Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi THPT tại Bù Đốp, Bình Phước

Phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi tại THPT Bù Đốp. Nâng cao hiệu quả đào tạo nhân tài khu vực.

• Tác giả: Dương Thanh Viết
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý bồi dưỡng HSG tại Bù Đốp Bình Phước

Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi (HSG) là một nhiệm vụ chiến lược, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn và đào tạo nhân tài cho đất nước. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, công tác này càng trở nên cấp thiết, đặc biệt tại các địa phương còn nhiều khó khăn như huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước. Việc xây dựng một hệ thống quản lý khoa học không chỉ giúp phát hiện sớm và bồi dưỡng hiệu quả các tài năng trẻ mà còn tạo động lực cho giáo viên và học sinh, khẳng định vị thế của nhà trường. Theo nghiên cứu của Dương Thanh Viết (2019), hoạt động bồi dưỡng HSG là “bước đi đầu tiên để đào tạo nhân tài cho đất nước”, đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ từ nhận thức, phương pháp đến các điều kiện đảm bảo. Tại Bù Đốp, dù đã có những nỗ lực nhất định, công tác này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải có những biện pháp quản lý đột phá, phù hợp với thực tiễn địa phương và xu thế đổi mới phương pháp dạy và học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá đúng thực trạng sẽ là tiền đề vững chắc để đề xuất các giải pháp khả thi, góp phần vào sự nghiệp giáo dục của huyện nhà.

1.1. Tầm quan trọng của công tác phát hiện và bồi dưỡng nhân tài

Thân Nhân Trung đã từng khẳng định “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Quan điểm này càng khẳng định giá trị trong thời đại kinh tế tri thức, nơi nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự phát triển. Công tác phát hiện và bồi dưỡng nhân tài từ bậc phổ thông chính là nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực này. Hoạt động bồi dưỡng HSG không chỉ giúp các em phát huy tối đa tiềm năng, sở trường mà còn là môi trường để giáo viên nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ. Đối với nhà trường, thành tích HSG là một trong những thước đo quan trọng về chất lượng giáo dục, tạo dựng uy tín và thương hiệu. Hơn nữa, đây là hoạt động thúc đẩy phong trào thi đua dạy tốt, học tốt, tạo ra một môi trường học tập cạnh tranh lành mạnh, góp phần phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện. Do đó, đầu tư cho bồi dưỡng HSG chính là đầu tư cho tương lai, là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý giáo dục trường trung học phổ thông.

1.2. Yêu cầu đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 29 NQ TW

Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đặt ra những yêu cầu mới cho toàn ngành. Quan điểm chỉ đạo nhấn mạnh việc “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”. Điều này đòi hỏi hoạt động bồi dưỡng HSG không chỉ tập trung vào kiến thức chuyên sâu mà còn phải rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và các phẩm chất đạo đức. Việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 càng cụ thể hóa yêu cầu này. Do đó, các biện pháp quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi cần phải được xây dựng lại theo hướng tiếp cận năng lực, linh hoạt và mở. Thay vì các phương pháp truyền thống, cần áp dụng các mô hình bồi dưỡng học sinh giỏi hiệu quả, tích hợp công nghệ thông tin và tạo điều kiện cho học sinh tự nghiên cứu, khám phá. Đây là thách thức nhưng cũng là cơ hội để các trường THPT tại Bù Đốp nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn.

II. Thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi ở Bình Phước hiện nay

Huyện Bù Đốp là một huyện vùng sâu, vùng xa của tỉnh Bình Phước, đối mặt với nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội, tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục. Thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi ở Bình Phước, đặc biệt tại Bù Đốp, cho thấy nhiều bất cập cần được giải quyết. Nghiên cứu của Dương Thanh Viết (2019) chỉ ra rằng, dù các trường THPT đã có sự quan tâm, nhưng kết quả chưa bền vững và còn mang tính thời vụ. Nguyên nhân chính xuất phát từ công tác quản lý còn nhiều hạn chế. Cụ thể, việc phát hiện và tuyển chọn HSG chưa được thực hiện bài bản, nguồn học sinh cho các đội tuyển còn thiếu hụt do mặt bằng dân trí thấp và điều kiện kinh tế khó khăn của người dân. Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng chưa đồng đều về năng lực và kinh nghiệm, đặc biệt là lực lượng giáo viên trẻ. Các điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ bồi dưỡng năng khiếu như phòng thí nghiệm, thư viện, tài liệu tham khảo còn thiếu thốn. Những tồn tại này đòi hỏi phải có các giải pháp cho giáo dục huyện Bù Đốp một cách toàn diện và đồng bộ để tháo gỡ khó khăn.

2.1. Khó khăn trong quản lý giáo dục trường THPT Bù Đốp

Công tác quản lý giáo dục trường trung học phổ thông tại Bù Đốp gặp nhiều trở ngại đặc thù. Vai trò của ban giám hiệu trong công tác bồi dưỡng HSG đôi khi chưa được phát huy tối đa. Kế hoạch bồi dưỡng thường được xây dựng nhưng thiếu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong quá trình thực hiện. Việc phân công giáo viên đôi khi còn mang tính hành chính, chưa thực sự dựa trên năng lực và nguyện vọng của giáo viên. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các tổ chuyên môn chưa nhịp nhàng, các buổi sinh hoạt chuyên đề về bồi dưỡng HSG còn hình thức, chưa đi vào chiều sâu. Đặc biệt, chế độ đãi ngộ, chính sách khen thưởng cho giáo viên và học sinh đạt thành tích cao chưa tương xứng, chưa tạo được động lực mạnh mẽ. Theo khảo sát, nhiều cán bộ quản lý và giáo viên thừa nhận công tác quản lý hoạt động học của học sinh và hoạt động dạy của giáo viên còn tồn tại nhiều bất cập (Dương Thanh Viết, 2019).

2.2. Hạn chế về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên bồi dưỡng

Một trong những rào cản lớn nhất là sự thiếu hụt về nguồn lực. Cơ sở vật chất phục vụ bồi dưỡng năng khiếu tại các trường THPT huyện Bù Đốp còn rất hạn chế. Phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, trang thiết bị thực hành vừa thiếu vừa lạc hậu. Nguồn tài liệu tham khảo, sách nâng cao cho cả giáo viên và học sinh rất khan hiếm. Về nhân lực, việc xây dựng đội ngũ giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi là một bài toán khó. Năng lực của giáo viên không đồng đều, thiếu những giáo viên đầu đàn có kinh nghiệm và tâm huyết. Lực lượng giáo viên trẻ tuy nhiệt tình nhưng còn hạn chế về kinh nghiệm thực chiến. Công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ này chưa được quan tâm đúng mức. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả của các mô hình bồi dưỡng học sinh giỏi hiệu quả.

III. 06 Biện pháp quản lý bồi dưỡng HSG hiệu quả nhất tại Bù Đốp

Để khắc phục những hạn chế và nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, luận văn của Dương Thanh Viết (2019) đã đề xuất một hệ thống gồm 6 biện pháp quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi mang tính hệ thống và khả thi cao. Các biện pháp này được xây dựng dựa trên cơ sở phân tích sâu sắc thực trạng tại huyện Bù Đốp và các nguyên tắc quản lý khoa học, đảm bảo tính thực tiễn và đồng bộ. Trọng tâm của các giải pháp là tác động toàn diện vào các yếu tố cốt lõi của hoạt động bồi dưỡng, từ nhận thức của các bên liên quan, đổi mới nội dung và phương pháp, cho đến tăng cường quản lý trực tiếp hoạt động dạy và học. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một mô hình bồi dưỡng học sinh giỏi hiệu quả, bền vững, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy và học và góp phần vào sự nghiệp giáo dục chung của tỉnh Bình Phước. Việc triển khai đồng bộ các biện pháp này hứa hẹn sẽ tạo ra một bước chuyển biến tích cực trong công tác phát hiện và bồi dưỡng nhân tài tại địa phương.

3.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của bồi dưỡng nhân tài

Biện pháp đầu tiên và nền tảng là nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cả phụ huynh. Cần làm cho mọi người hiểu rõ công tác phát hiện và bồi dưỡng nhân tài không phải là nhiệm vụ của riêng ai mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Vai trò của ban giám hiệu trong công tác bồi dưỡng HSG cần được khẳng định thông qua việc xây dựng các kế hoạch chiến lược, tổ chức các buổi hội thảo, chuyên đề để quán triệt tầm quan trọng của hoạt động này. Đối với giáo viên, cần khơi dậy lòng nhiệt huyết, tinh thần trách nhiệm. Đối với học sinh, cần định hướng động cơ học tập đúng đắn, khơi dậy niềm đam mê khoa học. Đặc biệt, cần tăng cường phối hợp gia đình và nhà trường trong bồi dưỡng nhân tài để tạo ra một môi trường giáo dục thống nhất, hỗ trợ tối đa cho học sinh giỏi.

3.2. Đa dạng hóa nội dung phương pháp và hình thức bồi dưỡng

Để đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh, cần phải thoát ly khỏi lối dạy học truyền thống. Biện pháp này tập trung vào việc đa dạng hóa nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng. Nội dung bồi dưỡng cần được cập nhật, bám sát cấu trúc đề thi nhưng đồng thời mở rộng, nâng cao, gắn liền với thực tiễn. Cần mạnh dạn áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, seminar, thảo luận nhóm. Hình thức tổ chức cũng cần linh hoạt, có thể kết hợp bồi dưỡng tập trung, học theo nhóm nhỏ, tự học có hướng dẫn, và quản lý hoạt động ngoại khóa cho học sinh giỏi như các câu lạc bộ học thuật, các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật. Việc đổi mới phương pháp dạy và học này sẽ giúp học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo và tư duy phản biện, thay vì chỉ học thuộc lòng kiến thức.

IV. Hướng dẫn quản lý hoạt động dạy và học của HSG tại Bù Đốp

Quản lý trực tiếp hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh là khâu then chốt quyết định chất lượng bồi dưỡng. Các biện pháp được đề xuất tập trung vào việc siết chặt kỷ cương, tăng cường giám sát nhưng đồng thời tạo điều kiện và động lực cho cả thầy và trò. Việc xây dựng đội ngũ giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi vững mạnh về chuyên môn, nhiệt huyết trong công việc là ưu tiên hàng đầu. Song song đó, cần hướng dẫn học sinh phương pháp tự học hiệu quả, quản lý thời gian và rèn luyện ý chí, bản lĩnh. Sự phối hợp gia đình và nhà trường trong bồi dưỡng nhân tài đóng vai trò là cầu nối quan trọng, giúp nắm bắt kịp thời những khó khăn, vướng mắc của học sinh để cùng tháo gỡ. Mục tiêu là tạo ra một quy trình quản lý khoa học, khép kín, từ khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện đến kiểm tra, đánh giá, đảm bảo mọi hoạt động đều hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn.

4.1. Tăng cường quản lý hoạt động dạy bồi dưỡng của giáo viên

Hiệu quả bồi dưỡng phụ thuộc rất lớn vào người thầy. Biện pháp này yêu cầu ban giám hiệu phải tăng cường quản lý hoạt động dạy của giáo viên thông qua nhiều hình thức. Cần quản lý chặt chẽ việc xây dựng kế hoạch, biên soạn giáo án theo từng chuyên đề. Tổ chức dự giờ, thăm lớp thường xuyên để góp ý, rút kinh nghiệm. Đặc biệt, cần đẩy mạnh sinh hoạt tổ chuyên môn về công tác bồi dưỡng HSG, biến đây thành nơi trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm thực chất. Đồng thời, cần thực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên, cử đi học các lớp chuyên đề, giao lưu với các trường bạn có thành tích cao. Một đội ngũ giáo viên giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm và tâm huyết là yếu tố quyết định thành công.

4.2. Đẩy mạnh quản lý hoạt động học bồi dưỡng của học sinh

Quản lý hoạt động học của HSG không có nghĩa là áp đặt mà là định hướng, hỗ trợ và tạo động lực. Cần xây dựng nội quy, quy chế rõ ràng về quyền lợi và trách nhiệm của học sinh trong đội tuyển. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn cần theo dõi sát sao quá trình học tập, sự tiến bộ cũng như những biểu hiện tâm lý của các em. Hướng dẫn học sinh phương pháp tự học, tự nghiên cứu, kỹ năng làm bài thi. Tổ chức các kỳ thi thử, kiểm tra định kỳ để đánh giá năng lực và giúp các em làm quen với áp lực phòng thi. Song song đó, cần có các hình thức động viên, khen thưởng kịp thời đối với những học sinh có thành tích tốt, tạo không khí thi đua sôi nổi, giúp phát triển năng lực học sinh một cách bền vững.

4.3. Đẩy mạnh quản lý các điều kiện đảm bảo thực hiện hiệu quả

Hoạt động bồi dưỡng HSG không thể thành công nếu thiếu các điều kiện hỗ trợ. Biện pháp này nhấn mạnh việc quản lý và huy động các nguồn lực đảm bảo. Về tài chính, nhà trường cần xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, ưu tiên kinh phí cho công tác bồi dưỡng HSG, từ việc trả công cho giáo viên đến việc khen thưởng học sinh. Về cơ sở vật chất phục vụ bồi dưỡng năng khiếu, cần có kế hoạch đầu tư, nâng cấp trang thiết bị, phòng học, bổ sung tài liệu tham khảo. Tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục, huy động sự ủng hộ từ phụ huynh, các doanh nghiệp, cựu học sinh để có thêm nguồn lực. Một môi trường học tập tốt với đầy đủ các điều kiện cần thiết sẽ là bệ phóng vững chắc cho tài năng của các em.

V. Kết quả khảo nghiệm các giải pháp giáo dục huyện Bù Đốp

Các biện pháp đề xuất không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà đã được khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi thông qua phương pháp chuyên gia. Kết quả khảo nghiệm là một minh chứng khoa học quan trọng, khẳng định tính đúng đắn và phù hợp của hệ thống giải pháp đối với thực tiễn giáo dục tại huyện Bù Đốp. Cuộc khảo sát được thực hiện với đối tượng là cán bộ quản lý và giáo viên trực tiếp tham gia công tác bồi dưỡng HSG tại các trường THPT trên địa bàn. Dữ liệu thu thập được xử lý bằng thống kê toán học, cho thấy sự đồng thuận cao của các chuyên gia đối với các biện pháp. Điều này tạo cơ sở vững chắc cho việc triển khai áp dụng các giải pháp cho giáo dục huyện Bù Đốp vào thực tế, hứa hẹn mang lại những chuyển biến tích cực và bền vững cho công tác nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn trong thời gian tới.

5.1. Đánh giá của chuyên gia về tính cần thiết của các biện pháp

Kết quả khảo nghiệm cho thấy, tất cả 6 biện pháp đề xuất đều được các cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá ở mức “Rất cần thiết” và “Cần thiết”. Cụ thể, các biện pháp như “Nâng cao nhận thức”, “Đa dạng hóa nội dung, phương pháp” và “Đẩy mạnh quản lý các điều kiện đảm bảo” nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối. Điều này phản ánh đúng những mong mỏi và nhận định về các vấn đề cấp bách cần giải quyết trong thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi ở Bình Phước. Sự đánh giá cao về tính cần thiết cho thấy các biện pháp đã chạm đúng vào những “điểm nghẽn” trong công tác quản lý hiện tại, từ đó xác định đúng hướng ưu tiên cần tập trung nguồn lực để cải thiện.

5.2. Phân tích tính khả thi của mô hình bồi dưỡng HSG mới

Bên cạnh tính cần thiết, tính khả thi là yếu tố quyết định liệu các giải pháp có thể đi vào cuộc sống hay không. Kết quả khảo sát về tính khả thi cũng rất tích cực. Đa số các chuyên gia đều đánh giá các biện pháp ở mức “Rất khả thi” và “Khá thi”. Phân tích mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi cho thấy các biện pháp đều nằm trong vùng tối ưu, tức là vừa rất cần thiết, vừa có khả năng thực hiện cao trong điều kiện thực tế của huyện Bù Đốp. Điều này khẳng định rằng mô hình bồi dưỡng học sinh giỏi hiệu quả được đề xuất không phải là một mô hình xa vời, mà hoàn toàn có thể triển khai thành công nếu có sự quyết tâm của lãnh đạo nhà trường và sự đồng lòng của tập thể sư phạm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, mục lục, danh mục các chữ viết tắt và các bảng phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạt động BD HSG và công tác quản lý hoạt động BD HSG ở trƣờng THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động BD HSG ở ở các trƣờng THPT trên địa bàn huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phƣớc. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động BD HSG ở các trƣờng THPT trên địa bàn huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phƣớc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG THPT 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu về Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng trung học phổ thông 1.

Các nghiên cứu ở nước ngoài Phát hiện, tuyển chọn và BD HSG đã đƣợc các nhà nghiên cứu thực hiện từ rất lâu và đƣợc coi trọng ở nhiều nƣớc trên thế giới, đặc biệt là các nƣớc phát triển. Ngay từ đầu chƣơng trình phổ thông, các nhà trƣờng đã đƣa việc phát hiện, tuyển chọn và BD HSG vào chiến lƣợc phát triển nhà trƣờng. Nhiều nƣớc xem BD HSG là một dạng GD đặc biệt. Trong nhiều năm qua, việc nghiên cứu về vấn đề BD HSG đã đƣợc nhiều tác giả trên thế giới thực hiện.

Phần lớn họ đã đƣa ra các quan niệm về HSG, kinh nghiệm bồi dƣỡng HSG hiệu quả. Joe Gfaffam – Phó Hiệu trƣởng phụ trách Nghiên cứu Đại học Deakin (Úc) (2006) đã tiến hành nghiên cứu trên 2 nhóm GV giỏi, có kinh nghiệm và có thành tích tốt trong GD HSG với những trải nghiệm khác nhau, trong quá trình nghiên cứu của mình ông đƣa ra quan điểm chung cần thiết cho BD HSG là: (1) BD HSG đòi hỏi GV phải xây dựng việc học cá nhân và việc học nhóm cùng lúc. (2) Cách thức mà một ngƣời thực hiện để trở thành GV dạy HSG rất quan trọng: Kiến thức bản thân, đào tạo trƣớc đây và phản xạ chuyên nghiệp sẽ giúp cho GVBD chuẩn bị các nhiệm vụ giảng dạy. (3) Một số yếu tố về tiêu chuẩn của việc BD HSG mà đƣợc xem nhƣ là các khái niệm cá nhân thì đƣợc đúc kết trong việc thực hành của GV giỏi khi dạy HSG.

(4) Phát triển mối quan hệ giữa GVBD và HS là chìa khóa khơi dậy niềm đam mê, đƣa tới các thách thức, thúc đẩy cao và sự đầu tƣ cá nhân cho quá trình học tập của HS. Nghiên cứu của Ford (2006), tác giả đã đƣa ra các kinh nghiệm về BD HSG, trong đó có những giải pháp nhằm rút ngắn khoảng cách về thành tích học tập giữa 2 đối tƣợng HS (HS da trắng và HS da đen) là: (1) Chính xác hóa chƣơng trình GD. (2) Đảm bảo chất lƣợng GV và sự chuẩn bị cho HĐ GD. (3) 7 Kinh nghiệm của GV và sự tham gia.

(4) Số lƣợng HS trong lớp học. (5) Ứng dụng Công nghệ thông tin. (6) Sự an toàn trƣờng học.Nghiên cứu của Newfoundland và Bộ Giáo dục Labrador (2013), các tác giả đã chỉ ra những quan niệm sai về GD HSG nhƣ: (1) HSG là những ngƣời có thành tựu cao/thành tích tốt. (2) Tất cả HSG đều có năng khiếu và tài năng.

(3) Dù có hay không có chƣơng trình đặc biệt thì HSG vẫn học rất tốt, vẫn phát huy đƣợc tài năng của mình. (4) HSG xuất thân từ những gia đình có điều kiện. (5) Học hợp tác hoặc các hình thức học nhóm khác là phƣơng pháp hiệu quả đáp ứng đƣợc nhu cầu BD HSG. (6) HSG thƣờng gặp khó khăn trong việc hòa đồng với bạn bè.

(7) BD HSG là chiếm lĩnh hàng đầu. Đồng thời đƣa ra khái niệm “Học sinh giỏi” theo nghĩa hẹp và chỉ ra những đặc tính của HSG. Qua nghiên cứu tài liệu về BD HSG của các nƣớc trên thế giới, chúng tôi nhận thấy phần lớn họ đều chú ý BD HSG ngay từ bậc Tiểu học. Cách thức phát hiện, tuyển chọn và BD HSG ở các nƣớc rất đa dạng phong phú, có thể là tổ chức thành trƣờng chuyên lớp chọn; có thể khuyến khích và hƣớng dẫn HS đam mê, sáng tạo, tự BD, có thể đƣa vào tất cả các trƣờng học bình thƣờng với những lớp học bình thƣờng.

Cách tổ chức dạy học cũng rất đa dạng: Có nƣớc tổ chức thành lớp, trƣờng riêng; một số nƣớc tổ chức dƣới hình thức tự chọn hoặc khóa học mùa hè; một số nƣớc do các trung tâm tƣ nhân hoặc các trƣờng đại học đảm nhận công tác bồi dƣỡng,. Ở Mỹ, việc phát hiện, tuyển chọn, BD HSG đƣợc xác định thành chiến lƣợc quốc gia, đƣợc đầu tƣ lớn và áp dụng rộng rãi từ HS phổ thông cho đến những ngƣời trƣởng thành và thành đạt, trong đó khâu đào tạo và BD nhân tài trẻ tuổi đƣợc thực hiện rất hiệu quả thông qua các chƣơng trình đào tạo nhân tài phổ biến trong các trƣờng đại học lớn. Hình thức GD linh hoạt đối với HSG đƣợc ghi nhận ở Mỹ đầu tiên là việc cho phép một số HSG đƣợc học chƣơng trình 6 năm chỉ trong vòng 4 năm tại Trƣờng St. Public School Louis (1868).

Không những thế, Hoa Kỳ còn là một trong những quốc gia hàng đầu trong việc thu hút các HS tài năng từ nhiều nƣớc trên thế giới, trong đó có Việt Nam thông qua các chƣơng trình học bổng du học (Đỗ Ngọc Thống, 2007). 8 Ở các nƣớc Anh, Pháp, Đức, Nga đã tiến hành phân loại đối tƣợng theo mức độ phát triển trí tuệ và áp dụng những chƣơng trình GD đặc biệt đối với những đối tƣợng có năng lực trí tuệ cao. Một trong những điển hình của trƣờng lớp đặc biệt kiểu này là trƣờng Hành chính Quốc gia Pháp, nơi đào tạo nhiều quan chức cao cấp cho nhà nƣớc Pháp và một số nƣớc khác. Tại đây, việc bổ nhiệm chức vụ tƣơng xứng ngay sau khi tốt nghiệp chƣơng trình đào tạo đặc biệt đƣợc áp dụng một cách trực tiếp, thậm chí không cần cấp văn bằng, chứng chỉ cho học viên tốt nghiệp khoá học (Đỗ Ngọc Thống, 2007).

Nhật Bản tuy không có hệ thống trƣờng riêng dành cho HSG, nhƣng Nhật Bản coi vận mệnh của nƣớc mình trong tƣơng lai là việc BD thế hệ thanh niên có đạo đức, có tài năng, có sức sáng tạo để gánh vác trọng trách của Thế kỷ XXI. Việc cạnh tranh suất vào các trƣờng đại học danh tiếng đã trở nên rất gay gắt. Chính vì vậy, HS và các gia đình buộc phải nỗ lực đầu tƣ công sức, trí tuệ, tài chính cho việc học tập (Đỗ Ngọc Thống, 2007). Tổng quan về các nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam, GD HSG là một nội dung quan trọng của ngành GD-ĐT đƣợc quy định trong các Văn kiện của Đảng, Điều lệ trƣờng trung học cơ sở, THPT và trƣờng Phổ thông có nhiều cấp học, trong nhiệm vụ trọng tâm năm học của Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT và là chiến lƣợc phát triển ở trƣờng THPT.

Trong phạm vi nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy có một số tác giả sau nghiên cứu vấn đề này: Tác giả Đỗ Tiến Đạt (2010), đã phân tích kỹ giáo dục năng khiếu ở Hoa Kỳ và Hồng Kông, tìm hiểu khái quát một số nƣớc châu Âu, châu Úc và châu Á để xác định xu thế BD HSNK trên thế giới. Đồng thời, tổng kết kinh nghiệm và tìm hiểu nhu cầu về GD năng khiếu ở Việt Nam. Có thể tóm lƣợc những nội dung cơ bản trong nghiên cứu của ông nhƣ sau: (1) Các nƣớc phát triển và Việt Nam đều rất coi trọng GD năng khiếu. Điều này thể hiện ở các điều Luật, ở chƣơng trình GD năng khiếu riêng.

(2) Các nƣớc đều cho rằng, năng khiếu thƣờng nảy nở từ rất sớm nên phát triển hệ thống nhận dạng, phát hiện năng khiếu từ tiểu học là một nhiệm vụ trọng đại quốc gia. (3) Việt Nam và tất cả các 9 quốc gia khác đều phát triển chƣơng trình giáo dục năng khiếu từ chƣơng trình giáo dục phổ thông. Tác giả Kim Ngọc Minh (2013), đã nghiên cứu và đƣa ra một số giải pháp tiền đề trong phát triển giáo dục năng khiếu và tài năng tại Việt Nam, có tính đến hƣớng liên kết và thúc đẩy phát triển trong khu vực ASEAN, áp dụng các mô hình thành công quốc tế tại Hoa Kỳ, Châu Âu và Úc, nghiên cứu của ông đề cập đến 3 vấn đề: (1) Tại sao phải xác định GD năng khiếu và tài năng nhƣ là một hƣớng ƣu tiên thực sự?. (2) Một số giải pháp tiền đề trong GD năng khiếu và tài năng?.

(3) Hƣớng tới việc thành lập Cộng đồng ASEAN trong thời gian gần, việc thiết lập mô hình nghiên cứu và ứng dụng mang tầm khu vực về GD năng khiếu và tài năng là điều cần thiết. Chúng tôi tìm hiểu và nhận thấy những nghiên cứu về QL HĐ BD HSG chủ yếu là nghiên cứu khoa học của các học viên cao học trong luận văn tốt nghiệp thạc sỹ khoa QLGD, với một số đề tài sau: Tác giả Đỗ Thị Ba (2013), đã nghiên cứu thực trạng QL BD HSG ở 3 trƣờng THPT ở thành phố Hồ Chí Minh (Trung Phú, Củ Chi và An Nhơn Tây); từ đó đề xuất 5 giải pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG ở một số trƣờng THPT huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh với các nguyên tắc: mục tiêu, toàn diện, thực tiễn và hiệu quả. Tác giả Bạch Ngọc Linh (2015), đã nghiên cứu thực trạng HĐ BD HSG và QL HĐ BD HSG ở các trƣờng THPT chuyên vùng Đông Nam Bộ (THPT chuyên Quang Trung – Bình Phƣớc, THPT chuyên Lƣơng Thế Vinh – Đồng Nai, THPT chuyên Lê Quý Đôn – Bà Rịa Vũng Tàu).Từ đó, đề xuất sáu nhóm biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả QL HĐ BD HSG bao gồm: Nâng cao nhận thức cho đội ngũ CBQL, GV, HS và gia đình HS về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của HĐBDHSG; Đẩy mạnh QL HĐ dạy BDHSG của GV; Thúc đẩy QL HĐ học BD của HSG; Chú trọng việc BD năng lực dạy chuyên cho đội ngũ GV; Tăng cƣờng quản lý CSVC, phƣơng tiện dạy học; Xây dựng và hoàn thiện chế độ đãi ngộ, tạo động lực cho đội ngũ GV và HSG.