Mở đầu: Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục trải nghiệm và quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng trung học phổ thông. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng trung học phổ thông Đống Đa – Hà Nội. Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm ở trƣờng trung học phổ thông Đống Đa – Hà Nội.
Kết luận và khuyến nghị Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý và các chức năng quản lý - Quản lý: Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động. Sự cần thiết của quản lý đƣợc C.
Mac viết: “Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên qui mô tƣơng đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân…. Một ngƣời độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trƣởng”[30, tr. Mac đã chỉ ra bản chất quản lý là một hoạt động lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài ngƣời. Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi ngƣời.
Đó là một loại hoạt động bắt nguồn từ tính chất cộng đồng, dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm đạt một mục tiêu chung. Trong quá trình phát triển của lý luận quản lý, có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm quản lý, do các nhà nghiên cứu lý luận cũng nhƣ thực hành quản lý đƣa ra. Frederick Winslow Taylor (1856-1915), ngƣời sáng lập thuyết quản lý theo khoa học đã cho rằng: “Làm quản lý là bạn phải biết rõ: muốn ngƣời khác làm việc gì và hãy chú ý đến cách tốt nhất, kinh tế nhất mà họ làm”[7, tr.7-10] Đó cũng là tƣ tƣởng cơ bản của ông về quản lý. Henry Fayol (1841-1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính, cho rằng: “Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra”[8, tr.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Harold Koontz, ngƣời đƣợc coi là cha đẻ của quản lý hiện đại, đã viết: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực các nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi chủ thể đạt đƣợc các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”. Theo các thuyết quản lý hiện đại thì: “Quản lý là quá trình làm việc và thông qua những ngƣời khác để thực hiệc các mục tiêu của tổ chức trong một môi trƣờng biến động”. Theo tác giả Phan Văn Kha: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra quá trình tự nhiên, xã hội, khoa học, kỹ thuật và công nghệ để chúng phát triển hợp quy luật, các nguồn lực (hữu hiệu và tiềm năng) vật chất và tinh thần, hệ thống tổ chức và các thành viên thuộc hệ thống, các hoạt động để đạt đƣợc các mục đích đã định”[20, tr.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Hoạt động quản lý là hoạt động bao gồm hai quá trình “quản” và “lý” tích hợp vào nhau; trong đó, “quản” có nghĩa là duy trì và ổn định hệ, “lý” có nghĩa là đổi mới hệ. Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu một cách khái quát thì: Hoạt động quản lý là một quá trình tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích đã đề ra. Hiện nay, hoạt động quản lý thƣờng đƣợc định nghĩa rõ hơn: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”[9,tr. - Chức năng quản lý: Theo tác giả Hồ Văn Vĩnh: “Chức năng quản lý là một thể thống nhất những hoạt động tất yếu của chủ thể quản lý nảy sinh tự sự phân công lao động, chuyên môn hóa trong hoạt động quản lý nhằm thực hiện đƣợc mục tiêu đề ra”[27, tr.
Hiện nay, có một số cách phân loại chức năng của quản lý, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhƣng cần tùy theo mục đích, đặc thù của công việc, điều kiện nhà trƣờng mà nhà quản lý chọn cách phân loại cho phù hợp. Theo tác giả Phan Văn Kha: “Các chức năng của quản lý bao gồm: Lập kế hoạch hóa – Tổ chức thực hiện – Lãnh đạo, chỉ đạo – Kiểm tra, đánh giá”[20, tr. + Lập kế hoạch: Là chức năng cơ bản nhất trong số các chức năng quản lý, có ý nghĩa quyết định tới sự tồn tại và phát triển của mỗi hệ thống nói chung và các hoạt động cụ thể nói riêng. Kế hoạch là văn bản, trong đó xác định những mục tiêu, các hoạt động, các quy định, cách thức và bƣớc đi cụ thể trong một thời hạn nhất định, trách nhiệm của các đơn vị và cá nhân trong tổ chức và các điều kiện để triển khai các hoạt động nhằm đạt đƣợc những mục tiêu đề ra.
Có thể hiểu lập kế hoạch là quá trình thiết lập các mục tiêu, hệ thống các hoạt động và các điều kiện đảm bảo thực hiện đƣợc các mục tiêu đó. Để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của kế hoạch trong thực tiễn, văn bản kế hoạch phải thể hiện rõ các điều kiện về nguồn lực (tài lực, vật lực, nhân lực và nguồn lực thông tin), xác định rõ ràng của các tổ chức có liên quan trong công tác quản lý cũng nhƣ triển khai thực hiện kế hoạch. Cần đặc biệt lƣu ý các công việc có mối quan hệ trực tiếp và chi phối nhau để thiết kế lộ trình và tiến độ thực hiện các công việc đó cho phù hợp trong quá trình xây dựng kế hoạch. + Tổ chức thực hiện: Là quá trình xác định cấu trúc tổ chức của hệ thống theo các đơn vị trực thuộc với các chức năng và nhiêm vụ của các đơn vị và cá nhân rõ ràng và cơ chế phối hợp nhằm đảm bảo thực thi các chức năng, nhiêm vụ hƣớng tới mục tiêu chung của toàn hệ thống, đồng thời tổ chức triển khai các công việc, hoạt động cụ thể (phân bổ công việc và quyền hành và các nguồn lực cần thiết cho các thành viên, tổ chức thực hiện các công việc đƣợc phân công) nhằm đạt đƣợc các mục tiêu của các hoạt động một cách có hiệu quả.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy nội hàm của tổ chức gồm thiết kế cơ cấu (cấu trúc) tổ chức của hệ thống và tổ chức triển khai các công việc cụ thể. Trong thiết kế tổ chức căn cứ vào mục tiêu và các chức năng cơ bản của một đơn vị để xác định các nhiệm vụ tƣơng ứng với mỗi chức năng cần đƣợc triển khai. Tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một đơn vị nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt đƣợc mục tiêu tổng thể của tổ chức. + Lãnh đạo, chỉ đạo: Là điều hành, điều khiển, tác động, huy động và giúp đỡ những ngƣời dƣới quyền thực hiện những nhiệm vụ đƣợc phân công nhằm thực hiện đƣợc các mục tiêu của tổ chức.
Trong công tác chỉ đạo đòi hỏi nhà quản lý cần đặc biệt quan tâm và thƣờng xuyên bán sát kế hoạch tổng thể, kế hoạch cụ thể, chi tiết và phải có các quyết định, những tác động kịp thời trong việc huy động các nguồn lực, điều phối các mối quan hệ nhằm đạt đƣợc tới từng mục tiêu cụ thể đặt ra. Trên cơ sở phát huy tính tự giác, tích cực, sự sáng tạo, tiềm năng của mỗi cá nhân trong tổ chức và sự hợp tác chặt chẽ với các thành viên trong tổ chức, ngƣời lãnh đạo phải hiểu và làm mọi cách có thể để làm thỏa mãn những mong muốn, nhu cầu và nguyện vọng chính đáng của mỗi cá nhân và tập thể, biết lôi cuốn, thúc đẩy mọi ngƣời trong tổ chức đem hết sức lực tài năng làm việc vì công việc chung. Cần xây dựng một tập thể đoàn kết, có tinh thần hợp tác vì mục tiêu chung của tổ chức. + Kiểm tra, đánh giá: Kiểm tra là xem xét quá trình hoạt động tổ chức, những kết quả đạt đƣợc và đánh giá phù hợp so với kế hoạch đã đƣợc phê duyệt và mục tiêu đề ra.
Thông thƣờng kiểm tra đƣợc hiểu theo nghĩa hẹp hơn, là việc tìm lỗi và đƣa ra phƣơng án khắc phục. Ngày nay, kiểm tra đƣợc hiểu theo nghĩa rộng hơn, hƣớng vào việc phòng ngừa là chính, bao gồm kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh quá trình đảm bảo đạt đƣợc kết quả đầu ra của tổ chức theo mục tiêu đã xác 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích của kiểm tra là giám sát sao cho tổ chức vận hành theo đúng kế hoạch, lấy phòng ngừa là chính, phát hiện kịp thời những sai lệch, sai sót nảy sinh trong suốt quá trình vận hành của tổ chức, xác định nguyên nhân và tìm ra những biện pháp điều chỉnh, khắc phục và sửa chữa kịp thời. Đánh giá là khâu rất quan trọng nhằm cung cấp những thông tin cần thiết, chính xác về thực trạng của đối tƣợng quản lý về quá trình vận hành và kết quả hoạt động của tổ chức dựa trên các chuẩn thực hiện đã đƣợc xác định, để một mặt giúp các nhà quản lý có những điều chỉnh hợp lý, quyết định đúng đắn về các bƣớc phát triển trong tƣơng lai.
Để có những đánh giá chính xác trong công tác quản lý cần lƣợng hóa các chuẩn thực hiện và xác định thang đo phù hợp. Tuy nhiên, các đối tƣợng quản lý là rất đa dạng và không phải kết quả nào cũng lƣợng hóa đƣợc. Do vậy, tránh tuyệt đối hóa phƣơng pháp định lƣợng mà cần phối hợp hợp lý với phƣơng pháp định tính trong quá trình kiểm tra, đánh giá.