Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẺ MẪU GIÁO Ở TRƯỜNG MẦM NON 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu về giáo dục mầm non 1. Trên thế giới Bậc học mầm non là bậc học đầu tiên trong cuộc đời mỗi con người, đối với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới đây là nhiệm vụ tiên phong trong sự phát triển của đất nước.Vì vậy, ở một số quốc gia trên thế giới chương trình giáo dục mầm non luôn được đầu tư một cách kỹ lưỡng, chu đáo có thể được xem là hình mẫu để cả thế giới ngưỡng mộ.
Một số phương pháp đáng kể đến: phương pháp giáo dục Montessori (lấy trẻ làm trung tâm) của nhà giáo dục người Ý, phương pháp giáo dục Shichida (giáo dục tâm hồn) của nhà giáo dục người Nhật có tầm ảnh hưởng quan trọng đến giáo dục học nói chung và giáo dục mầm non nói riêng. Hàn Quốc Phương pháp Montessori là một phương pháp đã và đang được nhiều nước áp dụng trên thế giới mang lại hiệu quả đáng kể trong đó có Hàn Quốc.“Tuổi ấu thơ là quãng thời gian quan trọng và quý giá của mỗi người. Sự phát triển và trải nghiệm của trẻ trong giai đoạn này ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống tương lai của trẻ. Vì trong giai đoạn này, nhiều bộ phận quan trọng của trẻ phát triển như: não bộ, vận động, ngôn ngữ, tính cách… Sự phát triển của trẻ được thể hiện từ việc chưa biết làm gì khi sinh ra đến biết ngẩng đầu, lật người, ngồi, bò, rồi biết đi, rất nhiều bước tiến quan trọng đó đều hoàn thành trong vòng từ 1 - 2 năm.
Trẻ không trưởng thành một cách bị động mà chúng luôn chủ động phát triển và hoàn thiện bản thân. Thông qua sự quan sát tinh tế và nghiên cứu sâu rộng, Montessori phát hiện thấy rằng trẻ có tiềm năng học tập và đời sống tinh thần mạnh mẽ, thường không biểu hiện ra bên ngoài. Trẻ cần phải trải qua một quãng thời gian dài để hoàn thiện bản thân mình, giai đoạn trưởng thành quan trọng nhất của trẻ là 0- 6 tuổi”. (Ngô Hiểu Huy, Phương pháp giáo dục Montessori, NXB Văn hóa thông tin) Tại Hàn Quốc, chương trình giáo dục mầm non được xây dựng bài bản, luôn lấy trẻ làm trung tâm và để trẻ tự phát triển được tất cả các tố chất thiên bẩm bên 9 trong con người của trẻ.
Trong giai đoạn quan trọng này việc học và tiếp thu những cái mới của trẻ gần như là ở mức bản năng. Vì vậy, trách nhiệm của các giáo viên ngành mầm non đó chính là đưa ra các phương pháp sư phạm và đồ dùng học tập tốt phù hợp để trẻ có thể phát huy tối đa được khả năng của mình. Những năm đầu đời luôn quan trọng cho việc hình thành và phát triển nhân cách, tạo nền tảng vững chắc cho những hành vi phát triển của trẻ khi trưởng thành.vn) Bên cạnh đó, trẻ em Hàn Quốc nhận được sự chăm sóc rất lớn của xã hội thông qua việc chính sách với trẻ mầm non được cải tiến liên tục kể từ năm 1997 đến nay. Điều này được thể hiện thông qua việc qui hoạch đô thị vài trăm mét có một nhà trẻ đạt tiêu chuẩn: diện tích, trang thiết bị, giáo viên mầm non phải từ 3-4 năm đào tạo và những người nuôi giữ khác cũng phải có ít nhất một năm huấn luyện chuyên môn về nuôi dạy trẻ mới được cấp phép hoạt động.
Ngoài những quy định về nuôi dạy trẻ mầm non trên, tại Hàn Quốc có sự liên kết chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội nhằm để trẻ con hòa nhập tốt hơn vào cộng đồng thông qua việc phụ huynh nhận được thông báo về cách thức nuôi dạy trẻ từ trường học mà họ gửi con.vn) Nhật Bản Phương pháp giáo dục Shichida thu hút rất nhiều sự chú ý nhất là đối với nền giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây không chỉ về phương pháp giảng dạy mà còn về tác phong và chất lượng giáo viên. Phương pháp giáo dục Shichida (giáo dục tâm hồn) tập trung giáo dục trẻ trong những tháng đầu đời. Bản chất cốt lõi của phương pháp Shichida nằm ở tình yêu và mối liên hệ sâu sắc giữa cha mẹ và con, chính mối quan hệ này hình thành và chuyển hóa những khả năng đặc biệt của bé như: khả năng ghi nhớ, khả năng trực giác và khả năng tính toán tốc độ cao. Điều khác biệt cơ bản của phương pháp Shichida là chuyển hóa những lý thuyết trở thành thực hành cụ thể và hiệu quả.
Tại các trường mầm non ở Nhật Bản giáo dục được chia thành hai hình thức khác nhau nên việc đào tạo giáo viên cũng khác nhau để đáp ứng nhu cầu giảng dạy 10 của xã hội. Theo phương pháp này, từ những năm đầu đời, trẻ được đào tạo và dạy dỗ theo khuôn phép nhất định: học hoàn toàn từ kinh nghiệm sống từ thực tiễn hơn là trên sách vở, học hỏi nhiều kinh nghiệm qua hoạt động vui chơi, luyện tập sức khỏe bằng thời tiết khắc nghiệt của vùng miền cụ thể như: trẻ phải mặc đồng phục theo quy định bất cứ thời gian nào trong năm, ngay cả những ngày giá rét. Bên cạnh đó, tinh thần tự giác, tính đoàn kết, ham học hỏi của trẻ em Nhật Bản luôn được đề cao thông qua khả năng tự lập, hiểu và làm chủ được cuộc sống, kiểm soát được các mối nguy hiểm chứ không né tránh. Nuôi dạy trẻ không bao giờ là công việc đơn giản, cha mẹ cũng cần nhiều thời gian để gần gũi, chăm sóc trẻ để trẻ có được sự khởi đầu phù hợp.
Ngoài ra tinh thần trách nhiệm của giáo viên cũng đáng để học hỏi thông qua việc họ dành nhiều thời gian ngoài giờ để giúp đỡ và tìm cách cải thiện kết quả em học yếu kém. Các giáo viên tích cực tham gia làm việc theo nhóm để lấy kinh nghiệm và chia sẻ với các giáo viên khác. Chính quyền Nhật Bản cũng khôn ngoan trong việc chi tiền cho giáo dục bằng việc sử dụng sách giáo khoa đơn giản, vệ sinh trường lớp do giáo viên và học sinh đảm nhận, hạn chế số lượng nhân sự hoạt động trong trường. Giáo viên mầm non phải trải qua giai đoạn sát hạch hết sức nghiêm ngặt để được trở thành giáo viên chính thức chịu sự quản lý của quận để có mức lương cao hơn mức trung bình.
Nền giáo dục Nhật Bản coi trọng việc đào tạo nhân cách hơn là kết quả học tập.aspx?topicID=23047) New Zealand Mục tiêu lớn của giáo dục mầm non New Zealand là giúp trẻ tự tin vào bản thân, khỏe mạnh về thể chất và tâm hồn, có khả năng giao tiếp và tôn trọng tri thức. Trẻ mầm non ở New Zealand có những kỹ năng học như được tự tìm hiểu điều mình quan tâm; biết chuyên tâm vào công việc của mình; biết đối mặt với khó khăn và tìm cách giải quyết ở mức độ nhất định; trẻ cần học cách thể hiện ý tưởng và chịu trách nhiệm với ý tưởng của mình. Các chuyên gia New Zealand cũng chia sẻ, phụ huynh đóng vai trò rất quan 11 trọng trong chăm sóc trẻ bậc mầm non. Chăm sóc trẻ ở nhà giúp trẻ tích cực hơn, việc giao tiếp nhiều với bố mẹ cũng khiến trẻ tự tin hơn và học hỏi được nhiều từ ngữ mới.
New Zealand có một bộ phận người dân tộc như người Maori, người Pasifka. sử dụng ngôn ngữ riêng thay vì tiếng Anh. Để tăng cơ hội tiếp cận cộng đồng cho họ, giáo dục mầm non của New Zealand đã chú ý xây dựng các chương trình giáo dục riêng, có những sự thay đổi phù hợp với nhu cầu của từng cộng đồng người.aspx?topicID=35606) Phần Lan Từ lâu giáo dục Phần Lan được coi là nền giáo dục hạnh phúc. Quốc gia này dành sự ưu tiên hàng đầu cho niềm vui trong học tập từ giai đoạn đầu đời với mô hình nhà trẻ “học vui vẻ” – một mô hình giáo dục độc đáo.
Thạc sĩ Olli Kamunen – Hiệu trưởng trường mầm non thuộc Đại học Quốc gia Helsinki nói: “Giáo dục mầm non tại Phần Lan quan niệm một đứa trẻ học tốt nhất khi chúng cảm thấy vui vẻ”. Các nhà giáo tin rằng học sinh học vui khi chúng yêu thích những điều chúng làm. Mỗi học sinh sẽ yêu thích một lĩnh vực riêng và vì thế giáo viên sẽ tìm hiểu xem học sinh đó thích cái gì và định hướng cho học sinh Học sinh đất nước Bắc Âu 5,5 triệu dân này dành phần lớn thời gian để vui chơi hơn là ngồi giải toán. Chúng thậm chí còn không nhận ra rằng mình đang học toán, khoa học hay văn học, đơn giản chỉ là chơi một cách vui vẻ nhất và chúng bị cuốn hút mãnh liệt vào những điều mình đang làm.“Khi trẻ em vui chơi, chúng sẽ phát triển được rất nhiều kỹ năng: toán học, văn học, nghệ thuật, sáng tạo,… một cách tự nhiên nhất”, ông Olli Kamunen cũng nói “trẻ em trên khắp những nơi ông đến cũng chơi cùng những trò chơi như nhau, nên không có gì khác biệt trong việc giáo dục mầm non giữa các nước”.
Giáo dục Phần Lan cũng nói rằng giáo viên giỏi nhất là giáo viên trải qua nhiều thất bại, vì sau mỗi thất bại chúng ta sẽ làm tốt hơn ở những lần sau. Và trẻ em cũng vậy, chúng sẽ được dạy rằng sai lầm là một điều tự nhiên, không phải lỗi lầm, sau mỗi sai lầm sẽ học được thêm rất nhiều điều. Trẻ em thấy vui vẻ khi học trong một môi trường truyền cảm hứng. Chúng sẽ thấy vui khi thấy an toàn trong môi trường học tập, khi được đánh giá cao mình là 12 ai.
Mỗi trẻ em là một cá thể riêng biệt và các em đáng được tôn trọng. Trong nước Với quan điểm “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng”, hội nghị lần 6 BCH TW Đảng khóa IX đã chỉ rõ:“Toàn Đảng, toàn dân, toàn ngành giáo dục cần tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt những định hướng chiến lược về giáo dục”. Từ quan điểm định hướng chiến lược về phát triển giáo dục của Đảng, điều 2, Luật giáo dục 2005, sửa đổi bổ sung 2009 nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẫm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.