Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã dĩ an tỉnh bình dương

Chuyên khảo giáo dục phân tích Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường tiểu học trên địa, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

Chuyên ngành

Quản lý giáo dục

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn thạc sĩ

2018

147
0
0

Phí lưu trữ

35 Point

Tóm tắt

I. Hướng dẫn quản lý dạy học phát triển năng lực tại Dĩ An

Giáo dục tiểu học được xem là bậc học nền tảng, định hình những cơ sở ban đầu và bền vững cho sự phát triển nhân cách của trẻ. Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc chuyển đổi từ dạy học truyền thụ kiến thức sang dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh là một yêu cầu cấp thiết. Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh không chỉ là một xu hướng mà còn là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Quá trình này đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp đến cách thức kiểm tra, đánh giá. Mục tiêu chính là trang bị cho học sinh khả năng vận dụng tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong học tập và cuộc sống. Thay vì chỉ tập trung vào việc học sinh "biết được gì", mô hình mới chú trọng vào việc học sinh "làm được gì" với kiến thức đó. Điều này đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục, đặc biệt là hiệu trưởng các trường tiểu học, phải có một tầm nhìn mới và các biện pháp quản lý linh hoạt, khoa học. Việc quản lý cần tập trung vào ba khía cạnh chính: quản lý hoạt động dạy của giáo viên, quản lý hoạt động học của học sinh, và quản lý các điều kiện phục vụ dạy học. Luận văn của tác giả Triệu Quốc Thanh (2018) đã chỉ ra rằng, để thành công, cần có sự tương tác hai chiều mạnh mẽ giữa giáo viên và học sinh, trong đó giáo viên giữ vai trò hướng dẫn, tổ chức còn học sinh là chủ thể tích cực của hoạt động học. Việc áp dụng thành công mô hình này tại thị xã Dĩ An sẽ góp phần tạo ra một thế hệ học sinh năng động, sáng tạo, có đủ năng lực để làm chủ tương lai trong bối cảnh cách mạng công nghiệp mới.

1.1. Tầm quan trọng của định hướng phát triển năng lực học sinh

Định hướng phát triển năng lực học sinh (PTNLHS) là sự chuyển dịch trọng tâm từ việc trang bị kiến thức đơn thuần sang việc hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực cần thiết cho người học. Tầm quan trọng của định hướng này thể hiện ở việc nó đáp ứng trực tiếp yêu cầu của xã hội hiện đại, nơi kiến thức thay đổi nhanh chóng và khả năng tự học, giải quyết vấn đề trở thành kỹ năng sống còn. Thay vì học thuộc lòng, học sinh được khuyến khích tư duy phản biện, sáng tạo và hợp tác. Mục tiêu của giáo dục tiểu học là giúp học sinh hình thành các năng lực cốt lõi như năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Những năng lực này là nền tảng vững chắc để các em tiếp tục học lên các bậc học cao hơn và thành công trong cuộc sống. Việc chú trọng phát triển năng lực từ sớm giúp học sinh trở thành những công dân có trách nhiệm, chủ động và linh hoạt.

1.2. Các khái niệm cốt lõi trong quản lý giáo dục hiện đại

Để thực hiện quản lý hoạt động dạy học hiệu quả, cần nắm vững các khái niệm cốt lõi. Hoạt động dạy học (HĐDH) là một hệ thống toàn vẹn gồm hai hoạt động song hành: hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Năng lực được hiểu là khả năng vận dụng tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ để xử lý các tình huống thực tiễn. Quản lý HĐDH theo định hướng PTNLHS là quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản lý (hiệu trưởng) đến giáo viên và học sinh nhằm phát triển toàn diện năng lực cho người học. Khác với quản lý truyền thống, quản lý hiện đại đòi hỏi sự linh hoạt, tập trung vào việc tạo động lực, trao quyền và hỗ trợ thay vì chỉ kiểm tra, giám sát. Quá trình này nhấn mạnh việc đổi mới phương pháp dạy họccải tiến hình thức kiểm tra đánh giá.

1.3. Vai trò của hiệu trưởng trong đổi mới hoạt động dạy học

Hiệu trưởng đóng vai trò then chốt, là người truyền cảm hứng và dẫn dắt quá trình đổi mới giáo dục tại nhà trường. Trong quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, vai trò của hiệu trưởng không chỉ dừng lại ở việc quản lý hành chính mà còn là một nhà lãnh đạo chuyên môn. Hiệu trưởng phải là người tiên phong trong việc nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, các khóa bồi dưỡng chuyên môn về phương pháp dạy học tích cực. Bên cạnh đó, hiệu trưởng chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường, phân công giảng dạy hợp lý, và tạo ra một môi trường làm việc dân chủ, sáng tạo. Việc chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy của giáo viên một cách công bằng, minh bạch sẽ tạo động lực để mỗi giáo viên không ngừng nỗ lực cải tiến phương pháp giảng dạy, góp phần vào thành công chung của nhà trường.

II. Thách thức quản lý dạy học phát triển năng lực ở Dĩ An

Mặc dù đã có những bước chuyển biến tích cực, công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương vẫn đối mặt với nhiều thách thức và hạn chế. Một trong những rào cản lớn nhất đến từ tư duy và thói quen dạy học cũ. Nghiên cứu thực trạng cho thấy quan điểm dạy học truyền thống, tập trung vào truyền thụ kiến thức một chiều vẫn còn ảnh hưởng nặng nề. Nhiều giáo viên vẫn chú trọng cung cấp kiến thức lý thuyết, chưa thực sự tạo điều kiện để học sinh tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, thực hành và ứng dụng thực tế. Hoạt động dạy chưa theo sát từng đối tượng học sinh, dẫn đến việc chưa phát huy được tiềm năng của mỗi cá nhân. Thêm vào đó, việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập vẫn còn nặng về hình thức thi cử, cho điểm dựa trên khả năng tái hiện kiến thức, thay vì đánh giá quá trình và năng lực vận dụng của học sinh. Một khó khăn khác đến từ yếu tố khách quan là áp lực về sĩ số lớp học. Do sự gia tăng dân số cơ học nhanh chóng tại Dĩ An, nhiều lớp học có sĩ số vượt quy định (lên đến gần 50 học sinh/lớp), gây khó khăn cho giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động học tập tương tác và quan tâm đến từng em. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học ở một số trường còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của các phương pháp dạy học hiện đại, đặc biệt là các phòng thực hành, công cụ học tập tương tác. Những thách thức này đòi hỏi cần có các giải pháp quản lý đồng bộ và quyết liệt để khắc phục, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tiểu học tại địa phương.

2.1. Hạn chế trong hoạt động dạy của giáo viên hiện nay

Khảo sát thực tế tại các trường tiểu học Dĩ An cho thấy, dù đã được tập huấn, một bộ phận giáo viên vẫn còn lúng túng khi vận dụng các phương pháp dạy học tích cực. Việc chuẩn bị bài dạy theo hướng phát triển năng lực đòi hỏi nhiều thời gian và công sức hơn, nhưng chưa có cơ chế khuyến khích đủ mạnh. Giáo viên vẫn giữ vai trò chủ đạo, là trung tâm của hoạt động dạy học, trong khi học sinh còn thụ động, ít có cơ hội tham gia vào quá trình kiến tạo tri thức. Các hoạt động trải nghiệm, khám phá khoa học hay các dự án học tập vẫn còn được tổ chức một cách hình thức, chưa thường xuyên, dẫn đến việc hình thành năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo ở học sinh còn hạn chế.

2.2. Khó khăn về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Để triển khai hiệu quả hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực, yếu tố cơ sở vật chất (CSVC) và trang thiết bị đóng vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, thực trạng tại Dĩ An cho thấy sự đầu tư chưa đồng đều. Nhiều trường, đặc biệt là các trường chưa đạt chuẩn quốc gia, còn thiếu phòng chức năng, phòng thí nghiệm, thư viện chưa đạt chuẩn. Trang thiết bị dạy học, đồ dùng học tập tuy được trang bị nhưng mau xuống cấp, hiệu quả sử dụng chưa cao. Việc thiếu thốn các công cụ hỗ trợ hiện đại như máy chiếu, bảng tương tác, phần mềm giáo dục... làm hạn chế khả năng đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và giảm hứng thú học tập của học sinh.

2.3. Rào cản trong việc thay đổi phương pháp kiểm tra đánh giá

Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng nhưng cũng là nơi tồn tại nhiều rào cản nhất trong quá trình chuyển đổi. Phương pháp đánh giá truyền thống thông qua các bài kiểm tra viết vẫn chiếm ưu thế. Học sinh chưa được tham gia nhiều vào quá trình tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau. Việc đánh giá năng lực đòi hỏi các công cụ đa dạng hơn như đánh giá qua hồ sơ học tập (portfolio), qua sản phẩm, qua quan sát... nhưng những hình thức này chưa được áp dụng rộng rãi. Áp lực từ phụ huynh và bệnh thành tích cũng là một rào cản, khiến cả giáo viên và nhà trường còn e ngại khi thay đổi cách thức đánh giá, vốn đã quen thuộc với việc cho điểm số cụ thể.

III. 4 Biện pháp nâng cao năng lực giáo viên và đổi mới dạy học

Để vượt qua các thách thức và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, việc tập trung vào đội ngũ giáo viên và đổi mới phương pháp là yếu tố then chốt. Dựa trên nghiên cứu thực tiễn tại thị xã Dĩ An, các biện pháp được đề xuất cần mang tính đồng bộ và khả thi. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về bản chất và tầm quan trọng của dạy học phát triển năng lực. Đây là bước nền tảng, tạo ra sự đồng thuận và quyết tâm thay đổi trong toàn trường. Tiếp theo, nhà trường cần đẩy mạnh chỉ đạo giáo viên vận dụng các phương pháp dạy học phù hợp, chuyển từ dạy học truyền thụ sang tổ chức các hoạt động học tập tích cực. Điều này bao gồm việc khuyến khích giáo viên thiết kế các bài dạy theo hướng giải quyết vấn đề, học qua dự án, và tăng cường các hoạt động thảo luận nhóm, thực hành. Thứ ba, cần tăng cường chỉ đạo giáo viên trong việc chuẩn bị và thực hiện nội dung bài dạy. Thay vì bám sát cứng nhắc vào sách giáo khoa, giáo viên cần linh hoạt, sáng tạo, lồng ghép các nội dung thực tế của địa phương để bài học trở nên sinh động và gần gũi hơn. Cuối cùng, một biện pháp không thể thiếu là tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Các chương trình bồi dưỡng chuyên môn cần được tổ chức thường xuyên, tập trung vào các kỹ năng thực hành, kỹ năng thiết kế bài giảng và sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Khi giáo viên được trang bị đủ năng lực và có một môi trường làm việc hỗ trợ, họ sẽ là nhân tố quyết định sự thành công của quá trình đổi mới.

3.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên

Sự thay đổi phải bắt đầu từ nhận thức. Các trường tiểu học tại Dĩ An cần tổ chức các buổi hội thảo, sinh hoạt chuyên đề để cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên hiểu sâu sắc về triết lý của dạy học phát triển năng lực. Nội dung cần làm rõ sự khác biệt giữa dạy học theo nội dung và dạy học theo năng lực, nhấn mạnh vai trò mới của giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn. Việc mời các chuyên gia giáo dục về nói chuyện, chia sẻ kinh nghiệm từ các mô hình thành công sẽ tạo ra động lực và niềm tin cho đội ngũ. Khi nhận thức đã thông suốt, giáo viên sẽ tự giác và chủ động hơn trong việc tìm tòi, áp dụng các phương pháp mới.

3.2. Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng tích cực

Nhà trường cần xây dựng một kế hoạch cụ thể để chỉ đạo và hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp dạy học. Thay vì chỉ đạo chung chung, tổ chuyên môn cần đi sâu vào từng môn học, gợi ý các kỹ thuật dạy học tích cực phù hợp như: kỹ thuật "khăn trải bàn", sơ đồ tư duy, dạy học theo dự án, dạy học theo trạm... Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng chuyên môn cần thường xuyên dự giờ, thăm lớp không phải để đánh giá, xếp loại mà để góp ý, tư vấn và cùng giáo viên tháo gỡ khó khăn. Việc tạo ra một không khí cởi mở, khuyến khích sự sáng tạo và chấp nhận thử nghiệm sẽ giúp các phương pháp dạy học mới được lan tỏa rộng rãi.

3.3. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tiểu học

Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn (BDCM) cần được cải tiến theo hướng thiết thực và hiệu quả. Thay vì các buổi tập huấn lý thuyết dài dòng, nên tập trung vào thực hành, phân tích video tiết dạy, và thực hành soạn giáo án theo mẫu mới. Nhà trường có thể tổ chức các câu lạc bộ giáo viên, nơi các thành viên cùng nhau nghiên cứu tài liệu, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau. Khuyến khích giáo viên tự học, tự nghiên cứu qua các nguồn tài liệu trực tuyến, tham gia các khóa học ngắn hạn để cập nhật kiến thức và kỹ năng mới. Việc đầu tư cho đội ngũ giáo viên chính là sự đầu tư bền vững nhất cho chất lượng giáo dục.

IV. Cách tối ưu hóa hoạt động học và đánh giá năng lực học sinh

Song song với việc đổi mới hoạt động dạy của giáo viên, quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh đòi hỏi phải tối ưu hóa hoạt động học của học sinh và cải tiến căn bản hệ thống kiểm tra, đánh giá. Mục tiêu là biến học sinh từ đối tượng tiếp thu thụ động thành chủ thể tích cực, tự chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực bản thân. Để làm được điều này, các trường tiểu học tại Dĩ An cần tập trung vào việc dạy phương pháp tự học cho học sinh ngay từ những năm đầu cấp. Khi học sinh biết cách tự học, các em sẽ chủ động hơn trong việc tìm kiếm thông tin, giải quyết các nhiệm vụ học tập và hình thành năng lực tự chủ. Bên cạnh đó, biện pháp quan trọng nhất là cải tiến phương pháp, hình thức kiểm tra và đánh giá. Hệ thống đánh giá cần chuyển trọng tâm từ việc kiểm tra kiến thức ghi nhớ sang đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống thực tế. Điều này đồng nghĩa với việc đa dạng hóa các hình thức đánh giá, không chỉ dựa vào bài thi viết mà còn kết hợp đánh giá qua sản phẩm học tập, quan sát quá trình làm việc nhóm, thuyết trình, và tự đánh giá của học sinh. Một hệ thống đánh giá công bằng, minh bạch và toàn diện sẽ phản ánh đúng năng lực của người học, đồng thời cung cấp thông tin phản hồi hữu ích giúp cả giáo viên và học sinh điều chỉnh hoạt động dạy và học kịp thời. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn giảm bớt áp lực thi cử, tạo ra một môi trường học tập tích cực và thân thiện.

4.1. Cải tiến hình thức kiểm tra đánh giá theo năng lực

Để đánh giá năng lực học sinh, nhà trường cần hướng dẫn giáo viên xây dựng các bộ công cụ đánh giá đa dạng. Thay vì các câu hỏi yêu cầu tái hiện kiến thức, đề kiểm tra cần có các câu hỏi mở, các bài tập tình huống đòi hỏi sự phân tích, tổng hợp và sáng tạo. Bên cạnh các bài kiểm tra định kỳ, cần tăng cường đánh giá thường xuyên thông qua phiếu quan sát, bảng kiểm (checklist), và nhận xét trực tiếp trong giờ học. Khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình đánh giá thông qua các hoạt động tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các thành viên trong nhóm. Kết quả đánh giá không chỉ là một con số, mà phải là những nhận xét chi tiết về điểm mạnh và những điểm cần cải thiện, giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của bản thân.

4.2. Hướng dẫn phương pháp tự học để phát triển năng lực

Năng lực tự học là một trong những năng lực cốt lõi quan trọng nhất. Giáo viên cần dành thời gian trên lớp để hướng dẫn học sinh các kỹ năng tự học cơ bản như: cách lập kế hoạch học tập, cách đọc và tóm tắt tài liệu, cách tìm kiếm thông tin trên internet một cách an toàn, và cách tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của mình. Nhà trường có thể tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các cuộc thi như "Ngày hội đọc sách", "Em yêu khoa học" để kích thích tinh thần tự học, tự nghiên cứu của học sinh. Khi được trang bị phương pháp tự học, học sinh sẽ không còn phụ thuộc vào giáo viên và có khả năng học tập suốt đời.

V. Bí quyết tạo môi trường dạy học phát triển năng lực toàn diện

Một chiến lược quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh sẽ không thể thành công nếu thiếu một môi trường giáo dục thuận lợi và các điều kiện hỗ trợ cần thiết. Tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, việc xây dựng một môi trường học tập tích cực, an toàn và sáng tạo là nhiệm vụ trọng tâm. Điều này đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố con người và vật chất. Một trong những bí quyết là tăng cường xây dựng và khuyến khích các hoạt động phong trào dạy và học. Các phong trào thi đua như "Giáo viên dạy giỏi", "Giờ học tốt", "Đôi bạn cùng tiến" khi được tổ chức một cách thực chất sẽ tạo ra không khí học tập sôi nổi, khích lệ cả thầy và trò không ngừng phấn đấu. Bên cạnh đó, việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học là một yêu cầu không thể thiếu. Một ngôi trường khang trang với đầy đủ phòng chức năng, thư viện phong phú, sân chơi an toàn và các thiết bị dạy học hiện đại sẽ tạo điều kiện tốt nhất cho việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Các biện pháp này không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ tương hỗ, bổ sung cho nhau. Nâng cao năng lực giáo viên phải đi đôi với cải tiến cơ sở vật chất. Đổi mới phương pháp đánh giá cần được hỗ trợ bởi một môi trường học tập cởi mở. Sự kết hợp đồng bộ này sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, thúc đẩy chất lượng giáo dục toàn diện tại Dĩ An, Bình Dương.

5.1. Xây dựng phong trào thi đua dạy và học tích cực

Các phong trào thi đua cần được đổi mới về nội dung và hình thức để tránh sự nhàm chán, hình thức. Thay vì chỉ tập trung vào kết quả điểm số, tiêu chí thi đua cần hướng đến sự tiến bộ của học sinh, sự sáng tạo trong phương pháp giảng dạy của giáo viên. Nhà trường cần tổ chức các buổi vinh danh, khen thưởng kịp thời những cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc trong các phong trào. Việc xây dựng các câu lạc bộ học thuật, các sân chơi trí tuệ cũng là một cách hiệu quả để tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, nơi học sinh có cơ hội thể hiện và phát triển năng lực cá nhân.

5.2. Đầu tư cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu dạy học hiện đại

Hiệu trưởng nhà trường cần chủ động xây dựng kế hoạch trung và dài hạn để nâng cấp, bổ sung cơ sở vật chất. Kế hoạch này cần dựa trên sự phân tích thực trạng và nhu cầu thực tế của hoạt động dạy học. Cần ưu tiên đầu tư cho các hạng mục thiết yếu như thư viện đạt chuẩn, phòng máy tính có kết nối internet, phòng thí nghiệm, và các đồ dùng dạy học trực quan. Việc huy động các nguồn lực xã hội hóa giáo dục từ doanh nghiệp và phụ huynh học sinh cũng là một giải pháp cần được xem xét để tăng cường nguồn vốn đầu tư, đảm bảo nhà trường có đủ điều kiện để triển khai thành công chương trình giáo dục phổ thông mới.

5.3. Mối quan hệ tương hỗ giữa các biện pháp quản lý đề xuất

Các biện pháp được đề xuất tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh và có mối liên hệ chặt chẽ. Nâng cao nhận thức là tiền đề cho việc đổi mới phương pháp. Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của cơ sở vật chất và một hệ thống đánh giá kết quả học tập tương thích. Ngược lại, việc đầu tư cơ sở vật chất sẽ trở nên lãng phí nếu giáo viên không có đủ năng lực để khai thác và sử dụng hiệu quả. Do đó, các nhà quản lý giáo dục tại Dĩ An cần triển khai các biện pháp này một cách đồng bộ, toàn diện, có sự lồng ghép và phối hợp nhịp nhàng để tạo ra hiệu quả tổng thể cao nhất, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển năng lực học sinh.

VI. Khuyến nghị cho quản lý dạy học phát triển năng lực tương lai

Để công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương đạt được hiệu quả bền vững, cần có những định hướng và giải pháp chiến lược cho tương lai. Dựa trên kết quả nghiên cứu và phân tích thực trạng, một số khuyến nghị quan trọng được đưa ra, hướng đến các cấp quản lý và trực tiếp tại các cơ sở giáo dục. Đối với các cơ quan quản lý cấp trên như Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo, cần tiếp tục xây dựng các cơ chế, chính sách khuyến khích sự đổi mới, sáng tạo tại các nhà trường. Cần tăng cường đầu tư ngân sách cho việc xây dựng, cải tạo cơ sở vật chất, đặc biệt ưu tiên các trường đang gặp khó khăn và có sĩ số học sinh cao. Việc tổ chức các đợt tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cần đi vào chiều sâu, tập trung vào kỹ năng thực hành thay vì lý thuyết. Đối với các trường tiểu học, cần phát huy hơn nữa vai trò tự chủ và trách nhiệm của người đứng đầu. Hiệu trưởng cần là người dẫn dắt, tạo động lực và xây dựng một văn hóa nhà trường cởi mở, dân chủ, nơi mọi giáo viên đều được khuyến khích đóng góp và sáng tạo. Việc xây dựng một lộ trình đổi mới rõ ràng, phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường là yếu tố quyết định sự thành công. Tương lai của giáo dục tiểu học tại Dĩ An phụ thuộc vào sự quyết tâm và hành động đồng bộ từ tất cả các cấp, nhằm tạo ra một môi trường học tập tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của học sinh.

6.1. Đề xuất cho Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo Dĩ An

Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Dĩ An cần tham mưu với cấp trên để có chính sách đặc thù nhằm giải quyết vấn đề quá tải sĩ số học sinh, có thể bao gồm việc xây thêm trường lớp, phân luồng tuyển sinh hợp lý. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra theo hướng tư vấn, hỗ trợ chuyên môn thay vì chỉ tập trung vào việc xử lý vi phạm. Nên xây dựng một ngân hàng đề kiểm tra và các công cụ đánh giá năng lực chung để các trường tham khảo, áp dụng. Đồng thời, cần có chính sách khen thưởng, vinh danh kịp thời những đơn vị, cá nhân đi đầu trong việc đổi mới phương pháp dạy học và quản lý.

6.2. Hướng đi cho các trường tiểu học tại Dĩ An Bình Dương

Mỗi trường tiểu học tại Dĩ An cần xây dựng cho mình một kế hoạch chiến lược phát triển dài hạn, trong đó xác định rõ mục tiêu và lộ trình thực hiện dạy học phát triển năng lực. Các trường cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong cả quản lý và giảng dạy, xây dựng kho học liệu số dùng chung. Tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục học sinh. Đặc biệt, cần chú trọng xây dựng một đội ngũ giáo viên cốt cán, những người sẽ là hạt nhân lan tỏa tinh thần đổi mới đến toàn thể hội đồng sư phạm. Sự chủ động, sáng tạo của từng trường sẽ là yếu tố quyết định tạo nên sự khác biệt và thành công trong tương lai.

05/10/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng tiểu học Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng Chương 3. Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng 6 Chƣơng 1.

CƠ SỞ LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề quản lý dạy học đã xuất hiện từ rất sớm tại nhiều nƣớc trên thế giới. Comenxki (1592 – 1670), ngƣời Slôvakia đã đƣa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với thiên nhiên.

Ông cho rằng quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tƣợng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép ngƣời ta chấp nhận bất kỳ một điều gì. Ông cũng nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn đó là nguyên tắc trực quan, nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực của học sinh, nguyên tắc giảng dạy theo khả năng tiếp thu của học sinh [29]. Thời kỳ sau đó các tác giả phƣơng Tây cũng nêu đồng quan điểm với Comenxkitrong quản lý giáo dục nhƣ Rober Owen (1717 - 1858), Chales Baddage (1792 - 1871), F.Taylor (1856 - 1915) ngƣời đƣợc coi là cha đẻ của thuyết quản lý khoa học, John Locke (1632 - 1704) cũng đƣa ra nguyên tắc giáo dục là “không đƣợc nhồi nhét điều gì vào trí nhớ của trẻ mà vốn chúng không thích thú. Thầy giáo cần khơi dậy ở trẻ lòng ham mê say sƣa, qua đó hƣớng trẻ đến với tri thức.

Phải phát triển khả năng độc lập suy nghĩ và chủ động trong học tập của trẻ”. Rousseau (1712 -1778) cũng cho rằng phải hƣớng HS tích cực tự giành kiến thức bằng cách tìm hiểu, khám phá và sáng tạo. Đến cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, các nhà nghiên cứu giáo dục đã đi sâu nghiên cứu về vai trò và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý trong việc quản lý HĐDH trong nhà trƣờng. Xtrezicodin, Jaxapob đã nghiên cứu và đề ra một số vấn đề quản lý của hiệu trƣởng nhƣ vấn đề phân công nhiệm vụ giữa hiệu trƣởng và phó hiệu trƣởng.

Các tác giả đã thống nhất và khẳng định hiệu trƣởng phải là ngƣời lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm trong công tác QL nhà trƣờng.Saxerdotop đã đi sâu nghiên cứu công tác lãnh đạo hoạt động giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng và xem đây là khâu then chốt trong công tác quản lý của hiệu trƣởng. Các tác giả đều khẳng định rằng kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý HĐDH của đội ngũ GV. 7 Các nghiên cứu mới đây về quản lý giáo dục cũng đƣa ra các nhận định rằng giáo dục theo năng lực là hệ thống giáo dục tập trung vào phát triển các năng lực cần thiết để học sinh để có thể thành công trong cuộc sống và trong công việc [37]. Các năng lực thƣờng đƣợc tập trung phát triển bao gồm năng lực xử lí thông tin, giải quyết vấn đề, phản biện, năng lực học tập suốt đời [29].

Công tác dạy học thay đổi thì công tác đánh giá cũng phải tƣơng thích, việc đánh giá theo giáo dục PTNLHS phải đƣợc thực hiện thông qua nhiều công cụ và hình thức trong đó có cả quan sát và thực hành trong các tình huống mô phỏng [40]. Trong những năm gần đây sự phát triển của khoa học, công nghệ rất nhanh chóng, vì vậy việc dạy học chỉ chú trọng đến kiến thức là không đủ do một số kiến thức còn mới hôm nay thì ngày mai đã cũ. Do đó nhiều hệ thống giáo dục đã hƣớng tới việc giáo dục để ngƣời học có đủ khả năng làm chủ kiến thức, sử dụng kiến thức và phát triển kiến thức trong nghiên cứu để giải quyết các vấn đề trong khoa học cũng nhƣ trong thực tế. Các hệ thống giáo dục tiên tiến hiện nay đều đã áp dụng phƣơng pháp giảng dạy theo hƣớng PTNLHS thay vì giảng dạy theo nội dung, kiến thức theo phƣơng pháp truyền thống, cũ kỹ.

Ngày nay, mục tiêu của giáo dục nói chung và HĐDH nói riêng là đảm bảo và nâng cao chất lƣợng đào tạo. Vì vậy, bên cạnh những nhà nghiên cứu về giáo dục, trong thực tiễn đã có nhiều trƣờng quan tâm, nghiên cứu việc quản lý HĐDH để tìm ra biện pháp quản lý phù hợp và hiệu quả nhất cho đơn vị của mình. Các nền giáo dục hàng đầu thế giới đều cho rằng tính tích cực, chủ động phát huy năng lực của ngƣời học sẽ mang đến kết quả, chất lƣợng cao nhất cho ngƣời học. Phƣơng pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh dần đƣợc phát triển và hoàn thiện, đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới vận dụng và có đƣợc kết quả cao, trong đó có Việt Nam.

Các nghiên cứu ở trong nước Quản lý giáo dục luôn là vấn đề đƣợc các nhà nghiên cứu Việt Nam quan tâm, vì thế hiện nay có rất nhiều nghiên cứu về quản lý giáo dục nói chung và nghiên cứu về quản lý HĐDH nói riêng đƣợc thực hiện. Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng HĐDH có vai trò quyết định đến chất lƣợng giáo dục. Việc vận dụng các phƣơng pháp giáo dục hiện đại theo định hƣớng phát triển năng lực trong dạy học cho học sinh trong nhà trƣờng mang lại kết quả cao cho đầu ra. 8 Dƣơng Thị Hoa [18] với nghiên cứu “Xây dựng tiến trình dạy học các thuyết về ánh sáng (vật lí 12 nâng cao) theo hƣớng phát triển năng lực tƣ duy cho học sinh” đã cho rằng việc dạy học mang nặng tính lý thuyết, phƣơng pháp dạy học của giáo viên còn nặng về truyền thụ kiến thức đã làm hạn chế phát triển khả năng của học sinh.

Học sinh thƣờng thụ động trƣớc những kiến thức mới, chƣa đƣợc rèn khả năng tự học. Chính vì thế, quản lý HĐDH theo hƣớng phát triển năng lực tƣ duy cho học sinh sẽ giúp cho kiến thức của học sinh phong phú, sâu sắc, tăng tính chủ động, sáng tạo của HS trong học tập. Tác giả Dƣơng Trần Bình [9] khẳng định trong nghiên cứu “Quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng tiểu học tại thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục” rằng; khi đƣợc tổ chức HĐDH theo quan điểm lấy năng lực của HS làm trung tâm thì sẽ giúp nâng cao năng lực của ngƣời học, giúp các trƣờng TH sớm đáp ứng đƣợc mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện GD. Để thực hiện đƣợc điều này thì sự tƣơng tác trong HĐDH cần phải đƣợc thực hiện đúng, đủ.

Đó là sự tƣơng tác hai chiều giữa GV với HS; HS với HS, qua đó tạo nên sự hứng thú của HS trong việc học, kích thích tính tò mò, tìm hiểu, sáng tạo, tăng cƣờng tính chủ động trong tìm kiếm và tiếp thu tri thức. Và còn rất nhiều nghiên cứu khác liên quan đến quan điểm quản lý HĐDH theo định hƣớng lấy ngƣời học làm trung tâm, theo định hƣớng phát triển năng lực HS. Tuy nhiên, chƣa có nghiên cứu nào thực hiện tại các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài này là cần thiết trong giai đoạn các trƣờng TH trên địa bàn đang tích cực đổi mới quản lý HĐDH theo chƣơng trình giáo dục phổ thông toàn diện sắp sửa áp dụng trong năm học 2019 - 2020.

Khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm về quản lý; quản lý giáo dục; quản lý nhà trường 1. Khái niệm về quản lý Tùy theo mục đích nghiên cứu, khía cạnh nghiên cứu mà hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý đƣợc đƣa ra. Trong cuốn Chân dung những nhà cải cách giáo dục tiêu biểu trên thế giới (UNESCO, 2005) đã nêu ra một số khái niệm của các nhà cải cách giáo dục hàng đầu thế giới về quản lý.

Koontz thì cho rằng quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của các cá nhân để đạt đƣợc mục đích của nhóm (tổ chức). 9 Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trƣờng trong đó con ngƣời có thể đạt đƣợc mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Taylor lại nêu quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái gì đó nhƣ thế nào bằng phƣơng pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất. Omarov (ngƣời Liên Xô) có quan điệm quản lý là tính toán sử dụng hợp lý các nguồn lực nhằm thực hiện các nhiệm vụ sản xuất và dịch vụ với hiệu quả kinh tế tối ƣu.

Henry Fayol lại hƣớng về các chức năng và những yếu tố của quản lý thì nêu quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra. Tác giả Phạm Minh Hạc (1986) có quan điểm quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể ngƣời quản lý đến tập thể ngƣời lao động nói chung (khách thể quản lý) nhằm thực hiện mục tiêu dự kiến. Tác giả Hà Thế Ngữ (2001) thì cho rằng quản lý là một quá trình định hƣớng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định. Nhà nghiên cứu Trần Kiểm (1990) nêu trong cuốn Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường cho rằng: Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ƣu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất.

Vậy có thể thấy có rất nhiều quan điểm khác nhau về quản lý, tuy nhiên chúng đều có những điểm chung: Thứ nhất, chúng đều là hoạt động có chủ đích của con ngƣời thực hiện bên trong một tổ chức cụ thể; Thứ hai, quản lý là sự phối hợp nguồn nhân lực, vật lực mà tổ chức nắm giữ nhằm đạt đƣợc mục tiêu mà tổ chức đƣa ra.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ