Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở trường mầm non. Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở các trường mầm non tư thục Quận Tân Phú, Thành Phố Hồ Chí Minh. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở các trường mầm non tư thục Quận Tân Phú, Thành Phố Hồ Chí Minh. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ PHỤC VỤ CHO TRẺ MẦM NON 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mầm non 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Xtrezicodin, Jaxapob và Xvecxlero (được trích dẫn bởi Kontz, 1992) đã đưa ra một số nội dung cơ bản trong công tác quản lý của hiệu trưởng bao gồm: Phân công nhiệm vụ cho cán bộ quản lý và giáo viên trong nhà trường; Xây dựng và bồi dưỡng chuyên môn đội ngũ giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường; Tổ chức các hội thảo khoa học trong đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên; Tổ chức dự giờ, kiểm tra/ đánh giá. Qua đó, người hiệu trưởng đánh giá chất lượng của giáo viên để quản lý hoạt động giáo dục hiệu quả tốt nhất. UNESCO (1998) đã tiến hành một dự án về cải thiện chất lượng giáo dục kỹ năng sống, trong đó xác định việc thực hiện thành công giáo dục kỹ năng sống trên bình diện quốc gia về cơ bản phụ thuộc vào môi trường quản lý mang tính khuyến khích ở các cấp độ trường học, địa phương và chính phủ.
Visser (2005) nghiên cứu về những thách thức và khó khăn trong việc quản lý giáo dục kỹ năng sống tại 14 trường trung học ở miền Nam Châu Phi với nhóm đối tượng là các hiệu trưởng, giáo viên và học sinh. Tác giả cho thấy những nhược điểm trong việc triển khai thực hiện việc giáo dục kỹ năng sống không theo kế hoạch của tổ chức trong nhà trường: thiếu sự cam kết của giáo viên và hiệu trưởng, mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh thiếu sự tin cậy. Đồng thời, tác giả nhấn mạnh giáo viên đóng một vai trò quan trọng trong trường học cần hỗ trợ họ thông qua phân bổ công việc và thời gian. (2014) cho rằng việc lãnh đạo của hiệu trưởng là yếu tố thứ hai sau giảng dạy tác động tích cực đến kết quả giáo dục trẻ.
Bên cạnh đó, tác giả đưa ra các công việc quản lý của hiệu trưởng trường mầm non bao gồm: Phát triển chuyên môn của hiệu trưởng; Tùy chỉnh mô hình phát triển chuyên môn và cách tiếp cận để phản ánh việc thực hiện chính sách của nhà 8 nước và địa phương; Nội dung phát triển chuyên môn hiệu trưởng phải xây dựng được cầu nối giữa nền văn hóa và việc thực hành các chương trình từ sơ sinh đến 5 tuổi; Hiệu trưởng cần có sự trải nghiệm sâu rộng; Hiệu trưởng cần phát triển chuyên môn bằng cách tuyển dụng nhân tài và chiến lược giữ chân đội ngũ giáo viên, nhân viên; Xây dựng cách đánh giá và thu thập dữ liệu để theo dõi kết quả phát triển chuyên môn hiệu trưởng. Theo Maria Montessori (1936) đã đưa ra triết lý giáo dục sâu sắc “Không thể tự do nếu không tự lực hay nói cách khác tự do và tự lực là hai khái niệm song hành”. Trong các tác phẩm sư phạm của mình, bà cho rằng tự phục vụ bản thân là con đường và là một phẩm chất nhân cách để giúp một đứa trẻ bước vào đời với sự tự tin, mạnh dạn, có trách nhiệm đối với bản thân mình và với tất cả mọi người xung quanh. Macarenco (1936) tác giả đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục trẻ thông qua lao động và kỹ năng tự phục vụ của trẻ mầm non.
Bên cạnh đó, tác giả chú trọng đến việc giáo dục các kỹ năng đó như thế nào để đứa trẻ cảm thấy hứng thú và giúp cho trẻ cố gắng đạt được những kết quả tốt đẹp. Đối với trẻ mầm non cần phải giáo dục trẻ thói quen sinh hoạt hàng ngày, ý thức tự lập, khả năng tự kiềm chế bản thân, tinh thần vượt khó, ý thức trách nhiệm đối với bản thân và mọi người. Việc giáo dục và phát triển kỹ năng tự phục vụ ở trẻ thông qua trò chơi s giúp trẻ phát triển rất nhiều kỹ năng. Côvaliôp (1971) khi thực hiện nghiên cứu về việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ nhận định quan điểm rằng: “Thói quen là bản tính thứ hai của con người.
Khi có thói quen lao động, nếu không làm việc người ta không chịu được”. Điều đó cho thấy, đối với trẻ một khi các kỹ năng tự phục vụ hình thành thì cần thực hiện một cách thường xuyên, liên tục để chúng trở thành nhu cầu của trẻ, nếu không trẻ s thấy khó chịu. Ngoài ra, tác giả cũng nhấn mạnh rằng việc trẻ chủ động thực hiện các công việc tự phục vụ s mang lại cho trẻ niềm vui, niềm tự hào bản thân, động lực thôi thúc trẻ thực hiện lao động tự phục vụ. Giáo viên nên tạo được bầu không khí lớp học vui nhộn, kích thích sự hứng thú cho trẻ khi trẻ đang thực hiện các hoạt động kỹ năng tự phục vụ, giúp hoạt động giáo dục lao động tự phục vụ cho trẻ luôn đạt hiệu quả cao trong suốt quá trình thực hiện.
9 Nhechaeva (1979) nhấn mạnh việc giáo dục và rèn luyện thói quen lao động tự phục vụ đối với sự hình thành nhân cách trẻ mẫu giáo. Việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ lứa tuổi mẫu giáo để trẻ có nhu cầu thực hiện các kỹ năng tự phục vụ bản thân một cách tự giác. Qua đó, tác giả đề xuất một số phương pháp như: Làm mẫu từng thao tác, giải thích bằng lời, nêu gương, động viên, khích lệ, tập luyện hàng ngày, sử dụng các trò chơi, sử dụng hình ảnh trực quan dạy trẻ trong giờ học, lao động và sinh hoạt hàng ngày. Vì vậy, giáo viên cần phải củng cố thói quen cho trẻ thông qua việc nhắc nhở thường xuyên và sự rèn luyện hàng ngày của trẻ.
Theo OECD (2012), đối với hoạt động giáo dục và chăm sóc trẻ, dựa trên các kết quả nghiên cứu quốc tế đã xác định 5 đòn bẫy là các chính sách then chốt thúc đẩy giáo dục trẻ em; (1) Đặt ra các mục tiêu và quy định về chất lượng giáo dục và chăm sóc trẻ; (2) Thiết kế và thực hiện chương trình và các tiêu chuẩn; (3) Cải thiện trình độ, hoạt động đào tạo và điều kiện làm việc; (4) Thu hút sự quan tâm của gia đình và cộng đồng; (5) Thúc đẩy thu nhập dữ liệu, nghiên cứu và giám sát. Việc nghiên cứu về các hướng giáo dục kỹ năng tự phục vụ và quản lý giáo dục kỹ năng tự phục vụ trong nhà trường đặc biệt ở trường mầm non đã nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, giáo dục trên thế giới. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại về các hạn chế trong việc tìm kiếm các nguồn tài liệu nước ngoài. Nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về giáo dục kỹ năng tự phục vụ và quản lý giáo dục kỹ năng tự phục vụ chủ yếu là các nghiên cứu theo tiếp cận của giáo dục học là chính chưa đi sâu vào quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mầm non.
Tình hình nghiên cứu trong nước Đặng Dương Thúy Diễm (2019) về “Quản lý hoạt động giáo dục trẻ mẫu giáo ở trường mầm non tư thục Thành Phố Vĩnh Long, Tỉnh Vĩnh Long”: từ những nghiên cứu lý luận và thực tiễn của đề tài, tác giả đưa ra các giải pháp hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục trẻ mẫu giáo ở trường mầm non tư thục Thành Phố Vĩnh Long như tập trung đổi mới công tác quản lý, quan tâm đến công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý về công tác chăm sóc giáo dục trẻ và bồi dưỡng cho cán bộ trực tiếp thực hiện công tác giảng dạy trẻ trong các nhà trường. 10 Theo Công Thị Hồng Điệp (2017), về “Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trường mầm non Quận Tây Hồ - Thành Phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay”. Tác giả đã tiến hành nghiên cứu khảo sát tại các trường mầm non Quận Tây Hồ, Thành Phố Hà Nội. Các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường tác giả đã đề xuất: Tổ chức giáo dục kỹ năng sống theo chương trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi phù hợp với bối cảnh hiện nay; Tổ chức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho giáo viên; Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non; Tổ chức tốt sự phối hợp giữa các bộ phận trong nhà trường tham gia giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em.
Theo Đào Thị Chi Hà (2018) về Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non tư thục, đã cho thấy kết quả nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong các trường mầm non tư thục ở 3 miền Bắc - Trung – Nam. Bằng cách sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp nhiều các phương pháp như: nghiên cứu tài liệu, điều tra bằng bảng hỏi, xử lý số liệu, phỏng vấn sâu,…Tác giả đã đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong các trường mầm non tư thục: Tổ chức các kỹ năng sống cơ bản của trẻ mầm non hiện nay; Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ; Tổ chức phối hợp tốt giữa các lực lượng trong nhà trường và gia đình; Đổi mới kiểm tra việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho trẻ; Chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho trẻ theo phương pháp giáo dục Montessori; Đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất. Đỗ Thị Bắc (2015), về đề tài Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo bé ở trường mầm non Thành Phố Thái Nguyên đã nghiên cứu lý luận và thực trạng giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo bé ở các trường mầm non Thành Phố Thái Nguyên.