Quản lý dạy học phát triển năng lực tại các trường THPT huyện Phú Riềng

Chuyên khảo giáo dục phân tích Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học phổ thông, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Lê Xuân Bằng
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Mai Khanh
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học phổ thông huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý dạy học phát triển năng lực THPT Phú Riềng

Bối cảnh đổi mới giáo dục theo Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển đổi từ mô hình giáo dục tiếp cận nội dung sang định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Quá trình này đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ mục tiêu, nội dung, phương pháp đến cách thức kiểm tra đánh giá. Tại huyện Phú Riềg, tỉnh Bình Phước, việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THPT trở thành nhiệm vụ trọng tâm, quyết định đến sự thành công của công cuộc cải cách. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức mà là hình thành cho học sinh những năng lực cốt lõi để các em có thể tự học, sáng tạo và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Công tác quản lý giáo dục tại huyện Phú Riềng cần một chiến lược đồng bộ, khoa học để dẫn dắt sự thay đổi này. Hiệu trưởng không chỉ là nhà quản lý hành chính mà phải đóng vai trò là người lãnh đạo chuyên môn, truyền cảm hứng và tạo điều kiện cho giáo viên đổi mới. Việc áp dụng thành công mô hình này sẽ góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng giáo dục THPT tại Bình Phước, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước trong giai đoạn hội nhập quốc tế.

1.1. Sự cần thiết của dạy học phát triển năng lực học sinh

Chuyển đổi sang dạy học phát triển năng lực học sinh là một xu thế tất yếu của giáo dục hiện đại. Mô hình này khắc phục được hạn chế của phương pháp truyền thống vốn chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức một chiều. Thay vào đó, nó tập trung vào việc hình thành các kỹ năng và phẩm chất cần thiết cho người học, giúp họ không chỉ biết 'cái gì' mà còn biết 'làm như thế nào'. Theo nghiên cứu, cách tiếp cận này giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, và khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống thực tiễn. Đây là nền tảng vững chắc để đào tạo nên những công dân toàn cầu, có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thế giới, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

1.2. Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý dạy học hiện đại

Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý dạy học đã có sự thay đổi sâu sắc. Hiệu trưởng không còn đơn thuần là người quản lý các hoạt động hành chính mà phải trở thành một nhà lãnh đạo sư phạm, người khởi xướng và dẫn dắt quá trình đổi mới. Nhiệm vụ của hiệu trưởng là xây dựng một tầm nhìn chiến lược, tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích giáo viên sáng tạo và hợp tác. Họ phải là người am hiểu sâu sắc về Chương trình giáo dục phổ thông 2018, có năng lực tổ chức các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, và biết cách đánh giá, hỗ trợ giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Sự thành công của nhà trường phụ thuộc rất lớn vào năng lực lãnh đạo và quản lý của người đứng đầu.

II. Thách thức trong quản lý dạy học năng lực ở THPT Phú Riềng

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THPT huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Kết quả khảo sát thực tiễn tại các trường THPT Phú Riềng, THPT Nguyễn Khuyến và THPT Ngô Quyền cho thấy công tác này còn nhiều hạn chế và bất cập. Việc xây dựng kế hoạch dạy học theo định hướng năng lực ở cấp trường chưa được thực hiện bài bản, thường chỉ mang tính hình thức hoặc lồng ghép chung vào kế hoạch chuyên môn. Công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học chưa quyết liệt, dẫn đến việc giáo viên vẫn còn lúng túng, chưa thoát khỏi lối mòn truyền thụ kiến thức một chiều. Đặc biệt, khâu yếu nhất là kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực, các hình thức đánh giá vẫn nặng về kiểm tra kiến thức ghi nhớ, chưa đo lường được khả năng vận dụng và các kỹ năng phức hợp của học sinh. Những tồn tại này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên; điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học chưa đáp ứng; và áp lực từ các kỳ thi vẫn còn nặng về nội dung.

2.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường

Công tác xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường tại các trường THPT huyện Phú Riềng còn nhiều điểm yếu. Theo kết quả nghiên cứu, các kế hoạch thường chưa thể hiện rõ mục tiêu phát triển năng lực cụ thể cho từng khối lớp, môn học. Thay vào đó, chúng vẫn tập trung chủ yếu vào việc phân phối chương trình theo định hướng nội dung. Việc lập kế hoạch chưa có sự tham gia sâu rộng của toàn thể giáo viên, dẫn đến tính khả thi không cao. Nhiều kế hoạch còn mang tính đối phó, chưa thực sự là công cụ định hướng và điều hành hoạt động chuyên môn một cách hiệu quả.

2.2. Bất cập trong đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT

Việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT là yêu cầu cốt lõi nhưng quá trình triển khai còn chậm và chưa đồng bộ. Một bộ phận giáo viên đã cố gắng áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, tuy nhiên, phần lớn vẫn duy trì phương pháp thuyết trình truyền thống. Nguyên nhân chính là do giáo viên chưa được bồi dưỡng đầy đủ về kỹ năng thiết kế và tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm, theo dự án. Bên cạnh đó, sĩ số lớp học đông, áp lực về thời gian hoàn thành chương trình cũng là rào cản lớn khiến giáo viên ngại thay đổi.

2.3. Hạn chế trong công tác quản lý chuyên môn ở trường trung học

Hoạt động quản lý chuyên môn ở trường trung học chưa thực sự phát huy hiệu quả trong việc thúc đẩy dạy học theo định hướng năng lực. Các buổi sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học tuy đã được triển khai nhưng đôi khi còn hình thức, chưa đi sâu vào phân tích bài học và hoạt động của học sinh. Công tác dự giờ, thăm lớp của ban giám hiệu và tổ trưởng chuyên môn đôi khi còn mang nặng tính kiểm tra, đánh giá hơn là tư vấn, hỗ trợ, đồng hành cùng giáo viên để tháo gỡ khó khăn trong quá trình đổi mới.

III. Phương pháp quản lý kế hoạch và tổ chức dạy học năng lực

Để khắc phục những hạn chế hiện có, việc đề ra các biện pháp quản lý hoạt động dạy học một cách hệ thống và khoa học là yêu cầu cấp bách. Trọng tâm của các giải pháp này là tác động vào các khâu then chốt của quá trình quản lý, từ nhận thức, lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện. Biện pháp đầu tiên và quan trọng nhất là phải nâng cao nhận thức cho toàn bộ đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên về bản chất và tầm quan trọng của dạy học phát triển năng lực học sinh. Cần tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn chuyên sâu để mọi người hiểu đúng, hiểu đủ và có cùng một tầm nhìn. Tiếp theo, cần chuẩn hóa công tác quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học. Kế hoạch phải được xây dựng từ cấp tổ chuyên môn đến từng giáo viên, trong đó xác định rõ các năng lực cần hình thành và các hoạt động tương ứng để đạt được mục tiêu. Hiệu trưởng cần có cơ chế chỉ đạo, giám sát chặt chẽ việc giáo viên thiết kế và tổ chức các hoạt động dạy học theo kế hoạch đã đề ra, đảm bảo mỗi tiết học đều hướng tới việc phát triển năng lực cho người học.

3.1. Giải pháp nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ giáo viên

Tổ chức các đợt sinh hoạt chuyên đề, hội thảo khoa học và các khóa bồi dưỡng thường xuyên về Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và phương pháp dạy học phát triển năng lực. Cần mời các chuyên gia giáo dục về báo cáo, chia sẻ kinh nghiệm. Đồng thời, xây dựng một tủ sách chuyên môn về đổi mới giáo dục tại thư viện nhà trường để khuyến khích giáo viên tự nghiên cứu, học hỏi. Việc thay đổi nhận thức là bước đi nền tảng, tạo ra sự đồng thuận và quyết tâm trong toàn thể hội đồng sư phạm nhà trường.

3.2. Hướng dẫn quản lý xây dựng kế hoạch dạy học theo năng lực

Hiệu trưởng cần chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng khung kế hoạch dạy học chi tiết, không chỉ phân bổ nội dung kiến thức mà còn phải mô tả rõ mục tiêu năng lực cần đạt, các hoạt động học tập, công cụ và tiêu chí đánh giá cho từng chủ đề, bài học. Khuyến khích giáo viên xây dựng các chủ đề dạy học tích hợp, liên môn để tăng cường khả năng vận dụng kiến thức tổng hợp của học sinh. Quá trình xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường phải đảm bảo tính dân chủ, phát huy trí tuệ tập thể của giáo viên.

IV. Bí quyết đổi mới sinh hoạt chuyên môn và bồi dưỡng giáo viên

Chất lượng đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục. Do đó, các biện pháp quản lý hoạt động dạy học phải tập trung vào việc phát triển chuyên môn cho giáo viên một cách bền vững. Một trong những giải pháp hiệu quả là chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn. Thay vì các cuộc họp hành chính, cần biến các buổi sinh hoạt thành diễn đàn trao đổi học thuật, nơi giáo viên cùng nhau sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học. Đây là mô hình giúp giáo viên học hỏi lẫn nhau, cùng phân tích những khó khăn và tìm ra giải pháp tối ưu cho bài dạy. Song song đó, nhà trường cần tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu cho giáo viên về các kỹ năng cốt lõi như đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT và xây dựng công cụ kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực. Việc bồi dưỡng này cần thực hiện thường xuyên, có hệ thống và bám sát nhu cầu thực tế của giáo viên. Cuối cùng, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trang bị cơ sở vật chất cần thiết để hỗ trợ giáo viên trong quá trình đổi mới.

4.1. Cách tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học

Hiệu trưởng cần chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn triển khai mô hình này theo các bước bài bản: (1) Nhóm giáo viên cùng chọn bài, xây dựng giáo án; (2) Một giáo viên dạy minh họa; (3) Cả nhóm cùng dự giờ, tập trung quan sát hoạt động học của học sinh; (4) Cùng nhau phân tích, rút kinh nghiệm về bài học. Cách làm này giúp hoạt động quản lý chuyên môn ở trường trung học đi vào chiều sâu, tập trung vào việc cải thiện chất lượng học tập của học sinh thay vì chỉ đánh giá giáo viên.

4.2. Bồi dưỡng giáo viên về phương pháp kiểm tra đánh giá mới

Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật xây dựng ma trận đề, viết câu hỏi và bài tập theo các mức độ nhận thức, đặc biệt là các câu hỏi đánh giá năng lực vận dụng, sáng tạo. Hướng dẫn giáo viên sử dụng đa dạng các hình thức đánh giá như đánh giá qua dự án học tập, qua hồ sơ học tập (portfolio), đánh giá đồng đẳng và tự đánh giá. Việc đổi mới kiểm tra đánh giá sẽ là đòn bẩy thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy và học một cách thực chất.

4.3. Tăng cường cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin

Để thực hiện hiệu quả các phương pháp dạy học hiện đại, nhà trường cần đầu tư, nâng cấp các phòng học chức năng, phòng thí nghiệm và trang bị các thiết bị dạy học cần thiết. Khuyến khích và hỗ trợ giáo viên khai thác các phần mềm dạy học, nguồn học liệu mở trên Internet để làm phong phú bài giảng, tạo hứng thú cho học sinh. Đây là một biện pháp hỗ trợ quan trọng giúp hiện thực hóa các ý tưởng sư phạm mới.

V. Kết quả khảo sát các biện pháp quản lý dạy học tại Phú Riềng

Để đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, các biện pháp quản lý đề xuất đã được đưa ra khảo sát ý kiến của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên tại các trường THPT trên địa bàn huyện Phú Riềng. Kết quả thăm dò cho thấy sự đồng thuận cao về tính cần thiết và khả thi của các giải pháp. Đa số các ý kiến đều khẳng định rằng việc triển khai đồng bộ các biện pháp này là yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục THPT tại Bình Phước. Cụ thể, các biện pháp như "Nâng cao nhận thức cho đội ngũ" và "Chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn" được đánh giá là vừa cần thiết, vừa có tính khả thi cao nhất. Điều này cho thấy đội ngũ nhà giáo tại địa phương đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đổi mới và sẵn sàng tham gia vào quá trình này. Tuy nhiên, biện pháp "Tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học" được cho là có tính khả thi thấp hơn, phản ánh khó khăn chung về nguồn lực đầu tư cho giáo dục. Kết quả khảo sát là cơ sở quan trọng để các nhà quản lý giáo dục có thể xây dựng một lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

5.1. Phân tích đánh giá về tính cần thiết của các giải pháp

Kết quả khảo sát cho thấy trên 95% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá các biện pháp đề xuất ở mức "Rất cần thiết" và "Cần thiết". Điều này chứng tỏ các giải pháp đã đánh trúng những vấn đề cốt lõi và những mong mỏi của đội ngũ giáo viên trong việc cải thiện công tác quản lý giáo dục tại huyện Phú Riềng. Sự đồng thuận cao này tạo ra một tiền đề thuận lợi về mặt tinh thần và ý chí cho việc triển khai các biện pháp vào thực tiễn, hứa hẹn tạo ra những chuyển biến tích cực.

5.2. Đánh giá tính khả thi khi áp dụng các biện pháp vào thực tiễn

Về tính khả thi, các biện pháp liên quan đến thay đổi tư duy và phương pháp làm việc (nhận thức, sinh hoạt chuyên môn, xây dựng kế hoạch) được đánh giá cao. Đây là những giải pháp chủ yếu dựa vào nội lực của nhà trường. Trong khi đó, các biện pháp đòi hỏi nguồn lực từ bên ngoài như đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị lại gặp nhiều băn khoăn hơn. Điều này gợi ý rằng, trong giai đoạn đầu, các nhà trường nên tập trung vào các giải pháp nội lực, đồng thời tích cực tham mưu cho các cấp lãnh đạo để có chính sách đầu tư phù hợp trong dài hạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Phần thứ hai: NỘI DUNG 6 Phần nội dung của luận văn gồm có ba chương, bao gồm: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở trường Trung học phổ thông. Chƣơng 2: Thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực ở các trường THPT huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước. Chƣơng 3: Biện pháp quản lí hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực ở các trường THPT huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước. Phần thứ ba: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 7 Chƣơng 1.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu quản lí hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực là một trong những nhân tố có ảnh hưởng lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo của một cơ sở giáo dục. Quản lí giáo dục, quản lí nhà trường và đặc biệt là QL HĐDH trong nhà trường đã được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm.

Từ thế kỷ XIV, vấn đề DH và quản lí dạy học đã được nhiều nhà giáo dục nghiên cứu và công bố nhiều công trình có giá trị: Các nhà giáo dục Xô Viết như V. đã công bố nhiều tác phẩm nổi tiếng về công tác quản lí trường học.A Xu khomlinxki rất coi trọng dự giờ - phân tích giờ dạy, bồi dưỡng đội ngũ để GV nâng cao trình độ [24].Pxtrezicondin đi sâu phân tích công tác kế hoạch hoá trong quá trình quản lí, bồi dưỡng lí luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ cho GV, công tác kiểm tra quá trình DH được ông nhấn mạnh và cụ thể hóa [37]. về quản lí quá trình DH, Zakharôp rất quan tâm thu thập, phân tích những số liệu, chỉ số phản ánh tình hình giảng dạy, học tập, việc phối hợp trong Ban giám hiệu nhằm giúp đỡ GV tiến bộ về PPDH [37]. Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả đã khẳng định Hiệu trưởng nhà trường là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm trong công tác quản lí nhà trường; xây dựng được đội ngũ GV tâm huyết với nghề, chuyên môn vững, sáng tạo trong lao động, ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm là yếu tố quyết định thành công trong QL HĐDH; kết quả DH của nhà trường phụ thuộc nhiều vào biện pháp quản lí đúng đắn và hợp lí của người Hiệu trưởng.

Trong công tác quản lí nhà trường phổ thông thì QL HĐDH là một nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng nhất. QL HĐDH là bộ phận cấu thành chủ yếu của quản 8 lí giáo dục. Kết quả quản lí nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lí hoạt động DH. Vấn đề DH theo hướng phát triển năng lực người học được quan tâm và phát triển từ những năm 50 của thế kỷ XX.

Đến những năm 70 của thế kỷ XX, các nước xã hội chủ nghĩa có nhiều công trình nghiên cứu năng lực nghề nghiệp cho người học trong việc tổ chức HĐDH trong các nhà trường. Trong tác phẩm “Lí luận DH của nhà trường phổ thông trung học” năm 1982 của tác giả M.Okon đã nêu một số nét đặc trưng của của hoạt động sáng tạo phát triển năng lực: khả năng tư duy độc lập, chuyển kiến thức vào các tình huống mới để vận dụng giải quyết; xây dựng được cách giải quyết mới khác với cách giải đã biết và không phải là tổ hợp các cách giải đã biết [24]. Trong tác phẩm “Khoa học sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà trường”, Xavier Roegiers cho rằng: ngoài khía cạnh kiến thức đơn thuần, nhà trường trước hết phải tập trung cố gắng dạy cho HS sử dụng kiến thức của mình vào các tình huống có ý nghĩa đối với HS, hay nói cách khác nhà trường cần phát triển những năng lực ở HS [44]. Các nước phương Tây vào cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI phát triển nhiều công trình nghiên cứu về tư duy sáng tạo trong HS THPT như triển khai các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật, thi sáng tạo Robot.

Ở Châu Á-Thái Bình Dương, vấn đề phát triển năng lực người học gắn với các hoạt động trải nghiêm thực tiễn được nhiều quốc gia quan tâm và đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu. Điển hình như tiến sĩ giáo dục học Raija (người Ân Độ) trong cuốn: “Nền giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của Châu Á Thái Bình Dương” đã khẳng định trong tổ chức DH phải xác định những giá trị và kỹ năng mong muốn mà mục đích của quá trình truyền đạt tri thức cần phát triển. HS phải rèn cho HS năng lực phán đoán, suy luận, giải quyết vấn đề, kỹ năng hợp tác làm việc, làm việc trong một tổ chức, có sáng kiến. 9 Qua các nghiên cứu của tác giả nước ngoài cho thấy vấn đề DH và QL HĐDH được nghiên cứu một cách hệ thống, cơ sở lí luận đó được đúc kết từ thực tiễn quản lí, phát triển theo từng giai đoạn lịch sử; khẳng định giáo dục giữ vai trò chủ đạo trong phát triển nhân cách con người và có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của xã hội.

Kết quả giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào công tác QL HĐDH, nhân tố người thầy và tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học trò. Những nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam, các vấn đề có liên quan đến PPDH cũng rất được quan tâm, đặc biệt sau năm 1986 (được coi là mốc của đổi mới tư duy). Nhiều tác giả có các công trình nghiên cứu về vấn đề này như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Kỳ, Trần Bá Hoành, Trần Kiều, Nguyễn Hữu Chí, và một số các nhà giáo giàu kinh nghiệm cũng quan tâm đến vấn đề PPDH và phát triển lý luận dạy học chung vào thực tiễn dạy học ở Việt Nam: Văn Như Cương, Tôn Thân. Phương pháp giảng dạy theo lối truyền thụ một chiều không còn phù hợp.

Sự cần thiết phải chuyển sang dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Tác giả Đặng Quốc Bảo và Phạm Minh Mục cho rằng “Việc thực hiện thành công định hướng giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực sẽ góp phần vào sự thành công của công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam”. Tác giả đã đề cập đến các nội dung tiếp cận về phạm trù năng lực, năng lực và năng khiếu, trí năng và tám cấp độ của trí năng, phát triển hài hòa cấu trúc năng lực, nhiệm vụ của nhà trường trong giáo dục năng lực cho học sinh [3]. Về quản lý đổi mới PPDH và quản lý chất lượng, hiệu quả dạy học phải kể đến các công trình nghiên cứu của: Quách Tuấn Ngọc[33], Trần Kiểm[28], Trần Kiều[31], Trần Bá Hoành[27],.

luôn lấy người học làm trung tâm với ý tưởng cốt lõi là người học phải tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tinh thần nghị quyết TW4 khoá VIII về GD&ĐT. Nghị quyết yêu cầu: “Đổi mới mạnh mẽ PPGD, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”. Nội dung này đã được thể hiện thành quy định pháp luật tại Điều 4, Luật giáo dục [7], trong đó có yêu cầu cơ bản là: (1) Nội dung giáo dục phải đảm bảo tính cơ bản, toàn diện, 10 thiết thực, hiện đại và c hệ thống; (2) phương pháp giáo dục phải phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động sáng tạo của HS, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vân dụng kiến thức vào thực tiễn.

Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. Vấn đề DH theo hướng phát triển năng lực người học cũng được một số tác giả nghiên cứu trong những năm gần đấy với một số luận văn thạc sĩ như: tác giả Nguyễn Thị Thế (2014) với đề tài “Dạy học theo hướng tiếp cận năng lực nội dung "nguyên hàm" ở trường trung học phổ thông”, luận văn thạc sỹ ĐHQGHN [39]; tác giả Nguyễn Quốc Trịnh (2011) với đề tài “DH phát triển năng lực HS THPT với các bài toán tiếp cận chương trình ĐG HS quốc tế (Pi-sa), luận văn thạc sỹ ĐHQGHN [40]; tác giả Lê Thị Thúy Hà (2015) với đề tài “phát triển năng lực tự học của học sinh thông qua dạy học chương kim lọai kiềm – kim loại kiềm thổ - nhôm hoá học lớp 12 trung học phổ thông”, luận văn thạc sỹ ĐHQGHN [14] ; tác giả Lê Vân Anh (2018) với đề tài “Thiết kế hoạt động trải nghiệm sáng tạo môn địa lí theo định hướng phát triển năng lực học sinh THPT tỉnh Thái Nguyên”, luận văn thạc sỹ ĐHSPTN [1]; tác giả Lê Thị Thu Hương (2018) với đề tài “Thiết kế cấu trúc bài học trên lớp theo hướng phát triển năng lực học sinh trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông” [21, Tr 159- 162]; Nguyễn Mạnh Hưởng (2017) với đề tài “Thiết kế và tổ chức hoạt động dạy - học Lịch sử ở trường phổ thông theo hướng phát triển năng lực học sinh” [23, tr 119- 126]; …Tác giả Nguyễn Hữu Chí cũng lưu ý việc quan tâm phát triển năng lực của HS thông qua việc giảm thời lượng truyền thụ kiến thức ở trường và tăng thời gian để HS hoạt động trải nghiệm, sáng tạo. Theo đó đề xuất xu hướng chung của chương trình hiện đại là lựa chọn hợp lí các chủ đề học tập, tránh quá tải về kiến thức, dành đủ thời gian cho các hoạt động của HS nhằm rèn luyện kỹ năng. Trong đề tài “Tổng quan về các khung năng lực ở HS trong mục tiêu giáo dục phổ thông" công bố năm 2007 của Viện Khoa học và giáo dục Việt Nam tác giả Nguyễn Thị Minh Phương cho rằng: năng lực của HS được thể hiện ở khả năng thực hiện hành động cá nhân trong giải quyết các nhiệm vụ học tập hoặc 11 năng lực tiến hành hoạt động học tập của cá nhân người học.

Năng lực nói chung luôn được xem xét trong mối quan hệ với dạng hoạt động hoặc quan hệ nào đó [35]. Tác giả Trần Thị Thanh Thủy (2016) “Dạy học tích hợp phát triển năng lực học sinh” [41].