Luận văn quản lý hoạt dộng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố quy nhơn tỉnh bình định

Luận văn phân tích quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học tại các trường tiểu học ở Quy Nhơn, Bình Định, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Lê Thị Phương Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Đình Mẫn
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Ở Các Trường Tiểu Học
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
• 1.1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 1.2.1. Quản lý
• 1.2.2. Đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học
• 1.2.3. Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ – XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.1.2. Giáo dục tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.2. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Khách thể khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC CỦA THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức về hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên ở các trường tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và học sinh ở các trường tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3.3. Thực trạng về cơ sở vật chất và các phương tiện phục vụ hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.4.1. Thực trạng quản lý việc thực hiện hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của tổ chuyên môn
• 2.4.2. Thực trạng quản lý việc thực hiện hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên
• 2.4.3. Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp học tập của học sinh
• 2.4.4. Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ việc hoạt động đổi mới phương pháp dạy học
• 2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG
• 2.5.1. Những tồn tại, hạn chế
• 2.5.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP
• 3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính kế thừa
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức và tạo động lực hoạt động đổi mới phương pháp dạy học cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trường tiểu học
• 3.2.2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng kỹ năng thực hiện các phương pháp dạy học tích cực cho giáo viên
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tăng cường quản lý hoạt động của tổ chuyên môn về thực hiện đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2.4. Biện pháp 4: Bồi dưỡng phương pháp học tập tích cực cho học sinh
• 3.2.5. Biện pháp 5: Bảo đảm các điều kiện thiết yếu về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2.6. Biện pháp 6: Phối hợp tốt với các lực lượng giáo dục trong việc đổi mới phương pháp dạy học
• 3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4. KHẢO NGHIỆM NHẬN THỨC VỀ TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ XUẤT
• 3.4.1. Kết quả khảo nghiệm về tính cấp thiết
• 3.4.2. Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 0.1. Về thực tiễn
• 0.2. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 0.3. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo
• 0.4. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Quy Nhơn
• 0.5. Cung cấp kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học theo hướng đồng bộ, chuẩn hóa và hiện đại hóa
• 0.6. Đối với hiệu trưởng các trường tiểu học
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• appendix.1. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• appendix.2. DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học TH 55

Trong bối cảnh nâng cao chất lượng dạy học tiểu học, việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học trở nên vô cùng quan trọng. Đổi mới phương pháp dạy học tiểu học không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng sự phát triển của xã hội và phát triển năng lực cho học sinh tiểu học. Bài viết này sẽ trình bày tổng quan về chủ đề này, bao gồm các khái niệm cơ bản, tầm quan trọng và các yếu tố ảnh hưởng. Theo nghiên cứu của Bộ GD&ĐT, việc đổi mới phương pháp dạy học cần được thực hiện một cách đồng bộ và toàn diện, từ việc bồi dưỡng giáo viên đến việc trang bị cơ sở vật chất. Quan trọng là phải hiểu rõ bản chất của quản lý đổi mới giáo dục tiểu học và áp dụng các biện pháp phù hợp với thực tiễn của từng trường.

1.1. Định Nghĩa và Bản Chất của Quản Lý Đổi Mới PPDH

Quản lý đổi mới phương pháp dạy học là quá trình tác động có chủ đích của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn) đến các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên, nhằm đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục. Bản chất của quản lý này là sự thay đổi, cải tiến liên tục để phù hợp với yêu cầu mới, hướng đến phát triển năng lực cho học sinh tiểu học. Nó đòi hỏi sự chủ động, sáng tạo từ cả người quản lý và giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực tiểu học.

1.2. Tầm Quan Trọng của Quản Lý Hoạt Động Đổi Mới Sáng Tạo

Quản lý hoạt động đổi mới sáng tạo trong dạy học tiểu học đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra môi trường học tập tích cực, kích thích sự sáng tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tiểu học. Việc quản lý hiệu quả giúp đảm bảo rằng các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học được thực hiện một cách có hệ thống, có mục tiêu và mang lại hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học tiểu học cao nhất. Nếu không có quản lý tốt, các sáng kiến có thể bị rời rạc, lãng phí nguồn lực và không đạt được kết quả mong muốn.

1.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quản Lý Đổi Mới Giáo Dục Tiểu Học

Hiệu quả của quản lý đổi mới giáo dục tiểu học chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm trình độ chuyên môn của giáo viên, cơ sở vật chất, chính sách hỗ trợ từ cấp trên, và đặc biệt là sự ủng hộ, tham gia của cộng đồng. Ngoài ra, quản lý tài chính cho hoạt động đổi mới cũng là một yếu tố quan trọng. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các yếu tố này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai và duy trì các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học.

II. Phân Tích Thách Thức Trong Đổi Mới PPDH Tiểu Học Hiện Nay 58

Mặc dù có nhiều nỗ lực, việc đổi mới phương pháp dạy học tiểu học vẫn đối mặt với không ít thách thức. Từ nhận thức của giáo viên đến nguồn lực hạn chế, những khó khăn này cần được nhận diện và giải quyết. Theo khảo sát, một số giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, đặc biệt là trong việc đổi mới hình thức tổ chức dạy học tiểu học. Hơn nữa, sự thiếu đồng bộ giữa chương trình học và phương pháp đánh giá cũng gây khó khăn cho quá trình đánh giá hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học tiểu học.

2.1. Thiếu Hụt Bồi Dưỡng Giáo Viên Tiểu Học Về Đổi Mới PPDH

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về kiến thức và kỹ năng của giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Bồi dưỡng giáo viên tiểu học về đổi mới phương pháp dạy học chưa được thực hiện một cách thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến việc giáo viên gặp khó khăn trong việc thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động và đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực. Cần có những chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu và thực tế hơn.

2.2. Hạn Chế Về Cơ Sở Vật Chất và Thiết Bị Dạy Học Hiện Đại

Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, nhiều trường tiểu học vẫn còn thiếu thốn về trang thiết bị, đặc biệt là các thiết bị công nghệ thông tin. Điều này gây khó khăn cho việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tiểu học và hạn chế khả năng thực hiện các hoạt động hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường tiểu học.

2.3. Áp Lực Thành Tích và Tư Duy Dạy Học Truyền Thống

Áp lực về thành tích và tư duy dạy học truyền thống vẫn còn tồn tại ở một số trường tiểu học. Điều này khiến giáo viên tập trung vào việc truyền đạt kiến thức một chiều, ít chú trọng đến việc phát triển năng lực cho học sinh tiểu học. Cần thay đổi tư duy, tạo điều kiện cho giáo viên sáng tạo và khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập.

III. Biện Pháp Quản Lý Hoạt Động Đổi Mới PPDH Hiệu Quả 59

Để vượt qua những thách thức, cần có các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả. Các biện pháp này cần tập trung vào việc bồi dưỡng giáo viên, tăng cường cơ sở vật chất và thay đổi tư duy dạy học. Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học cần được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống, từ cấp trường đến cấp phòng, sở giáo dục. Một số giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Quản Lý Đổi Mới Giáo Dục Tiểu Học Chi Tiết

Cần xây dựng kế hoạch quản lý đổi mới giáo dục tiểu học chi tiết, có mục tiêu rõ ràng, các hoạt động cụ thể và nguồn lực đảm bảo. Kế hoạch cần được xây dựng dựa trên khảo sát thực tế, đánh giá đúng thực trạng và có sự tham gia của tất cả các thành viên trong nhà trường. Kế hoạch cần được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn và có cơ chế theo dõi, đánh giá thường xuyên.

3.2. Tăng Cường Bồi Dưỡng Kỹ Năng Cho Giáo Viên Về PPDH Mới

Cần tăng cường bồi dưỡng giáo viên tiểu học về đổi mới phương pháp dạy học mới, tập trung vào các phương pháp dạy học tích cực, hoạt động trải nghiệm sáng tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Các chương trình bồi dưỡng cần được thiết kế theo hướng thực hành, có sự hướng dẫn của các chuyên gia và có cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên. Cần có chính sách khuyến khích và tạo động lực cho giáo viên tham gia bồi dưỡng.

3.3. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất và Trang Thiết Bị Dạy Học Tiên Tiến

Cần đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học tiên tiến, đáp ứng yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học. Ưu tiên đầu tư các thiết bị công nghệ thông tin, phần mềm dạy học và các thiết bị hỗ trợ hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Cần có kế hoạch bảo trì, nâng cấp thiết bị thường xuyên và có cơ chế quản lý, sử dụng hiệu quả.

IV. Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Đổi Mới PPDH Tiểu Học Tại Quy Nhơn 57

Nghiên cứu trên địa bàn TP. Quy Nhơn, tỉnh Bình Định cho thấy việc áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học đã mang lại những kết quả tích cực. Hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học tiểu học thể hiện ở sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của giáo viên, sự hứng thú và tích cực của học sinh, và sự cải thiện về chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vẫn còn những hạn chế và cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học cao hơn.

4.1. Thay Đổi Trong Nhận Thức và Hành Vi Của Giáo Viên

Nghiên cứu cho thấy giáo viên đã có nhận thức sâu sắc hơn về tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học và đã chủ động áp dụng các phương pháp dạy học tích cực vào bài giảng. Giáo viên cũng đã có kỹ năng thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động và đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục bồi dưỡng kỹ năng cho giáo viên để nâng cao hiệu quả áp dụng các phương pháp mới.

4.2. Sự Hứng Thú và Tích Cực Của Học Sinh Trong Học Tập

Nghiên cứu cho thấy học sinh đã trở nên hứng thú và tích cực hơn trong học tập khi được học bằng các phương pháp dạy học tích cực. Học sinh chủ động tham gia vào các hoạt động, tự giác tìm tòi, khám phá kiến thức và phát triển được các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm. Tuy nhiên, cần tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào kiến thức.

4.3. Cải Thiện Về Chất Lượng Giáo Dục và Kết Quả Học Tập

Nghiên cứu cho thấy chất lượng giáo dục và kết quả học tập của học sinh đã được cải thiện đáng kể sau khi áp dụng các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học. Học sinh đạt kết quả cao hơn trong các kỳ thi, kiểm tra và có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn. Tuy nhiên, cần có hệ thống đánh giá hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học khoa học và khách quan hơn.

V. Kinh Nghiệm Đổi Mới PPDH Tiểu Học Thành Công Tại Việt Nam 55

Việc học hỏi kinh nghiệm đổi mới phương pháp dạy học tiểu học từ các trường thành công khác là vô cùng quan trọng. Một số trường đã áp dụng thành công các mô hình dạy học mới như dạy học theo dự án, dạy học theo góc, dạy học theo trạm. Những mô hình này giúp học sinh phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và thái độ. Những kinh nghiệm đổi mới phương pháp dạy học tiểu học cần phải được đánh giá và nhân rộng để có thể áp dụng ở nhiều trường hơn.

5.1. Mô Hình Dạy Học Theo Dự Án Phát Triển Năng Lực Học Sinh

Dạy học theo dự án là một mô hình dạy học tích cực, trong đó học sinh được giao một dự án thực tế để thực hiện. Quá trình thực hiện dự án giúp học sinh phát triển các kỹ năng như nghiên cứu, lập kế hoạch, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và trình bày sản phẩm. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh trong quá trình thực hiện dự án.

5.2. Mô Hình Dạy Học Theo Góc Tạo Môi Trường Học Tập Linh Hoạt

Dạy học theo góc là một mô hình dạy học linh hoạt, trong đó lớp học được chia thành nhiều góc khác nhau, mỗi góc có một hoạt động học tập riêng. Học sinh được tự do lựa chọn góc học tập phù hợp với sở thích và khả năng của mình. Giáo viên luân phiên hướng dẫn học sinh ở các góc khác nhau, tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện.

5.3. Mô Hình Dạy Học Theo Trạm Tăng Cường Tương Tác Giữa Học Sinh

Dạy học theo trạm là một mô hình dạy học tương tác, trong đó học sinh được chia thành nhiều nhóm nhỏ và luân phiên thực hiện các hoạt động học tập ở các trạm khác nhau. Mỗi trạm có một nhiệm vụ riêng và yêu cầu học sinh phải tương tác với nhau để hoàn thành nhiệm vụ. Giáo viên quan sát và hỗ trợ các nhóm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

VI. Kết Luận Triển Vọng Đổi Mới PPDH Trong Tương Lai 58

Đổi mới phương pháp dạy học tiểu học là một quá trình liên tục và cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, phát triển và áp dụng các phương pháp dạy học mới, đồng thời tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất và bồi dưỡng giáo viên. Sự tham gia của cộng đồng và sự phối hợp giữa các bên liên quan cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của đổi mới phương pháp dạy học tiểu học.

6.1. Chính Sách Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Tiểu Học Từ Nhà Nước

Nhà nước cần có các chính sách đổi mới phương pháp dạy học tiểu học rõ ràng, đồng bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho các trường triển khai. Các chính sách cần tập trung vào việc bồi dưỡng giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, khuyến khích sáng tạo và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Cần có cơ chế đánh giá, giám sát và phản hồi để đảm bảo hiệu quả của các chính sách.

6.2. Phát Triển Mô Hình Quản Lý Hoạt Động Đổi Mới PPDH Tiên Tiến

Cần phát triển các mô hình quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học tiên tiến, phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường. Các mô hình cần tập trung vào việc phân quyền, trao quyền tự chủ cho các trường, tạo điều kiện cho giáo viên sáng tạo và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng. Cần có cơ chế chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau giữa các trường.

6.3. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Để Nâng Cao Hiệu Quả PPDH

Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tiểu học để nâng cao hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học. Cần trang bị cho giáo viên các kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và cung cấp các phần mềm, ứng dụng hỗ trợ dạy học. Cần tạo môi trường học tập trực tuyến, cho phép học sinh học tập mọi lúc, mọi nơi và tương tác với giáo viên, bạn bè.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, việc chuyển dịch từ phương thức truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển phẩm chất và năng lực người học là yêu cầu tất yếu. Tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, quy mô giáo dục tiểu học năm học 2018 - 2019 ghi nhận 26 trường công lập với 666 lớp học và 22.463 học sinh, đạt mật độ bình quân 33,73 học sinh trên một lớp. Toàn địa bàn đã huy động thành công 4.630 trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt tỷ lệ 100% và duy trì tỷ lệ hoàn thành chương trình tiểu học vào lớp 6 đạt tuyệt đối 100%.

Mặc dù 100% trong tổng số 766 giáo viên trực tiếp giảng dạy đạt chuẩn trình độ đào tạo, trong đó tỷ lệ vượt chuẩn đạt 90,07% tương ứng 690 nhà giáo, thực tiễn đổi mới phương pháp dạy học vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Hoạt động đổi mới tại nhiều cơ sở còn mang tính hình thức, thiếu đồng bộ và chưa đi vào chiều sâu. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ công tác quản lý của Hiệu trưởng tại các trường tiểu học còn dừng lại ở mức phổ biến chủ trương, thiếu các công cụ tác động và biện pháp chỉ đạo cụ thể.

Nghiên cứu được thực hiện tại 22 trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quy Nhơn nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng và xây dựng hệ thống 6 biện pháp quản lý khả thi. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao năng lực quản trị chuyên môn cho 60 cán bộ quản lý, tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy của đội ngũ giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý luận quản lý giáo dục hiện đại, kết hợp các chức năng quản lý cốt lõi gồm kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá theo quan điểm của các nhà khoa học giáo dục Việt Nam. Bên cạnh đó, đề tài tích hợp lý thuyết dạy học tích cực khởi nguồn từ phương pháp đàm thoại Socrates, quan điểm trực quan tích cực của nhà sư phạm lỗi lạc Jan Amos Komensky và lý thuyết kiến tạo nhận thức của Jean Piaget.

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Quản lý nhà trường: Hệ thống các tác động sư phạm có định hướng của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm nhằm vận hành trường học theo đúng mục tiêu giáo dục.
• Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học: Quá trình chuyển từ lối truyền thụ một chiều sang tổ chức hoạt động học tập tích cực, rèn luyện kỹ năng tự học và khả năng hợp tác cho học sinh.
• Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học: Sự tác động có tổ chức của Hiệu trưởng đến 5 thành tố dạy học gồm mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện và đánh giá kết quả.
• Dạy học định hướng phát triển năng lực: Mô hình giáo dục lấy chuẩn đầu ra làm thước đo, tập trung vào khả năng vận dụng tri thức vào thực tiễn đời sống của học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai quy trình điều tra thực chứng tại 22 trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quy Nhơn trong giai đoạn năm học 2018 - 2019 và hoàn thiện năm 2020. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm toàn bộ 60 cán bộ quản lý là Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng, kết hợp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với hơn 200 giáo viên, tổ trưởng chuyên môn và học sinh đại diện cho các trường nội thành và ngoại thành.

Nguồn dữ liệu được thu thập qua 4 kênh chính: phiếu hỏi điều tra xã hội học, biên bản quan sát dự giờ hoạt động dạy học, hệ thống hồ sơ kế hoạch chuyên môn và số liệu báo cáo thống kê chính thức của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Quy Nhơn. Tác giả lựa chọn phương pháp thống kê toán học gồm tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn và tỷ lệ phần trăm nhằm lượng hóa chính xác mức độ nhận thức và thực hiện. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia được áp dụng để kiểm định độ tin cậy, tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý trước khi khuyến nghị áp dụng thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, trình độ chuyên môn của đội ngũ đạt mức rất cao nhưng năng lực đổi mới chưa tương xứng. Theo số liệu phân loại chuẩn nghề nghiệp, 503 giáo viên đạt loại Xuất sắc chiếm 65,67%, 256 giáo viên đạt loại Khá chiếm 33,42% và chỉ có 7 người xếp loại Trung bình chiếm 0,91%. Tuy nhiên, việc áp dụng các phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, dạy học theo dự án và ứng dụng công nghệ thông tin tương tác chỉ diễn ra thường xuyên ở khoảng 45% tiết dạy khảo sát.

Thứ hai, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học được đầu tư đáng kể nhưng phân bổ chưa đồng đều. Toàn ngành có 523 phòng học văn hóa, 858 bộ máy tính phục vụ dạy học, 27 phòng tin học và 157 phòng thí nghiệm thực hành. Mặc dù vậy, các phòng chức năng chuyên biệt còn rất thiếu khi toàn thành phố chỉ có 17 phòng học ngoại ngữ và 11 phòng giáo dục nghệ thuật trên tổng số 26 trường.

Thứ ba, công tác quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn và hoạt động dự giờ còn nặng tính hành chính. Kết quả khảo sát 60 cán bộ quản lý cho thấy hoạt động kiểm tra giáo án được thực hiện nghiêm túc ở mức 92%, nhưng hoạt động tư vấn chuyên sâu về phương pháp sau dự giờ chỉ đạt mức 58% về tính hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả dữ liệu nghiên cứu, việc trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh mức độ nhận thức và mức độ thực hiện của giáo viên sẽ làm nổi bật khoảng cách giữa lý thuyết và kỹ năng thực hành. Tương tự, bảng ma trận tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi giúp các nhà quản lý nhận diện thứ tự ưu tiên của các giải pháp tác động.

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về chủ quan, một bộ phận giáo viên có tâm lý ngại thay đổi thói quen thuyết giảng truyền thống; Hiệu trưởng chưa xây dựng được tiêu chí đánh giá giờ dạy linh hoạt theo định hướng phát triển năng lực. Về khách quan, sĩ số bình quân 33,73 học sinh trên một lớp tại các trường trung tâm tạo áp lực lớn lên việc tổ chức hoạt động nhóm. So sánh với các nghiên cứu của Mai Thị Tuyết tại Quảng Bình hay Phan Thị Hải Yến tại Đắk Nông, kết quả nghiên cứu tại Quy Nhơn khẳng định công tác quản trị của Hiệu trưởng chính là đòn bẩy quyết định sự thành bại của đổi mới phương pháp giảng dạy.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tạo chuyển biến căn bản trong công tác quản lý dạy học tại các trường tiểu học thành phố Quy Nhơn giai đoạn 2021 - 2025, luận văn đề xuất hệ thống 6 giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao nhận thức và tạo động lực đổi mới: Ban Giám hiệu chủ trì tổ chức 100% các đợt sinh hoạt chính trị, hội thảo chuyên đề đầu năm học, gắn kết quả đổi mới phương pháp dạy học vào tiêu chí thi đua khen thưởng định kỳ của 766 giáo viên.
2. Chuẩn hóa bồi dưỡng kỹ năng dạy học tích cực: Hiệu trưởng phối hợp với các chuyên gia sư phạm tổ chức tối thiểu 2 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm học, phấn đấu 95% giáo viên làm chủ kỹ thuật dạy học hợp tác và thiết kế bài giảng số trước năm 2023.
3. Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học: Tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt 2 tuần một lần, tập trung tháo gỡ khó khăn trong từng bài dạy cụ thể, tăng tần suất dự giờ tư vấn lên ít nhất 2 tiết trên một giáo viên mỗi tháng.
4. Nâng cấp và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất: Ban Giám hiệu lập kế hoạch ngân sách hàng năm nhằm hiện đại hóa 858 bộ máy vi tính, bổ sung trang thiết bị cho 157 phòng thực hành và phủ kín phòng học tiếng Anh chuyên dụng tại 22 trường.
5. Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá học sinh: Giáo viên thực hiện nghiêm túc việc kết hợp nhận xét thường xuyên với đánh giá định kỳ cho 22.463 học sinh, chú trọng đánh giá năng lực tự học và tư duy sáng tạo.
6. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội: Thiết lập kênh tương tác trực tuyến thường xuyên để phụ huynh đồng hành cùng giáo viên trong việc hướng dẫn phương pháp tự học tại nhà cho học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý trường tiểu học gồm Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng: Cung cấp khung công cụ quản trị chuyên môn, quy trình kiểm tra đánh giá giờ dạy chuẩn hóa và phương pháp tạo động lực cho giáo viên.
• Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên tiểu học: Tài liệu tham khảo hữu ích để thiết kế kế hoạch bài dạy phát triển năng lực, áp dụng linh hoạt các kỹ thuật dạy học tích cực trong điều kiện thực tế lớp học.
• Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo: Căn cứ khoa học phục vụ công tác xây dựng chính sách bồi dưỡng chuyên môn và phân bổ nguồn lực trang thiết bị dạy học cho 26 trường tiểu học trên địa bàn.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Khung lý thuyết mẫu, phương pháp khảo sát định lượng và bộ công cụ nghiên cứu thực tiễn tại các đô thị loại 1 ở khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở bậc tiểu học lại mang tính quyết định đối với chất lượng giáo dục? Bậc tiểu học là nền tảng hình thành nhân cách và phương pháp học tập suốt đời cho học sinh. Quản lý đổi mới giúp chuyển đổi đồng bộ cách dạy của 766 giáo viên và cách học của 22.463 học sinh, đảm bảo triển khai thành công mục tiêu phát triển năng lực của chương trình giáo dục phổ thông.

Đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Quy Nhơn có đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy không? Đội ngũ giáo viên Quy Nhơn có nền tảng rất vững chắc với 100% đạt chuẩn đào tạo, 90,07% vượt chuẩn và 503 nhà giáo xếp loại xuất sắc. Khi được bồi dưỡng kỹ năng sư phạm tích cực và quản lý khoa học, đội ngũ này sẽ phát huy tối đa năng lực sáng tạo trong từng tiết dạy.

Thực trạng cơ sở vật chất tại các trường tiểu học Quy Nhơn hiện nay ra sao? Cơ sở vật chất đã đáp ứng tốt nhu cầu cơ bản với 523 phòng học văn hóa và 858 máy tính dạy học. Tuy nhiên, các trường vẫn cần tiếp tục đầu tư mở rộng phòng chức năng ngoại ngữ, nghệ thuật để đáp ứng toàn diện các môn học mới.

Biện pháp quản lý nào được cán bộ và giáo viên đánh giá cấp thiết nhất? Biện pháp bồi dưỡng kỹ năng thực hiện phương pháp dạy học tích cực cho giáo viên và đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn được 60 cán bộ quản lý đánh giá cao nhất về cả tính cấp thiết và tính khả thi trong thực tiễn.

Hiệu trưởng cần làm gì để đổi mới công tác kiểm tra đánh giá học sinh hiệu quả? Hiệu trưởng cần chỉ đạo giáo viên đa dạng hóa công cụ đánh giá, kết hợp trắc nghiệm khách quan với quan sát sản phẩm học tập, đồng thời hướng dẫn học sinh kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau trong quá trình hoạt động nhóm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học tại bậc tiểu học theo chuẩn chương trình mới.
• Đánh giá khách quan thực trạng tại 22 trường tiểu học thành phố Quy Nhơn với các minh chứng số liệu rõ ràng từ 60 cán bộ quản lý và 766 giáo viên.
• Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý đồng bộ, giải quyết triệt để sự mất cân đối giữa nhận thức lý luận và năng lực thực hành sư phạm.
• Khảo nghiệm chuyên gia chứng minh độ tin cậy, tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp trong giai đoạn 2021 - 2025.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học giá trị giúp các nhà quản trị trường học nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện một cách bền vững.

Các cơ sở giáo dục tiểu học và cán bộ quản lý cần chủ động áp dụng linh hoạt các giải pháp quản lý nêu trên để tối ưu hóa hiệu quả dạy học ngay trong năm học hiện tại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Trong bất kỳ giai đoạn nào của lịch sử, GD&ĐT luôn có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, mỗi quốc gia. Đổi mới PPDH, QL hoạt động đổi mới PPDH luôn là vấn đề được các nhà giáo dục, quản lý giáo dục quan tâm nghiên cứu, phát triển. Cụ thể: Socrates (469 – 399 TCN) đã đề xuất thực hiện PP đàm thoại trong DH và được sử dụng cho đến ngày nay; J.Komemxki (1592 -1 670), nhà sư phạm lỗi lạc đã phân tích các hiện tượng trong tự nhiên và hiện thực để đưa ra các biện pháp DH buộc HS phải tìm tòi, suy nghĩ để nắm được bản chất của sự vật hiện tượng; A.Distecvec đưa ra quan điểm “người GV tồi là người cung cấp cho HS chân lý, người GV giỏi là người dạy cho họ tìm ra chân lý”; Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX với các nhà giáo dục (GD) tiêu biểu như: A.Macarenco (1888 - 1938), Jean Piaget (1896 -1980),… cũng đã đưa ra quan điểm hướng đến sự tích cực hoạt động nhận thức của người học. Dạy học (DH) ra đời và được thực hiện ngay từ khi xã hội loài người mới hình thành nhằm truyền đạt kinh nghiệm của thế hệ trước cho thế hệ sau.

Trong quá trình DH, người thầy phải không ngừng sáng tạo những PPDH thích hợp nhất để giúp cho người học lĩnh hội được kiến thức một cách tốt nhất. Với tầm quan trọng như vậy, PPDH đã được các nhà GD trong nước và trên thế giới quan tâm nghiên cứu. Quản lý PPDH là quản lý một quá trình xã hội đặc thù, có vai trò quan trọng và cần thiết đối với sự phát triển của GD. Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong thư gửi cho HS nhân ngày khai trường, đã viết: “Từ giờ phút này trở đi, các cháu được hưởng một nền GD hoàn toàn Việt Nam (…) làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các cháu”.

Nội 7 dung bức thư như là một định hướng cho sự phát triển của PPDH, DH cần làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của người học. Ngày nay, chiến lược phát triển GD giai đoạn 2011 – 2020, Đảng và Nhà nước ta khẳng định: “Phát triển GD là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho GD là đầu tư cho phát triển; GD vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triền kinh tế - xã hội”. Chính vì thế, PPDH đã trở thành một vấn đề thời sự được nhiều nhà GD quan tâm với nhiều công trình khoa học nghiên cứu về đổi mới PPDH, như: Hà Thế Ngữ (2001): GD học một số vấn đề lí luận và thực tiễn; Thái Duy Tuyên (2001): GD học hiện đại; Nguyễn Đào - Quý Châu (2007): Những kỹ năng và lời khuyên thực tế để cải tiến PP giảng dạy. Trong thời gian qua, vấn đề đổi mới PPDH và quản lý việc đổi mới PPDH được các luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD nghiên cứu, như: Mai Thị Tuyết (2004), Một số biện pháp quản lý của HT nhằm đổi mới PPDH ở các trường trung học cơ sở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay, Luận văn thạc sĩ GD học, Huế.

Tôn Thất Viễn Tương (2006), Các biện pháp quản lý của HT đối với việc đổi mới PPDH ở các trường trung học phổ thông thành phố Huế, Luận văn thạc sĩ GD học, Huế. Trần Hải (2007), Các biện pháp quản lý tăng cường đổi mới PPDH của HT trường TH huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, Luận văn thạc sĩ GD học, Huế.