phần mở đầu, phần kết luận, mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý giáo dục đạo đức truyền thống trong giáo dục nhà trường Chƣơng 2: Thực trạng của quản lý giáo dục đạo đức truyền thống ở các trường THPT huyện Từ Liêm – Hà Nội Chƣơng 3 : Các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh trung học phổ thông Huyện Từ Liêm - Hà Nội. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG TRONG GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG 1. Tổng quan nghiên cứu về vấn đề quản lý giáo dục đạo đức truyền thống Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, được hình thành, phát triển cùng với lịch sử xã hội loài người và luôn được mọi tầng lớp, mọi giai cấp, mọi thời đại quan tâm, xem nó là động lực tinh thần để hoàn thiện nhân cách con người trong từng giai đoạn lịch sử nhất định. Theo chiều dài của lịch sử, vấn đề đạo đức và GDĐĐ là vấn đề được nhiều người quan tâm.
Trong lịch sử Trung Hoa, dưới thời Xuân Thu, Khổng Tử (551 – 479. TCN), nhà giáo dục lớn đầu tiên của Trung Quốc đã dốc hết tâm huyết vào việc làm cho xã hội Trung Quốc ổn định. Biện pháp của ông là khôi phục đường lối đức trị và lễ trị. Ông cho rằng, cơ sở của đường lối đức trị là lòng Nhân, lòng thương người.Kômenxki (1592 – 1670) đã đúc kết “Một số qui tắc trong ứng xử” để giảng dạy cho thanh thiếu niên học sinh.
Ông đặc biệt quan tâm đến phương pháp nêu gương cho học sinh, đặc biệt là sự gương mẫu của các thầy giáo, cha mẹ và những người thân. Trong thế kỷ XX, nhiều nhà tâm lý giáo dục nổi tiếng thế giới đã đề cập đến vấn đề GDĐĐ cho thanh niên, học sinh. Đặc biệt nhà tâm lý giáo dục nổi tiếng A.Macarenco đã từng khẳng định “Tôn trọng, yêu cầu cao là một trong những nguyên tắc giáo dục XHCN ” [24]. Ở nước ta trong suốt quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước, các chuẩn mực, giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp trong quan hệ gia đình, cộng đồng đã hình thành và truyền lại cho thế hệ sau bằng nhiều con đường.
Là người Việt Nam không ai không nhớ đến lời nhắc nhở “Tiên học lễ, hậu học văn” hay “Tôn sư trọng đạo”… lại càng không thể không biết đến tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng. Với mỗi 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người, Hồ Chí Minh ví đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông suối. Người viết: “Cũng như sông thì phải có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo.
Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [14]. Người còn dạy: “Ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong ” và trên tất cả là cuộc đời và sự nghiệp vì nước vì dân của Người, đó là tấm gương đạo đức sáng nhất, cao cả nhất để thế hệ sau noi theo. Đạo đức xuất hiện từ buổi bình minh của lịch sử loài người, phát triển song hành cùng với xã hội, giúp xã hội loài người tiến cao hơn. Nhiều công trình nghiên cứu về GDĐĐ của nhiều tác giả trong và ngoài nước được công bố.
Trong cuốn “Đạo đức học” – tác giả Phạm Khắc Chương và Hà Nhật Thăng đã đề cập đến các vấn đề giáo dục đạo đức để trang bị cho giáo viên sau này làm cơ sở để dạy học cho học sinh. Các tác giả đã đề cập đến các vấn đề GDĐĐ ở phạm trù như đạo đức trong gia đình, đạo đức trong tình bạn, đạo đức trong tình yêu, đạo đức trong học tập, đạo đức trong giao tiếp, đạo đức trong truyền thống của dân tộc. Trong các phạm trù đó mỗi vấn đề đạo đức từ cổ xưa đến những vấn đề bức xúc hiện nay đã được đề cập nhằm cung cấp những vốn kiến thức cho giáo viên làm cơ sở cho việc giảng dạy và GDĐĐ cho học sinh. Trong những năm gần đây, một số đề tài xoay quanh vấn đề GDĐĐ như “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức của Hiệu trưởng trường THPT Quận Thanh xuân - Hà Nội” của Phan Thị Thanh Thảo; “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức của Hiệu trường trường THPT Kim Liên – Hà Nội” của tác giả Sơn.
Tuy nhiên nghiên cứu QLGDĐĐTT cho học sinh trong nhà trường THPT chưa được chú ý, vẫn còn bỏ ngỏ. Chúng tôi hi vọng rằng, đề tài “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh trung học phổ thông huyện Từ Liêm trong giai 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đoạn hiện nay ” sẽ giúp Hiệu trưởng các trường THPT làm tốt chức năng QLGDĐĐTT cho học sinh. Một số khái niệm công cụ 1. Khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1.
Quản lý Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý: - Theo các tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ : “ Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định, những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn ” [20]. - Theo tài liệu của Trường cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định ” [34, Tr. - Theo tác giả Nguyễn Bá Sơn: “Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động ” [29, Tr. TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra.
Quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là nhân tố tổ chức, chỉ đạo để giáo dục thực hiện được vai trò, mục đích tồn tại của minh. Hay nói một cách khác, lịch sử hình thành và phát triển của QLGD có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ hữu cơ với lcịh sử hình thành và phát triển của giáo dục. Có nhiều quan niệm khác nhau về QLGD: - Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý giáo dục là quản lý trường học, thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh ”. - Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường” [20, Tr.
- Trong Giáo trình Quản lý giáo dục, tác giả Bùi Văn Quân lại cho rằng: “Quản lý giáo dục là một dạng của quản lý xã hội trong đó diễn ra các hoạt động khai thác, lựa chọn, tổ chức và thực hiện các nguồn lực, các tác động của chủ thể quản lý theo kế hoạch chủ động để gây ảnh hưởng tới đối tượng quản lý được thực hiện trong lĩnh vực giáo dục, nhằm thay đổi hay tạo ra hiệu quả cần thiết vì sự ổn định và phát triển của giáo dục trong việc đáp ứng các yêu cầu mà xã hội đặt ra với giáo dục”. Như vậy, QLGD vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật. Đó là khoa học và nghệ thuật của việc điều khiển, phối hợp các bộ phận, các phần tử của hệ thống giáo dục để đưa hệ thống giáo dục đạt được những trạng thái phát triển mới theo yêu cầu của xã hội. Quản lý nhà trường Nhận định vai trò của quản lý nhà trường, PGS.
Đặng Quốc Bảo viết: “Quản lý kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá lấy tiêu điểm là quản lý giáo dục thì quản lý giáo dục phải lấy nhà trường làm căn bản”. Quản lý nhà trường là hoạt động của chủ thể quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đạo tạo trong nhà trường. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý nhà trường thực chất là quản lý giáo dục trên tất cả các mặt, các khía cạnh liên quan đến hoạt động giáo dục. Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái hiện tại lên một trạng thái phát triển mới bằng cách xây dựng và phát triển các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đó vào phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục.
Từ các ý kiến trên “Quản lý nhà trường thực chất là tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục tiến tới mục tiêu giáo dục mà trọng tâm của nó là đưa hoạt động dạy và học tiến lên trạng thái mới về chất”. Khái niệm về đạo đức, giáo dục đạo đức Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện từ buổi bình minh của lịch sử loài người. Nó được hoàn thiện, phát triển trên cơ sở các chế độ kinh tế - xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao, đỉnh cao của nó là đạo đức mới - đạo đức cộng sản mà xã hội ta đang xây dựng. Ở nước ta, những nguyên tắc, qui tắc, chuẩn mực, phẩm chất đạo đức cá nhân và đạo đức xã hội hiện thực đang tác động mạnh mẽ, thường xuyên đến các quan hệ ứng xử giữa người với người, cá nhân và xã hội, nhằm hướng con người tới cái chân, cái thiện, cái mỹ; chống cái ác, cái xấu, cái giả; đưa xã hội ta đạt mục tiêu cao cả: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.