”, nội dung đề cập và nhấn mạnh vai trò của công tác quản lí, người quan lí trong việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức [11]. Ngoài ra, có một số nghiên cứu của các tác giả nước ngoài liên quan đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn như: - Tác giả Catherine C. Lewis và Rebecca R.
Các nghiên cứu ở trong nước Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là vấn đề luôn luôn được các nhà khoa học quan tâm. Họ nghiên cứu thực tiễn các nhà trường để tìm ra biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất, bởi kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lí công tác hoạt động của đội ngũ GV. Để đáp ứng nhu cầu phát triển GD-ĐT của xã hội, nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò đóng góp của công tác quản lí giáo dục, quản lý hoạt động tổ chuyên môn là hết sức quan trọng. Một số nghiên cứu tiêu biểu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn như: - Nghiên cứu của tác giả Thái Duy Tuyên (2004), quản lý hoạt động tổ chuyên môn là quản lý phương pháp dạy học của người GV.
Tác giả khẳng định: “Tổ chuyên môn là tế bào cơ bản giữ vị trí quan trọng nhất trong việc triển khai công tác quản l đổi mới phương pháp dạy học. Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn 7 phải chú ý bồi dưỡng GV về những vấn đề cụ thể, chẳng hạn như trao đổi thảo luận về những nội dung mới và khó trong sách giáo khoa, đề xuất phương pháp dạy học chủ đạo cho từng phần, từng bài… Tổ chức soạn bài theo nhóm để có sự thống nhất về vấn đề trọng tâm cơ bản về phương pháp dạy học cho từng loại bài, về hình thức tổ chức dạy học, về hệ thống câu hỏi, hệ thống phiếu học tập, phiếu kiểm tra cho từng môn học, từng bài học…” [27]. - Nghiên cứu của tác giả Phạm Ngọc Hải (2009) cho rằng bồi dưỡng kiến thức quản lý dạy học về kiểm tra, đánh giá và đổi mới phương pháp dạy học cho tổ trưởng chuyên môn là cần thiết hàng đầu để quản lý hoạt động TCM của tổ trưởng.Vì hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản trong các hoạt động của TCM “Cần bồi dưỡng cho tổ trưởng chuyên môn để nâng cao năng lực quản lý TCM các nội dung bồi dưỡng kiến thức về kiểm tra, đánh giá, bồi dưỡng kiến thức về đổi mới phương pháp dạy học” [16, tr 15-17]. - Nghiên cứu của tác giả Trần Văn Dũng (2010) trong bài viết “Năng lực quản lý chuyên môn của hiệu trưởng trong đổi mới nhà trường” đã khẳng định “Để nâng cao chất lượng đào tạo”, “xây dựng nhà trường thân thiện, học sinh tích cực” chúng ta không thể không đột phá vào khâu tăng cường công tác quản lý chuyên môn của hiệu trưởng như là “con át chủ bài” để “đổi mới quản lý nhà trường”.
Muốn giải quyết vấn đề này chúng ta một mặt phải nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý, không chỉ ở đạo đức, nhiệt tình, uy tín mà còn cả về năng lực chuyên môn. Mặt khác còn phải tính đến sự hài hòa trong áp dụng giao quyền tự chủ đúng đối tượng song song với sự đánh giá nghiêm minh chế độ trách nhiệm của thủ trưởng” [13] - Tác giả Hoàng Thị Phương Thảo (2013) trong bài viết nâng cao vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông đã đưa ra một số biện pháp quản lý nhằm tăng cường vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường “1)Nâng cao nhận thức về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chuyên môn. 2) Tăng cường công tác đào tạo bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. 3) Xây dựng và hoàn thiện cơ chế đãi ngộ đối với đội ngũ tổ trưởng chuyên môn nhằm tạo động lực làm việc và khuyến khích họ tự học,tự bồi dưỡng” [23, tr.12-13+16] -Tác giả Trần Thị Hải Yến (2012) và Nguyễn Hoàng Chương (2013) cho rằng để quản lý hoạt động tổ chuyên môn tốt, có hiệu quả,vấn đề quyết định là bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch hoạt động cho tổ trưởng chuyên môn “Đề xuất quy 8 trình bồi dưỡng k năng lập kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn của hiệu trưởng: 1) Tăng cường nhận thức về nhiệm vụ năm học cho tổ chuyên môn; 2)Thống nhất nguyên tắc hoạt động của tổ chuyên môn trong toàn trường; 3)Hiệu trưởng thống nhất với tổ chuyên môn về từng mục tiêu, nội dung cơ bản kế hoạch hoạt động và chỉ tiêu cần đạt của tổ chuyên môn; 4)Tổ chuyên môn hoàn chỉnh kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn và trình hiệu trưởng duyệt” [30, tr.
- Nghiên cứu của Nguyễn Kim Anh (2014), Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT trên địa bàn Thị xã Sơn Tây, Hà Nội, tác giả đã trình bày khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường… ở phần cơ sở lý luận. Nhưng điểm nhấn mà tôi tâm đắc nhất ở luận văn này, chính là đưa ra những khái niệm về tổ chức, đội công tác… và các đặc trưng của nó. Từ đó đánh giá được đặc điểm của tổ chức tổ chuyên môn và các hoạt động quản lý được tốt hơn [1] - Bùi Thị Diễm Hằng (2014), Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Cát Hải, Thành phố Hải Phòng, nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý mà đề tài đưa ra như: tăng cường công tác xây dựng kế hoạch hoạt động tổ, tăng cường công tác kiểm tra đánh giá tổ chuyên môn, tăng cường các hoạt động sinh hoạt tổ, tăng cường các hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng…[17]. - Trần Minh Thùy (2015), Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Nguyễn Văn Cừ, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh, tác giả đã khái quát vai trò của Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, đồng thời chỉ ra được những đặc điểm của tổ chuyên môn trong trường THPT.
Qua đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Nguyễn Văn Cừ, tác giả đã trình bày một số giải pháp hữu hiệu để quản lý hoạt động tổ chuyên môn, đặc biệt là giải pháp nâng cao vai trò tự chủ của tổ chuyên môn ở trong trường THPT [24]. *Đối với công trình nghiên cứu về các trường tiểu học: - Nguyễn Thị Lệ Thủy (2016), Quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường tiểu học quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, tác giả.